Google
This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scanncd by Googlc as part of a projcct
to make the world's books discoverablc onlinc.
It has survived long enough for the copyright to cxpirc and thc book to cntcr thc public domain. A public domain book is one that was never subjcct
to copyright or whose legal copyright term has expircd. Whcthcr a book is in thc public domain may vary country to country. Public domain books
are our gateways to the past, representing a wealth of history, cultuie and knowledge that's often difficult to discovcr.
Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this flle - a reminder of this book's long journcy from thc
publishcr to a library and fmally to you.
Usage guidelines
Googlc is proud to partncr with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to thc
public and wc arc mcrcly thcir custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing tliis resource, we liave taken stcps to
prcvcnt abusc by commcrcial partics, including placing lcchnical rcstrictions on automatcd qucrying.
Wc also ask that you:
+ Make non-commercial use ofthefiles Wc dcsigncd Googlc Book Scarch for usc by individuals, and wc rcqucst that you usc thcsc filcs for
personal, non-commercial purposes.
+ Refrainfivm automated querying Do nol send aulomatcd qucrics of any sort to Googlc's systcm: If you arc conducting rcscarch on machinc
translation, optical character recognition or other areas where access to a laige amount of tcxt is hclpful, plcasc contact us. Wc cncouragc thc
use of public domain materials for these purposes and may be able to help.
+ Maintain attributionTht GoogXt "watermark" you see on each flle is essential for informingpcoplcabout thisprojcct and hclping thcm lind
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.
+ Keep it legal Whatcvcr your usc, rcmember that you are lesponsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just
bccausc wc bclicvc a book is in thc public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other
countrics. Whcthcr a book is still in copyright varies from country to country, and wc can'l offer guidance on whether any speciflc usc of
any speciflc book is allowed. Please do not assume that a book's appearancc in Googlc Book Scarch mcans it can bc uscd in any manncr
anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe.
About Google Book Search
Googlc's mission is to organizc thc world's information and to makc it univcrsally acccssiblc and uscful. Googlc Book Scarch hclps rcadcrs
discovcr thc world's books whilc hclping authors and publishcrs rcach ncw audicnccs. You can scarch through thc full icxi of ihis book on thc wcb
at|http://books.qooqle.com/|
^ -^
3lfe,.
f .
v^.
y <
/
W
M^
#
>^-
r
Itj^
ut
. Jf
/'
k ^-.
M
s
X V
4'
- 'J
/
/
X
l/
/
A
^ 1 .
l
FRAMCISCIJTESSANEK
s. r
PHILOSOPHl^ DOCTORIS, PRO-
FESSORIS , ti EXAMINATORIS
I REGII
ELEMENTA
PHYSIC^
P A R S I""
OLOMUCII
TmS JOSEPHff: HIRNLIANK , MARTINQ
FKANCISCO KARLETZKY FACTOEE :
ANNO M.DCC.LXVIU1
iem em fortefsrtem^ qm ROGERIUS
IjOSKOWlCa. e S. /. ; fummis Me
tae mfbrt Gtomeiris accenfeitdusy ab Eo
J Omnem iiSrmm bretviter dare co-
mi^yiK Hhicide; fcribo emm leOiffimdDi'
fnfidmm Carond^ qm dcffiuium PbUofy-
fbicorum obJcurUatem oderuiU tum mnuSy
qusm proHxUaiem,
Si fuarido tmen a propofid breviti^
te nonM defiSoy vemm dabif Bene-
«vobisLeSor. Urgebad^ala affiduo inge-
rentes : Tjrombus nunqum foHs, Ah»
ittta jitbinde dcfuiefcendm erat.
PARS
#1
A
f
Confpedius Qperis,
° Elemeiita Pbjfic^ m tres farUs
diftritm : Prma nnfltScr
r
eorpus generalim fumptum , if flerafque
i^eSumes eui^vis cerfori eommts. M
fecundam e<voco corfora lotalia. M ter-
tiam fartiaUa. Pars prima Pbjficamge.
neralemabfolvit; fecmla, & tertia^.
eialem.
Pheuit, plaeere immo dehuii Sjfiem
f^»^pr*fiatit^iISAAa NEWTONV
St Se^io t Caput t \
CoroU. Ergo etiam rationes sqiiales uni jti^ CaWt
^uales inter fe ; in rationibus ^nim ^e£latur quaiuitas
cxponentis*
V. ^quftlia fii^qdalibiiis rubftitui pofTuilt.
YI. Si quantitates inter fe aequales «qnalifef
augearttur, vel iminuantUr, €tiaim audac vel
minuts manent tfquales,
CoroU^ Ergb 0ve d^^tialibUs ^q^ialia addas , Gve ab «*
qualibus ftqualia demAs ; Icitnper funima aut dijferenfia
erunt aequales» II» Sive quantitates «quales per*cail-
dem , vel aequaleitt ^wantitatem viultiplites , feu drSidas :
iterum /tfStf, aut gfciow «jjnaburttur inter ft.
VII. S^ quantitates inter fe insquales «qualiter
augeantur, velmihuantur, nlanebunt fem-
per inxquales ; fed tamen in eadem ratione,
in qua prius ef ant quantitates nondum audar^
vel imminuta:*
Scbol Quod ultiraum dixi» tetlitts ad theoremata r^-
fertur, quam axiomata ; planeque idem cft cum illo : Si
ejusdem rationis G. tertnini per eaudem quantitatem muU
tiflicentur , aut dividanmr , fada vei quoti manebunt in
tadem ratione.
Leges motus.
^.2. LEXL Corpus omnc perfeverat in JlaiU
Jcu ijuictif, fiu motus uniformitcr in dirc£lum^ nifi a
viribus imprcjfis ( five a caufa movente ) cogatur
ftatum fiium immutarc. Sic Mctaphyfici. Pro-
batur breviter imo : Omn€ corpus perfeverat
inftatu quietis,x\\(\ &c. quia dum corpus quiefcit,
visejus mptrix admotumdeterminata nonelt ;
fcd ncque fe ipfam detcrminare poteft , cum
agc-
JUges mtu$l 3
agere ex determinacione propri^ (blts /piriri-"
bus proprium (ic ; ergo. 2do ; Omne corpns
perfeverac fnfiatu motus , quia dum movetur^
visejus mocrix eft.decerminata admocum,non
ad quiecem } deccrminacio h«c eft racio fuffi-
ciens mocus» non quiecis ; proinde. ^cio : Om«
ne corpus perfeverac in Jiatu motus mnijmrmittr in
JinBum ; quia dum movecurydecerminatumeft •
ad cercam dirtHionem^ & cercum aleritatis ff^s-^
dum^j ergo uc alicer moveacury opus eft nova
decerminacione ; quare cum corpus (e ipfum
decerminare» h. e«aliquam (tacus fuimucacio-
nem iibi ipfi inducere nequeac , eadem conct-
nuo diredione, & celericace ferri debec , niil.
&c.
CbroO. Ex djica lege fluQnc (ec|aencia* I. Corpainia-
f Ce nacura ad quietem non tendic ; neqoe magis ad qoie*
tem propendec, quain ad mocum ; (ed exigic perleyera*
re in eo ftacu, in quo eft.
Ildo. Motas omnis nactira faa cqnabilis eft, flc redili-
tieufi \ quare oc corpus in Itnea curva incedat, pluribua
Vtribus ureeacur, necelTe eft ; cam enim linea cnrva xqui-
Valeac penpheris polygopi infinice mulcorum iacerum^
(ingula aucem lacera aliam diredionem cxprimanc , opus
cft nova continuo direSione.
>
lilrio. Corpasurcunque vaftnm quacunque direQione
projedum, fiirdim five, five deorftim, perpetuo & eadem
celeritace movcrecur,(i cau(a quspiam excrinfeca vel dire*
Aionem illias, vel ceieritacem non immut»ret,ant prorHia
cxtinguerec* Immutac ftucem fere wdium refifiens , uc
in corporibus proje£tis aSr ; vel fri&io, dum corpoaa (u*
pra aliorum corporum (uperficies lcabras iocednnt ;
vel gravitsSy qu« critur ab attrat^lione c. c. terra?» Uin
dc dam cof pora projcQa per medium xefiftens , vel peff
• A a . %«•
4 SeSiot CaputL
^pcrficiet (cabras defcf untnr , vel vi gravitatis deoHam
«rgentury amictere debent eam mocns (ai partem , qaam
ibperandis hisce obftacolisjmpendant ; & amitterc de-
bent boc majorem, quo majus fuerit obflacnlumf
Schol, Dices itno* Motus projcdorum pauUtim lan-
gue(cit, & ipGi mobilia nltimo ad quietem pcrvenkint;
crgo Tidentnr corpora mota per (e ad quietem teilaere*
J^ Langue(cit, imo extinguitur fropter tnedium refijleus
C* A* p^fit ^' A. &C* Sicut corpus non poteft figu-
ftm £emel fibi inda<3am exuerc, & aliam atfqtte caufa
txtrama indnere : fic ncquc motum, ad quem icnfcl de«
tcrminatum c&
Dice§ ido. Vi lcgis iftius pofTet lapls fiib mundi prin*
opiom cjedos u(quc faodic morcri finc uUa motus tm*
tnotationc; quod incongrne dtci vidctcir« ]$• polTet, fi
motos iu vacuo, (eu (patiis liberis abfyue gravitate fieret.
C. A. fecus, N. A. &C. Poflec imo etiam in tnedio
^iquatettus refiflente , fi (ciiicct lapis omnino ingcns fo-
rcfy celeritas magna, & mcdiom cenuilfimum. Sic pb«
Bctc Q(qQC bodic motus (uos con(ervant, qoia movcncuc
in mcdto rariifimo* Certc tcfte KsiUio matcria illa
omnis, quar tomm Jpatium plamtariitm in^iet , fortajfi
Don adaeqoat iliam, qu2 i» uno digito cuUco noftri aeris^
continctun
Dices $fio. Corpus nio(uni cft in fiatu violento ; at«
qoi nutlum corpus natura (iia exigit per(evcrare in ilata
violento; crgo nec in ftatu motus. ^. N. M. Corpnc
omnc natura fiia iners eft, ac propterea indifferens tam
md motom , qcum ad quietem.
Dices 4to. Corpus omne natura (ua indifferens eft
«d motum, & quictcra ; crgo mobilc, dum movetur, noa
snagis ad continuandnm motum propendety qnam ad
quietem ; ac proindc natora fua non exigit perfeverare
in ftato motos. ]$• D. A. eft indifterens hoc (cn(u,quod
fe ipfum ad mutationem ftatus determinarc non poffit»
C. A. tanquam fi remel motum deinceps moveri noa.
Migat» N. A. & Q. 9« *do ^ indi^crcna aiKc dete#
, o)ina« ^
}
Leffi mrtus. ]f
mtnationem acl motuni , vcl quiet«m. C A. faAt detec«
minarionc. N. A. & Cm. Corpus jtm femci dctcrmiqf»
tum cninbet ftatus fui immutationi rcfiftit; nequcfnagit
refiflit^ cum tranfeundum cfl; a quietc ad motum, quam
€um a motu ad qnietcm» Arquc cx gcmina hac rcfiften*
tia, cctcris paribus utrinque <tqt4ali, conficitlir indiffe*
rcntia corjioris ad motumi vci quietcm.
§' ^* LEXn. Motus fimper eji proJfcrihM^
Jis caupe aJieijuata j fiu, ut Neutonus loquitur ^ vi
enatrici imfrtft. Pr; Motus efi effeitus flenus vis
mocricis impref&s; atqui {perMtiol) efFeAus
pleni funt caiufis fuis proportionales ; ergOt
CoroU.L Vis igitur dapla duplum » tripk triplaai
producec cfFc£lum«
CoroU» IL Ergo eadem cft^mennira vis^qus motos;
h. e. Vis zA MC. Nifi fortc iftud intci^gcndom fit
dc viribus nicrc mortutt^ non de vivfs, Scd de hoc
infra.
CoroU. Illi Si corpus quicfccns urgebitar viribus
gequalijbus, (cd /econdum coutrarias dircdioncs, mancbic
immotum ; cum vircs seqoaies oppofitis dirciUonibos
agcnrcs (e elidant.
CoroU. IK Si Gorput quiefccns urgebitur viribus
fpeCtata direfiionc oppofitis, & iiiaqttalibus ^ movcbitur
(ecundnm dircfiionem vis majoris \ & motus proportio*
siaiis crit differencic viriuro.
CoroU, y* Idem {entichdum de corporibus irNm^ta
confiicotis» fi vialiil five stqp^li, five incquali iiecQodani
^cdioncm oppofitam orgcantur,
ScboL L EffcSus plcnos cflc caofis fiiis «qoales (Te
dcmonftrator ; in effedu creato non poteft cfle plus ,
?uam in caufa adsqnata ; (ecus eric iUudplus finc caofii^
k ratioqe (ufficiente. Nec potcft cfTc tninur^ (ccos fart
Mlifua ifirium applietibitar fine cationc (iifficicnte.
6 SeSio L Caput T^
ScboL IL NcDtonus vim tnnricetn impreffam dicit
aSionein in corpas exercitam ad mutandum ejus (Urum
qniefcendi, vel movendi uniformiter in dire£tnm ; quAm
Vim docec conliflere in fola «dione, neque pofl adioncm
permaner^ in corporc, cum corpus omticJu oruui fiatu
n^vo perfeveret per folaiiri vim inertiflt. Addit : vim
lianc diver&s origines haberc, ut ab i£^o, pi^flione, vi
centripeta. Ex advcr{b "uim iufitam corporibas nuncu»
fitlpotefitiam rejtftendi^ qua corput unamquodqi)e per*
leverarc nititur in ftatu Cuo.
Sehol UL Dicesi S«pe vis*eft percnignt, effeftai
ingens ; fic vis rcintill^ uniuS) qua pulvis pjriut maiort
copia congefius accenditur, modica efi, fi conferatur cam
cfTeilibus ^ quos in cverfione urbium > ant munimento*
fiiiti experimtin ^. Vis tgniculi uniua non eft cmijk
adaquata fa£lx everfionis; (cd omnes ignicult, qai priat
in puIveN nitrato nondum aceen(b certis velut repago*
lis adftri£li detinebantur ^ fubinde eic ergaftulis fuis eli*
beraei ftragem illam edunt ^e lu£(uofiim« Hcc caa&
ad^quata squipollet cffc6iui fuo i & viciffima
^. 4* LEJC IIL AHiom e&ntraria fetnfn^
tf stfualis efl naclio. Sive : corporum duoriim
aAiones in fi mutua femper funt arauales» & iil
partes contrarias diriguntur. Pr. imo. dari im
corporibui rea£lionem\ naecenim nifi detur, po«
teric minimum corpus in motu pofitum m4«
Simo tuique quiefcenti communicare motuni
fuum ; non dotem poceft ; ergo, Plura dabo^
Cum de inertia agam, Pr« Ildo oHioni eontra*
riam ep reaffionem ; nam dum corpus ununi
agit in aliud» illud ad mocum (blicitando : p3-«
fiterius priori refiftic vi fu^inercia; ( eilauceni
inercia aifiis adverfus agentis ni/um Ce A exe^
rtns) I de vi impelleouf femper aliquid den
^erpk; partes 6jus vi fua elaftica CMipritriit ;
(icque comprimencio in plagam oppojitam dirigi^.
Pr. Illria 4(fioni ^quAlem iffi ndSliorum : cor-
pus non reagit in aliu(} e^ c. impingens» nili
quatenus iftu4 illius flatuip conatur inimuta-
re i erga rea<^io corpiQrisi r«(iftentis asqualis
^& a<5tioai <;orporis e. c^ impingentis , fic vi-*
cinim ; aeqip<^ etiam corpus impingens eatc-
iius ^2tc\Ct agit in qg,iei^ens^ c^uateou^ hoc
tpat^i illius re^ftit,,
Srboly I^ Si( vis equi {apufcin trafientis ad Tim ejaa»
^^in lapidl$ mptioni renft^ntis ut. toQ. ad ^o. Dico :
equiis iapidem non trahet vi ut; ico ^ fed ut 50. Re-
.{idiia viriiiim partC; progredietur eum laptdeyS&f frfiu
pem qonjunBo^ Sic legem hanc illuflrac Cl. P. Htnr^
' fauli^n, S« J. ^ (icque iUu(trand9, verum Neutoni {ktt\
fym expofuirti Sb\ vi,detiir^
Scboh, U^ ^e^utonus ita menteis, (uaro explicat : Si
corpui afiquod in corpus, ^liud tmpingtns , motum ejus vi
jiia qiiomfidocunque mutaverit^ id: quoque vicijjim in motu
^ proprio emdem^ mutationevj^ in^ partem ^cntrariam vi aU
^rius ( ob aqualitatem prejj^iniu vmtue^ ) Jitbibit. His
^Slionikus aquahs: funt muiationes. uon velocitatum , Jed
enotuum ;^ fiilicet iu corporibus non aliunde impeditir^
Mutationei enim velocitatum in contrarias itidem partes
faB^ ^ quia. motui ^qualiter, mutantur , funt eorporibus
froportionales.^ Notationem merentur voces finguic ;
^x cumpriiriis ^ quibus. veloQitatcm, jntcr » & motam
4i^ernitur. . '
S^baf,, IJIt Ut: omfiis:^tt0fUK0mbiguit€f (inquiant
C^ebervhniCvunmcntatores inNeiitomimPP* Jacqaicr,
^ le Seur > niiifl atiud por kgemi^ banc intelleOum vobt"
vmSf nijt ^fuales fieri iu cotpore agente, ^ patienH Jia*,
mr muiationes ; atm tnim msUa pojjtt ejfe eitio oorporis
m ^iui e^rfnf ^ qfiin msaua fioM horumce corfHrum coUi-'
A 4 >&*
8 Stffiol CapHtt
/to i fmHii& flatust ofuaiite^ in utrofue eorp^t^ ncift
^iet; uiuU licet ailhm ^quahf ftmf^rfit^ ^ coutiraria
reaih^ ; nm idcirco tarfktu inter corpttti ngc^v y (^ fofitut
. fari dehi xqmlibriuni \ idque NeufOfuatto wtnfk tmiii*
fe/ltm efi 'k fi €^ii iopidem trabmtis oonuttm Hc. itt
riipra iA ancttj QxcHr.ptoit ScUicci »nQn%>ra vis iinpciidi*
tuf ^ e<jiu> ad fiiperaodaiii lapidis refiftentiain ; Ad cft
duiKaxac pars» qi>2 refidenrfain lapkiisftdaqiier» tc vt»
luri cHdat / reliq^a adhibeiiciir a'd incedciidatn five w^
dim ^ feo ceievitis^ Qiiocirca totaUm eqni a&iaucm^
^ in gemiitas partiales diChibuere llcec : alrerau3»(iua Upida
renft<ntiaj3i CQlUt ; altcraiti, qua progrediAtur. Saia illa
prtar squaKs clirea£!ioni lapidis,qaa lapis per gravitateffk
fuam^ ptani fiairitiem^ ^ medii reJt[tiH*iam equQ trahoo*
ti reliiQatar.
ScbcJ. I^. IXice$ I. Siiafiiani contraria {eoiper « &
«qualis efl; rea^io, nuUus Ququam exlftet mocus. '^ a€Ua
cnim impetlencis elidccur per rea^tioaem rcGftenrls ; ac^
proindc* l^* Si a£Vioni totali retponctet sq[ua|is rea6>ta
' Ci A. St parttah N. A. & C per readionem non eli*
ditor^ niii adiOy u» fic dicam, partMlis tn c«M*pore agenre^
qw rciKcet impei>dirar ad fuperandatn corporls reu(ict>
tiam. E. C. Globus ]>lumbetts aqu« immerfus tantum
ponderis amictcre viciemr» miflntuin ponderis aqoa habee
flobo itH {pefbta magtiituuine rcQioncfens. Quare gIo«
us amifTo iHo pondere refidemiana aquae tollit. Rett*
quis fuis viribns fundnm pecit*
Dices lldo. Si rea^lio squarur a£HofiI » babenur
atqualicas momentorcim, iive a6tionum ; erga agCBS ^ &
ipaciens func i.n squilibrio ; atque adeo quTefeunt \ (od
lic nullus habecor inocus; ergo. ^. ut fupra.
t>ices llltio. Si data^ lex obrineft : eiir vitrom inaU
leo ferreo pcrcnfliim frangitnr , non maileijis ? cum ta%
inen idus sMjue in malleo rectpiatBr , ac in ritre* i^m
cum KeiUio : quia ^ artes ferri duriores, & firmius fiki
cohcrentes muho fortius eidem percuflionis virefiftuai^
qnam partoi viisi admodiuii fri^iks » intfiiii^ue eoboh
^ V
Legtf motuu 9
Dtm lVt9. At raltem ferient «Itenim c^ftlem ipft
dolorem (enrtre deberet ; non autem (entit; ergo. l^.
non fentit, ii inftrumento utaitur, vcl partibos tnhm fm*
fitivis feriat, C {eeo8,N. Fac, palmt palmam , manu9
mainim qdatftt : arqualis otrinque dolor ( caetcris pari«
4)09 ) (entictur.
Dices Vto, In mutnis attraftionibns non •bftnrstiir
ioflionis, Qc Cea^lionis squalttas. $. N. A. Si iM^»sr
imponatQr fuberis frufto A , firrum alteri frufto B , 6C
cam magneSy ^uam ferrom aqux innatet ; raagnete mt-
siu retento accedet ferrum ; retentoque ferr o accedet
snagnes. Si utrumqne iibere aqo^ commicratnr , mutua
ad te (e accedent, sqoaH utrinque motti^ licet npn «qua)i
tckritate (ni(i forte & magneSi & ferrnm ejusdhn&nt
fonderis ) • sdo* Si quis in cymba A conftitutos opo
funis verfus (e trahat cymbam alism B , habcbinir mii*
tuus eymbarum aeceflosy com cqoali quatait€te metns ^
& 6 cymbscpondere =3 \t% fuerint, cum ae^uali eeleri^
tate» 3tio. Si quis in cymba pofitus funcm littori aDi*
gatum trah^t, eaquc Tatione Utcus ad fe pcrtrafacre niti*
tor t cymba ad litrus accedet) & viciflun littus ad cym*
|>ain €quali mtu^ (ed multom inaquali eeleritate i facc
cnim in littore ( cujus magnitudo adarqnat reflduse mo-
lis terrens magnitudinem , utpote cui nrmiter adhs^rct )
cft infinlte parva; ac proinde f{)cdari poteft ut nulla;'!!-
€ct Geotnetriee j & ad rigoretn loquendo dicendom litji
quod Itttus ad cymbam accedat, nonfccos» ac cerra a4
lapidem cx aito dccidentem.
Dices Vlto. Atqui dam lapis jeciduus terrani pctif^
tcrra viciflini ad lapidem non afliirgit ; crgo. ^« non
olTurgit moto ienfibili C, m. inSniibili N. m. & C«
In(enflbiHs eft motus terrs verflis lapidem, qnia infinita
parvus cft ; hinc pro aihilo haberi, totoque js Phyficis
negligt poteft, Rem flc oftcndit KeiUius : Si iis, qoi
dimenSoncmterrc fcnD&rfint|fides faabcnda^tota teiluris
moles eontinet 3o^ooa^ooot^ooo#ooO|Ooo oeo oo^
|Kd«i «ob. I fiu trie;efias millc triUionn ^am ci&icoq
•tw
« «
-10 Seflhl Capui If^
rwn, Srqtic ifticoinponatur c* c» Upis lo©* pedo^ln CH*
f lcoram : erit tcUu* ftoftr^ ad diftvim iapidcm , ut rr«,.
cenri triUioncs ad i, Porro lapis illc cx alto dekbcn^
fempore minuti nnius (ecandi decurrat pcdcj prope fj^
(cotidem CIU91 fere rrihumtnr corporihus libere dcfccni
dcntibus) i ajo; tcrra vf fT^wt^f^i^ <equalM retroa&ionif i^
15
I ^ n>. !J I
Upideattraftadccurrct 30QQQ0 000 000 opo 000 ooq.
nnius pedis co tcmporq ,^ quo lapis decurrct pcdes. 15^
Kxc vero tantiiU e(l quantiras, utipfam im^gin^Qdi vi(T\
effugtat,
jNot($i Hire^ & id genus alia qui legis', infantiai^^
prfltjudicisi dc|tonas, opovccU Sic ^licjuandq fipics.
Caput IL
Qusc virium Lex in naturs^
cxiftat,
S. J, Corpora frcijuentibufy tf quotidianis mu^
tationilus funt obnoxia. Ligna, telas , ofla , char«
tae &c* abeunt in cineres, Cinercs^arenjr, &
falia in vitrum« Nitruni, fulphur^ & carboncs
in pulverem pyrium, Vitnolum & fulphw
in terrum &c, Breviflime ; Corpora omnia
moventur,- ac proinde mutantur j atque pra
diverfitate motuum jam cflentialiter, jam acci*
denralitermutantur, Porro mutationU hujus r4*
ff0yf(^i#»i haberi debet (perMetapb.) ^ quac vii
dicitun Mutatio cr^o omnis vi eficitttr^
$. 4» Hiverjie mutatioiui Jiverfat fibi vires de*
fofcum\ fifl^ulx cni^ mutationcs ruambabert
dc?
Ltx virtum^ I \
^ debent rationera fufficientem, Neque fup v ,
bac virium diYcrfirate litem movent fanc
• 'mentis Philofophu Iftud jam affidup qua^ri-
tur : ^ua in rerum Inatura hx virium ^cncralif
€^sjlai. Exiftere autem puto fequencem t
Lex yirium generalis.
^,7* y^^csinHhimis/liftantHtfiwpmrfintrgpul'»
Jtva^ mutua^ cuivis vclocitati Mingucndd farcs^ im^
cninusis in infinitum diftantiis crcfccntcs in infinu
tum^ auRis dccrcfccntcs > ac in quadam diftantia ad^
modum cocigua ctiam cvancfccntcs. AuBa pauUulum
difiantia abcunt in attraftivas crcfcentcs frimum ,
mvx decrcfccntrs y dum cvancfcant. Iftis itcrum^
fariquc incrcmento primum , tum dccrcmcnta fuccc*
dunt vircs repulfiv^ ; qua attraSlionis 9 ac rcpulfia^
nis altermtia obtinct in phrimis difiantiis^ fimpcr
tamcn adhuc mimmis. SuUndt in majoribus diftantiii
vircs fcmpcr funt dttrailiv4C , agentcs ad fiyum im
rationc invcrfa duplicat4 difiantiarum. Hxc c(l
tiaturs lex a Cl, Viro , ac magno Geometra
Rogcrio Bosc&vicb S« J, feliciter in v^nta , & no«
biscum in Pfailorophiat naturalis theoria N«ZO«
iisdem prope verbis communicata.
Scboh Ifta virinm niiitiiarutn tbcoris ( qntm con* ■
t\mo ciberiiis exponain ) diffcrt a tbe^ria Neutoni ;
•tque in CQ djfFcrt potiiTtmQm , quod Neutenus in mi*
nimif diffaintiis viret tdmittat po/ttivar^ five attraSivas t
Mofifr iilc ucgativas^ h, e. r^lfivas\ unde contaBum
immetionnn , (i?e ( nt eum •ppell«re folet ) AUtbema, ^
ticum a pun£(is, & qMteria omttine esccludlt, Tqih
in jlbeoria gravitatif Ncutonianse aulU babctur mutati^
A
12 Sc£li&r. CaputlT.
c pofitiro &i negativiim, ab attraftiont in repnKionem ;
#el vice verfi ? hnbetur in noftra. Sed ad demon-
ftrandam legem me accingo.
,^. 8. Dejinitio L AttraSKo eft determi-
Datio, quam habent corpora, aut particuls
inateriaei ut ad (e invicem tendant certa lege.
Seboh I. £adem notio {iibeft vi cemrifetd^ aat
{iecileratrid.
Schol, II. Corpora quidem omnta , minimaque
ma^eris pnnfla & & mutuo attrahnnt, & ad le accedere
nitiintar ; ut infra dicemus. Dum tamen e. c. Corpus
B accedit ad A, non accedir ratione attra&ienis pro-
fxix ; (ed olitnx^ reiidentis in corpore A*
§' 9. Definitio Ih RepuJfid eft determina^
tio ad fugami five receflum. Sic corporibua
oleoiis^ aut pinguibus non adha?ret aqua ; da-
tur itaque in oleo, gut pinguedine.vis repulii^
yuj id eft determioans ad receflum.
^. 10. Lemma L Corporum eUmma fufH
ifitia fimplicia ; nam in refolutione corporuin
tiltimo perveniri debet ad entia (ynplicia ; (e-
cus admittendus eft proceflus in infinitum ,
quem implicaro docent Metaphyitci.
Corott.L yitomos fiamra dicimus, qas licet axten*
lione careant , {iiis tamen prarditae funt qualitatibos i
quaro entia fimpUcia funt atomi natur^»
SeboL 1$ Entia fimptioia Cint corporum elementa »
{ive principia pn^io, vei lihima, mediata, & infittfihilia %
ita Metaphyficl. Phyfici qncrere Iblent, qua fint Cbr-
forum mixtorum frificifia pfyfica, (en(ibilia,& (i dicere
licet, elementa , aut principia fictmda* Occidapi ^va^
tlioncmi (cd prlns ^iutpiam adaotaboj
Lex vMum. I3
SchcU II. hefinitiQ f. Corpus mixtum cft, quod
conftat particulis hnerogemK , (eu diverlbrum mifcibif
lium, certa 4|uadam ratione fibi unitis. Sic fere TfaUm-
migius cx Wvlffio* Corpora mixta (unt animalia , vc«
gctabilia, fbiTiIia, & ii quar funt alla.
Schol. IIL Definitio 11. Principium feiundiim funt
illc moleculs (enfibilcs, in guas ultimo C ^ilicct adfai^
fitm^ quod probc notari veiim ) rcibivitur mixtum Cor^
ftn, Moieculs ilbe alitcr corpufiula primitiva nomi-
nantufe! propterea, quod immediatc in clemcnta tqCoU
vantur, li quibus vtribus refoivuntur.
Corott IL Ergo ficut principia/^rifTM corporisnon
poiTunt cfle corpus , fic planc principia ficitnda roixti
corporis cflfc ncqucttnt corpus mixtum ; quapropter he^
terogetteif particuiis conftarc , inque eas rcCalvi non de-
bcnt.
Scb^L IV, Non ago contra Hejiodum , qui (blant
getram ; noii contra TiaJetem Milefium^ qui fblam
equam ; non oontra Auaximetiem , qui fbium aifrem ;
non contra Heraclidem ^ qui (blum ignem ; non contra
ineptum iliud j4ichimiftarum gcnus, qui Jpiritum, nc(cio
qucm, univerfilem, fen mutuli^ per totum univerfitm dif-
fufuntj rerum, ut ajunt, caufam , prout in diverfis meati--
itis, ac matricibus receptus fnerit, mixtorum principia «C
& vplucrunt. Tsdct iftos rcfcllcrc. Rcs brevicula
laibicft cum iis Chemicis , qui principia (cnfibilia mix*
torum (^tuunt quinqucs l.Spiritum ( aliter il£rrcttr/«f;t,
vocant ) quem Lemeryus ait cffc part^ (ubtiiiorem ,
pcnctrantcm, movcri, & movcrc apriflimam y pro cujus
varia aQivitatc, & copia , facilius mixta,cre(cunt , aut
tarditts; corruiiipuntur imo, ti nimia fuerit. II. Sul*
fburf fivc oleum, partem corporis inflammabflctn 9 dul«
€cm> pingucm/ &, fi poros mixti oppleat, acornipnon^
prc&rvantcm. II L Sal, (cu ccrpus, quod , teflc fiocrha*
vio, aqua potefl dilui^ igne aurem fundt , fi non avolaf
frius iu auraSf quodqut guftum humanum afficere valet eo
Jinfis, qftern faforem apj^eUauu Atque bsc trin princL^
Ii^ ScSioI. CaputlT.
Mcrcoriiim in Btrometro «que actollunt , ae aer, ijf.
Be boc phdenoineno alibi commoclius agcttir,
VL Aer diftingnitt^r d corpor^ mixro 5 ergo tioxi
poteftefle priiicipium mixti. Ify* Diflinguttttr in pars
a m^, icu, ut phraii fcholadica utar) diltinguitur iuada»
quatt CX A» id^fquat^ N. A^ & C.
VIL Aer permeat omnia corpora , ergo non eft
pdncipium corporis mixtt. P* C. Ignis pervadens fer^
rnm ^ aqtia (pongiain ^ lox vitruin ^ non funt ekmenta
ferri, (pongi^iaot vltri> ergo a pari. Vji. C. A. D*Cs»
trgo atr m»rUkks non eft principium mixti C« C«
aer corpori propriuSy qui moteculas mixti cum aliis par«
ticulis eiememaribus conftituit N. C -
VIIL Non omrita mtxta refblvi pdfliim in minima
elemehtari» ; ergo. Pn A. Aurum haf^cnus in terram^
aerem) aut aquam {blutum non eft. Nec aqua !n ferro
tandente, nec ignis in glacie latere videtur. ^. D. A*
tion omnia mixta 6c refolvi pofiVint immtdiate & pro*
xime C. A* mediate Suhd. non in omnia quatuor elemeil*
fa G. A» non inaliqua R A* &C. Aurum ha^enua
in elementa {blutum tion eft, defeAu (cilicet notitiar^
tnenftruijVei inftrumentortim, non defet>u natiVi» con*
ilitutionis fuat. Aqua non latet ui ferro candente ^
quid poftea ? Non atfirmo in ointiibus corporibus om-
tiia eiementa contineri. At ignem non baberi in glacit
prorfus nego , cum ope machnide eledlries ex ea proli'*
ciatur. ^ ^
IX; Mixta revera non (blvuntur in minitna ek^
mentaria ; crgo» Pr. A. Minima^ li«c elementaria tui*
icnntur in ipu refohulone. jgt» temerd iftud aflerituf»
C9%f'quidem poflunt molecnl;)? elemcntares difperfir ^
atnon |[mr4ri; quomodo enim.?
X. Licet mixta folvantur in moleculas elementa*
res, non tamen ea dtci poflunt princij»ia mixtOrum ;
crgo. Pr*A. Etiam cincres plantaruin folvuntur irt
partituias quatpiam ni^rieantes , ferri fimiles, Magnett
adhmntes^ tiltrtnoQ rolublleti f uid propnrea «udiant
priti*
* pjrinclpu planumm \ ergo g pari. ^, ut ftpta : noiii
fnnt folubiles, quia moduscas folvcndi ignorattir ,. flC^
apta open huic inftramcnta dcficiunt C» A. cx ft N .A.
Sl Q^ molcculas i(hs elementis confiare fuadct analogia
dcfumpta a corporibus aliis, imo & fcrro communi.
^ ^ XL £x aqua iiafcuntur animalia, vcgctabilia, fofll*.
lia ; ergo fbla aqua cft principium mixtorumt P. j4*
iii agua reperiuntiir minima animaicula, quoT) ni(^ ocalo
armato , e.»nfpi£i non pollint. iL omnia anioialiurn
ofTa prir^cipio moUia funt ; proinde exaqua ficrividen*
' tur. III. Hetmontm BruxelUnfis non ceUbrif rnagis ^
fUflm obfcurvs Chejmcus^ ^ Akhimifta ( verba fiint
^herfferi ) argumentum attulit fahcem 51 Librarutn ^
ducentis tibris terra ^ ex ^ua frius falem extraxit^ im*
flantatam , quie fion computatis foUis annttatim deciduif
164, Libroi appendehat ; cum interca tarra illa (bla aqua
irrigata dc libris duccntis (blum duas amiferit ; crgO*
^. N« A. ad Prob. Imam dico : animalcula in aquis re«
perta nafcunnirek feminibus. /tt inquies: ip(a ad^o femi*
na funt Huida ; ero;o aqpca funt« Reddam egp t ergo ^ereay
flammea, ignea uint, cum acr, ignis, fiamma, fluida
iint. Vei dicam (emiil^ fieri ex aqjcia tanquam princi«
pio non uuico C. C. tanqtiam principio »»iroN.C. E^-
* dem refponfiQne nteris, ii dicatur ; Lapides, Metalla, &
Fodilia omnia^cK aquis nafci. Quod Udo loco oggeri*
tur, cadem ratione expcdies. Ad III. ]}2. Salix ilia aC
furrexit ex aqua, bcne multis particulii hiterogeneis ^
terrcis ncmpc, fulphureis, mercurialibus &c. permixti^
quam tdcirco non pttram dicimus. Quid quod etiam
particulf aereae , & calorifers faiici incrcmentum dare
poterant. ^
XII. Moleculat elementares ip& funt eompoCtr;
ergo ncqueunt effc principia comppiitorum. Pr. C.
principia corporum nequeunt efTe compofita, (ed indifi*
ferentia (iiit, oportet, ad corporis cujnscunque compoii-»
tionem ; atqui; ergo. VfL* D. A. Cint compofits cx
cntibus fimpliGibus C. A* ex p^tficulis heterogenei^
B N.A/
ig SeSioT. Caputll.
N A. D. C%. ergo nequeunt clTe prima principia com^
pofitorum , vcl nequeunt cfTc principfa compofirornqiy
quatenus torpora (luit C* C. quatcnus mixta funt N. C4
hlc non ago nifi de mixtorum principiis fecundis*
XIII* Minima elementarla (ibi mutuo adverfantur;
litignisaqus y ergot i^. adverfantur (ibi non debite
tttemperata C. A. at^cmpcrata N. A. 6c Cm.
XIV. £x qualitatibus molecuiarura elementarioni
fion pofTunt intelligi qualitates mixtorum , e. c. magnc*
tifi ; crgo, l^ ex qualitatibus fcordim (pe£latis C. A.
compofitis N. A. & &. pro diverfa particularum mint«
marum compoiitione refiiltant diverfse vircs in mixtis.
Sed iila fufficianti qux nifi e^rcitationis (cholailica cau*
fk attuIifTcm^ nun(](ttam allaturus eram..
^.11. Lemtna IL Omnc corpui foliJitat$
Jisa cxcludit ahcrum dc loco , qucm occupat. Veri-*
tatem hanc quondianaexperiennafatisedoce-*
mur.
y. 12. Lemma III CcJcritas fnohU^pcrfaU
tufn mutari ncquit » ita^ut e gradu dctcrminat^
tranfcat ad alium j non tranfcundo pcr omncs graduf
intcrmcdiou En fundam^ntum (Vftcniatis Bos^
£ovicbiani. Pr. Fcratur cnim moUU ccrto aliquo
iontinuo tcmporc cclcritatc 1 2 , tum momcnto aliqu^
tranfcat pcr faltum ad cclcritatcm 9 ; altcrutrum ab^
furdum confcquitur : vcl dupkx codcm individuo mO'^
mcnto hahctur cclcritas^ nimirum IS.C^^,; vcl
ftuUa tcmporc aliquo continuo cclcritas , adcoquc mom
tus interruptio; cum enim momcntum iUud^ qu0
fakut ficri concipitur , Jit limcs tcmporis antcccdentis
Sf conjcqumtis » codcm iUo momcnto hahcri dcbct
€cUritas antMdcm | £5' confcqucns , fcu cclcrita»
Lex virium. 19
1 2, £/ 9. i quod impUcau Aut vero : / aJiud^Jl
ntomtntum , ^m6 habetur cekritas ultima 1 2 , aliud
guo babetur celcritas prima 9 , cum inter bina illa
ntomenta necejfario interjaieat tempus continuum , in
^o momenta funt infinita , tempore ifto intermedio
fnohile carebit omni celeritate* Ita ex Boscovichio
Paulue Mako Soc. J£su.
^. 15« Pofitio ad demonftrationem pravia t
Hantur in torporibus vires attraSiiva , if repulfiva 9
de qiiibus tanicn, num intrinfecae fint, an ex-
tnnCecx » nihil difputo ; five : an ex ipfa ma^
uria Miur^ dimanenc , quas pro ratione diftan-
tiarum jetigat jam. accefTum , jam receflum ;
an a lihera DEI legc pendeant ; an ab ali^uo ter»
tio iis adjeSio ( quodcunque iflud fit) non qua?-
ro; nec vero , fi veiim qu^erere , inveniendi
fpem habeoy ait Noder ille Boscovichius \ adeo
nacuram rerum intime perfpicere intelledui
humano concefibm non eft. Pr. Pofitio : £x«
perieotia conftat , quod corpora fefe mutuo
aurahant , & repellant; attra<^io illa, vel re^
pulfio nequit haberi fine vi ( cum nihil fiac
fine ratione flifiiciente ) ; vis autem efl ratio
fufficiens adionis ; ergo dantur in corporibus
vires attra^aiv», & repulfiva?. Pr. M, expc-
rimento a CL P, £miVr Ord, Orat. inflituto»
& in adis Acad. Parifl ad A. 175 1. defcriptoi.
Div^rfas ilie materias , ut papyrum , corium»
lignum, ferrum adaptavit in formafn acuum
niagiieticarum tenuiilimarum , unum ferc pe-
dem longarum» Quibus e crine fufpcnfis
dum diverfa alia corpora , qusc forte pr« m^^
B 2 nibus
;
29 SeSi^ l Caput TT.
tiitm eratit , admovit in diftantia duaram, vel
trium linearum ab extreiiiitate ac^um iila-
rum : omnes > nulla excepta » quinque vel
fex minutis fecundis a fa(5ia admottane ela^*
pfis , partim attraAae , partim repuiif^ funr.
2do« Eademattra<5i:io,&repu!nohabebatur per-
inde in vacuo. ^tio* Vitro interpofito attra-.
£t\o imminuta quidem fuit , at non omnino
fublata 4to. Subinde flamma admota acus
omnes celerrime accefTerunr; etiam ferrea \U
la 9 antea femper nlinus ad motum prompta.
§ 14. Pr. eadem M. per partes, ac primnm
Jita corporibus atfraliio vindicaturphanomenisfane ma^
nifeftis : L Gutt^e fluidorum figuram fphaert-
cam alFumunt , excepta ea parte, qua folidis
adhsrent, irel incumbunt. Si gutca e. c. aquas
juxta aliam ponatur, coibunt ambae in unam,
^i Alcohol vint fpiritui urinae admifceatur,
fere momento oritur foiidum afiine glacici ;
ir^o datur miitua ftuidorum attralfi^. Ildo. St
fluida quasvis in modica quantitate capiantur,
adbasrent folidis prope omnibus; fac enim >
mitte in aquam digitum , lapidem» meralla,
papyrum, & alia, qa« voles, corpora, (mo*
do lie oleo » aut pinguedine fint illira ) ad-
hasrefcet aqua. Si corpus fluido immerfum
cxtrahltur, alias fluidi moleculas prope fuper-
ficiem elevat ^ alias fecum abripir. Plantae
aquis irrigarae easdem attrahunt. Si fruftum
panis , vel facchari , aut falis indurati , una
fui extremitate fluido immergatur 1 aCcendec
fiotdum ultra libellam non fecus^ ac in tubis
capil- -
^
capillaribaf, Pix, febum, cerj, o!euin» Src*
ineliychnio afcendune, & fl^mmat pabufUm
miniltranr, Mercurii gixttgi fiunno afFu(a in
fpharrulam fe fe non comporflti fed quaqua-*
verfum difFunditur ; cum interea /irra,, ^^gw^t
aut cbarta afiufa fph^ricam figuram induat.
Si Mercurio flanni fruftum immergatur, ap
furget Mercurius circdm fuperficiem corporis
imn^erfi; at imnierfb^ferri frufto deprimctur,
Caviraribus ac faveolis circa ferrum rciidiis ;
irgo fluida a folidis attrahuntur. Illtio. Si cor-
pori fluldo, & Vifcofo committatur aliud Co\U
dum ) adeo fortiter adh^erebit , ut vi f^epe non
niodica opus fit ad illiid avellendum ; proindc
etiiim folida a fiuidis attrahuntur. 1 Vto, Magnes
fequitur ferrum , mercurius aurum , & vicif^
£ni. Corporibus eciam lubricis guocutxque
Ctu locatis ,adh«rent pulvifculi, Vitra , mar-
inora, metalla, & corpora pleraque laevigata^
fibique intrita adhaerent, & hoc fortius ad-
haerent , quo magis fucrint expolita. Ccle-
bre efl illud Mufchpnbroeckii experimentumx
accepit geminc^ cylindros, bafibus benepoH-
tis ( quarum Diameter unius erat poUicisRhe-
nani , & ii. linearum) & fuperne annulis
firmis inflru^ftos , c]uos dum ficcos commifit,
feu : alterum alteri appreifit, cohacrebant ut.
cunque firmicer. CalefaAi , feboque inundi,
tum reftigerati , nifi appenfis 298 libris nq^i
fejungebantur. Pice illiti 850 libras requir^-
bant j|d fui avulfionem. Au^^bafium dlame*
tro^ dum nempe evaderet digitorum ji^arumg
JB 3 ^
22 SeBio f, CaputlL
&7 line^runii (eboque inunAi cylindri mar^
niorci coharebant vi 1 1 50 librarum^ JBrgo iS^,
wutuA folidorum atfraStio efi admittenda^
ScboL Sed nihil mutiiam foiidorum attra6lionem
sque prebat , ae operationes chemicx , de quibus ini
.fra ; tum qviaevis corpora , quac fenfibus noflris ^dibji-
ctumur. In his molecula molecul^ adhsret, & validit^
fime quidem in corporibus duris; non ita in moilibus.
Cur vero ^ fi non propter* attra£lionem* Nifi detur,
«ttraSio y nulla dabitur molecularum cohsfio , nuliain
fxtenjum. Sed etiam de hoc alibi dicendi locus^ erit.
§, 1 5 • Etiam vis repuljiva eorporihus eft tri*
luenda. Aqua corporibus oleofis, aut pingui-
bus non adbaeret, Sic bleum » & aqua non
commifcentur, nifi diutiffime agitata ; cefTan-
te imo agitatibne rurfum feparantur, * Tela
cerata aquam non admittit ; ' binc ea utimur
ddres a pluviis cu(lodiendas« Animaliuni
quorundam penha? non madefiunt, licet per-
petuo fiib aquis delitefcere videantur. Lin«
teum aquas tranfitum nonnegat; negabit au-
tem , fi femine Lycopodii obducetur. Suber,
porofiflimum corpus, nec vinum tranfinittit,
nec aquam* Si aquas fiagnanti oleum afFun-
das , olepque fiiperinfufo guttam olei Tere»
binthini : circularis repulfio orietur miram re«
ferens colorum pulcherrimorum varietatem*
Si xt\ liquato aqua infundatur , tam vqhe*
tfsens , ac repentina orietur ^dio aquas , ut
omnia fiimmo periculo disjiciat ; cum fnterea
aurum » vel argentum liquatHm aquas infufum
folum In grduiila abeac cum ali^uo flridore«
\
\
->
♦
Le^ viriuM» dg
En vim repuinvam aqiix » qu^ tamen zri^^ru
gido adhaerere prompta eft. Aer in fclopo
pneumacico coardarus , folutis tandem repa«
gulis magna yi ejicit giandem plumbeam.
Si ela(lrum quoddam cbalybeum Tfig. ima. )
dppreheniis extremis' A & B primum diduca*'»
liir ) ceflante vi extendente continuo priori
fe (e feftituet Otui , particuiis fciiicec (e mu-
tuo attrahentibus ; fi vero eladrum idem com»
primatur , definent^ vi comprimcnte iterum
In priorem fitum abibit , fed paVticulis (e fp
mutuo repellentibus» Denique omnia corpo-
ra elaftica comprefla^ vel inSexa » ac libi fub*
inde relidta figuram priorem Tuapte recupe-
rant. Qua cau(a f profe^o non alia , quam
quod ex. c. corporum infi^xorum particulae
ex parte convexa mutuo fe attrahant , & ex
p^rte concava repellant ; ergo, '
StM, Sed nihil iterum inutuann repuKionem scque
probat) aC) quae quotidic imucmur 5 corpora. Nifi cor-
porum nlolecui£ minimx in ulcimis diiUntiis (e repeU
lerent , compenecrarencur \ ac proinde hoc ipfb nullum
iSaretur corpus ektenfum ^rgo ex obviis quibusque
corporibus & attra£lio probari poteft^ & vepuliio»
'^* 1 6. Si in corporihus > ttiam in punHi$ eJc»
mcnuribui^ five entibus fimplicibus > dAri, de*
Itnt vires attraSliva \ if repuljtva. Pr. Corpo-
ribus nulla vis inefie poteft, nifi qoatenus ea
ex viribus elementorum coalefisit ; ergo fi cor-
poribus^: etiam pundis elementaribus vlres
attradiva?, & repulfivae inefl^e debent. Pn A.
Vis omnis {.ferCefmgL) ineit fubftantic j in
B ^ ^ cor-
S4 SeBio h Caput TT^
co^oribus aurem nihil habetur fubftantiae
praefcr pun(Jta elementaria ; ergo*
ScbQll X- Nifi piuuU cUmQnraria ft ft in certis dt-
ftantiis atrrahartr , fcpfuiHTi jiui^clQ non cGnjnngentur ^
jiequQ unum qui^ effiqient. Nifi in certis oiftantiis;
£p repcWaiw, compcnetrabunturj ac prbinde nullum ui*-
qiuni habcbitur ^xtenrum* Hec c(l > q^uod proximU
duobia& Scboliis. in&nuavi.
Sc/joJ, Ih Fk)jc Joco propriet£^tes ^ & kges attra3io*
nis no4) cxamiuo^ Unuiu aflud contcDdo : dari in na<«
tura mo<us , quibus corpara ad ft. ft mutuo accedunt j
qui cx nullis prrncipiLs Mechanicis y non cx preffionc >
6£ iinpulfionefifc acris, fiveaetheris, non ex corporum^
aut nsekcularuai figT^fi a dcduci pofTunt ; qui a viribust
©I dinariis pi*ofici(ci necja.ieuni ; qui per diilinSam quan--
dari9 vl:n ( quam cufaNeurono attrahentera dicerc li^bet )
explicari debcnt» Singula Schalio ftqucmc raanilefis^
dabo*
• N,
SchoL IIL Adverfuni vircs attraftivas ©bjki fclenfr
fcquentia : Imo. Pba?nomena pro artrailione alUca noa
evineunt atrrailionem dagi five \n corporibus , five iix
elcmentis j crgo. Pr. A Qiiod gurtc omniura fliiido^
rum figuram fplisericam induant ;. c^od cyliudii dua
fcenc politi firmirer fibl adbicreant ; quod molcculae mi*
iiiinab corpora conffituentes adco Valide coniungaxituc
&c. repcti potett a fluido atiquD cxtripftcus premcnte >
iive ab aerc incumbcnte, Cc pro rationc bafis Tivc ( quod
ftuidorura omniura eandem altitudinem habcniiuin
proprimn eft) pf-emcntc ; ha Cartcfiani. ergo. Iji^
N. A, adPr. N. A. Singula cnim haBC phsrnomcn» pcr«i^
inde contingunt m.vucm ^oyleam , aique tnzvt liberO'
orania fervademe , aiit in bypotl>cfi Carttfianorum co««*
frimeute. Egregic adhuc refclluntur Cartcfiani ex Lc-^
gibus Hydroftaticae, quibus docemur fluida amnia prc-
mere in rationc compofira bafi§, & altitudinis \ ^V^^
^ttida ejasdcm fiint ahicudinis, pro racioiRe (bJius bafis j
' ^ proiix-
ttsc virhm. ft J
jsroindc explorata altitudlne , & bali (leris inctimb«itift
tacilc detcrminabitur pondiis , & prefllo atmo(])h7rse
tcrreftris.in qiijECnnquc corpora. Atqui vero maieribus
&pc viribus, aut ponderibus opus e(l ad divcHenda cor«
pora mutno actra^a , quam tit pondus «tmofphsrs? (ic
in recitaro Mnfchcnbrakii experimento cylindri marmo-
rei cohsrrcbanc vi 1 150. librarum \ cuo) tamen comper*
tum iit pondus columnx atmofphzrics in bafim duorum
pollicum Rhenanorpm , & feptem lincarum prcmens
non prorfus cxaeqnare 90. libras ParJfinas. Sicpertica
ferrea, aut lignea bafim habens c. c. trium digitorum^
incredibiiia pondera (ibi appenfa fuftinebh ^ quin mini-
mts cius molecula? diflbcicntur ; cum interea predio at*
mofphsrx in baiim trium poHicum i^on adscjiiet ifli.
libras, ut conficicur inita fequcnti propprtione : (icut
bafis cylindri (etrcuius) cujus diaipeter ss 2. poH. 7.
lin. ad 90. libr, , fic bafis circuiaris , cinas diatii. =: j.
poli ad X. Pollicibus ad 19. Hneasredudis, inventa po.
ripheria, ac demum area bafium circularium , fa6la depi«
<jue operatione omni invenietur x s fere ifti. iineis.
Ad h«c fi preffio aeris caufa fit , cur vel cylindri duo,
vel molecuise minimae fltc fibi cohcreant ; oportebit
lane & cylindros e diverfis materits confiatos , & cor*.
^forurn omnirnn niolecuias minimas eodem modo fibi
cohacrere ( ffqualis^nim colunina aerea imminebit fin*
gulis ) ; quod faifum cfic teftantgr cxpcrirnenta , &
obfervationes quotidianaf. Circumfpice , oro , cor-
pora qujEvis fortc oblata : flt alia aiiis denfiora , ac fir-
miora efTc deprehencles» Accipe cylindros m$moreo$
fcho illitos , de quibus /upra ? cohserebunt vi 1150«
librarum ; cape eburneos ejusdein diametri : nifi vi
200. Hbrarum non coh^rebnnt. Dices : Si a^
iion fit caufi, cur fluida figuram (phvricain aflumaiK,-
nunquam congrua alia ratio phxnomcni ifi:ius rcddi po^
terit. ^. N. A. rautua fingnlarum fluidi partiura ^t-»
traf^io in caufa efl. Res ficexplicatur : Fluida cam fj,
guram iriduercr debent, in qua eorundeoi moiecul^ mi m^
B 5: niaB
;
ma^int in sqtiilibrio. Jam fi Auida in txigua qtiaDtiti»
te capiunrur, (blum in tigura {phn^rica quslibet vicin^
homogenes particuli? funt in squilibrio ; quia tunc fb»
lum eruiir ejasdem alticudinis ; ergo. Certe quscutw
que alia figura afTumatur > e. c. triangulariS) vel cubica^
(cmper piures particul^ fortius trahentur verfus ccntra*
lem aliquam molecuiam ^ quam vicinx pauciores ^ cudi
attra£lio omnis babeatur in fatioht direda malTarum /
proiiide coiumns qusvis viciils tum folum xquiiibra*
bunt, cum cruhc ejusdem altitudinis ; quod fir in figuri
fphsrica.
IL Si non ab aefC^ at (altefh «^ atbtre ttmfriment^
re^eti ponTunt di£ld pharnomena ; non ergo bpus viribus
attra6livis» P. A. Licet in antlia vacuo non habeacur
aer nativt fiia dchfitate gaudens^ at habetur aer maltunl
expanfus , aer fubtiliflimuS) quem etherem dicunc ;
crgo. Qt« N. A. ad Pr. D. A^ habetur in vacuo xther|
qui tamen ob fubtilitateih^ ac raritateih Hiam omnia cor-
pota permeat, ac proinde tantum internus ilie sther re«
fiitit, quantum exteriius premkC.A. hon reiiilit eodem
modo N. A« &Cm. Si aer Intril corpus quodpiam la«
tens communiCec eum aere cxterno ^ nuiluiTi corpus
comprimi videinus , aut figuram immutare. idem ien»
tiendum -de artherc interno, qni cum exteriore illo com*
muniGat Tum vero : nunquid iion aerese ipfie,VcI «the*
res moleculae (ibi coha^rent f quX) oro, cohsfionis iAius
caufi, (inon attra£lio ? an novns iteruth aerj vei st)ieif
cas comprimct ? fcd de ip(b boc qusretur iterum i &
qusretur in infinitumk
IIL Saltem dicla cohsfio cylindrrrum repeti po«
ted a figura partium > & di^fpofitione ccrca ; oportct
cnim eas admodum eflrc Isvigatas , (ecus non cohzrc*
bunt ; uti non cobsrent corpota fuperficiei afperas ha*
bentia« sdo. Sic & alia pharnomena txplicari poflunt
per particulas quaspiam furcatas, hamatas, uncinatas &c«
^tio. Numquid juncus unco, annulus annulo cohsrct pct
figuram J proindt & roolfCttl« minimat* ]^. N. A#
Cau*
Lfxvirium. " ft7
Caufalem annexam D. oportec eas omnino glabras §fic^
qu« fuperficierum glabricies cft mere occafionalis canfa
cohir(ionis C Caufalem; qu« iic ca«yi efficiefis^ nut foT'
vialis N. Caufal. Sic ftatuendum i polita glabritie fu.
perficierum pliires moieculs fe (e continguncai^ye///^i^i;
cx flhrium partium contatlu phyfico oric^r major cor-
forum accra£lio ; ex fortiori attradione major cohxiio ;
acque ita glabrities Cuperficierum, conferens ad />/(/rm/i
molecuiarum contatlus fbyficos occafio audit , ac veluti
^OHditiOf ut corpora {e fe fortius attrahant ; attradio au-
tem CohjKlionis caufa formalis dici debct. Nam fi l«vi-
gatio (it cau(a formaiis, corpora stqualiter Isvigata co^
hsrebunt squalicer : policiora etiam fortius. Fallit
con^equ^ns ; igitur & antecedens. Pr. m. Cylindri
ehurnei^ quatumvis a;flue politi, aut^politiorcs marmoreis^
non sque c^hsrent ; crgo^ Si oggeras : fine la^vigaris
iiiperiiciebus non habeciir cohatfio ; ergo l^vigatio eft
cau(a cohxfionis. :i^. O. A. (ine Isvigatis Aiperficiebus
tanquam caufi occafiouali G. A. formali N. A. & C.
Applica vetu^ jllBd ; Rncapproximatioue non urit ignis ;
& tamen approximatio Cquam vocant)eft cau(fl mere occa»
fionhlis , iive conditio* Idem fit dc Isvigatione. sdo.
Moleculs hamata , fiircata^ uncinata &Cf figmentum
ilmt plane ineptum ad explicandam coha?nonem« Quff«
ro enim i quid tandem eft, per quod hami & unci cohs*
reant ? quo abeunt hami ilii, fi metaila liquantur, aut yU
trum in pulveres conteritur ? quis hamos reftituit, dum
liquata metalla , aut iiuida alia per frigus cojnfblidanturi
3tio.*Annulos, 6c uncos fibi mutuo implexos cohsrere
p.er figuram lubens admitto ; neque enim omnem co-
hxfionem, etiam illam, qwx vulgaris dicitur, provenire
ajo ab attra^iont ; 0cut neque omnem motum. Quis
neiciat multa corpora moveri per impulfionem ?
IV. Si cauia, cur di£li cylindri cohxreant , fit at«
tra£tio : omnia corpora fibi cohsrebunt ; omnia enifn
ie £e mutuo attrahunt ; iftud vero non cxpcrimur ; er-
go« ^. D.A^ 9mnia fibi cofastebunt I niii eorundem
ftt«rft£Vto «b Bttra6(ionibus aliorum corporum Vinctmr ^
aur quoquo modo impcdiarur C: A. ^cus N. A. & C.
Quod fepc corpus afperum ^on adharrear pendulo altcri
itidcm afpero, quamvis muruo (c rrahant, & trahantur»
rario e(l : quia corporum iitorum attra^io vincitur ^
trrraflwHic tcrr*. S«pe vero inutua accedio, aut coh«.
fio aiiundc impeditur, ut ab inerria, friclionc, clafticita«
te, impuKionc oppofira, .medlo rcGdentc, &c. Dc cau-
ialt iftud inrerta noro ; omnia fife mutuo attrabuut in
quibusdam diflantiis C. in omnihts N. in aiiis & attni-
hunr, in aiiis repdlunt.
V. Vis attradtiva cft qnalitas Pcripatctica, jnrc opti-
ino c Schoiiscliminanday crgo. Pr. A. Qualiras oc*
culta diciuir, cujus cau(a i«noratur, licct ph;cnomenon
fit manifcftum ; at^ui \ crgo. ^. N. A. Ad Pr. D.
A. qualiras occulra eil, cujus caufa ignorarur, &(imul:
mjm ex^kntia ex obfervutis effediBus, aut exferimentiA
evinci neqnit ; per quam nibtl explicatnr ; quee affumitnr
*ad pbauomenon quodpiam explicandum , quin o/tendatt$r
reliqnas propf ietates , quas corporibits tneffe conflat , ayt
caujks mechanice agentes, explicando pbanomeno ueutiquaot
Ji^cer-e ; cujus ieges ignoraftmr ; qua ex praclara iUa
tnauria Peripatetica edticitur ( nc(ci«, an no» crccrur ) ;
tujjts erigo plerumque a diverps corporum fpeeitbns repeti
folet ; qua ita corporibiis itHrinfeca fingitur y ut ^ wfi fu^
fernaturaliter , ab iis feparari non pojjit ; qua exigit /W-
h^rere alteri tauquam fini cui adaquare a fe diflin&o ,
C. A. ctijus duntaxat cau(a ignoratur N. A« & Cm.
Tanta idhsc criminatio longani fibi depofircbat rcfpoii-
fioncm ; dedi, eamquc iatis , poto, claram dedi- Jaoi
vidcndnm , (i bornm aliqui^ convcniat vi attrafiivx.
I. cjusdcm cxiftentia invi^is argumentis ioco (iiperiore
eft comprobata* II. pcr cam tantutn non omnia. ph^-
Aomena esplicantnr, nt patcbit in decurru tra£lationis
liajas phyficr ; adeo falHim cft jiibil per eam cxplica-
ri. III. Oftcndunt Neatoniani caufim quamconque ex-
ternMD ftcundiiai \icQsa mecbanicas agcntm explicandji
attra*
Lex virium. ^9
ittraSioniifn pbsnomcnis iniiume idoneam efle ; ^d
requiri vitn arrahentem etiam a cftteriscorporutii proprie^
mibus muitum diverfam. IV. Attraftionum leges non
ignorancur, quas loeo fuo fnbinde recirabimus* V. Non
tll artraclio entiras aiiqna ahrolota,^qits ex m.iterii eda-
eatur. Educiionem forma- ciijujcunqucexeciaiifur ho*
dicrni Phflofbphi. • Vi« Non clt quaiiras fpecrfica h«.
jns dercrminati corports C qualem efTe dicunt Pcripate*
tfci Anripcridaiim , Sympathiam , Anripathiam, &c. ) ;
(ed aniverfolis eft, ac primitiva corporufti propnetas,
conveniens omnibus mundi corporibns , fic fitogulis ma«
teriar partibus. Omitto reliqucw duo \ nagie (nnt.
VL Per attradionem nihil explicarur ; ergo cft
qualitas Vcripaterica. P* A. cum per attraf^ioneni ex-
plicantnr phxnomeni , expiicatur idem per idem ; it«
qui fi iftud : nihil per eam explicatur ; crgo. Pr. M.
per atrridionem explicarur a£lio, per quam corpora
mutuo acccdanr ; arqui arrraftio nibil aliud eA , quam
ipfa h£c a^io, per quam corpora ad (e (e accedunt ;
crgo explicarur idem per idem; ^. N. A. Ad Frob.
N. M. ad hujus Pr. D. M. per atrraflionem fiimprani
cam parricnlaribus legibus , vel cum applica^one legis
generalis ad particulares circumftanrias explicanir mu*
tua corpprum accefiio C. M. per nudam arrradionem
N. M. D. criam m. attra£^io eft ipfa hsc a£li^, pet >
quam corpora accedunt , quit rnmen dam explicatur ,
probitnr efTc conformis legibos C. m. quin talis efie
pFribetur N. m. & C. dicendum porins : per lcges at-
trac^ionis expiicari mntaam quorundam corporum aC-
tcflionem, quam per attradioncm ip(am. Quid? quod
dici eriam poreft : per $ttra6)ionem, (ea a&iohem e. c.
corporis B explicari accefllim, (ca a£lionem corporis A -
(^. 8. Scboh IJ. ) ; arqui a£lio corporis A non cft ca-
dem cam aftionc corporis B ; crgo dam per atrra£^io*
nein expHcatar corporam acceffio^ non explicatar idcm
per idem*
VII.
A
30 SfSthL CaputlL
^ Vn. Attradlio nullis arguinentis detnonftrari pO^
teft; ergo adhuc dici debet qualitas occulta. Pr« A.
S\ pofibt i tum cx ph^nomenis ; cx iftis deroonftrari
non poteft , probarctur enim idem per ridcm ; erg«.
Pr, m» attra^io prObarctur per phxnomena , & ifta vi-
ciilim per attraftionem ; ergo. 15^. N, A, ad Pr. C.
M. N. m. ad «It. Pr. D. A. attraftio probaretur pcr
pharnomcna, & ifta viciflim per attratlioncm^ divcrfo xa-
mcn gcncre dcmonftrationis C. A. codem gencrc Aj^""
monftrationis N» A. & Cm. dum ex phsnomenli Ai^
monftratur attraftio , dcmonftratur a pofteriori ; funt
enim phacnotjicna ^tf^i/j attra^ionts \ dum ex attra^ljor
ne dcn^onftrancur ph^nomcna, dcmonftrantur aprio/il
cft enim attraflio cauja pbanomewrum. Divtrfa hkC
demonftrationum f}:>eciei cum adhibetur, idcm nonpro«
Katur per idem eodem modo fumptum ; <juid ni vero liceac
probare idem per idem diverfo modo acceptum ? Licct
fane Carteiianis ita argucre : corpora funt impenetrahi"
lia i igitnr fe fe excludunt a loco ; & viciftim : corpora
fe fe exclhdunt a loco ; funt igitur impenetrabiliat Licct
Philofophis omnibus fic ratiocinari : Sollucet; ergo dies
efi ; & iterum ; dies efl ; ergo Sol lucet ; quin tamcii
aut Cartefianus, aufcujuscunquc feftae Philofophus alius
jn lcges argumentationis £e dciiquinb, aut idem pcr idcm
probavifte exiftimet. Licebit etiam nobis* , Denique
attra£lio quidem per phaenomena probatur, & h^c pei:
illani; (ic tamen : ut per attra£lioncm ^x a//Vif quibus«'
jdam phanomenis cognitaln cxpUccntur, & probentur
Mlia deincq>s phanomena.
VIIL Clara attradHonis idca haberi nequit; ergo
pcr flttraftioncm nihil explicari potcft, explicaretur enim
oibfcurnm per obfcurum. Sed qu^litas, ner q\iam nihil
explicari potcft, cflr qualitas Peripaterica ; crgo. 'BjL*
N. A. quidclarius, quam cum attra4lioncm dicimus cC
£e determinatibncm ad acceftum mutuum ^ Ontologot
latcre non debct , quid indifferens fit , quid determim'
tum^ Vulg(us addo bominum iatere non potcft , quld
acacG
Lexvirium. 31
acceflio fonet, quid rcccifio. Scd iteriim ad intpettetra^
iilitatem provocetnQS adver(um Carcefianos talibus ple-
rumque argumcntis depugnaiites. Ifti clarain impeuetra*
iilitatis ideam (e cxponere putant , cum dicunt : c^Te
•proprietatem , vel afFe^ionem corporum univerftkmy
vi cujus quodcjue carpus ex eodcm loco, in qao ipfum'
cxnHt y excludit aiia corpora ,* quibus quidem voeibus
snagnopere (atisfaciunt omnibus ; qpare & ipfi , fi paria
in^^r^m noftraih damus verba ^ fibi (atis£i£tum exifti«
ment;
IX. Num vis attrahens pendeat a libera DEI lege :
an ex ip{a materis natura profluat ; fitne repetenda ab
aliquo tertio, definiri non poteft. Sic etiam , fitne fub*
ftantia , an accidens , dccilum hucufqu^ non eft * ergo
non hahetur clara, & diftinQa attraC^ionis i^ea* ]je.
C. A. P. C. ergo non habetur diftindaj & adaquata at«
tra£tionis idea C. C. inadaequata Ni C. Quid h$e fibi
Yoces velint, docet Logica. Csternm fi dicai vim at-
trahentem proficifci a iibera DEI legc, & voluntate,
quid eft, qu.bd opponant adverfarii ? an non ipfimet iftt
afHrmare idem coguntur de impenetraiilitate ^ vi centrh
peta^ centrifngay &c. ? Clamant : indignum efle Phi-
lofbpho in explanandis naturs phsnomenis confugere
ad DEUM ; fic nempe paucis Phyficam ab(blutum iri ^
fi pro fingulorum efFe£);num caufis reponatur % quia Deut
voltiit. Sed pace iftorum reddam ego x nunquam , qui
Neutonum fequuntur , pro effeSuttm caufis affignant
DEI voluntatem, (ed vircs ; dc quibuii tamen ipfis , &
de quarum legibus hodie qusritur, fintne re vera iikx^
& non alise a DEO conftitut^. Nec ioc erit paucis Fhy/u
€am abfolvere pro fingtdorum effk^utmi caufis reponendo s '
^tia DEVS voluit j ut mcpro caufis ipfit iti aliorum fen»-
tetitia repotpi dehet r Qttia rerum natura exigit, Ipfa iUa
Cotiditorif volutitas inquireuda e/i, i^ iUa ipfa qtianquam
libera hges, qnibus hac erdinatiffima tmverfi compages tam
apte isner fe cobaret, fiJ' dottec ipfi libuerit^cobctrebit. Verba
iimt BosaavicUi. Qagd 4efub£kptia, & accidcnte ad.
ditur.
3a ScmoL Cs^uill.
ditar, ftd eos remitto, quibu»dcfinire anitnus eft: fitne
?is attraaivi corporibas iHtrinJeca^ an extriufica ; it«n :
an omnc, quod in natura cxiftir, fnbftantia fit, vcl acci'
deiis. Qiiid autem li tcrrium,vcl quartum aliquod ha£le«
nus m«nti noftrje incognitum exiftat praeter fubftan-
tiam, & accidens? Ego interea ex advcrfariis qusram
ailiduo .* quid illis dicatur impeuetrabilitas f^ ^ Quid-
quid ftatilant, novcrint idem eodem jure de vi attra-
bente conftif ui pofTc.
X. Vis attrahcns cft principium tribuens corppri-
bus a£(ionein, quam Neutoniani adeo tpG (atis iibi ex-
ploratim ison cfte ultro fatcntur ; ergo fairem afBnis
cft qualitati Peripateticse. ^. O. A. fatcntur cam fibi
iion*(atis cxplorfitam cflTe quoad omnia adjun^la C< At
quoad eflentiam , aut ad;un£lorum aliqua N* A. & C«
Leges attra£lioni$ tam fvint explorat», ut eciam demon«
ftrats habcantur»
XL Qu$ dantur vircs , &c proprietatcs corporum,
in vi inertis fundari ^debcnt ; fed vis attradiva in ifta
non fundatur ; ergo non datur. Ita Eulerus. ^.
D. M. vires, & proprtetates derivata fundari^dcbent in
vi inertijB Q. M. primitiv<t N. M. C. m. & N. Cm.
Vim attralicntcm voco materi^ proprietateni generalem;
& primitivam. Quanquam quid ifta virium difcretiene
opus eft ? Dicam breviter, & plus dicam, quam objcdio
pofcit : ph;rnomena attratlionis ncque per folam yim in-
cxti^y ncque per aliam aliquatn bucnfnjiie nctam corporis
prcpriesatem explicari polfunt Dcbet ergo admitti^
vis diftin'6^a, quam quocunque nomine compcllemus,
oihil intereftt Nobis interim attradiva dicitur.'
XII* Licet piurima phfnomena explicari ncqueant
per vim^inertie, non tamcn re£le arguitur ipfa^ non
pendere a vi inertiie ; ergo. Pr. A. Licewin plurimis
corporibus non obfervetur vis iuertiS) nemo tamen re-
3e intuleric non dari in corporibus omnibus vim iner-
tix ; ergo a pari. ^. N. A fim^l notatum yolo :
non modo plurima fJfitMmeua pcr (olam vim inerti^
cxpli-
Lix virium 3}
•xpHctri mn pofle, (ed ^mtM uuBay cft enim vis iner*
tjx oppofi» attrabenti > icilicet : per vim inertis jihi^
nnr torpos eonie^are flattim Gium ^ per attrahentem
teminiio mutai:i tlebet ftatas eorporis attradi »' agit c*
KMm attradio in ratione reciproca daplieata diftantia-
ruoK Inde facilts re^onfio eruitur ad Pr: . lii omni-
fcui umverA corporibus admittinius vim inertis , quia
jm tu omaibus> qvLX ob(ervanius, advertiinas dari vim
tnertin ; argamcntiim itaque defiimi potefl ab analogta
corporam aKbrum* At in nallo corpore ob&rvamui
phonHrmcna qtisepiam attradionls, ut motum accelera»
Tum, vel reftrdatum proficilci a (bla vi inertis ; dicen»
dum «rgo : nulla phsnonien«> qu£ ab attradione in
i^fteniate Ncutdniaaoram repeti Coltnt^ per vim inertic
«xpiicari pofliu
XIU. Visinerti^adver&tarvt attrafiivz^proinde il*
tcrutra non datur ; datur autem vis ioertic ^ non erga
tdatur vis «ttrafiiva. PnM» R datur utraque, babebic
idem corpus nifus oppefitos ; atqui babere non poteft;
tevgo» Pr. M. vi inertix nitetur corpos c% c» quie£:ens
^iRcej^s' qaicGrcrc : vi attra£tionis ftitetur aceedere «d
corpus attrahens> qui nifiis fi oppofiti non, funt, netcio,
iqiiid oppoiitum dici debe«t« j|2> i mo^ atqui attra£kiv«
Via non dicitur inelTe cOrpoci per «ttra£iionefli dutrmi^
na$o ad celerioreni motam y l^ dfHrmiuauu ( §• %s9
ScheU IL); crgo. ^» ido D. M.fvis inertic adver(atut
vi attrahcnti,protndc alterutrA^ nc^ daturpoftconflidam
T% M. in conili£hi ftAd. non datur fine vilEloria C> M«.
xum viftoria N. M» C. m. & N. Cm. Datur imo poft
mnflidam vis inertidB» qusc compom poffit cum ctfe£tU
ims vis atcrahcntis ; &d da.tat vu in^rtia viSu ; . hino
dixi T> M> Neque filc aliquid « Communi Keutonia*
tmuirv CcnCvk aiienum dixi^ jaxta quos corpas delabetsi
tcmpu&ato lecundo con(erv«t pef* vim imrrid celeritii*
lem ptioti tempulcaio faabit^tni & per vim acceleioici»
tom ijQs iacmiiciuttfli acqairith Sfd dc lioo «libk
34 S^ot CapuilL
^ XIV. Ircratn Buhrum'!oh)\cicnvct!;i rcatzt ScberffcJ^
n/!fVVires fe babent ut colores ;' (ed nequeunr m eo^
dem corpore efle piores colores, qaoram unus in aitero
sion contineatur ; ergo neque plures vires, quarum ana ^
non contineatur , aut certc fundetur in altera. Sed vis
aitra£^iva nec continctur, neque fundatur in iaitera ; ergo '
fi datuf vis inertix, non datur vis attra£Hva. J^, D. M.
Vircs sotales, £eo t«ta virium cdle£lio ft habct ut coloret
C* M. vires partiales Subd. habent (e at coiores refpc*
&vk eiFef^uum partialium, cmque vi inadxquatx refpono '
dentium C. M. refpedn virium totaiium N. M. C. m.
& D, C. ergo neque plures vires aiaquata C Cm. //i.
adaquata N. Cm. EfEeftus pleni iimt proportionalcs
caufis fuis adaequatis ( §. f. Schol. I. ) ; crgo pr«ter
cau(am adxquatam alit refpeSu ejusdem eflcttus (uftine- '
rt non pote(t In cafu e. c. motus acCclerati caufa ads.
qnata.eft tam vis inertiie, quam attra£liva; ergo practcr
has quidem duas alia admittenda noneft^ fateor; non
autem prster (blam vitn incrtis.
XV. EfFc£lus , qui atrra£lioni tribui (blent , ad*
Ibribi poffant irapulfionibus corporum cxtrinftcorum ,
quemadmodum frequcntcs alii motus iisdcm tribuun-
tftr: Quid ? quod Nemoiias ipfe Princip. Mathcm. L. f.
Scct. XI. ita fcribit : ^am ptTgo motum exponere corpo^
tum fe mutno trabentium , eonjlderando vires centripetaf
tauquam attraSiones^ quamvis fortap ^ fi pbyfice loqua^
tnur^ verius dicantur imptilfm. ^. D. A, adferibi ppC
funt impulfionibus tn majore diftantia agcntibus in ra-
tionc dirccra maflarum , & rcciproca duplicata dift^n»
tiirum C. A. juwa alias legcs agentibus N* A. & Cm.
Iihpulfioncm Cc flc non ^iia Icge agcntctn dicimus at-
tractiohem. Periadc tamcn fucrit,Icu attractioncm di-
cas , fcu impulfionem , mbdo rcm candem intclliga§
fub'duo1nis tiominibus ; ijcqac cnim dc vocc litigarc
pVacct.
XVI. I^offta a«ractionc fcqtii ncccflc «ft abford*
mtiltfli 4. Lapis ponc tuf hm cadens attraheretur a vxt*
rii
Ux virium. %%
Ai proindefQe ftd cerrtin iiQfiqtteni pertingeret. 1|^
Sphsc^ gemcna phyiice (e eontingente» eohmrtmit.
lil. Non peffct poodos onms Hbr« ievari a eerra coi
sncumbit ; ftteraheretur enim in rarione cUrefit .maflb
aittraben)it| five terrc, & reeiproca duplicata diflaatic t
b. e* prout quadratum diftanttflB mtnueretnry fic cnC^
ret attraftio ; pondus vero terrft tncnmbent nuUateiHit
• terra attrahente diftaret , fiiltefn od Ittifiim ; ergo itt«
finlte attraheret,nr. Sed fi iftud : non pofiet lefori aMr«
pu% ; ergo. IV. Corpera qerrit ex eadem altitodino
dciabentta cqualiter attrafaerentQr ; ergo cqoali celeri*
tate caderent. V« Corpora bmnia in fiiperficie terrs^
aiot (altem in lcftgatit foperfickbot locata mutuo aeoedero
dcberent. VI» ExhaUtionct, 6c vaporet neutiqnam tC
forgerem* VIL Daretur aftio in diftant ; fic magnce
•gcret in ftrrom fibi minime comiguum. Mitto {Mnri^
jRB alia abfurda, qoc ex (yftemate attraftioitis manifefl»
«onteqoontttr. ff. N. A. ad Pr. admitto trabi lapident
o turri; (ed oego fere, otnonqoam pertingat ad terram;
vincitor enim attradio torrit ab ettradione terrr, com
ttteradionet fint in ratbne direda maflartHn trafaentioiit*
Tom ex con>onfl:a illa torris, terntqoe attra8ione dnsi*
taxat (equitor : lapideni omnino perpendiculariter non
decldercyOtneqoe caditlapit emalo navit demifius (qao4
ob(ervatam eft ab hominibot in littore confiftentibnt )
eom interea aquaa {iilcaret navit. A^ II. Sphtrrs ge*
mins non coh«rent ; cura enim {econdnn paucat fa#
perficiei palrtet & Ce contingant , necefie eft mutoaio
eorum attra£lionem prorfiit exilem efie» Ad III. JMe#
go pondot terrc incumbent non diftare a terra ; fciii»
eet I cum de attrt^ione agitor , diftantia corporit tt»
fra^i repetenda non eft a foperficie terrc , fed eb qot»
dem terrje centro. Ad materiam di gravitau docelio^
%uemadmodum omnet (phsrc partea eodem mpdo at
trahant, ac fi in cemro eoiicdc efifent; (eo : tanquam fiT
tis tota prodiret de corpolcoS^ unico in centro fph«r«
denftitoto« - Ad IV» «Corpttt 4ivirfie \^ maffis^ Sn
C % 90h*
y
35 StShl. OftaW
mimhit prcdita m vacuo qaidaia cqtiili rdladrat^
deut^untur cx*altiradine«qu«li } at non f» apriciy ubt
ratio habenda eft tani tnaffamm^ quam volumittUfn^ quia
iuperanda eft re/^hmia aeru* Arque licet corpora di«
TerArum maflarum cjusdem fiot voluminia^ ac proinde
«quaiis coiumna aerea refpondeat fingulii , non tameia
eqnali celerirate delcehdent, quia « tnaffa majm facilius
Vincitur reiiftentia aeriSi quam a miuare. Ad V. Cor«
Eora omnia. in fuperficie terrie, aut (altem in fiiperfieie-
ns laevigatii pofita miituo accedere deberent, fi eorundein
motui aliande non impediretur C. A. cum impediatuc
N. A. & C. Impedimenta motus eflfc pofiTunt iuertia^
friStio^ mtdium^ atftaSio aliorttm corporum Vc, Hine
ctiam ratio patet, cnr non omnia, qust mntuo Cc & tra»
hnnt, in acervum unum coeant. Ad VI. Exhabtioncs^
& vapores lion afliirgercnt, nifi afiionc ignium fiibterra*
neorum,aat fermentationibaaunde unde ortis,vcl deniqua
aliis quibnsvis dc caufis excuterentur cum vidoria at«
tra£Honis C. A. poftquam ita excutiuntur N. A« & Cm.
Ad VII. Daretur adio in diftan^^ (eu ulis, qasr effe£luni
«liquem phyficum producat in (ubjeCto , a qno rationo
loci disjungitur ; quin ad effedum hunc corpus aliquodl
intermedium coneurrat T. A. nam fi vis attradiva coiu
poribus non fit intrin&ca, nuila dabitur a£kio in diftans,
«t confideranti patet. Qux fierct in (ubje£lum extre
^hsram a£livttatis pofitum N. A. QtC, Qoi. aflionem
in diftaiis priorc fimfii intelle&am propugnant ^ eos ab
omni vel (ufpicione abfurdi cujuspiam admiili prudent
quisquc Philo(bphus ab(blvet ; ficut adver(arii ipfi ab*
furdum tlihil (e admittere exiftimant, cumajunt t qot^
pusflffcnSi fivc caufiim non ciTc in eodcm loco^ in quo
cft (libje^um, quia non con^penerranrnr. Dicuut Pfrim
fatetici i Licer c4a(a non fir codem in loco , in quo eft
iubjef^ttm I at adio propagatur pcr (nbjedam qaoddam.
mediam cau(am inter, & cfFedum ; quo pofito toUitur
aftio in diftans^ & abfurdum omnc. ijL* Ideo iflu4
4bceri a Pcrif ateunil; fm iScSqi |r«4«ft«tl conftituuol
V
. Iax viriumi %y
in qnftlttaribot qtiibiMdain corpori ihhmntibai » qm^
wmraliter nanquam fine (abjeAo haberi pofle WxSS»^
mant ; hinc in eorum (ententie qutittates primum cfR-
ciuntar in (ubjedo cau& contiguo, five in medio ; ab
liis iterum iii vicinis corporibas producuntar ali^ ejos*
dem generis qaaiitateS) & fic deinceps , donec ad (ubje«
Aum, (eu effedam ip£um deveoiatiir^ Faliuntur vehe»
menter : non enim adio efl qualitas requirens (iibie*
Aam medium cauiam inter, & efFedum* Dicum Car*
tefikui : Eodem in loco non cft caufii agens , in quo eil
fiibjedum j (emper tamen caufa fiibiedo eft cwtigua;
quo conftituto iternm omnem a&ienem in diftans tolU
viecefile eft. i^, Illud Cartefianorum de contiguitate
dogma natom eft ex eo , quod nullam tdionem eflb
putcnt, nifi qus fiat per impalfioncm ex coliifione cor*
porum-provenientem. Faflontur & ifti non modicc;
•ut certe impulfionum leges ab iis conftitutas faliere ^
cportct, cum illis phxnomena impuKiuim non refpon-
deant. Sed dabo interea liberaliter s corporum contiguim
tatem requM ad aSimem. Qucram tamen * fitne con-
tignitas prificipium aliquod a&ivum ^ Non, iiiquiunt»
.itd mera eft cotditio ad agendum reqaifita. Bcne ha»
fcet. Ergo fi contiguitas : cur non alia quaevis di(bn«*
fta eiTe po(l|it conditio ad*agendum ? Sane.contigtiitat
non magis eft relativm duorum corporum coexificndi ma*
Jus, ac quxvis alia diftantia. Liberent utrique ( C^te*
fianos intelligo, & Peripateticat ) animufn ab errorib)is
quisque (uis, & a£Konem in diftans (altem in rerum M*
tura foftineri pofte nobiscum affirmabiint«
ScifoL IV^ Contra vires repulfivas obiiciontur (&
qtientia t I. Dator in materiai five in corporibus vis at*
tradiva ( $• 15« & 14- ) > ^go "Oi^ d^tttr vis repulfiva*
Pr. C. vires attra£tiv«, & repailivsc fiint vires oppofitc ;
led ineodcm iubjedo neqoeunt efle VSres oppofitc \ er«
go 6 datur in mtteria vis attraSiva , non datur vis ror
puifiva^ Pr. M. Vta «ttradiva, & repulfivt tendunt ia
4^Pf oficnm i crgjO fiEint vires oppofitc* P* A. Vis attr^»^
C J Sivt
J
31 St9kt afuiJL
«^[hra dte«f|nifiit td mntaam tcceffionem » rcpnlfift tA
ffimlam fugam j fed (ic tendunt in oppoiitum ; ergo*
mt C A: N\ C. Ad Pr. N. M. ad ulc Pr. D. A. Vlt
•ttra£liray & repulfiva tendunt in oppoiitum re(pe£lti
o^e^H diirerib modo conftitati C. A. eodem modo fnifl*
pti K. A. 6cCm* dum eorput idem jam attrahitor, |aat
f«pellitary m aiU (emptr di/iautia tttrahitur^ in alia rt«
petiitur. Nafcittr ind^ objedorum diverfitas , qnx om«
)nem tollit oppofitionem , non (eeat tt^ao repugntntin
dmnif toiiitttr tn Ible , qui non modo ?im babet ixfic*
§m§di, Ud & flotdt Peddendi ^iffSa siiverfa, fire «/it ,
& t/it «w4a diJf^kM.
IL Alit (k tlit difitntit non toHit oppofitionem ;
tdbae ergo vis tttrtSivt, & repulfivt fibi opponentur.
^. A. Difttntit nihil eft retie ; ergo» "Bj^ D. A. Nihil
«ft retle Mhfolmtm C. A. rtjftSivum K. A. & C. Dt-
lUntit eft reittio quardtm Dinoram modornm , qoibm
fcint corport vel pundt extftant« Quod doo corport
mtgts t ie diftent, vel mtnus, eft aUquid m>n mere imt*
^iiuriami ied naiittt diverfom,
Ilf . Si dtretnr ▼ii repttlfivt ia qoiboedam difttnttit,
minimis , debtret ctrtt qocpitm difttntit Phyfi.
•e dettrmintre vim repaifivtm ; ttqui ifltid dici nequit \
MO. Pr. mf Determinttio Phyfict eft aAio ; ergo fi
difttntit determintret Phyfice vim repuifivtm, tgeret ia
«tm. Non totem tgit ; ergo. ||e« €• M* N. m. A4
Probttionem D. A. Determtnttio Phyiict profeAt a tam*
fa effiQiifne eft t£kio C A. a primifio fiopiam txiraim
|l. A. 6cC«i. Principiom dicituri « qoo objednm
sfooainqoe modo ptndet ; vel i qoidqasd eft rttio folfi*
«tens, ex aoa intelligi poteft^, cor res tliqot potios fit,
Jotm non nt ; ttqoi t otfttntit pendet ▼!• repolfivt , dC
ifttntit eft ttiis ratio, n qat intelligi poteft» cor ris re*
f oifivt potiot htbettor , qatm vis tttnftivt ; ergo d^
lUnttt iOi prind|ian ?is fepolfivti*
iVi
\
V
Lix viriunu 39
IV. Diftintia non poteft eflc principiam vis rcpnl'
fiv9 *, ergo diftantia non poteft PhyGce deteriniha^iig^
repnlfivam. P.A. Diftantia non poteft inodificarcvim,
& proprietatem corporis ; crgo nequic eflc principium
Vis repulfivap. Pr. A. I. Diftantia cft nihil ; crgo* II.
piftantia nequit imrautarc viin uliam corporis; crgo nc*
que modificare, ]$* N. A* Ad Prob. D. A. Diftan*
«nequit uUam vim, modificarc jpen»«Ji/f79 caufa fff,^
tu C. A, pcrmodqm fthmfii^ aut termtni N. A. dC
I. Ad FrQb. 1. D. A. Diftantia nihil cft entifatis ab^
Jiiutif C. A, Nihil ert relatiouv N. A. & Cm, Ad
Prob. II. D. A. Diftantia ncquit immutarc vim ullam
permodum cauf^^ efficientis C, A. pcrmodum prmcip// ^
•ut conditiouis \}. A. & Cm. Si brevius te cxpedire
voles, dieuo: non perdiftantlam ifi akftrnQo ftmptam ,
ied per difiantiam /// eoncreto acceptam determinari cor-
pus ad vim rcpnlfiram, (\vc attra^ivam.
V. Ex allatis Pbamomcnis ($.15 } noncvincitor
dari in corporibus vim rcpulfivam ; crgo. Pr. A. Al-
Jata Phxnomcna rcpeti poflunt vel ab effluviis quibus-
dam avolantibus, & removcnribus corpora, in qux Tn-
currunt ; vel : a preflione fluidi cxterni , aeriSy puta »
aut stheris &c> ergo. 9. N« A. Nam I. tcmcrc a^
iumuntur effluvia a corporibus avobntia, & removenti^
corpus , iu quod incurrnnt ; cur cnim (uberis cfRuvia rc«
moveant vinum, & aquam ? cur non fluida qnsvis %
Dices : Subcr non transmittit vinum, nec aquam , quia
minims vini moleculse, aut aquc poros ruheris tranfirc
nequeunt ; hiiic fit , ut repellantur vinum , & aqua ;
non q6ia pcculiaris quspiam vis rcpuifiva iftud opcrc-
tur. Crcdcrem fortc, fi de corporc alio, quod itident
aquam non tranfinittit , fermo cflet ; at cum de fubere,
liguomm §mttium prope leviffttna^ proindequc porq/lffifn0
•gituc, non adducar, ut credam. Deinde, qua, oro, rft«
lione cvinci poteft ; c. c. Mercurii eflluvia proportiona-
ta cflc poris auri, vcl ftanni ; non item vitri, V^el ferri , •
f uibtts rcpcUitor mercnrius ? Qnomodo vitrum tranC
C 4 roittit^
<v
40 SgStoL CaputlK
^nittrt effluvift aqtKt» nda mercurii ? de qtiibns t«inen ex*
{fRnHlum eft i fuhtUiora ofTe aquets. 2do : Qaod de
aere^ vel «there diclum^ eft, refeliitar ut fupra in attr*-
dlione. Circa atirufnqvie nora . fi cau& n?ata« fug«
|it aer^ vel a^ther, corpAra (^usvts ( modo votQinine =: iui
Siixti ) Fe^llentur «(jqjatitei:; non attt^m repteUuntiir ;=t
lueriergo.
Vt Quod herbamm a!iqu« tangt irRpatientes^^
ireri^,e.um^ qui tangere vult; granula fiia (eminaliafll^
ciaitfy repeti poteft a caufis mechanicia » Qt a"^ certa dii^
f ofitioAie granulorum ^ & fblticuH » ifuo cointiB^ntuc i
crgo« l^. D* A. repett potoft ab ilta. difpofitianc tan«
quam a cau(a r^rer^ occa/fomU C> A. fojmoK^ & cflicien-
tc hanc granulorum explofieuem N^«A. flc Cm. Stc
bodiifr exmima c ctiam vi repulGvae ejfedas iftc tribacn-
dias efl^ de quo fortc a!ta&
Vifft Insqtiilitas attradionts^ vet patius minor as«
tra£Ho .( quam aUi negativam dicunt ) caufa eflc potcft
phsenomenorum^quiat vl repuliinrat tribuuntur ]^ crgono»
opusefl; adflruercvim rcputdvam diflin£lam a vi attra*
fidva. P« A. Dici poteft^ quod eorporis aHeujus rcpuNi
partes miituo fe trahant magiSjj quam ab alterius cerpo*
ris partibus trahantur. Certc metcnrti partes tnagis (q
ie trahunt » quam a tubls capitkribus trahantur ; hihc
xiuUa in iisdem qicrcurii afcenlio notata unquam fuit ;
crge. "Bf,* NT. A. Per tnzquaUtatem attradionis cxpli*
cari nequeunt vhhntijftnMt ill« cxplofiones» quas «quami
inter^ & ses Itquatum inrercederc afTerui ( §.• I^* ) Ad
Prob. D. A. dici idud potctt cirea aUquaphsenomenaJn
quibus feiHcet nulla obfervatur corporum cxtraneorun«
attraQio C. A. tn quibus obfervatur pofitiva repulfiei
N, A. & Cm. Quod mercurius in tubo vitreo non aN
tollatur , caufa ell» quia roajor kabctur attradio in par*
tibus mercurii ad fe inviccm, quan qa» efk vitri act
mercurtum. Sed autem \ qued mercurius in tubo vik
tirto non modo mn attoSatt4f\ fed deprimatur ctiam, qu«
tiadcm phsnomcm iitiai caofi 4i«i ^otcrit f Fac cnito^
\.
r I
infunde mereurlani fiphoni , cujuf cms •leemm >!t<
iit angnftius : in crure latiore excelHor erit ^ qoimm
•ngufto. Immerge tubultfs mercurio (bgnanti| depri*
metur ille intra tubulos infra libellam fere in ratione
reciprocar diamefrorum Depreflio ifta, ceu tffkBus pofi-
tivus repeci debet a vi pofitiva ; non ergo repeti poteft
nh aitra&ione negativa. Principium iitud pofitivum
mihi vif ripulfiva dicitur ; datur ergo vis repolfiva a ne<*
gativa attra4^ione diftinCU^
VI 11. Visr^pulfiva non diftinguitur realirer a vt
jtttradiva; ergo phsnomena repulfionibus tribui folita
repett poflhnt a' minore vi attrat\iva» ]$2. D. A, Not|
diflinguitur rcaliter abfolute C. A« realittr tftodaliter
N. A. & Cm. Vires attraaivat, & repuHivat funt di«
'^verGe modificationes corperum ; diflinguantur ergo ab
invicem mtt tan^am res a re\ ftd tanquam modus rei
« modo.
l!)(. Saltem ph^nomena repolfionis tribui poflTunt
csrentias attraQionis ; ergo adhuc vis repnifivanon eric
vcra vis Pr. A. Ubi ceilat attra£^io, incipit fepulfio ;
crgo repulfio habetur per carentiam attradionis ; pro-
sndeqae« l^. N, A. carentia attra£lionis eft quid ne-
gativum; i/f^ar/ v«m autem nequit efle effeSus pofitivi
frincipium. Ad Prob. N. A, Pun8a enim in iimitibvg
cohsfionis locata qtiie(cunt, nuliisque ibi vhribtis ur-
gentur, non attractivis , non repulfiyis. Dici etiam po«
tefl : eeflknte attraf^ione incipere repulfionem hoe (en*
fxi :■ quod vis attradiva abeat in repulfivam C. A. tan«
'quam fi vis repulfiva fotet nuda carentiit attroBiotiit N«.
A» 6c Cm«
X. £x didis t vis attradiva fiepe abit in repuli!«
yam , & vicifllm ; ergo hoc ip(b vis repuHiva confli«
tuenda eft in minore attradione. Pr. C. impercepti-
btle eft, qua ratioae vis artra^va abeat in repulfivam ;
nifi dicatur 2 yim attradifam in certis diftantiis m«lfta«
ri quibusdam gradibus attractionis (uc ; ficq# muleta«
Pm 9blst ia vim repulfivam ; argo^ , qt. D« A. via
C { «ttra.
4JS ScHio.l CdjmtJT.
«ttractiva &pe abit in rcpuliionem hoc (cnfii, qitocl ri«
~ fuccedat attractioni C A quafi repulfio cilet d<«
tcrminatio, fid imnimuta^ ad mutaum accelittm N* ^.
& Coi' Ad Prob. N* A. Hico iiqo t per minorem at-
tractionem nihil omnino rcpulfionis explicari ; minc^r
tttractio adbocjeli dcterminario ad mntuum acceflum i
repulGo 6iftper e(t dctermioatio ad murutim fugam,;
qupmodo vero ^tuafuga explicari queat fer detcrtni*
iMfionenB ad mutuum accejjum » (atis non afleqqoc»
Commodius, puto , illa yirium attrahcnttum , & rcpet*
lentium fucccflip cxpiicatpr pcr varias diftantias, ita»
ut pro rationc variantium diQantjarum habcatur vicilfi-
tudo attractionum» & rcpuI(ionun;i.
XI* Ncquit in corporibus dari viciflltudo attractlp-
tiom, & repuKionum pro raiiope variantium diftantia*
rum i crgo ncquit in corporibus haberi vis repuliivf*
Pr. A. (i dccur iila viciflitudo, failct lcx attraccionis ,
quod vis attractiva agat in rationc rcciproca dopiicata
diflantiarum ; atqui fallcre non poteit ; crgo. Pr, M«
In miniinis diftantiis obiincbit rcpuKio, ac proindc fal-
lct lcx attracrionis, juxta quam hoc major dcbct eflTe
attracriOi, quo minqs f fl: quadratum diflantis a corpore
attrahcnte. Kt. N. A. Ad Prob. D. M. fallct lcx at«
tracrionis in minimis diflnnriis, ad quas a nobis non ex«
tcnditur C. M. in majoribus diflantiis N. M. atqui faU
lcre non potcft in majoribus fcilicet diftantiis C« m. in
mtnimis N. m. & Cm« Eodem modo rc(pondebis , fi
dicetur : Attractio omnium maxima in eodem corpore
cft, fidiftantia diszcroj attractio enim cft reciprocc
vt qoadratum diftantidt. Fal(a eft propofitio prioic*
Caafiklis diftingoenda ot prios. Item , cum dicetuv x (i
in minimis diftantiis habetur repoliio, (cqoitur : nultaoi
baberx attractionem inter corpora minime diftantia ;
quod iterum pugnat cum rccitata lege. Admitto cnim
fiqoelam ; nego repugnantiam, Satio in promptn
fft. •
m
%
Lix vhrlum. 4}
XII. Opponiint aliqui .* In co^m febjttro nc*^
^ueunt effe albedo, & nigredo ; ctlor rummuSi ^f^lS^
gus rummum ; ncquc igitur ns tttraetiva , & rtpaifiva*
Singula bcc in codeni fubjceto habcri pofltim divcr*
temporibus: Dices : Atqui vis repulfivt ctdcm tein*
pore conjungi deberet in codcm (ubjecto etim. vi tttrt«
ctiva ; dicitur enjm generalit corponim proprictti non
minus, qnam littractio; trgo. Jjf* D. m. vis rtpoUivt
eum attractiva eodcm ccmpore conjungi dcbcrce in eo-
dera fubjccto, divcrfis ttmen fiibjeai cjusdem ptrtibus^
nt patct in virga claAica ilexa C. mt in iiadem materije
partib.ns Su6d, fi t0 vis latc fumatur pro powitia C. m.
fi pro conatu actualt tcrminato ad idem fubjeccum iii
cadem diftantia iocatum N. m, ^ Cm. In eadem anima
eodem temporc habetur facultas volendi , & nolendi.
Idem fit dc rc noftrt. $c4 jam lcgcm ipfinn demon«
Aro :
Demonftratio Legis.
§. 17. ParS Legis Tma. Vins in ukimit
diftantiis /cfHper fiifit rs^lfiva. Pr. Nifi vtres in
iiltimis diftantiit fint repulfiv^r, poterunt cor-
pora quibuscunqae velocitatibus ad fe acce-
aentia pervenire ad immediatum contadum
fum pTMdtntihus vthcitatihus ; atqui non pofZ
funt } ergo, Pn m, Si corpora ad immedia« -
tum contaftum perveniunt cum praecedenti*
bu$ velocitatibusi Compenetrabuntur^vel cert^
^abitur ialtus in rerum natura. Neutrum fii«
ftineri poteft ( $« 1 1 . & i a, } ; ergo, Pr. M*
£x legibus motus» & experientia certum eft »
Corpora duo non elaftica in iefe incurrentift
poft coftftiaum s li celeritatt ferri. Hoe
pofi.
44 SeHio T. CapuiTf.
^M^m ! concipumtut duo cerpora aquBlh ( fcribit
^BOTfcovichius ) ^ua moveantur in direBum verfuf
€andem pUgam ; (f id ^ quod pracedit, habeat gr^
duf velocitatis 6 ; id vero^ quod ipfum perfequitur ^
gradus 1 2. Si hoc pofterius eum fua iUa veloeitata
tUafa deveniat ad immcdiaeum contaBum cum iU§
priore » aportebit uti^ue » ut ipji momento tcmporis ^
^fuo ad cofStaSum devcnerint , iUud pofterius mi»
nuat velocitatem fuam , £^ iUud prius juam augeat ,
utrumquc per faltum : a^eunte hoc a it ad ^ : iU
h a 6 ad 9 ftnc uUo tranRtu per intermedios gradus
II, Sf 7; 10, £?' 8 £5^. iftquc enim fieri poteft^
ut per aliquam utcunque exiguam continui temporif
fartieulam ejusmodi mutatio fiat per intermediot
gradus durantc contaHu. Si enim aliquando sdti»
rum eorpus jam habuit y gradus vehcitatis ^ t5 aU
Urumadhuc retinel II , toto iUo tempufeulo , quoJ
efiluxit ab initio contaStus , quando velocitates erant
12 > 5^ 6j ad id tempus^ quo funt '11 , Hf 7 ^
corpus 2dum dehuit moveri eum velocitate majoro ^
quam i mum ; adeoque plus percurrere fpatii^ quana
iUud ; £f proinde anterior ejus fisperficies aebuit
tranfcurrere ultra iUius pofteriorem juperficiem , if
idcirco pars aliqua corporis fequentis cum aliqua an-»
tecedentis corporis parte cotnpenetrari debuit ; quoi
cum ob impenetrabilitatem fieri omnino non pojfit ;
0portuit fanCf in ipfo primo initio contaHus mutatia
vehcitatum faSia fuerit per faltum fine tranfitu
fer intermedias } ergo fi corpora ttd ifnraeaia«
fum contaAum perveniunt cum pr«ceaentN
Inis Velocitatibus , compenetrabuntur ^ vel
Ctrce dabitttr ialcus tn natura. Qsiod fieri
' cum
Lixvirtum. 4]$
etim nequedt , clebet snu cmt^mn immidu^
tum graJatm in aliqua dift^ntia exftingui
locitas corporis accedehtis ; debet ergo dari
vis aliqua illam e^cilingiiens, ac proinde agtns
dirUiione oppofita ( ii ehim agatdiredione con-
^irante, augebit pocius veiocitatem corpo-
ris con(equentis » quam imminuat) • Siquo
agit MnSione oppofiu » nititur a ik removm^
corpus. Vis y qaas corpus aliud a ft removere
iiititur , repulfiva eft ; ergo. Dixi : Vtres im
ultimis difimtiis^ femper funt repuKivas ; nam .
in aliis diftantiis non obfervamus imminui ve--
locitatem corports accedentis ; ne^ue habetur
ratio fufficiens ejusdem in aliis^ diftanciis mU
suendae; debet ergo imminui in ultimis*
CorelL^L Non modo rim eerperum in ulti|iii$ di*
fianciif (emper (unt repulfivflr , (ed etiam vires fuu^o^
rum elenmitarium ; nam ii in illis diftantiis non. fine «
refpulfivae, compenetrabuntur. Veritas amplius pa^ebit
«xCoroU.III.
CoroU» IL Corpera ad immediatum eontaSim wmU
reJtfer perveiUre nequemt, Pri Vircs coaporum in uU
timis diftatuiis icmper (unt repulfiv« > he^ eft s remo*
rent corpus accedens; atqui fi illud removcnt^ non
pofliint corpora tc fe immediate pontingerc ; crgo»
Pr. sdo; Duo e. c« globi moti in eadem linca rccu^
&vcrfiis candcm plagam^ quorumalter prsccdat ce^
lcntate ut 6 , alccr in(cquatuc cclcritatc ut i a , non
poffunc namraliccr cd immcdiatumconttcnun jpcrvcni*
Tc; (ectt8ip(b momcnto contaetia cd^ritas corum muh
trf>itur pcr ftitum tranicundo jus^ta kgcs motus a celc«
ritatc ut 6 ad cclcntatcm ut 9 ; vcl fi maCttur grada»
$im, compcnctf abumur ) quod oftcnde: fi cnim ce)c«
mvf tefi eemaSum^ vc\ i(g/c maimm ,^!»n^^ grad^»
46^ SeOioL (UputlT.
iBll^r majorc celeritttc fcrctur , qoam prior ; imm fi
prior acquirit ccleritatcm ut 7 « poftersor adhuc habct
IX ccleritatis gradus ; fiquc prior ilic acquirifg, rcti-
tiet poftcrior 10 &c. ; crgo pofterior fo/i conta&um in
gadenijinea reSa plus fpatii conficit, quam prior; quod
abfquc compenerrarionc ficri nequir.
CeroU.lth EtiampUHth. eievtiutaria fe fe namra^
Ueer immediau coutingere ttefueuut; nam cum punct»
hcc iim fimplicia, adcoquc incxten&^ & partibua defti*
tpta^^ncqtieunt (ccundum partem aliquam Ce contingerc,
N & (ecundum aiiam non eontingerc ; fique Ce mutuo
contingerent , omuino compettetrarentur ^ quod viribut
tiatura: ficri nequaquam poflTc , iatis jam dictum cft.
Rcete inquit Boskovicbim : J^i ipfi vim iuferat , oportet^
qut fuuBum pundo coutiguum coucipiat , &r tamen extra
ipjum ,poJ!tumyUec comptfutratum. Otncipit globulot quos^
dam extenfos^ quigloiuli cx una parte fe contingant ^ ex
stlia afe invicem recedant\ ubi partet ejusdem pun&i ad»
ffjittet ) y indivifibiiitatis , ac extenjtonif ideam deflmet.
• lEfl id fatii vetufliffitmtm argtmentum , quo fetnptr Zeno»
nis fententia^coHtiuuum extenjuiri componentis ex pUflQie
ptnitus inextenfu^ confutata efl ^ ettjtss folutionem aptam
nehto tutufqua exiibetra fotuit , nema profeSo exbibebit
inpoflertm , dwi stbfihttifftma detttonflratiouis , s qtt$
evideutise vim babut. Pr. tdo : Si non corpora f
Hequc puncta clcmcnttria immcdtatc (e cohtingere po*
terunt, & viciflim i tcomactua enim corporum alitef
liaberi noii poteft, qoam ^natcnus puncta corpus unum
componentia immcdiatc cbntingerentur * puiictis tw
pns alt^nim compoooitibus , qwa corpns alterum cate*
nns conttngerttur ab altero , quatanua fiihftantia uniui
contingcrctur a fiibftantta aircrtut { nequc enim aCei*
dcntifl corporum Ce contingunt , cum fint modi fiib»
ftantiarum. Dabo imo acci(kntia (c eontingerc,(ed infc»
rttn continuo : hoc i^lb ftcomingttnt fiibftantis, qoarunt
. fiint ffiodifiQtMnta ) ; trgo mim ia corporftus nthtl fic
fiib-
AMhmi^ pratcf entia fimplicii ( per iieutpbyficam\ ^
Cbrpora (e contingere non poiTuQt, ni(i (ecundum M0Sr
finrplicia ; proinde*
X Schcl. Ftdelirer primnm confignabo^ quc adirefius
fonc pofitionem plerumque objici notatut Bostovkhim\
ttim aiia rubjiclam. I. Si corpora ad iimnediatum con-
tftctum pervenire non pofTent , tum ideo , quia compe*
/fctrarentur , vel certe daretur fiiltus in natura ; atqui
* iftud^^penes corpora actu exiftentia nen (equerctur %
^£,0» Pf . m. dicta compcnetratio^ vel fiiltus in natura
icqueretur tantum, fi corpora perftcte dura , que nimi*
^tm nullaih cotrpreflionem (entiunt, 6c nullam iigurje
mutationem induci patiuntur , (c fe immediate conttn«
gant| npn vero ficorpora elaftica; ergo cum corpora per*
fecte dura a plurimis Philofopbis exdudantur a natura,
iftud penes corpora actu exiftentia non 6queretur,.
Pr. m. dnm le corpora eia(tica contingerent, fieret /»«
/roceJJUne, & cBmpreffione partiiim, ut dum inttrea cor«
J^orls tompredi ligura mutator (enfim, in ipfis corpori«
bus etiam relocitas immutetnr (enfim , ac fine (altu »
ttanfeundo per omnes intermedios gradus ; ergo dicta
compenetratio, vel (altus non (equeretur penes eorport
* flcto exiftentia, qux ob elafticitatem fi)ara introcelfionis^
& comprefiioms partium utique (iint capacia. ]^»
C. M. N. m. Ad Prob. N. A. Ad ulteriorem Prob.
t>» A» fieret iftud , ac proinde vitarerur (altus ; non ta*
ntiH vitarerur compeitctratio ^ T. A. vitaretur utrumque^
N. A. & Cm. Partes quidem prsrcedentis e. c. giobi '*
Softeriores, & in(eqnentis anteriores comprimerentur^
mfimqoe fibi cederent ; (ed hoc ipfb anteriores globi
inreqoehtis partes moverentur tentius, quam poKerioret
ijusdem globi ; quodrca iftae plus (patit conficere debe-
rent pr« illis in eadem linea recta , Ql cadem directio*
ile motis ; ac proinde compenetrarentur. tjL^ odo»
K^A. Prima, & ultima fiiperficies corporum (e immc*
diate contingentitim dcberent mutare velocitatem pef
filttuni fi e« ad immediatum contactam piervenireiif
/ i
mm
4% StBhh. Cspuin.
enm praeeJemthti velMmihm ; mox cnim poft con*
VHii^ moverentar ccieriute s li \ aut vero , ii ins*
quah : compcnetrarentury quia^ infcquentis corporis (u«
pcrficics «ntcrior plns (patii dccurrerc deberet , quani
prcccdcntis poAcrior» Colliges facilC) cur fupcrius di*
xcrim T.A. $tio « T.A. ob dicta. D. C. dicta com«
penetratio» vei faltus non (cquerctor forte pencs corpo*
n actu cxidcntia ( qulod tamcn falfum e(t ) (cquerctoc
tan^cii altcrntram feiics fuuQa elemeutaria C. C. non *'
fcqocrctur N. Cm. NcutonuS) plcriquc imo vctc*
cum ctiam Philofbpliorum prima eicmcnta materijiK
omniiio dnra admittunt cum impoflibilitatc abfoiuu
mutandi figuram.
II. Etiam » fi ^ncta clcmcntarta (e immcdiato
contitigcrcnty ccicritas non m^tarcthr pcr (attam; cr*
go« P. A» ibi cclcritas non mutatur pcr (aitom , nbi
nuiia habctor quantitas motus ; &d in punctis clcmcn*
taribus nullc iia^etur >' crgo. P. m. Motus ^ juxta Mc*
chanicos habet pro mcnfura madam ductam in ceicri«
tatem ; mada autem tfk (uperficies bafeos ducta in alti«
Itiidincm e. c. in prifmatis. Puncta cicmentaria ncc baiim
babcnt, nec aititudinemv; (imilitcr crgo non habenc*
tquantitatcm motus. 4^. N* A. ad Proo* C. M. N« m«
adhujus Prob. D. imam partem A. ; Motos corpQrurm
habct pro mcnfiira maflam ductam i|i celeritatem C^
hanc partcni. Motus tkmeHtorum Suhdifi, ri m^jjk
fiimcndo pro ip(a eicmcnti fubftantia C. hanc panem i^
wo coiicctionc (iibfiautiarom ) aut «Ho quocunque (en*
hnnc partcm, D. ctiam sdam. MalTa impropriO
fiimpta pro mok.^ (ea volumine eil rupcrficies bafeoa
ducia in aititadincm C« h. p% in rigorc fumpta) ut (iiml
dcbcc N«h«:p. f^olumeu dicitur totum iftud fpatium ^
quod (ttb cxtema Corporis fuperiicie continctur ; aut
dipcrficics ba&os dacta in aititudinem c. c. priCinatis i
iu>n me^* Certc plus malTjE eft in pedc i;ubico aurl^
<)U9fn In pcdc cuI)ico iigni^ iicet utrobique fupcrHcid
m&u dttcta ia akitudtoeffii 6c aisUi»» fmtm )ttatii
ftd*
, pro c€
Ei N.
Lex virium. • 49 .
tdmitto; ftd D. C. crgo nqn hahcne quzutitsntmjfm*^
tus convcnicntcin corporibiis C. C« iibi propriam N. C*
Meclianici ipfi inotutn tribuunt Safiiferficiehus, & Uueis^
& fun&is^ Phyfici omnes nmum ceutri gravUatis %Qx*
idao nominant.
111« Senttntia ncgans immdiatum corperum contOm
^Bum zd7cr{ktur communi hominum opinioni; ergo rew
jicienda e(l. ^. D. A. adverfatur communi bominatll
opinioni in prsjudiciis infandd?) & tedimoniis lcnfuugi
iFiindats C. A. fundatx in folida ,ratione N. A. & Cm» ^
Primum : eO: hsc opinio prsjudicata ab infantia, in qua
{>ierumque tlTendim przbere (blet tenera ctas iis rebus ^
tqux ab adultioribus recenfencur, aut quorum ideas ipGi
(ibi efFormayit» Prxcipiratis id genus judiciis > altequo
animo infixis, quin vcritas afliJuo prius examinarctur^
Seriamat) qt viri^ ^c iines pertinaciter tueantur , qu«
olim juvenes prscipitancer cogirarunt. Slc plane (e res
hflbec in prxCctxd 4e immediutd corporum contMdu coa*
itrovcrna. Dices 3 Omnes homines per tot annoruai
&euia judicium prxcipir^verirjt ^ nemo unusjudicii ve>»
ritatem inquifterit | nemo falfitatcm agnitam ingenuc
confedus fuerit ? Dolenter ajo : /otnnes^ itemo* Sicut
iomfies ad Cofernicum ufijue ( urinam non hac state nO<»
Ara ) judtcia prscipitarunt tircd motum fotis , & quie^
tem tetrx , nemoque (ytteroatis hujus veritatem \sk dii^
bium vocavit ; fic ncquc contaaumk Jam reliqunm eft^
otprobem : opinionem advcrfariornm mak fundari ia
u/iimeHi^ fefifuum, Senfibus fiibdacuntur minimet di'»
fiantta : (ttbducuntur corporum plurimorum pori^quoi^
«amen corporibus omnihm inefle (uadtt anal^ica ratia
defum^td a plerisque ahis corporifous ^ quorum poroii»
tatem evincunt imo t diverfa gravltas ^^ todemv^lu*
n(tke^ h. e. diver(a gravitas y^^^ca ; ado t tr^nsmiffio
iluidorum ^ (airem iuas^ & caicrif^ fi o»rpora in tennef
^ bra^eas diducantur. ^tio 1 Microfcopia. Ergo^ cum
fHimma di/kntiif | in quibnt \iipcrtitur vis irepulhva, (uli«
50 Sf^l Caputir.
^^icur {enfibas, pro immediato contaSu corporum 1#*
gitifnam teftimonium a (enHbufi repeti nequi^
IV. Sententit negans conta^m corporum adverfi-
tur prudenti oinnium hominum opinioni ,* ergo ctiam
fententia negans immediatum contahum corporom. Pr«
C. Conta£tus prim^va , & fincera itgnification^ (ua ac-*
ceptus denotit immediatum conta&um ; ergo. tf,. D*
A. Sententia negans conta&um apparentemy 6l PbyficuTfi^
adverfiitur prudenti homindm opinioni C A. conta*
dlum immediatum , & Matbematitum N. A. & Cm.
Non negainus corpus alterum ^b altero contingi Phyfi»
ce^ & ad (endim ^ ladeoque mediate , mediantibns (cilicet
minimis illis intervallis^ qux (enfibus (ubducuntnr. At
immediatum contadum omnino exclttdimuSi de quo ni-
hil nnqnam conilitui poteft dependenter ^ fenJSfUS. Ad
Prob. N. A. T^ conta£tus cx primxva iignificatione
fua , & inHiitutione hominum fignificat contadom dun«
taxat Fhyficum^ & appareutem^ non verum^ immediatum^
& Matbematictwh . In vocum inftitutiont babenda
etiam fuit ratio vulgii quod Gepe exiiliinat noi>inulia
cfTe, qu2 non funt , ut ex adverfe putat non etTe , qux
revera (iint. Ad Mathematicum contadum non fe ex*
tendit hominum vulgus, imo neque olim Philoiopbi.
V. Si corpora (e duntaxat Phyiice ) & apparezitet
contingunt, non iiximediate, & reaUttr : atmquam parc*
rit corpus unum impelli. ab ahero, t^ut dereroiinari qua*
cunque alia ratiooc admot&m ; atqui poteit ; ergo.
Pr. M« Si pofiit : communicatio motus iieri dcbebit per
vacQum \ atqui non poteft ; ergt. Pr. m» Ad omneni
commnnicationem requiritur coutiguitas tanquata con-
ditio ; quis ealm commiuiiccr motum globo , qutm
pon oontingit? ergo. *^ N. M. ad Prob. C M^
N. m. aduit.ffrobu D. A. reqiujrituf comigoiut iaiicoi
appar-ins T. A. fM imiveriaUter iallir profM>0iiOj ut pa»
tet in magnete uAtnic fercam fibi noo contignum*
€$ntiguim. vkM , & sfsiM&M N« A| ^ Cnu Si uiiamt
iiU ^
Lcx viriufh. H^
i^a coittiguitas inteiligitar , vitium eft in argumeiftatid*
ne , (cilicet fetitio fr'tncipii\ iftud eniip ipfum efl-, quod
quflcritur. Cxrerum , qui prsjhdicils eliberatus '<A
(qualisefTe debet Pliilofi^phus omnis ) facile a()vertet^
tiihil cotttiguitat$m conferre ad communicationem mo«
tus , tum quod contiguitas de fe adiva non lit , heque
vim ullam habeat; tum quod communicatio motul non
fit per aliquam triinslationem , aut transfnfionem ex cor<»
Sore uno in aliud { abfit figmentum ) , fed per hudafti
eterminationem cum aliqua virium jafiura.
VI» Nulla tnotus communitttib > impuliio, aut de«
terminatio fieri pot^ft fer rem Mi exi/knttm ; ergo ne*
qat per vacuufn» ^. D. A. id eft t a re non exiften*
fb C. A. quafi int^r corpus impeilens , <St impQlfum »
^u(am inter, & effefiom efle d^beat ens aliquod inteN
medium, quod iit ceu vehiculum a£lionis N. A. & Cm.
Mbfi entU, aui nibili HuUafuHt proprietates, if affeBionet,
^rimnm eft axioma KeiSii ; erg;^ etiam nalls ihnt vi-
res, nuUsr adiones. KegatO immediato comaAu cw-
)>oram adhuc corpora manent entia; ergo adhae lo
Inutuo impelltre , inque fe £e ageik p#terunt.
VIL Si corpora (e immediate non contingunt, fequt*
jtnr I, quod baculo vehementer vibrato perculTus nihil
fentiat; (emper enith diftabit baculus a corpore, in
quod impreffio faciehda eflet. Addunt adverfarii noftri
I)umani£umi : baculo utendum efle ad perfnadendum
contadtun neganti. II. quod nulla unqUam haberetur
lenlatio ; organa enim ftnforia ab obie£^is {enlibilibui
nunqua^n afticerentur, & immutarcntur, quia nunquam
contingerentor. III. quod uvie in torculari nOn com*
primantttr. IV. quod kieos a malleo , accium muri, ^
moenia a globis non verbcrehtur. V. quod cuitro ^Cu.
ftum e. c. ligni,vel panis &c. noh difcindatur, ftdqtUI
prius cohcferant partes , (ponte velmi fua diflbcieiitttf.
tixe, & plurima alia horum iimilia (cqui necefle eft.
'^. ad 1« Nl (equclf ahnexam caufil^di D. tktafet enlm
D 1 bacjnp
$2 r SeBiot CaputlL
^lHifl^us dlAabic a corporc diflantia Ahtiemfitica ), b. e«
tton continget corpas imfnttdiate^ & Matheviatice C*
Diflantia Tbyjica^ itjr, ut corpus ncquc contingat media^
te, S^Fbyfice N. Pofito contaftu Phyfico jam imprefli^
in corpus fieri poteft , lion fecus atque admifTo coiU4«
fiu Mathematico ; quid cnim conta6lus itninediatus
conferat ad imprcflionem faciendtm , citm nihil fit a^U
vi? Dices: nihil omnino cft tdliyi ; at eft conditto adi
imprcffionem faciendam. J^. iterum : htcc manifcfta
cft fetitio frineipiiy dc hoc enim quffritni'. Quod ad*
verfarii pro liherali humanitate fua per jocum adduitt
de perfuafione a hacijh repetenda , nihil moror, Priut
.Camen, quara in nobiPpcr jocum, in fe ipfis Caio expe»
riantur^ an non ipfi utcunqRe tunicati acerbe dolebunt^
a baculus dextre vibratus uon quidem corpora eorum^
ied tunicam immediate continget. DoIebunt6ne ; at»
qne utinam doleant ad corre6tionem,ad ponenda prsejii»
dicia. Credo ego,^ii pofitis praejudiciis inteliigcrent
Vim repulfivam iu ultimis diflantiis agentem eosdciii
motus excirare pbfTe in organis fenfbriis, quos corpor»
in contaOu : eadcmque prorfus Phanomeiu eventura^cflct
negato couta^u imn^diato, qua? admijfo , non adeo tena*
ccs efTent ppinienis fiis» Ad il. N« fequel. Organa
(enfbria rcvera afficerentur, & immutarcntnr» Fis re^
pulfiva oVje&i fenfibilis.eandem mutationem induceret
in fibras Organorum, quam contadlus ; hsc organorum
impulfio sque per nervos propagaretur ufque ad cere*
brum, qux fedes eft anims ; anima ex l^ge commercit
perinde adverteret ad motus fibriljnrum, & aglcationelli
cerebri, atque alias. Ad III. & iV« ajo : <k uvse in tor«
culari comprimuntur, &c incus a malleo, & arcium mu«
ri a globis verberantur ; fcd fine immediato coistaClui
Vt cjusmodi cfFcftus habeantor , fufficit tontaStus thyfim
cus j fufficlt ncmpe corpora locari in diftantiis , in qufw
bus vis rcpulfiva cffeftus illos opcwri qucat. Ad V.
D. A. quod cultro fruftum e. c. panis non difcindatufg
cuitrv rciUcet ai immidiamm cmaOum dflM C. A^
aA
lexviriuffi» 53
ad eontaSum mediattim, & Fl^ficum N. A. & Cm. Vh
rcpulfiva cuitri facft , ut, qu« prius cohacftrant partci*
panisy appHcito fubindc cultro diflbcicntur, nontameii
qitafi fponte fita , quod innucbat objcftiot Hic cgo bo«
jios advcrftrios ireruni, itcrumque majorem in modunt
obtcftor, uti animo prxjudiciis vacuo difpiciant, quantft
facilitatc negato contaSiu immediato Phsnomena quocque
, wpliccntur. Eadcm (anc , qua in fententia oppofita ;
forrc ctiara majore. Scd cnim : an «quc fclicitcr ad«
ver&rii rariones a nobis allatas ( §. 17- Coroll, ado.&
3tio ) difTolvant , arbitrio virorum prjtjudiciis non 0CCU«
patorum lubcns rclinquo,
Corott, IV. Corpora omniafunt porofa. ?toh$
Qusvis punfta clemcntaria, & particulaB minimsc corpus
conftitucntcs fc (c in ultimis diftantiis repcllunt ita , ut
ad immediatum contafluin pervcnire nequcant ( |»^7»
Coroi!. tdo & ^tio); crgo inter minimas corporuin
•fndcculas, & ipfii adco punSa intercflc debent inter-
vaHa quspiam vacua, quibus a fc disjungantur» £ju5-
inodi intervalla partibus (blidis interje£ta , & materia
fropria corporJs, in quo habtntur, deftituta porot dict«
mus ; crgo qusvis corpora habent poros, Dixi : m-
tervalla materia propria corporls dcftituta pori fimt ;
non tanquam fi in mcatibns illis corpcffunr, fivc iutcr-
vaJIis, & vacuoiis nulla habcri debcat materia. aliena,
c. Cr /«c^, aeruy cetheris &c.^ fed quod fufficiat non tdeC
€t mareriam propriam corporls, cujus fnnt pori. Pr.
11. Microfcopia , tranfmijfio fluidorum ( faltcm lucfs , fic
aalorif ) denique diverfa gravitas fpecifica, (cu divcrfiim
pondus corporum fub eodem vohimine manifcftc win-
cunt in corporibus dari poros. Sic in plantis, lignit»
©(Tibus, pilis, & rcnuibus quorumiris metallorufn bra-.
Acis innuracraWlis pprorum muititudo confpicitur.
Corpora omnia in t^v^cs lamcUas diduAa caUfieri^ lu*
cemque traufmiture poffunt. Plerajue corpora nativ«
hm indoli rcUft» vtrios liqtiorcs, & «uida in fc roci*
D l twtt^*
1
f4 SeSlhL Gipmir.
T^nu AddacQ. p«uQi t auram, acgeiUfiCD, ftatmins AKa
pjerineantar i mercorio. Claufia oculia, manuque in«
terje^a Qspe advercimns coru(c$tio9e$ ^ aut lucem ^
^le, veL candeia propi^i/atn* De abfumptis 24. horaruni
^atioo^o iibria qMmvi^ per tKau^ira^i(^ifitfti abiifle depre^*
henfuizi t&% Aturnalia qusquc aftate langaeTcaut , aQ
4eficiunit. (^ua caufa ? qQiat ca/arf i^/vo l^antta pori.
f^ proinde habetur mijoj; tr^Q)ir^tio, Marmor d«ri4
!HO],um|^ ^chatcs, itejQ chaJcedonii, ^anmm &e, tam a£i ^
4ibi;o tingi foiqn^ fi>lati»nc argcnti U^ iiv (piritn nitri^
^ddita oOiOi^LaQqa^px fuligine ^ taruro^ rubro, vcl alumi*
ne piumofo &ey ut a() ipit^ njttura expi^A credanxui^
( (ed ritium detegitur admoto. igne, yel aiTu(a aqua for^
tl}., A<|aii, ab ^tt o^purgata, in (c aprcqi admittit
r^ ofifip, v.Qfumif^:K ^piritus xUii, dc iiqua (i. pomdii^
«ptntuCx i^i^us voiumAKk OCqnip^bunt mixtaj^ quam fepa^
]^a*. Si vitrep, cy^i^Ot c%vo, ^y^xnq aggiutinctui;
iiiginentJ^n fpba^ricun^. lignecvn utpujEique crafTum. , aa
di)rHm, (c4 itidcm. e3|^ca|ratum , ii> cujua, cayitatem inu
mittaiur iive aqua, (ivc mcrcudQS : dein. xcro, ope Antlia^
Bnevjwtica; ex cylindrp^ xitreo, aer extrahatur : fie^
jm^JJiot^e^ aeris extemi\ ut flpidum (egn;iepto, contentumv
infta^' t^ntiis. pluvix intri^ yitrum, dqcida^* Nuoqui^
j^f. ppco<. ligni ? Si prp, cainp«na» iMti^^fl( ad. patinaini
' liacijffr apponi (liiit;^ ap^natui? yas ligjacunTi aerc eva^
cp<y[i4um, nunquaxn. pjcejjiipni. ai^ris exiterui ijirmiter adn
ha(i;^it patin^, quia. nunq.pam. oq;ii|inp acr ^xhaprietur^
Cpc y^«^o.?' firiJ.icet aer fer^porojiiigni higred^ens, (cmpecv
<;pm.ilipoJ.cabit cam. ex;ernp , t^ pi^oiode tantum jreiiftet
interior, q^ua.ntum prcipct cjjtcripi^. DX^^s : $i li^
gnuifi. dicitur ^e pQrjQTup? id^o., qui^.aeran^ tra]?/mit«i
tit: oppi^t^ yitrupx f^iy c^Te ^Oji^okim,^ quia noUus per
i^jramr aer (cnfibilji^s^permeat. ^, P^ (^quc>.. ^. ne^
qiie fl^ida.m^ aliud c c- lux^ ctjlor &c*. yiti;um. per«;iear^
C» C. ii p^rmcat N;; C; Cur fiuidum. aliud; pra^ ali<^
iplidab qaatpiani pervadat, in cauia^ efl; varia ^i^orum ,.
I 4k p«r4cu^.»ra.Q\ qiiy!;^mafpm cajascHP^;ip cprporis baa»
Lex viriums 5J
Intudo. 5tio t Etiam divcrfi corporum gwiftis Q)ect- ,
fica cvincit poros, Eft gravitas fpecifica aqu« a ff gr»»
vitatem aari ut i «d 19. Ad mercurii ot 1 ad 14 &c*
DtCcrimen gravitttit /p^eciiic« prope in (ingQlis corpo*
rum (peeicbus advcrdtur; nifi autcm plures, vcl majoi
res fint port in corpore uno , quam aiio , noUii habebi<*
ttir rat^o adftfucnds diver& gravitatis fpecific^ ; crgo.
ScM. Ad porofitat^m matcrix objicimitar (e«
qtenria : L Ex divcrfa flaidorum tranfmiflifone non
refte infertur corpora omnia effe porofa ; ergo. Pr. A»
Licet fiiber fit magis poro&m Hgno quercino, tomen
litber tam facile exhalationei non tranfmittit ; orgOa
1$^. N. A. Adl Prob. dico : ideo iftud evenirc', quia
iliber conftat partibus magis fleidlibus & intumefirenti.*
bus; hinc fit, ut earum pori maiores facile •bftruan*^
txir^ & obftrufti flniduiH non rranfmitrant. At quercus
•onftat partibus rigidis, & firmis, non facile intumefiren*
(ibns, ac proinde minus aptis, ut per eas pori obftruan«
tur ; ergo. Dtces : Si ex tranfmiflione fluidomm e-
tincituc porofitas corporum : corpbra magis porofi fa«
eiiius tranfmittet>t flaidum, quam minus porofii ; atqui
iihid non fit , ut doccmur ex memorato fiibere ; ergOt
])E. D. M. facilius rranfmittent flaidhitn catefis pariiuf,
fd eft : nifi pori qnorandam corpornm- obftruantur pei^
partes adniodam' flexiles, & &cile intumefcentet C. MV
fi ebitraafntup N.M. Stc O. m* & K. Cm.
Hr Si cor]ior» 0fiwi#« fiinr porofii, omuta tranfinit*
lent liicemy proindeque omui» erunt diaphatM ; non au«>
tem tranrmittunt ; erg». ^ D. M« omnia corpor»
fiikem in tenuet lamollas ca(a tbinfmirrent lucem C>
M. non fie didufta N. M. G. m* & N. Cm. Ut cor«
pus aliquo^ diofhaiHm fir, ncque impediat vifionem iA>^
)edoram externorum, (ed lucem ab iis rcflexam tranf-
mittat ( hoc cwjm voco A«tff^«yov ) non fufficit* pr*-
iirameOe pori^ pef qaot UHnen ptfrMcrc poflit ;
' D 4 , opor
5$ Se^ h Caputlh
eporcet etm habcri pororum difpQiitionefn , «t htmenj^
quod »}ii linea rc&A non prQp^gauir/ (ervart poHit du
jpe6lioneni fuaoa. At^ai raro iittud accidit, prs^ertim
^um corpora funt deniior» ; crgo etiain in f^rofis go¥«
porilui& rara ^unt diofbana.
4
lU, Si corpora oinnia cffQn^ poroft , li^uoxes. noa
paffent comincri in vafij , fed efllucrenr pcr poros'va^
lorum ^j^ falfum qft co.nfij<iu.ens ; crga ^ s^rccedens^^
^. D. M, ciRucrent , (\ povi vafovum forent (atis aou
pU, S^ (ut fic dicam) 6gurd5 conveuietiris / ut particula^
clemcntares fluidorum poros iUQs pcru^c^re p^nt C^
M. fcciis N, M. C. ui. ^ N. Cm^ Vt iiquorcs efQuant
t^ vaffs , non fuiiicii habcri pQros > ftd oportc^ vaforurai
f>oros effe fitis amplos^ ac figurs c(>nveuienti& ratuimit
iiuidoram moteculi», - Ssepc vero pori corporum zu
£liores (imt, & alterius figurs ^ quam minims panicula^
fluidorum ; unde tum li^uores non cfSuunt per poro^
vafolrum,^ nifi adliibica vi, <]uj; pores diflendat^ & am<«
pHor^s effieiat. Sic e. c fi va$ mctallinum implcatujf*
fiqua„ & exadiffimc claudim fortitcr comprimatur ;
«qua eontenta in vafe per poro^ metaUi egreditur^
c|usqi1e parictibus cxtrin&cis» adh2ere.t in forma roriSj
IV. Saltein nonnijlte tcnuiores particulae evapora*
rcnt per poros cujuslibet vaiis » atqui nc iftud quidem
fieri advcrtimus ; ergo. Pr. m. in tubo vitreo hcrmeti«»
ce ciaufe fcrvantur iiquQ:rcs plurium annor^im intervak
lo (inofeniibili dimimitionc. 11. Si intra campanam vi«
tream di&o antli» fbrtiter adhsrentem repofita iint
corpora muitum oientia , alias vividtflimam £cii(ationetn
oxeitaro aptlHima, non tamen odor uUus percipitur, hq
ab iis quidem, qui delieatiflimo oi&fia funt inftru^i^
3^. N. (equelam M. ratio eft : quia non omncs partk
culx «tcunque oxiles apt9 funt ad fubingrediendum po«
yos qnorumvis corporum, qui penes diverla corpera di«
^erfimode configurati funt; ergo neq; pet ppres ^afis fttju^ ~
Vt^t cvaporarc ^Swu Alu hanc nupacm (;g{)%aar um \
V
Lex vlrium. 57
qnU pjtnleulx feniiiorcs adbxrent toti maiTtf ; nec a1>
ea j[eparantur , niii aer imroediate ambiens eas extellat.
Sed in tubo Wcreo aere eracuato, tum hermetice clan(b
acr non penetrat poros ; nequit et^go tenuiores corpo^»
rum particulas tangere, proindeque nec attoUere* Qna-
rc non poflunt pafticuls tenuiores erumpefe pcr porot
Vi^M vitrei. OiTCerum vitri porofitatem abunde evi£^am'
babeqiuf ex tranfmiflione lucis , & parttailarum ignea^»
t^um* .. Si aiias tenuiores moleculas non tranfmittit,
Iftud Colum infcrre licet : froindt pori vajoriim vitreo^
rum noft ita funt difpofiti , ut aiicrum corporum* CavQ
tamen infcras s ergo vitrum non efl porofum, ,
V, Si corpus omne oirec porofum, etiam omne tC
ict intcrruptum ; acqui non eft ; ergo, Pr. m, Nihil
intcrruptioms advertitur in plerisquc corporibus, e, c.
s(uro, ligno, lapide, adamante 6(c« ergo, I^. C. M. N*m.
interraptum cnim (pcr Mmpfyf) dicitur, inter cujua
partes alias locum habcrc poiTunt ; atqui inter omnium
corporqmpartcs ali^ locumfaaberc pofluntji ^^go omnia
^orpora fuiit interrufta^ AdPr.D. A. nihilinterruptionis
fldvcrticur qcuIo non armato^ C. A, armato N. A. & C,
Sique armatis eciam fcnfibm inccrrupcio non obfervc^
tur, at ratiQcinio cr«i poccft*, imo dcbct.
VK Adnndis poris (equicur 1 nuUnm corpus efle
€ontiuunm^ aut cafttiguum\ vei certeinter continmmy &
^ontiguum &tis diftingui non poftp ; atqui dantur cor«
pora tam continna , quam contigna , inter qus (emper
Ui(ccmi poffit ; ergo. Pr. M, Continnuin eft, cujus
partibus nihil interCeri poteft. Contigua €\\m , quorun^
laperiieies ita conCbciantur, ut (9 (c tangant, ip(a tamcii
mancant piuray nec unum quid efficiant. Atqui ii coi^^
pora omnia cftent porsia, corum moleculis aliqutd intftr-*
&ri poftct ; itemque eorum fuperiicies non ica confe.
ctarcntur) ut Cc (etangant, & mutuo conta£lu admiflb
sdhuc plura maneant; ergo neque darentur corporai-
Vmit^^i nc^Q^ caf^j»A« ad9 9 non modo corpua
9 } w»v
5$ SfSli$t Capufir^
0jitiguum9tkt int^rftinf^uai poris, fcd & epftnnyiHff^ ;
fto ituer c$jitifmumy & tomiguum (atis di^ccrni noa po-d
^c. Ify» D* M. {e4}uitur, nulluin dari corpus coitstU
ifiiumy aut eomigjium in fenfu y?r/^o ^ 6l Matbematic9 ^
^ve td eum rlgorem loquendo, qui Philo(ophum de^
^t C^ M. in ^nfu huiort^ h. e. nuUufn dtri eorpu»
^;;m/«»f»y aut eoHtigunm app^entir N,M, Sic £>• m»
^ N.Cm^ Ad Pr- D^ i.niain parr* M. Conmiuum rigi^
de aeeeptum e&^ cujus partil^us nihil i»tqr(eri poceft C*
|)»^ p;irt. viiuus ri^gide JjumptJim Sfiidifi. cujus ptrtibu»
pihU ituerl^ri fQtcQi^eem ad fenfnm vuigi C. euju»
partibus otnim^^ nHfii in,ter{eri poteA N. imam par. M.
P. etiam ^dani CoHtigna funt, qnorum fuperHcies itz
^onfbciantqr, vrt (c fe tangant adfenfum^ & apparenter
C,^ b. part. yere, ac Marhematice N. jdam part. M.
$tc D. m. & N. Cm. Continuiim^ & contigunm \n fenfli
^gido acccptum jam alias a rerum natui^a exclufi itf
fiietapB, A^"iWis tamcn poris ajo dari corpora conti-.
nuay & cojirigua fenfu niinus flri^o acccpta, intcr quter
^fficienter di^^erni pofllt ; dantur enim compofita ,
quoruui' ptrtes (ic miituo coha?rent , ut iimm quid effi-.
>c\^x\X faltem judicio fenfnnm \ & hsec voco continua mi»
n»i firi^^ accepta. Dantur item moleculae, vcl corpora,
quac Ofifenfnm (c contingrunt (^cundum fuperficiem, itar
ttmen, ut ttnym extenfiim non efficiant , fed etiam fett"
jfiwn judieie. mancant; plura ; $t hatc appello contigum
\f\dcm minps firide (ujinpta,
VII. Si eorpora.e(rent poro&, propter innumcrabi-
Us hittus (uo& £icile (ut in elementa diOblvercntur ; at«
qui nou diirolvantur ; crgo< Pr« M. Quia in cumulo
c. e* farime, trenularum &c. habentur copioH hiatus, fa-
cil# id gcnus acerW di(rolvun,tur ; crgo a pari. ^^. D.
M- facilc in fii» elementa difToIverentur , nifi periculo
Jbtiiic ctiitum eiroc per noftram de cohxfione {ententiam^ ,
flutm paulo inferius referam C. M. fi cautum eflN.M.
V*.f9* & N* Cm. Cumultts arcnultmm unum eft per
^regt^tiffnem y in, q»o. arennla non !ti eoii.ib<H«iar altc-»
ri, ut fiufuum jtidicio ununi qukl cfficiat pcr cohxiio*
liem debico. (enfu intelle£latn. Contrarium ha^ctur isi
iingulis corporibas poroiis , quorum moleculs ita fibi
•on&ciantttf . ut admiSis hiacibus bene m.ultir adbuc
VH^. ^H emcian(;er vernm CQbafipnpn^*
Vlllt Qu« porofifunt, comprimi poflimti atqui
^%ion omnia corpora comprimi p.offunt ; ergo ncc omnia:
pofoia fiint. Mt ccrta cffe videtur , nani ?x comprefii-
Oiiitat^ corpo^u.m. inf5?rtur corundcfjn, p<y;ofitas. Pir. m*
Aqna null» a^ttt comprimt poteft, nt habet Clv Ma«
ichenbtock , Acadi^mict Fl.orentini. &c. y crgo* ]^«
D». M, comprimi poffunt, (i apta comprcfiont inftra^
inenta babeantui^C. M* (ecusN.M. iic I>. m. {ScN. Cm.
Puto cgo \ corpof^ omnia hucufque cognita, de fe ^ Sc
^fohite (iin^ oQLmprcflilia, licct ndii a(tu camprimanttir^
^ iicet cotQiTi cqmprimen4otum modus nos ad btme
' ii(que diem. hteat. (^Mir^ iterum ccnfeb : cx comprci!^'
fibiJiiate q^idifm rcfib^ inferri corporum. porofltatcm ^
|ipn tamen negat^ campre{fibi.litate rsjptBiva^^ ( qus vt«
ribusi ha^^us <?Qgnj^s ficri po6it ) i?e£lc ncgari poro* '
fitatem corporum, e» c. aquat ; tum quod alfoiute com^
priinr poflit corpqs i^iquDd, licet hodie coroprimi nc*
qs^cat i tiim quod porofitas ex aiiia |»h«npm.onis GxfB,^
IX^ Coi^primitur; a^ri in iclopc^ pneumattca , 9^
hinc pprofus j^d,i(;^tur; ;. cjngo , cum ^^ tdyer& egqam
^qrop.rimi non, pofliti p.orQft.,non. clfc, ^a;. D* 0. fl
^equ^e luccm-tra[n(inittiti nequc corporoiatia in (e rcci*.
' pic nou aitHo, volun^iHe, neqMe.ullt,«|li% porD(itatt& pkau
ngipena proditC^C. fecosN. C». Aqua jam coniprelL
^effe ccnletur ; q^uid.4gitut^ roiram , ii deinciqis. com^
pr;roi nqn poflit 9 Ae^ btft iloQer jam oompreflii& dafi.,
ficulter comprimitar i^ltra ^ valnminis fiii-; qoidmi..
IW^^& iq(i«i,,%^fl^Qrcitis.Q£ungc&tkilplasfm|C^^
bct
€0 ScSioK Caputlf.
bct fiih eodcm voluniinc , oh rigorcin , flc denfitttetn
fiiam, adeoijue majorcm rciiftentiam fenfibiiiter eomprU
mi ncqueat?
I
X* Dignofci non poteft qnantitas pororum ; erga
fieque ccrtum quid habcri potcit dc porofitare corporum.:
Pr# C. Si ecrta habcrctur poro{ifa$ corporum , eiiam di. |
gno(ci poflTct quantitas porofcum ; atqui non poteCl ;
«fgo^ ^* D»A« dignofci non poteft quantitas ai^/if^^ j
u pQror^in, Gvc detcrminari non pdtcft, qoot, & jquan-»
ti in corpore aliquQ habeantqr porv C. A. quantitas re« ^
Jativa pororumK fi corpus unum confcratur cum altcro J
N. At Sk C« Oetcrminatov gravitof fiecifita corpornm ^
divcrG)rum ; crgo & quantitas refpe^iva pororum, (ine \
^ua diverfa gravitoi ffecifica intcIUgi non poteit^ Ccrte
Corpus ffecifice levius magis porofum elTc dcbet ipccifice
graviori , quia fub codcm volumine minus^atcris h»-
bct, ac proindc plus babct intcrilitiorum vtateria fro*
fri^ d^ititutorum, h, c, forarunt^
XI* Si corpora omnia fnnt porofi, tranfpiram om^
nia; fallit in omuiiui tranfpiratio ; crgo & poroflras»
Pr« m« !• ii omnia tranipirarcnr, (ive cfflovia quspiam
cmittcrcnt , minucrcntur pondcrc fuo. II. vigore fuo
dciUcuerentur. lil. Sublndc prorius cflc dcfincrcnr.
Atqui nibil iilorum advertimus ; iic aurum, vitrum , la^
ipldes &c. non attritaf (ed probe cuftodita nibil de pon-
dere iuo amiiiiTe dcprchenduntur ; neque vigorc fuo de«
iHtuuntur ; mrnus cfle dciinunt ; crgo. IV. in rcgio*
nibns oalidis abundaret vencnum o plantis, herbis, ani-
malibus &c« copio(c tranlpirans. j^. C..M* N. m. ad
Fr.*I. D.M* minucrctur pondere £lio inJeHfihiiiter (qm^
iciiicet non omnia tranipirant finfiiiliter ) C. M. mi*
nuerentur fiftfibiliter N. M. C. m, & N. C, Grahumi
itmbra, vel raofci iiccc continuo odorcm Ipargat, tamen
poft annos aliqnoc cjusdcm cfl: pon^eris, cnjus ante ah« |
nos conipiarcs. Ratio tfi incrcdibilis fubtilitas efflu- \
fioiuiPi quoroin piurcs miUionct ia minima fenlibili
p$pti'
partkuk continentur^ quod dicam ad ttiatetiain de 0-
'vifibilUaie corporum. Quamdiu igitur tranfpirare pote-
tit (cniibilis una naolecula ? sfdo .* quia ja^tura mole*
culariim tianfpirantium compeufari poteA per particu*
las hcterogeneas fubin occurrentes, inque poros Ce iniir
nuantes. Fieri certo poceit, ut> quantum cfHurioruna
dilabitur, tantum aliens materiae accedat. Sic coropen*
^labuntur omnia. Ad II. & III. eadem eft refponfia.
Ad IV. J^. D. A. abundaret venenoiti, {imulque abun-
darent efRuvia falutaria , Sk fic jufta Kaberetnr attempe-
ratio C. A* no^ abundar^nt efHuvia falubria N. A. &
Cm. ^
CoroU. K Si ncquc corpora, neque entia fimplicia
{e mutuo contingerc queunt, debet intcr ca intercedere
fpatium (Videlicet imaginarium) omni torpgre phjfice txi*
Jjente d^flitutum^ quod vacuum , & iuane flri^e tah di-
eimus. Spatiolumy quod inter corpora ad fenftim fc
contingentia , aut inter molcculas minimas, vel punflt
cjementaria intercedere debet , plane exigtmm efl , a«
{)rope imperceptibllCj vel certe incapax recipiendi alicu-
jus fiuidi, quod vacuum dilJemiaatnm nominamus. De*
bet ergo in naturd admitti vacuum dijfemijiatum ftriSt
taU.
Anuotatt^ : Nbn hic contendo (^ri vacuutn coacer^
vatum, {ivc Jpatium myuf, & notabile omni corpotc C4-
rcns, quod num detur, in Al^ronomia phyfica fubinde
cxaminabo. Nequc attingo vacuum , ut nonnuUi vo*
cant, feparatum, quod inde a fuperna mundi fuperficie
in diflantiam infinitam cxtcnditur ^ de ouo kiemini du*
bio e(Te licer. Minus ago de vacuis ^Uano , & Tor'
ricettiano, ab authorc fuo iic ditVi) , quorum prius dici-
tor ipatiom deflitutum aere denfiore, & crafBore, quan*
do is ope antliiT ita exhanritur, Ut rarifnmus, fentieque
noUius cfFcftus capax cvadat j poflerius vocamus, quotl
babctnr iu fuperiori parte Baroipetjti ^ utrum^ile eft v^*
Cttum '
-^
€q ScHioK CaputlL
bet fuh eodem voluroinc , ob rigorem , & detilittttem
iuam, adeoquc majorcm refiftcntiam fenfibiliter eompru
mi nequeat?
1
X« Dignofci non potcfl: quantitas pororum ; crgo^
nequc ccrtum quid habcri potcit de porofitatc corporum-.
Pr» C. Si ccrta habcrctur porofiras corporum , ctiam di.
gnotci pnffct quantitas porotum ; atqui non potcft ;
<rgo« 55- ^» A, dignofci non poteft quantitas abfolu^^
ta poror^m, fivc determinari non pbtcft, quot, & quan-»
ti in corporc aliquo habcantqr pori C. A. quantitas re-
Jativa pororiim]^ fi corpus unum conferatur cum aitcra
N. Ae &;C, Dwvminn^x gravim fpecifita corporum
iliverfbrum ; ergo & quantitas refpe^iva pororum, fino
qua diverfa gravim fpecifica intcHigi non poteft* Ccrte
COrpus fpecifice levius magis parofum cftc dcbct fpccifico
graviori, quia (ub codeni volumine mlnus inatcris ha-
bet, ac proindc plus habet intcrftitioxum viateri^ pro-
fri(^ d^ftitutprum, h, c, porarunh
XL Si corpora omnia funt porofii, tranfpiram om,
nia ; fallit iti omnibui tranfpiratio ; ergo & porofitas.
Pr. mt !• fi omnia tran(pirarent , fivc cffluvia qusepiatn
cmittcrcnt , minuerentur pondcre fuo, II. vigorc fuo
deltlruetentur. lil. Subindc prorfiis c(k dcfinerenr.
Atqui mbiliftorum advettimus; fic aurum, vitrum , ]u
yidcs &c. non attrita, Ccd probc cuftodita nihil de pon^
dere fiio amififie dcprchcnduntur ; ncque vigorc fto dc*
iiituuntur; mmus cfte dcfinunt ; crgo. IV. in rcgia«
nibns oalidis abundaret vencnum c plantis , hcrbis , ani-
malibus &c. copio(c tranfpirans. iji. C. M. N. m. ad
Pr,- L D, M. minucretur pohdcre fuo itifenfibiliter (quiii
icilicct non omnia tranCJMrant fenfibiliter ) C. M. mi.
nucrentur fenfibiliter N. M. C. m, & N. C. Granuin
cnibra^ vcl mofci licct continuo odorem Qiargat , tamea
poft annos aliquot ejusdcm cft pondcris, cujus ante an-
nos complures. Ratio efi incrcdibilis fubtilitas cfflu-
vioruin i quorum plurcs milliones iii minima fcnfibili
pArticuk continentur,^ quod dicam ad matetiflm de di-
'vifibilitate corporum, Q^^*'^^*^^ igi^ur tranlpirarc potc-
tit rcniibilis una roolecula ? . sdo .* quia jadlura molc*
cuknim tranfpirantium compcnfari poteft per particu-
las heterogencas fnbin occurrentcs, inquc poros fe infir
nuantcs. Fieri ccrto potert, ut, quantum cffluviorunx
dilabitur, tantum aliens matpris acccdat. Sic Compcn*
^labuntur omnia. Ad II. & III. cadcm e(l rcfponiia.
Ad IV. ,15^. D. A. abundarct vcncnom, fimulque abun-
darcnt cffluvia falutaria , & fic jufta h^abcrctnr attempe*
ratio C. A. non abundiirent effluvia {alubria N. A. Qc
Cm. '
CoroU* V. Si nequc corpora, neque cntia fimplicia
(c mutuo contingcrc qneunt, dcbet intcr ca intercedcre
fpatium (videlicct imaginariimi) oinni corpgre p/jyfice exi-
J?eM^e djeflitutum, quod vacrmm, 6c ina^ic /iri^e tale di-
Cimus. SpaTiobon^ quod inter corpora ad rcnflim fe
contingencia , aut inter molcculas minimas, vel pun£la
clemcntaria intercedcrc dcbet , plane exiguum efl , ae
propc imperceptibilc, vcl ccrtc incapax recipicndi alicu-
jus fiuidi, quod vacuujn di[leminatmn noininamus. De*
het ergo in naturd adviitti vacuum dijfcmiuatum firi^t
, lale.
^nnotatia : Non hic contendo d^ri tacuufn coacer*^
vatum, (ivQjpatium inajuSj & notabile omni corporc c^-
rcns, quod numdetur, in Allronomia phyfica fubinde
cxaminabo. Ncquc attingo vacuinn , ut nonnuUi \q*
cant, feparatujn^ quod indc a uiperna mundi fuperficie
in diflantiam infinitam cxtcnditur, de quo jncmini du-
bio eflc iiccr. Minus ago de vacuis B^leano , & Tor-
riceUiano, ab authorc fuo (ic dicViS , quorum prius dici-
tur (patium deftitutum aerc denfiore, <Sc crafliore, quan.
do is opc antli* ita cxhauritur, ut rarifrimas, fermcque
nullius cffcftus capax evadAt \ pofterius vocamws, quod
habctur iu fupcriori partc Baromctri 3 utrumcjuc eft va,-
cuuin
o
(S2 ScSIioL Caputlf.
cuum minus fttiftc talc. Vacuum vulgare, & ruflh
iufjty qualehabctur indolio, vel marfupio, in quo npti
reperiuntur ea, quibu$con(ervandisdc(iinarum eft,nun*
quam nominabo. Contra (blos Cartejtanos, & Peripate^
ticos ago. ' Cartejius . qvLidem cum fuis vacui pojjibilita*
tetn negdt , fteque tamen ejus impojjiiilitatem probare
potcft; quid cnim repugnantis invoivac idca e. c. Aulx
Academicx , in qua nullum omnino corpus habeatur t
an fortc, quod haberctur idea intervalli cu)u(piam , {ive
^xtehfiy iine idea (blidi ? Atqui vcro habcri poteft, cumi
rxfef/^i) concipi poCCit Jme cognita corporum rejfijlentia ^
quam tamen involvit foliditas, Peripatetici etiam va-
cuum inficiabantur , naturamque ajebanc adco a vacuo
omni abhorrcrc, iit, ii corpora inter duos muros mcdi«
annihiiaredrur, continuo muri ad{e(e invicem acccde-
f c, procurrere, & provolare debcrent, aias Aippcdicante
fraclaro ilJo horrore vacui, l^trorumque rationes bre*
vicuie proponam , 6c diflblvam.
/
ScboL pppon. I. Vacuum dicitur Q)atium, (eu in«
tervallum omni corpore deftitutum ; Ccd cale ihterval*
lum implicat; ^^^g^* Pr. m. Intervallum hoc eflct va*
puum , &' non cflct vacuum ; crgo. Pr. A. cflct va»
cuum, ut fupponitur ; & non eflet vacuum , quia eflec
cxtenflim ; extcnfum autcm omnc «ft corpus > crgo..
Ify. C. M. N. m. ad Pv, N. A. ad hujus Pr. C. imam
part* A. N. adam. Caufiilcm D. quia cflet cxtcnnim
iifiaginarinm y & mere pojjtlile C". aflualc, & phyfice
exiftcnsN. Extenjttm reale, ac pJ^Jicum (pcrOncol.)
dicimus , quod conftat partibus extra fe fe pojttis fnltem
judicio fenfuunt conjuiUlis ; atqui vacuum non conftat
jejufmodi partibus ; crgo non cft extcnfum phyficum.
Ke£le tamen dixcris eflc extenjiim poffibile , quia in co
locari pofliint corpora conftanria partibus cxtra fe fe
pofitis. Alii fic refpondcnt : vacnum cflet cxtenflim
rarione iimirum C. A. rarione ftii fubd* pcnetrabiiit^
C. A. impenctrabiiitcr N. A« & Cm.
II:
c
Ltxviriwr. €j
It. Si t>£as thnihtUret omnia corport » qnft t. c,
\n concbvi aliquo contiiieiirur,parittet conclavis (o tan-
gere deberent ; ergo hoc ipfo non dtrecur vacuum , ac
proinde nunqnam. Pr. A. illt (e tangnnt, inter quit
Dihii intercedit ; atqoi ; ergo. l|t« N. At ad Protit
D. M. inale tangunt^ tnter qus nihtl iittercedit, ncc
intercedcre poteit C M. fi quid intcreflc poilit N. M.
^iic D. m. & N. C nihil quidein tdu interponeretur in*
ter parietes illor» (cd ttmen intcrponi poflet ; ttqae
tfiud (iifSeir, nt pariete^ (t tangerc dictntur.
III. In fa£Va hypothefi foret diftantit intcr parietcD
erge aliquid elfet inter illos parietcs ; tc proind: nou
litbcrctur vacuum. I^. D. A. fbret diitancia inter
parictcs hoc fenfu , quod aliquid iis inrerponi poflec
C. A. quafl a^u interponerctur aliquid, unde corum di*
ftantia rcpetatur N. A. & Cm. Diitanrit in (e fpcdttt^
flc ratione flii non eft ens afiqucd fbyficum^ (ed mere r$*
ffeBivtim ; didarc enim dicunrur,. intcr quot tcrtiuni
quoddam cxtcndim vel rc ipfa intcrpouitur, vel ixs iiiv
ihotis interponi poteft. Qutrc Itcet in hypothcfl tnni-
bijiatorum corporum retiquorum inter geminos parictcji
nihil inrcrjaccar^ quia tamen interjtccrc potcft^ babtbitiur
vera diflanti^,
IV. In ctftt tUtto menfartri poflcr difttntia ptrio-
fis unius ab tlttro ; crgo habererur aliqnid rctle inrcr*
pofltum. ' 9* D. A» poflet menfurari diftanrit rttio-
M corporis interponibilit C. A. interpofiti N. A. dc
Cm.
V. Intcr ptrietes illos eflct (pttium omni corpore
lieftitutum ; ttqui implictt fpatium omni corporc defti-
tntum ; crgo. Pr. m. (patium eft ordo flmultanco*
Mtn,exfrt ftpofitorum, extenfiontin ftcientium, tc
proindo tcrto modo coexiftentium ; cr^o ubi nullufft
«arpos htbotury implictt fparium. ^tdo i fpt*
tium ( ftr Mie$afk, ) non diflinguituc t rebuf fknulta*
fftii cotxifli:iitimt tof^usm rn > « r$lnis , ftd ttnqutti^
mo*
^4 StBo J. Caput II.
tnoduS) five ori» nrum a rchus ; atqoi iitipHcat lidberE
ordinem reruni) ubi res nullx (unt ; ergo* J^.-D, M*.
cflct fpatium omui corpore aQuali deftitutnm C. M*
ctiam f$ffibili N. M. D« m. implicot ^tium omni cor*
pore tam aftualsy quam pojphili deflitutum C; m» duii^
uxat a^ali corpore deilitutum N. m. & C. Spatiunr
reaie, (ive aduale concipitur^ cum repra^fentatar ordo ^
quo cntM reapfe exiftentia coexiftunt.. Spatium mer
fojjiiile ( quod alii vocant (patium imagiturium ) intcl*
Itgitur) dum reprzfentatur ordo merc poffiiilUi qU9 cn»
tta itidem mere pojjibilia cxtra fe fc poni, iibique coexi-
ftere poffnnt* Inter parlctcs illos intcrjacerct fpatiuoi
non aftuale^ & reale y fed imaginarium , & mere pofli»
bile. • Jam coutinuo liquct ^ quid ad Prob* (\t rei^on»
dendum»
VI. Spatiom intct geminbs iftos parictcs intcree»
ptum eflet exrenfum ; atqui repugnat extenfum omnt
, corpore deftitutum ; , crgo. i^. D. M. efTet exceil«
ium, h. e. argueret e^tenjibuem poJJiLikm C. M. realem^
live aBuakm N. M^ D. m. repugnat extenfnm a^ualt
omni corpoTC dertitutum C. m. cxtenfum poflibile N4
m. & Cm. \ Sp^tium iilud no» efTet a8u exteiifum^ quia
non cfTet fpatium a£tuale, fed pure pojjitile.- Dicef : {|
aoii efl: aftu exteftjiim^ nou cft (patium. ][$. N. fequ.
notio fpatii gencratim fumpti ston involvit exccnfionefil
femper a£luaiem ; fiifficit poflibtlis. Sic fit in cafii iro*
ftro; coiicipimus fpatium inter illos parictrS) quia con*
cipimus pofTc inter illos faaberi exteiiiiotiem ; non verO
.concipimus extenfioncm aliquani realcip^ aut corport
cxtenfa realiter a^u intcrpoiica»
VlTk Spatium geminis parietibus interjc^um aiS
gtieret extenfuniim realem ^ fcu aSualem \ atqui repo»
gnat , ut fpa^um $mni corpore dejiitutum arguat cxten*
, (ioncm a&ualem ', €rg<». Pr^ M. fpatium illud pofTat
4ividi > ergo. jy. N« M« ad Pr. D» A* (OfTct divi4i
divi*
virium» ^S
iKvifidiie imtfinufia , & rcfpondcnte ^tio knagmaH$
CtA» divifv)ne aQmli^ & rtalit^rh. & C.
VIII. Admiflb vacao lurilns fieri^poiret mottis ;
ergo cam (cmpcr liaberi podit tnotos, nnnqtiam iiaberx
poteft vecoum. Pr. M. Motus cft translatio riiccciriva
de loco in locum ; atqiii admiflb vacoo non haberetoc
diverfitts locorum ; ergo ncqac mutatio locoriim , i* c*
^cranslatio lucccfliva de loco in locum ; proinde nee
motus. T^. N. A, ad Pr. D. M. motus eft translatio
focccfliva de loco in locum vcl aSuakmy rtXnure foffim
Ulem C. M. 4^itaxaa a^uaUm N. M, Sic D. m. Qc
N. ۥ Licet in vacoo non (it locus aBualis^ Ocpkxfi^t
eft tameh paffiblliSy fivip, ut nonnuliis placcr^ Matle^a^
$icm. Non eft loCus a&uaUs^ quia non haberctnrrelatio
ad coi:ptts aBm exiftens; eft poffibilis, qOia haberetar re«
ktio ad corpus y (i qaod in eo iocaretnr. Atque locos
mert paffiMie (ufficit ad motum ;. fieri enim non pottft»
«t corpoi focccflive reipondeat divcrfis iocts affignabili»
hm^ b. e. p^bilibus^ quin coneipiatur in mota*
IX, Non datur vacuom caaeervatnm \ proindc nee
iiffemiuaium. .^. De vacao qutdcm coacervato aliao
me {criptarom pron^ifi. Sit intcrea rc^ponfio (cqucns s
D. A« non datar vacuom coaccrvatum in atmoCph^mi
noftra T. A^ in celo planetario N. A.'& Cm« Scd nCf
qoe de (yflcmate planetario ^ bodie qutdpiam definio*
i^ices : in atmorphaera noftra non datur vacuum toaietr^
varum ; nec igitur dijfeminamm. ^. T. A. N. Cnu
Di(par. ell I. Vaata fieitabiliay & mqjera ( qua? dicimnt
vacua tQOurvata ) fadle replcrx poflbnt matefia aiiqo4
interiabentCi admodam fubtili , cuios exiftcntiam ncmo
prudens in dubium vocaverit. C|: rcplcri poflont ita, oC
ashmffa vama diJH^uifuuo necefle Jion Gt poros ilUus ma»
teric fabtilis cxpleri per aiiud fiuidum fubtilius y & fio
in infinitom. At negato vacuo dtjjeminato opnrrdbit po*
fos corporom (quos t/i omnibus omnino corporibus ^tti
, iof ro ori^hMi eft ) CKpieri _pcr matei iam aii<jaam intec»
Ji > labctt*
r
€6 StSmh Caputn.
fobcnteni, flaidam, & CvbtilU^mam , iftioiqiie pim$f: itts»
rum fet tlitni , & fic dt inceps in infinitaoi, Dices t
emnes minatidimi pori folidi cujuscunque expleri po(^
funt per fluidam atiqaod inrerUbens, poriqoe flnidi iU
litts interlabentis expleri poflTunt Jme procejfu in infiuitum
per partes fluidi alteriusad motom aptiflimi, fluidifllmi,
oc recipiendae omnis figurflt capacis. ^* D. ^. flc expleri
foffeui^ fl non ipfum hoc qualecunque fluidiim conflarcc
poris T. A. fi conftat N. A. & Cm. ii genus fluidum fi- '
gmentum cft ; revera non datur. Difpar» efl IL Ke«
gato vacuo coacervato ncn (equitur corporft| aot mini«
mas corporom moleculas (e fe inraiediate contingere»
Sequitur negato vaeu9 dijferhinato^ ut confi^cr^nti patct»'
l^. ig. Dcmonftratur ParsLegis
Virts tsupulfiva fimpir Junt mutua. Pr« AA\a^
ni contrarta fenriper » & «qualis eft reaAi»
( §• 4« ) 9 ^^&^ quantum corpus A repellic
corpus B t tamum viciffim corpus B repeliet
prius illud A. Acqui fic vires rcpulfivas funt
^. 19. Pars ^tia. VirtSyiH mmmis diftan^
fiis npuJJlvdyfiint cuivis Viloeitati sxftingucnda pares.
Vt. nulium corpusi quantacunqut celeritate motum^
poteft cum pracsdente velocitats^ vel aliqua differen^
iia vilocitatis ad conta^um immediatum perve-
aiire; fecus dabitur compenetratio, vel admiN
tetur laltus in natura ($• 17.) > ergo omnis
yt\oc\tBS, quantacunqutf ea fit, debet exftin|rut
ante contadum ; ac proinde cum contaAus
immediatus »awra/iirr nabcri nequeat (§*}'^*
CoroU. 2. & 30» debent vires rcpulfiv* cuivis
:i exftinguendae parcs efie,
Lex vfrium» if
$. 20. I^ars 4tt. Fircs repulpvd mminutH
tn ififinitum dijtsntiis ^refiunt in infinitum, Proby
Vires repulfivae imminutis Jiftanttis augeri dc-
l)ent; ergo imwinutis in infinitum diftantiis au*
;eri, ac crefcere debent in infinitum. Pr. A#
\ vires repulfivx imminutis dinantiis non au-
gentur, dici non pofTunt cuivis veiocitati ex«
inguendat pares; atqui pares elTe dfbe'nt(^«
fracesl.) ; ^rgo. Pr. M. imminutis diftantiis
non poflet exttingui ea velocitas » quas in ma-
jore didantia exftinAa fuit ; nam in minore Ji^
fiantiA ageret vis repeilens minort tempore : in
majore d^antis ageret eadem vis repellens major$
tempore. Earundem autem^ vel xqualium vi*
Kium efFedus funt ut tempora. Quare cum in
Ininore diftantia vis repellens agat minore
temporei in majore vero diflantia majoretem-
pore; cumque vires omnes nobis cognitar,
quat aliquo tempore agunt ^ ut velocitatem
f)roducant, agant in ratione temporis, & fui
pGus (feu cum C=: VT , ut infra dicam)
Soffet, quin deberet vis repellens in major6
iflamia piures gradus celeritatts exftingOere,
quam in mtnore; ac proinde vires repul(iv«e
in minimis diftantiis non eflent cuivis relocl«
tati e};!ftinguend« pares.
Prob. ado. Si vis reputfiva in minimis di-
fiahttlis noh aageturi poterunt dno corpora ad
immediatum contia<9uq|^ pervenire cum aliquM
differemia veiocitatum, & vel ideo tompemtrari
?oterunt; aut vero violabitur Ux ^eontinuitatis^
lihiliftoniai acoidere pdteft j ergo« Pr.NL
s
€9 SOh l (Uput IT.
PrxceisLt globus aliquis celeritire vs C; iftdfn
Confeqiutur alius celeritate rs 12 ; debebie
Vis repuUiva ante contadlum immediatum lar
sUijua difiantU exfttnguere illam dtfFerentjam
6. graduum velocitatis ($;i70* In alto ca-
fu corpus fequens tmpe;llatur celeritate t:^ ao»
corpbre alio prccedente cum fuis 6. gradibufi
velocitatis ; agec utique vis repulliva brevi$H "^
Umporiyzc prius f nam quo velocitatum.difcri-
fnen majus fuerit» hoc major eft vehcitaj refpc^
Hiva^ qua corpora ad ^ ^ accedunt» ac pro-
inde accefTus celerior » tempusque brevius)
Vis igitur repulfiva exftingueret in aItero.ca«
f\X minui^ quam differentiam 6« graduum, cum
eflFedus earundem virium fint ut tempora«
SuperefTent igitur exilinguendi plures ^radus»
jquam o£lo ( nam inter 6. gradus corpons prx^
cedentis, & 2d. confequentts intercrant 14.);^
hos nifi exftinguat in minorc Jifiantia^ poterunc
corpora cum aliqua cclcritatii diffcrcntia pervenire
ad contaAum 1 proindeque compcnctrabuntur ^
Vel violabitur lcx continuitatiu
Scbol. Prior lUa protMtio (ic illuftftri potcft : SiC
In eorpore y#'tanta vii r^pellcns, quttnta in diftantia
si 2 cxitingufre pofllt diffcrentian) 6» graduum velo*
citatis. Ponamus ad corpof ^ accedcre corpus aliad S
cnm differcntia i^. gradumn« Si in diftamia s 1 cx*
i^inguatttor 6. gradus, fQpcram adhuc exdinguendi 9.
graduS in diftantia :s i.; Ifti vero exftingui non poC
lent, (i vis repuniva imminatis diftantiis npn augcretuv ;
ergovis repumva non cffct par exftinguendff cuivis vc-
locitad atcunqae nagns^ Par au^em eflc dcbct ; orgcy
' lixvtrhmH €9
'f. 2T. Pars^ta. Vis r$puWv$ auBt di^anm
tHs JtcrefsH^ Mi in ipioJdm JiftmM admodum ^*
gua> tvAniJiit. Vu Vls repalQva crcfcit ttnmU
fiutis diftaiitfis ; ergo major efi in mimrihus di^
llantits, minor in majoribus ; h«e. auffis diftantiii
decrefbtt. sdo. Vit repulGva iftjl^ri limitisjuost
neque ad quasvis diftantias etiam adhuc mini»
fna# fe Ct exporrigit , ot quotidianis diverfa^
rum cobzfionum phacnomenis edocemur ;
prrnide vts repulliva in quadam diftantia ad»
nodum etigua itum ivamfeit.
g. 22. Pars 619l. AuBa ittrum diftawtis
Jhitint vins nfulfiua in attroBivas infecntts pri^
iHum 9 mox dicnjeentis , dum ivanefcant. Attrssm
fiio iterum ahit in repulfionem , itirum^ui rePulJt$
in ssttraBionem % & ^pcr vices in pluribus diftanm
tiis , femper tamin adhue minimis. Verttatem
hanc ex phxnorrienis probo : Omnium corporum
snoleculx minlmx (h (e in uhimis difiantiis' rc^
pellere debene, (ecus nullum habebicur exte»»
fim. Repuifioni , auAa paullulum diftantia
fiiccedere debet attraAio > fecus nuUum dabi«
tur continuum ad fet^um^ neque fibi particulc
sninim« cohatrebunt» Corpora dura fubinde
di^a&a , etjS glaberrimam (uperficiem habe-
re videantur, nulla tameii vi ita deinceps fibi
apprimj pofltint» ut priori frmitati cohxreanr,
^uti (cillcet particular corpus durum compo-
rentes ab ea diftamiaifut)t remotx, in qua (c
ie attrahebai)t i Se delatx funrad eas aiAan«
tiai| \u qmbiu fe rrpeUnm; Repolfie iUa at^
£ a ^ifc
^ SeSUh CifHtJL
Aiorem nexam impedir» C^f$r4 m^Uis^ e. er
cera» febum^ argilla&c; fe caraprimi patiua»
tur in plurimis , (Sd Jiverfii omnino diimtiis i ne*
(Que ceffance vi cnmprimenre prtorem figu^*
jrim affum inr, fed, quemadmod^m compreC^
fx funt , Gc con^Hiff(Hfn aH lcufum ; qaare i«
plurimis diftanciis babentur li^nires, ^uihui n
npulfionc tr^nfitur ad mra^ioncm , in qutbus fiw
}i$ locata punda qi^i^fgere potrunt ; frgo w
flmimis iUii dtfidHtiii ha4>etur vtoliicudo attra*
dionumt & repulfionum^ Corp^ra psidat t. tu
guttulx^ vel molecuU minimap aquexprimum
/e C^ r^pclttmt m alfimis diftantiis ($• 17« Cor^
st. ) ; tum «uaa paulifper diftwia f« a^rakunji^
iibique cohsren( ( $^ 14. &^l)% AUQubi isi
minimai it^rum diftantia C^ rcpilb^nt ^ «beuM
enim in vapores; iterumquc^ ie ottrabHnt^qui^
Iterum QOQuot in gutt^» qq« fubinde rel»i
buntur In terram., Dentqu<^ in fcKmcnfMioni»
lus ^ & cffcrvifccnUU obf^irvAnms particulas di«^
;verfis vela^itattbus ire,, rediret, lam ad f<^ itv^
iricem accedere i^ jarp 4 fe mamo rfcedcre ^
^uam accefruuni , fy, reqpd^Qixm «Iternj^tionem
H f4M/4 mcjikanicis reperi ncyt nofle, dicai?! a^
in^teriam dc opcrationihus Ckcmkia. pebet er«^
go repeci a vKilfititiiiiMi «ttir«^iofiain ^ 9i re«
pulfipaMm^
$cbok l E» bfe %pi4m fhmmtvi^^i&^^^
¥1 dmcci^if^ju^ i «^ rcpuijt^mn^ ahctnatio^ $isx\% etfiac|(
{nteUig^i ppt^» q\ijei^ad|no4cMn pro varicta$e ^/fasitj^
fmm iim a^oBio b^Kttiir, jsnn rcpdfio,. Tria adhuc.
^fmmm^ € M«3^^i« tfMl^omi t44«wn^ v^
t 1.
l4X virium 71
fcns doQriiM fireiens mlriiice coniirniablttir. Poftremi
^uo peculiarem Philo(bphi •ttencioncni mcrentar,
L Calidt aqnjc gtitta in Cphmrm coit non mtnat^
quam frigt4a ; crgo ejus moleculde minimx , qnc m icl»
; _ timu dtftMtiis (e repcJlert debebant ( f* !?• )> *o^
^uxillum diftantJa /e attrahunr. Dum frigefeit, in mi*
nns rolumcn contrahitnr ; e^go dtnM nmw^ fmUiJft¥
^ diflmM adhnc manet ittr*Ato, Si frige(cat porro,
ia ealor magis, magisque diminuatnr, etiam abit in gU-
ciem ; gCaciata autcm aqua majm vQlumeii obtinet, pro«
0 indcqut particnldc minimtt magis ab imdcem dtftant;
[ ied tamen { quod mirnm ndebitnr ) firmii$s (ibi cphi^
rtnt, quam ante; ergo au£la iterum diibn^tia itemmhi»
bctur attradio. Hucuique ( praster alia, quc focile de»
duci poflTnnt ) minifefte (equitur : iiofi tiuic^m datri dU
finnttam , iu ^ fonffnlitef > agat sttraifie ; fid fbtrts ^
In quibus-mofecnlc minimsr majorem, vel minorem
cotisiionis yim acquirant ; fic tamcn| nt major, ant mi-
nor v'\% cohciioiiis, vel ctiam attra6lionis non pcndeat «
raticHi reeifrdca ditflicata diftantiarum minimantm^ ad
quas lex attrftSionis nullatenus extendi poteft , nt tx
.di£lis patet. Parro s fi eadem guttula glaciata igni ad»
snoveatur,nonmodo coliiqne(ctr,Kd etiam in vapores abit /
proditi ingenii yi expanliva , qus. vim aerts elafticAiti
inieomparabiliter (iiperat, utvidere eft /» MoUfila^ de
qua orercnns. Htnc vero, (equitur : in cstigua quofiam
diflantia.finfitsadea bumguos fitbtetfugiente^ attrgSioni
fiiccedere refulfionept.
IJ. Laeryma Ba$avica ( (ic dicitor gutta vitri •
fammo caiorc refente refrigerara) iii exteriore (uperfi-
^ j^ cte cohsrct firnnflime ; at fi cn^t frangatur , in qoatn
lacrymc hcc.definit , ilUco in minufiora frui^lt dfifTot-
vttur,& feri in pnlverem, qoi ad (patium trtbus^arN
>doque pedibns mains disitcitm:. Cnjus phatnomeni nh
lia congcua m ciidilory advcrtcrc invat tum Mmrioto^ :
£ 4 frafti
7S SiStU I. CaputtL
frtfta cuif ide non «fiwlias diifiiire kerymtm» fi oidtm
• fuinnto tlio calore y»cf e/^wVefrigerctur in aere. fldo
Cqne dtflSHre lacrymam in vaeuo Boyktma. ^cio» fi
qu^ iaerycnc ope fmiridis £it magna capttis (bi partc
abradantory davenietiir ferc fcmper ad caviuten aK-
qum baliarum majoj^um; quo cafii rompnntQr plnri^
iQtfy maxime fi pulvis fmiridis eft crafliuCculus. In eat
vtro, quc non rompumur, in&ratur cufpis acut, & aii*
-quc.rurnpemur illico ad concaQam i ali« tardioa retni*
fia jam icu.
«
. fb^mfrtimfi 'fic txpUcatur X Molecolit fninimis la« •
crymam componentibus itiieft vis repuifiva agent in illis
intervalUs, quiboa diftabam iix moleculx, quatidQ txter^
M fufirficies fuit tmftriSa^ Dicts h Didc moleculft
eodem modo ab invicem diftant eujfide imegra petii*
ilente , atc|ae drffraSa ; ergo fi non difliiium lacrymc
cufpide non violata, neque ob difiantiam difliliem cu(|>i*
cle frada. ]J2* D. A. Eodcm modo dilUnc ; intcgrt
tamen cuQ>ide perfiverat imptdintetttum ^ qiio minus vif
repuiiiva cfFedum fbrttri queat C. A. non perfcvcrat N;
A & Cm* Dum iacryma Batavica multum priul calc*
facla r<;;ye»r« rQ^/gertffiKr, confl:ringitnr exterior fopieKli»
cies. fyja bac conflriSthntt continencor minimsc mole*
culs veluti ergaftnlis^quibusdam inclufis , ficque impt^
Jiumury quo minus alit! alias repcUere poffint. Dices
IL Moicculs lacrymam componentes eodem modo di*
itant ante rcfrigcrationcm , quo jam rcfrigerats ; ergo
fi prius non diilolvcbantur, neqoe refrigeratar diflolvi de«
berent cattfa diflantia. DiflTolvuntur autem , ac disji-
ciuntur ; ergo. 1^« N. A. Ance refrigerationem cu
lcbant (umme ; calidc rariorts eranc, qnam frigidc';
imo frigore etiam ctfideufaiauiur. Ex raritate, ac dcn^
fiCate inferri debec diverfius diftantiarnm ; ergo. Oir
• aes IIL Lacryma plumbo liquato immerk cenn^ pellicu-
la obducituTy nec tamco diffilic rupca cnfpide, (cd quo«
lUm modo lameUftcim findicor ftdione id Jongitodi^
ncm
fitm lacrytnc fere normali. Hidetfi iutem «ft diftintit
moleculanim , feu lacryma plumbo immcrgatitr , fivc
sion' ; ergo rel utrcbique f vel uuUibi confcrec diftintii
ad dis)iciendas particulas. 9» Finditur lamellatim ^
quia propter plumbeam pelliculam lacryms obdudiin
impeditur Ijberi molecnhrum disjefHo in omnem par*
tem« Forte eriam particuls ad eam dtftantiim d^lit«
iton (unt, in qua sque operetur vis repuUlviy ic ilias«
Jiices IF. Si ope fmiridis lacrjrmarum caput in tabuh
metaUina atteratur, non tamen difGliunt, quiritnmvis.
artritu tolUtnr iHa partium conftri6>io , & coarfiatto ^
quse diffrafiiohem impcdiebat ; erga ncque rupti cu«
Ipide diflFriHgi deberent. 1)2. piflilkint plurim^.. Qaz
non di(Gliunt, partes habent non eodero modo conftri-
Aas in nodo, (eu capite, quo in culpide. -^. adot
Neque omnes rupca cnfpide dif&ifiigiinmr. 19t/|tto:
Eadem difflctiltas manet adverlarios omn€s \ (eu igttem
ifti , ieu Mrem inclujiim , aut extrinjicus irrumpentem
phxnomeni caufim pronuncient. Sed omniiim redifli-
me nos difficulratem iftam diflblvimns , quibu» vis r€-
pulliva in certis diftantiis agens difTradtionis hujus caa(i
dicirur. Cur enim, quse attritahon diflilionti sn(erti
«cuscufpide difFringuntur? mutatnr nempe diftantia ^
«aque mutata agit vis repulflvi, Dices K j4er iuclt^
fvs iiitra laerjmas illam partium disjedionem operatur;
^* N. A* Hic edlim rariflimas, ac proinde nullius (ei^
Itbilis effeftus capax erat, cum interdperetur ; lacrymae
cnim ealebanffumme. Dices VI. Proinde ab aere ien*
fiort,^ extrinfecus fra&a eujpide irrumpente effeOua ilic
repeti poteft. ij^. N. A. Perindc enim diftringuiuar
lacryms in vacuo Boyleaup , itque extri iftud, Dicet
VIL ht igni tribui poterit phcnomenon , qua(i ignis
in motn quQ^am con(ervet particolaa latiora (])atia po«
feentes. ^. Si lacrymc n<m r^ferata diflilireiitt
dici ifiud/tfr^e poflfct. A refrigoritis j^ridcm Ciio^ m^
%vm fui partc in aoras abiit*
%X'
XfXy
Seaial. CipatJr.
III. j4tfipulla BQmniinfis non mmpitur iiijeAo
tr. jr. plumbifruftillo; ac iinininb fiiicis fragmento diC ^
(iHt ad bafini, alias ferendts malleorum i£iibus idoaeatfi.
Scilicec •* acie (ilicis (juzdam molecuis fuperficieiii C4-
vam (ormzntts JipMrautnr ; mulcoque rutupuncur faci-
lius, quam impafi^ cujuscunque cerporis alcerius mot
liorist
Schol, IL Adverdis noflram banc de alttrnacione ^
virium doclrfnam Jblent ^ iJlud objicere ( icribic Bosco-
vichius} in hac fotijjimum tbeoria eommitti faltum ^ ad
quem evitandum ea imfrimk admittitur t fieri enim
tranfitjum ab attraSuinibus ad repulfioues perfaltum^ ubi
nimirum a minima ultima repulfione ad miuimam prU
tnam at^raBionem tranfitur ; & vicifnm ; ergo« 9,.
N. A. Salcus admiccicur , cum^ab una magnicndinc
traniicur ad aliam iine cranlicu per intermediat , quod im
cafli prxfente non fic; tranfitur cntm a y{ repuKiva UN
cunquc parva pcr omncs incermedias vires rcpuKivat
minores ijfque ad zerutn ; tum primum devenitur a4
vim atcra£tivam, qus per omncs icerum gradus a(ccndie
^fqiie ad decerminacum quemdam. Dutnquc a poftre*
fno reputdonis gradu itur ftd primum actra£^ionis , ad-
liuc cr^n(ttur per incermcdium zerum^ five limicem vi»
rium, nihilquc incermcdium omictitur. No/fer iUe do»
cer nonhabQri in viribus ullum gradum jprimum, aur
poftremum , ficut nulla dacur ordinaca poftrema , auc
prima ^ nuUa lincola omnium minima , cum data quar
cunquc lineola uccunque cxigui alia? habcantnr mino-,
rcs ) & minores ia infinitum fint uUa ulcitpa , in qua
ipfb rcpeficani cfTe aic concinuitacis nacuram. > Objiciunt
iterum : Attradio, & rcpulfio fiint divcrfat vivium Cpe-
cics ; (atiu^ crgo forct altcram dontaxat^dhiberc , &
repulfionem explicarc per minorcm attradioncm. |{t*
T. A. N. Cnit Divcrfa (pocics nihii obcflTcc attrafiioni^
^ rcpulfioni , cntii poficivo argumento evincicar utrap .
^^' ]Q2« ado. N. A» Utraqttc vii pcrcinel $d aaudem
Jpecitnty cnm repuKto reJftBu MrMonU negitira fir ;
negativ^ autem a pofitfvU nm diffiruue Jpecie. Dixi :
ripui/t» nig^tiva e/i refpeSu attra^iouis. L quia oritui.*'
Set QontinQiin fiibtra^iQnein ab atrradione ( qtue qui-
ei^ (ubtraftio fi Hac ad zeram a(quc, nondum habctur
repuKio, (edpoftea, auod diligenrer adverti cupio) .
EvC- 6t formula Algebraica : 4« -• x =s z (x au*
^rcm valeat primum 10, rum ao, 30^ 40, 50, 6.p &c.
ifSfis z, valor eruetnr ) • Fiet 40 --* 10 =3 ^o ;
#0 — ao st ao; 40 -< JO =3 lo. Hattenat ha-
kerrrar immtnuit (emper trtradio, Si fiar 40 "^ 4^
p: Q| nequeattra^liatiahebitari neque repnlfio« Por-
fofit 4Q -« 50 =s »^ »10; 40 — 60 =3 — ao&c^
babebicur repulfio. U. Negativa ell refpedn attraSio''
«ar» quia diflTert ah 9^ttra(iione per fo}am direShnem e
4iametro offtofitam^ non ^ui atque accefllis, & receffiu
(iba e diametro opponuntur. X»^ ramen vere pofitivti
eft, pUn^ irerum ficur acc^fTus , & recefTus. Dixi \U
Kegarivil w» irffertm Jpecie a pofitiyu ; oriunrur enim
fx coiidna» fi]btradione^a/&^or»m, qu9 uciquc futtt
fjn^4^ Jl^ciei., Hine vera niBqcie repulfio (pecie differc
ih attra£tione. Adde ; quod lildem legibus Ofcr^tut
ti^a<|aQ itk mimmM difimtiif%
^.25. Pars 7 /« mAJorthut ^ijianfiu virejtjifnp^
filfit anrn!fiv4 ^ffntcs ai finfiim in rgfion^ nciproi^
^n Juplicgi$4 MJlmtiarum^ Carpor^ ^nfrn terre-^
ilria omnia graviram in ferrim, planerap om*
Pf% in (oleaii ima ocnnia m (« Ce mtuuo gr^-
f iranr, in omnibus haberqr s^tirminatiei, ad mu^
pium accfjfHm. Se4 d<^ hoc» iremque de racia<«
CA^
iS SeBhl C<^nT,
Gaput III.
De Curva exhibente Legetn
• Yiriun-#
. §• 24« Familiare eS Phylicts , res^ qair«^'
rum idea adventitia \ ac intuiriva baberi non
porefl, in fymbolis tanquam in imagine ex-
tiibere » iit facilius ope idcx (ymboltos co*
gQofci poflinn Iftod ago ex Bpuovicbio.
$. 2y.^ Totam virium legem exhibet
isniCa iimpliciffima curva (Fig. 2.)* ^^ Q^f
(pumprimis notari merentur areus curvj^. fido
ar04^ quas comprehendit axis, & arcus. 3110
jfunila^ in quibus curva (ecat axem, ySii limiUi%
Pc bis poftea ; priusenim alia memorabp,
SehQk Juvat inodam conftrnendc iilias corrs cx«
«ofuiflc* Aflfuinatar ( Fig. cad. ) linea qaspiain indc*
finita ^C, fld cajus [Nin^um ^.crigfltar pcrpcndica#
fum j4B indefinitc mflgnum , & i^mptotkum carvct*
Ex punflb fldmodam vicinis pundo A crigantur denuo
pcrpendiculfl ag^ bi^ & aHa quam plqhma, qa9 in
figura qaidom cxprcfta non fiint, at rabintcliigi dcbcnt ;
^ ca legc crigantor , ut fint in rmioue reciproca fihtpH*
cir diflantiarum a pando A , flve ut hoc maios fit pce»
pcndiculum, quo minor fiicrit diftantia. Fict, af im*
minutts diflantiis cre(cant pcrpcndicula , aoQis dccreC
cant, dum fubinde in pundo aliquo C cirancfcant.
Ildo. A punQo £ dimittantur pcrjicndicnla ib &c«
qux a(qae ad pandum F cre(cant , tum otqac ad G
i^crffiata in rmm wm ^i^ V^ Jihyhee inverfa dU
lixvirium. 77
jhntifgmn, Illtio. Efldeni lege , CcA eppoJlt4/9L MtttT''
nantedireSioM exdtencur pcrpcndicala primam ercC
centia ufque ad diftantiain aliqlram f/, l^ Af, O, ^, S ;
mox decrefcenda , & evanefcegtia in punAii J, £, >(
iP, S. IVto. Excitatis hunc in modiim perpcodicnlis
«{qoe ad puqfhim aliquod axeos a demittantur ex c»*
dem punfio • pcrpandicdia a p , v/, vcrfiu Cy fed m
TMOHi reciproca Juplicata difiautiamm A v ^ A %•
^Vto. Per (ingalorum perpendiculorum cxtremitatef f,
#, &c. ducarnr curva fluxu cominuo DEFGHI i
L MNO PHRS TV. Dica t Iktc cnrva txb^in tu
gtm virium. Qaod ritc at inteliigatary (ic **
$. z6. Axif cfxrrtt huius eft linea indefi*
fttta iitcunque magna A C Servit notandis
punAorum materiat difiatttiii^ & obftrv^odis
ordinacarum
§• 27. Orditiau €\xnt Iine« vtlStx aj^^ ht^
Ji^ il^ mtt^ tz, uy^ a^, vs^ & harum li-
miles aliae pirpcttdicularei ad axem , & m curvs
perimftro termittata. Referunt ordinata vires
lubinderir^^vtfi, fubinde attrgHivas\ & \\\m
quidem , quat in arcu, vel CTare fupcriore ter«
minamur, fignificant vires rcpulfivas ^ e«A
^j» ^^1 ^^9 ^^i quxinarcu, vel crure if§m
Jcriarty sttraSivas ^ quales funt di^ il, uy^op^
Vi. PolTunt vero plurimx aliae ordinat» diici
a ^ngulis pundis axeos ad quemcunque ar«
cum , ut patet $x ffnefi curvarum ^ qu« tp{k
ordtnatJT jam augebunturg jam minuentur^
ittcremcntum hoc » & dccrcmetitum ordinatarutn
fignificat augcri vires» vel immitiui^ prout curv^
ad axm accedit^ vel jrecedic«
7% ScSwL Ofntm.
f. 2g. Abfiijfa Cnm regtnenta axrs^ ad
qpem refercur curva. tn figura noftra line«
Aa\Ab, AB, AJ, Ai &c. abfciffit funtw
Deftinantur vero abTcilHe fignificamiis diftan^
tiis duorum punAorum ab invicem , qaorani
altenim femper in punAo A locacur.
ScboL Hie iam (edalo adverrendom i ibfciflb wu^
w ab ^ ufque in K perdnere ad difiiiidaf temper id*
boc miuimas, rcliqoas td majores. Qciire ibicifli Aa^
vel Aff^ A Ey AdOic. figiiiiicit diftannas c.c. oiole->
cularam (cn(ibilitcr condnuirum , vel contiguirnro :
iMcHTa vero Ao^ Av diftantias corponun remotiorumi^
& in (e mutuo gravitannom , v» g« corporum delaben»
tium in terram, aut planetarum gravitantlum in fi)lem«
^, 29. Crur4 duo attentione omnt dtgnt&
fima funt : primum DE^ alurum JpsV. Crus
DE pertinet ad folam vint repulfivam^ agentem
in minimis difimtiii in ratione rectproca fimphea
diftantiarum. Crus TpsV fpeAat ad (blani
vim dttraHivam perpetuo agentem 1« maj&ribuf
iifiantiis^ & agentem in ratione reciproca du*
flicata diflantiarum. Ambo crura afymptotieis
funt, qu« nimirum fi indefinite prpducantur
ultra quoscunque limites, femper magis ao*
cedunt ad redam aliquain itidem ultra quos*
cunque limites , quin unquam ad eandem de«
veniant. Atque primus ille arcus D£ (emper
magis acceditad redam AB^ nec tamencum
ea concurrit ; pofterior arcus TpsV ad redtam
A C> h. e. ad axem ^ quem pro afymptot^
habet« ] ^
Itx virium. ^ ^9
Schol t Ordimtit rcferont vircs f f 2^; ) rMfdf
fa diftantias ( ^. «7«) • Quarc (Tnsf 2>£ perrinens ad
felam vim repniiivam flgentem in minimiidiflantiis , flt
ff/ ratiotie reciproca fimplke difimtiAnim erit crss i^
perbola communif , cujas nfymprotus (it yi B. Ramns
vere TpsV pectinens ad (blam viitt attra^ivani agen*
tem in miij0ribns dilhntiis ^ & in ratione reciproca dti*
fJieata diflantiarum erit ijyperbolicus yii gradus'^ cujui
** tJ^infiotus fit axis jIQ
.»
JiTi&s/. 11$ Dixi t crus prinmm D E efle cras i&y-
periiia comntunis , crus autem Tps V cffe hyperboU-
cum gradus ^tii. Utrumque p^tet ex eo , quia in hy,-
pertoJa commuui ai ajymptwm relata ocdiBaic {unt in
ratione inverfa fimplice ablciflarura ; iu ifyperMa vor«
jtii gradus itidcm ad a/ympsa$um relata funt in rationt
reciproca duplicata abCcinarum^ Ipfum hoc, ut diicipu*
lorum quorundsm dcfidcrio iatisfaciam , breviter fic
oftendo 1 Demonftratum eft ( a Cel. JVolffio Elemenu
Matbef Tom, L in Elem, Aual. N. 4S7. & 48S. ; item
t CL de la Caik iu ie&iofi. ttlem* Matbem. N. 870. St
%7V ) quod in byperb^la commnni ad afympi^nm refm^
ta (it re6langulum , (eu faOum ex ab(cifl*s ^uacnnque \vi
iemiordinatam ruam, parallclam iid latus altecnm af^m^
ptotienm cqnalea (voco aiQtem a latus CR^ vel^R^
eajus quadratum potentus byferhofte dicitur ; vide Wolfi'
fium ikid. N. 477. ) • ^ Sint {emtgrdinat» GE^& HR
( Pig- h ) 7 quarum prior vocetur y , altera «• Sint
fcmiordinatis refpondentes abfcink C£, &.CF^ qut*
rum prior dicatur x , poftcrior s. Qnia aquatio natu»
tfm byptrboU comimunk intrk ajyfnptotos deelaraus eft s
9jf ^ ss ( ut panUo fiipff a dianiii ex IFo^, & de U
Caitte) ^ babebitttr etiam srquatio: tu ^ a ; ac pro-
inde xy ::* zu (^. t. axiom. 4«) . Fa£la jrqualia CoU
vendo inproportioncm fiidorcs rcciprocando fiet s jr ; k
:iS
9o &ahlGfutttJ.
ts Ht > 1m>c eft : ia bjrperboii coinfnum ad ftfym-
ptonim reltu (cnnordlnats (anc in ratioHe snvcrfa J&jg^
pliee abfcifliinimi Eft vcro irerQm trqmtio natnram
IfyperioU $tii graim intra ajymptotos dularam x y =: ag
Ergo eadem radone nct t z a =: a . Proindcque x y=t
z u ( $• & axiem. cit. ) • Rurfiim lolvendo fa^ arqua«
lif in proportioncm habebitur yiu s z : x i id eft ;
sn hypcrbola tertii gradua ad afymptotum rclata ikftiu
ordinatx (iint imrationc reciproca duplicata abrciflkrum*
Q. £• D« * • i
^.30. Jbrcu$ diftinguendi funt in rtfUlJU
vot ) & 0tra£Hvof , prout nimtrum W/ , ' vel
trant uxcm jacent.. Repulfivi (unt fuperiores :
0itraSlivi inferiores. Deftinanturiignificandae
^anut4ti virium attrabtnHum \ vel rcpelUntium ;
cum enim per ordinatas fuperiores exhibean*
tur vires repulfiva ^ per inferiores attra^Siva z
qao ma|Wes fuerint ordinat») hoc major yis
exhibebitur* Majoribus autem ordinatis re«
ipondere debent majores arcus ( cum arcus
concipiantur, oriri e Tertictbus ordinatarumi
infinite vicinarum certa lege crefcentmm ^ fic
decre(centium ) ; ergo fi per diverfitatem or«
dinatamm exhibetur dtver(a ouantitas vipiuni
ieu attraAivarum » (eu repuliivarum : exhl* -
bebicur itidem per diverfitatem arcuum«
aroB. l Hinc tnritut alla diftin£Ko artttum tn
mugores , & minores , qux (blicite ob&rvanda eft. Ma*
}or arctti cft €• #• G^Z, mioos Xe^Tt
CeroS»
C^oU. IL Si carva fecsbit axf tn fere perpendkulg^
ri9€r^ & dein Unffffifne ab eo recedet , n ox vivin^ in^
tsrledioni crdiuautf & per ordinatas rcpisfentat^ v/rcf
•dinodttm magnc babebQntor.
^ jT. 31. Magnopere irepi cur^nda efi di«
firibacif» «fCQum tv mrfUorii^ Ctu vaftioret , 8c
jmmt 0tnph/^ AmpUons voco^ dum pundn
multum licec a (« receiiefitia ob adhibitam
vim extriniecam» adhuc tamen manentTub
eodem arcu» qui dicirur efle (atis vailus. Mim
nus dmfti fisnt ^^ a quibiia pun^a ob urgenteoi
vim extrin(ecam a (e (^ recedentia deveniunt
ad alium arctim. Imago arcuum ampliorum
•ft arctts L M N f ytl L^if i arcaum minuf
amplonim P$f. )
CoreS. FoAitnt ergo aftdf mkiaf ampK tffk ftu
Mentiffimi in corporibvf , imo re vera (iinc admodani
frcyiieetef Ut imUihm^ m <|oibus tra^fcurji limitt na$$
€9bitfionis ficile devcnitur ad Urftium cohafiQtiis. \
ScitoL Pi^nt criam arcns ita occarrerc axi , nt
com &lummodo tangant, aoc vero dyntaxat ad viciniam
aocedant» mox recedant. Vide arcum Pe/.g R* Atquc
talis erit curva , (i quando fuerint vires iii minimis dt*
ftantiis decrefcentes, mqx it«rum crefcentcs, quin trana»
ieriht ad oppofitss.
§. sa^ Jrts comprehen& arcubus \ 8C
axe curv^ exhibent fuaJrata ctJtritatum a viri«
bus ip(]s genitarum» &: a dato pun^o five 4^«
quijkarum^ feu am^arum. Sedkione proxima
aemonficabo,^ quemadmodum^ fi per reiftani
referentem fpatium alia ducatur reda exhibeni
vire^areageaiudefignet quadratum velocitatis
F Sdak
r
8» ScSki. c^m.
^ScboL Long^ fim , fi area^ oinrarqfii inveftigare
doceam. Ifiod brcviter adnocabo : aream cmre D E,
&r ajymptoto yiB ^mftprtbefifam infinhav» offe ( qaja AB
«fyroptorus eft ) adeofm foi-em exfiinguewLe cnivu veU»
ci$asi offofiut uteuuque majffut.
§- 3 3* • TbiorenMM ad areas cunrj» hujus
periinentia fere fisnt, quflB (eqountur :
!• Si punSum quodcunque fnovuuur direBiona
icnfpirante eum vi punSi alterius in A loeati ^ ac--
auirit eeleritatem mvam s3 rsdici area rejpondenHi
jpatio percurfi (conCpir^nt autem direAiones fub
arcubus mtraUivis » fi pundum unum mfdat
ad aliud ; conlpirant etiam fub reptdfivis^ fi r#->.
Mat ab alio} • Jam fit (patium percurfiin»
•bfcifi^a E G ; huict 8c arcui infiftenti refpon-p.
<^ns area fignificaiHt quadratum velociratis
i§.praced.); h. e. fi area dicatur x^ 8s celeri*^
tas c , erit x s cc^ quare utrinque extrahen»
do radrcem fiet: y x z2 c. Hanc, inquam,
celeritatem acquirit pundiim motum dirediono
sonfpirante cum vi pundi d ; quia enim fuppo^
tiitur moverl verfiis pundum if celeritate
quacunque e. c. xa» ^uam vi inertias confer-
Tat ; fimulque determinatur ad accejfum verfiis
idem punAum A^ v\ fi:ilicet attrahentis ejus«
dem punAi A, necefle eft, novdm jub arcidm
MraSivis acquirat celeritatem s: Y x
Corott, Ergo Pandum qnodcunqne accedent ad
aliad fiib arcubns attra&ivis novam iemper acquirit ce-
leritatem s Y * # f ra|iudequc tota iUiius celcritat
««iiY*.
Lex vlritail» 8)
IL SS jmnBum auod,cun^ui Moveamr SreBio*
ni oppojiu vi pun£li A^ amiuit aUritatim :s radid
arcM nfpondiTUis /patio ptrcurfo ; Dam cum fup-
ponatur urgeri dircdione concraria» debec
proptcr excipientem vim concrariam ceieritas
prior eoufque elidi ^ dum celeritas amifla
Gr»ff« L Panft vim qiiodctinquc aaeiens ad alliui
lbf> areuhns 'rtpulfivis aliqaam (emper amictit celericia«
ttm :=3 Y ^ ; quare tota illins celeritas emcn(b )am
Ipatio c. c.IGs3c--Vx.
•
CaroH* IL Pnndam quodetinqiie reiedtns tb alio
fiib arcabus nfuJfivu novam acquirit celericatem ( quta
diredio pundi receientu con(pirac cnm vi fub areubus
repulfivu ) ; (ub atcradivis autem amittic aliquid veioci-
tacis, quia*dire£lioptm£li r^c^^fff^j^ pugnat cum vi iub
arcubua attraSivif.
IIL ^ Si punSlum moviMur per majui Jpatiam ,
€ui njpondiant ans ^artim attroBiva , partim rf-
fulfiva^ fubtrabatur Jumma aiiritatum amijftntm 4
fimma eiUritatum aafutfitartm ,\ diffinntia dabit
iikritatim toto iUa fpatio vil navitei^ acquifitam » vA
mmjfam ; e. c pundum aliquod in R conflito-
tum movedtur ufque in E impuirum celerita*
te:=: 12. Sub arcdbu^ repuliivis PC^R»
L MN^GHI amittat velocitatis gradus 2t »f« 3
ijh 4. Sub attradivis N O P, I K. L, EFG
acquirat gradus 3 4* 4 4* 5 ; ^rit celeritas to«
to fpatio E R aequijita ;=: 12 -< 9':=: 3; pro»*
iflde tota illius ccleritas :=:, ittiff^^ 15«
F » IVJ
S4 SeBht Caputllh
IV. Si In cojfu dir^Slionum oppoJHarum V x
f^c, punHum exRinP motum citius omncm ccUru
iatcm fuam amittct^ ^uam devcniat in P. Sit c ^ 6^
.& V x^ 9* Qpia in cafu mocus oppofiti ba-
bctur tota cclcritas = ^-^ Y x , fict ^— Y x
s: 6 — 9 ss — j, proindc,
Cdroll Crgo (i punQnm altquod ab E moveatur.in
/^y c4ericas iUims , ^aantacunqae fit , privs exlKngoi
ddbff, qoam perveniat in ^^ cum ^im ar^ crore D £,
^ ^fymptoto ^ j8 cofnprehcn(a ::;; oo ( §. ^hSchl.}
erit (emper Y arex illius fnajor quacon^ne celcritatc fi*
nita otcunque magna. , :-
V. Si in cafu MreHionum confiiramhm punm
ftum 4ju(fJcuniju$ ingrediatur aream repul/vdm
emnino ingcntcm ( quac fupcret rcltquas oppofi«
t^s arc^ omncs» & in qua limcs alter ab alterQ.
plurimuro diftat ) rccedct fine fine \ nam ccUri^
tasfub arcu iUo inienti aajuifiu ponitur nunquam
cxuinguenda (bb areis» 6e arcabue oppoutis.
* ScboL Theorema hoc afui eft in explicanda lumi*
ttis cmiflione, & aniformi propagatione per iminenfii il«
la inrervalla , qos terraoi inter, & fteiliia fixas iaceic^
VI* $i punBa duf eadem direRionei at diver/h
VeUcitatibus acccdentia ^ vcl rcccdentia eSf codem ali^
quo punSlp ingrediantur arcam iterum innntcm ^ ean
dem pre veUcitate exibunt ; nam poflT accediq*
nem illan) novam» qus fub ingcnti illo arca
ficri dcbct^ vclocitates corum parum difTcreht;
ficut fi quadrato niagnx cuiuspiam radicis ad-^
datur quadratum aiterius multo minoris » & e
fumma extrahatur radix | non mqltum difieret
radix fummm a jadice quadrati majorii^
$. 94» Jain de PimAis* futASj in ^ui^
hut curv4 occurrit axi^6c ordtnatc fic (rTaneAsoni^
|it macent dire&bnem, dicuntur limiM virium.
Duplices ii {Iint : cokefionii^ & mn cohafioniu
Limiut cobdjionis pun<^a iunti in quibus cre«»
icente z pmAo A diftantia tranlitur a vi n*
pttijtvA ad attradivam^ e. c. in E, /, N. R. Limi*
Ut non cobafionis/in quibus auAa iterum diftan«
tia fit rranfitus a vi attraAiva ad re^Hiliivam ^
ut in G, L,P.
SchoL L Limkit edhajtoilk (isnt in ^vt ntiitKro-.
rttf;n imparium i, ), ^» ?• Lithitet non oohafimtt ia fi^
m pAriam 1,4, (. Vi^e fig. tit.
ScM. It VtriqiK limkes poflimt jn itideffleof;^
ftbtis cHb adtrioimn /hquinmt ( Cmpor tameti fVi i/i«
fimtiis adbnc pwUmis ) ut fit in cdrporibus motliim ;
«at tongm a /e difiantet, ut fit in ehflicis. Fofllinc e£
fi rrequenteSy certum efiim habei^us ex Geometri^ cur-
Vam pafle axi odcurrere tn quctcunque punSft* Etiat*
longiusf dtftsf tf poifitnt, etttti ttkkiti eerttim fif Him poi%
^cv^tttt i» ^uikipltftifUlt fkuOit*
§. 35. Llrnites cobedonis atii font fortip^
fitm, langmMortt alii. Vaiidi$mi (unty in quibos
xurva Mcat axem fere ad {>erpendiculum « &
dein longiifime ab eo recedit. Dcbilioret pint^
in quibus curva valde obliqoe occurrit axi^noc
multum ab eo recedit»
CejraU. Proinde vis InttiniiB non pendet a vklattate
|mnd«f»m, aut 4iftantt» Umitam ; ftd ( uf dia^i ) A in*
clioationt , lc rec^o^ arcutom* CevKf tmrum ( qood
idemidiem adverfariii o{|arcndttm ) vicinioret habet
liioleculas , derifius eriim eft , ac %ecifice grsvios , qnarti
«^/Wi firmioi umen non cdtM^tmmtfn^ qosm ifii-
§• 9^. Ad limites virittitt pertilietit hate
cumpritnis theorcmara,
L fuf^s maurU in Ijmflffci/ ^whutcuncp^ J»
cafa (untih a^uilibrio^ ac prainJi comjuicjcuni^ In
utrisque eniit) limiribus eyanefcunt ardtnarx^
wc propterea nuUis ibi viribus panAa urgen^
tur; ergo*
ScboU CoHjuieJcttt0, inqtrara ; non idee iob^i^ent in
Jimitibus uiHsqne ; ih^hsfio enin , qaod dlcam c 4. ^
lYOu habetQr, niH punfls iocentar iniis limitibuc, in qui-
btts a repalfiane tranfitur td attrftftienem^ h. e* in limiti*
buis cohsfionis (§• n*) •
IL Si punihcm dimovitur s timti cohafianii^
tejfanu aSiom ixtrinjica continuo ndU ad Jitum
fuum. Si entm pundum artquod in E locatum
vi gtiapiam exrrinfeca urgearur rerfus A^ iti^
Sredierur arcum rcpuljivum^ quare continuo re«
ire. debebtt cefTante aiSione^externa propter
,vim xepallentem punAi 4. ^i verfui G ^ in-
gredietur 4{ir4(3fz;icffii» iterumque redibit pro«
pter vim attrahentem ejusdem punAi.it
SchoL In exemplo fit elaftram chalybeum , cu}US
extremitates fi addncantur, cefiantt comprsflione ror-
fum naturali fitui reflituentur. |tidf m fi didncantur.
IIL Si punBum dimovctur ix limiti non cobs»
Jionii^cejfami vi ixtrlnjcca non re^t ad Jitumjuum.
Sienim punAum in O conflitutum dimovea-
tur verfus A » in^r^ietur arcum actrahentem
£BG y 6e a punAo A atrrahetur verfus £»
S\ dimovobitur ver{tis /> ingredietur arcum
repellentem GHl; quare ah eodeoi punfto4
repclletur ufque itt ii ' .
ScM. »€• tdambmi pot«ft l«r gwiu ptptwis in
tetnulum congtfta, qu« in limitibut funt, quamdiQ
^uicfcunt , fcd in Hmitibus mn c^bafiortis, nam loco di*
mota ad fitum fiium non redionAi
IV. ^unBa in limitibui eobdfionis hcaid nfi^
fiunt tamjui comprijfioni^ quam difiralHmii nam
ex limitibus iftis dimota, & ccflante vi com-
erimence, aat diftrahente continuo ad priorem
tumredeunt (§.praf.pftor.2.)
C^rott. Quarc mcrito limitcs i£U cobafiww limim
diconturt
V, PunSta in limHihus non cobafionU eonfiituU
nee fiii comprejfioni re^fiunt^ nec difiroBioni ( nifi^
forte urgeamur ad immediatum contaAum);
fiam de loco fuo dimota ad priorem fitum
non redeunt ( Tbeor. 3. ) • Excipio taroen re-
fiftentiam omnibus materic puniftis conuna^
nemi ^uatenus inertia funt.
Coretti Infeits, cnr Umitci ifti um eoUfionis
cantur»
VL SipunSa in eobsefimsis Umitiius confit
§uri fw^umquo unum de fuo hco dimoveatur^
fuHSli sdterius motum eonritari debei aiterum. Si
enim pnndum B moveatur cpotra A^ repclie^
itur punAum A » & repulfum prxcedcff^ SX
'pundum B (iibducatur punAo A » attrahetuc
idem A^ ficque attraAum (equetur.
CoroU. Hinc itcrum patct, cur Utnitcs aUqm H^ta
audiai|t cohafienis.
SVL SffunSu in lisfiHlbus mn eobafiouis fim
tumttur^fieiiautttfm teteum ufpgner verfus dtemph
P 4 Ir^
^
i9 ScSlhl Gfmm.
^onu scee^Unt ; H Mherum tk sltiro fijH^niir^ Jh^
U riceJita. demonftrationem vide Theore«
mare ;•
VIII* ^punSum vi ixigua JimcviMur slimi^
ff c^hafiomSf. redfbit ad limitem eum modica ofeiBs^
tM«#» Tcu hinc » & illinc procurfione ; facilc
#nini per vim conrrariami in quam incurrir^
niinuecur»8e exftinguecur modica illa Yclociraf
pimifto imprefTa.
Sth^L Sic neque elaftram leniter comprellam » tut
liidudum muituro o(ci1Ut.
' IX. Si punSlum vi exigus dimovestur s li^
ndte nan cohajionis, ) magns babehitur ofiitlatio ;
defererur enim pun^um ad arcam , in
quo vires emfbirahunt cum direSione PunSli fea
sccedentis^ (eu reeedentis^ ultraque proximum co-
hasfionis timirem procurret, ^6 tum primo ha-
bebitur moru^rerardAfio,dein celeritatis prio?
iris elifio, dentque ^itari««
CoroU. Hine itttVLtay fi fuuRum a limite nmcoh^
Jknk m ^anutHCHuquetuigua dimomm farvenias ad «r.
€um frouimun hmie oimphun^ habori f^erit iugms oJUL
heio ;, fieri enim pa«erir,at plurimi iioutes transcurrtnriia^
datli 4e«enktar ad arcam cxAinguendaK efluii velodtad
Eremy^ua cxilinfla redibit pundum, & bocampHue ojiilm
lufr,f fio vafiiorfmrit areus froximus limiti uon cobaJ$6itie%
X. Si punBum ali^d confUtuatur extrs limL
fti I sccedet sd sherum , vel recedet sA iUo ( prout
fuerit fiib arcu attrahentei vel repellente coii-^
llttuturo ) feraurque ufque sd proximum timitem
^it/hms, argtfue &ilicet ▼! #itraafva| aut re-
hf9kti\ qtiia T«locica$ in limiiibw Mii er«
fitnguitar, UA tncipit minui firopeer excipien*
tem vim contraf iam ; quare imminma cooti-
nenter relocitate progredietar, donec fub ar-
cu (equente conficiar fpatium =: priori» (jnod
arcus prior ab initio motus. ufqtie ad limitem
comprebendit. Ibi prior veiocitas omnis ex«
flinguetur. Tum vtro puniium t^Qct curfum ^ ^
Vf gente iterum vi Cea •nradiyai (eii repuliiraj^
if ciris timitem c§bafkmf tsmdhi cfcilkkn htnc,
& ilHnc procurrendo, dum tiribtts afiorum
puhAorum tmpediatur.
Sib^h I. ConflitaatQr pundum ilterum in j^, at-
teram in z fub areq repellente LMN ; repelletar nf^
^oe ad proxiinum cohefioni^ limitem N^ fereturqujs
jceleritntt aeqqifita ^ tzN. Noh tamen confidet in
limite jllo N^ quia (^eleritas acqinfita fub arcu zfN
nondum rxftinihi eftt Transvolabir itaqne limitem N^
fereturque celeritate femper retardati prppter contra-
riam vim attnhencem uioue in n , ubi ne^mpe N yu
*«' ztN. Tum regKedietur in N motii accelento »
iterumque in % motu retardato. Hiiic denoo riam re«
leget in u , denaoouc iii z, Sic iret, ac rediret in infi«
«liftm, ai£ a xwm mrtnca metua lA» alternii accele«
Mtut| ae ratardatm fiibiiide fiAerttur* idan evevitee ^
fi pandum tikeroitt aen yam io « » (ed In a» looibitiir ;
mm qula fii|) arca aisradir« conf^tuetur, transgrcdit-
tur limitein JV, procnrretque in z ; ibidem re^redietor
in u Gtc. Do£lrina hxc omnis egregie^ illuftratur per
chalybemn elafftoin,
4
SchiU It. Adhuc qacpiam adnotabo* L DiSa
€jiiJIa$io hcufn mn babit ^ fi puu9um ultra cobafiomt tf»
fmtcm fncurretif^ tf aream priiri ss tmficitiis ai ft*
mitem alium qunmunfne ckfcranir. lfto4 wm fi fiat^
^ I
90 S$Si9*t tkfut Ilt
tJiqtxc aret, ^Qftm trcus ab mi rio motns MlqQe ti praiti- -
mum cobiifi&nk Itmitemeomprebendic, iic s coti arec
ftrcuf (tqoentii, q«te{cit (^. prcCTbeor. i. > , cum niil-
lis ibi viribus urgeatur , & omnis pii^ior rclocitas pec
exeipientcm vim comrariam exftindla iit. II. Si area ,,
fuam arcm frhr ab ihith motus u/que ad proximum
coiajtonif limiHm comprebefidit , ^ efi fubfeqttinu ,
futtSum trattsvolabit proximam Htnitem tiott cobaifionu ^
cum in eo prior veloeitas nondum exfliinda ponamr*
jftque fofiea^ cum ingrediator aream , tn qua invenit ti*
res cum oiotQ fuo conibiraotes , feretur motu accekraso
ad Ihttiwn alittm ^bggfiQttiSy quem itertm pratergrediettt
ftretnr motu retardato , &* (iq deiftaps» Ifla tnoftts acce»
liratij ae retardati vicijjitudo babtbitur eotijque^ dum puti"
Sum deferatur adarcum toti velocitasi Jita ex/iiftgtiend^
parem. Ingens bsc agitatio cum ofcillationibus varii^
& motibus jam aecekriitis , jam retardatis , jam reflexi&
fervit ad e!lcplicandas fermeutatioues , &* deflagratioues»
III. Si area priQt^^ efl c^nfeqltente , piinBum nou eme'^
tietur totam aream feqttentem^fed ubi aqualitas arearuna
mrittque obtenta fuerit ^ contittuo refle^t curfum \ nana
obtenta arearum atqualitate elidetur veiocitas (ub priore
areu acquifita , punaamqui argcbitur viribus icu attra«
aivis, fivc re^ulfivis* . ^
XI. Si jntHBs du$ iH Utmi&us taistjkftts um^
fiima pfvjiciantur Miqui motiiut n^ntrmis , if sf»
aualibur^ ita, uttmboratA direAiones cum rt&u
jungente ilU duo punAa efficiant angulos :=:^
& admodum parvos | punSum tjus rtBd jungtttm
tis medium manthtt immotum ; ipfa auUm dtto fun^
Ba circa id punSum gyrabunt in curvis lintis ptatt$
Jimitibuj^ & aqualibus, Theorema hoc stfani
prf (Iai: in e^plicandis mct^dkrum Ufniien&uH
SdM. t Qyat hiaen&f dida Cmt, fcre p^ttncnt «1
pnnfia duo fikimct reli^la , 6c fuif duntax^ viritm ••
gentia pr6 ratione diftanttj^rum. Si vif extmm acc$^
dtty foteruttt pun&4 ntom etiam Mcehrato 0d lii^tem
'tohffimis delMjiflij quo cafa nulla habebitur ultni li-
mites transcuriiOy nec oftiiiatio, cum in limitibua prlor
Velocitas omnia a vi extranca exftingui ponatur. IL
fotermt vi extema comfrimiy fit^ comfrejfa dtutiuc
retifseri fub arcubus valiMffime repeUeutibus. Item , f^
teruut vi,e(tdem eaftenta a fe fe diftraii , E^ di/ttad0
diutiut retifteri fttb arcubut validiffittie attrabemibm y fie
tamen, ut ceflantc vi oKtema nitantur €c in poGtion<fi|
priftinam reftituerc inftar elaftri, aut quorumvis alioruoi
corporum elafticorum, in qttibus arcus vicini iimitibuB
cohseiionis (unt egregie ampli. III. poterum funSa ^
iagente vi extranea fic comprimi, aut didud, ut in mayort^
efictuitme^ aut diflautiA ^antter % Jmtpe fimfer in limi*
tibm cohstfianis ; quoil accidit corpofibDS moUibus » ia
^uibus magna^habecur limitoai frcqncntia^ nequc jvicioi
•rcus (imt adeo ampli,
ScboL 11. Ex omnibttS iis , qu« a {$. 3«« ad hutQ
nique locum Congeili , abunde iiquet : magtiam vel in«
ter duo punfla diverfimode locata efle virium, & a£tio«
num varietatem ; (emper tamen ii^ diftantiis adlwc txi*
nimis, quattsm Bg^ s. exhibemur abw^ ufque in Jt,
nbi curva pet variaa ambages, leu ftaxtiofbs anfra£l«f
dufta fiepe circa^axem contorquetur ;•. nam ot primuia
punda ultra JR delata foerint ad majores diftantias c. 6f
jfl 0, vel u, nalk habtbitur aQionum varietas , (ed folio
mtrafHo ; cros enim Tjp s V pertinens ad (btas diftait*
,tias mafor^ totum jacet infra axe«; quarcoxbibet v!» .
ffcs duntaxat attrahentcs* Jsm « pon£Us doeboa a4
tria gradum fiicio ;, patebit maforem adhoc virimi aonu
pofitionem., motiininque.& aSionum.diverfitatem eni^
fd debci^ fcA iii diftaiicUi uccim msms^
_/
f
v^. f7« Ad hitelligendiim r^ftfttlt ffiam
pimAorum facient tria cumprtmift problMiii*
ta* I. Sf ifia funSU A^ i), B^ ( Fig. 3. ) /w/wi
f^ $»dtff reSla , ditermimr$ vires , IjT Jircaiotut >
^M^tf/ medium punflum D a binis alsis A(f B ur^
inftar •bfciSarum in pun^um A Ffg. im»;
^«(inent vel amka (ub arcu MtraQiva 1 vd mn
JFir fab npuljbsa^ vel deniqtie tf/i#rii /«i^ mtrn^u
V9 , #/i^4f fids r^fulfiva ; tibkunque definant^
liotentur ordinatje geminis abrcillis refpon«
clentes, Sique ordinat£ amhs termin^intur iil
^rcu attKaSiivo , aut amba in repulfivo , advertera
^portet ; aqualtsna fint, an inaquaks. Sidqui^
j^i ; mancbit pun^um Z> immotum ; tafitun^
dem entm tranetuf , ant ropelletpr pairdttm
JP^th A^ qoamum ai & Sunt vero dire^io-
iiei pun^orum A ^ Sc B tertfum aliquod ma«
dium.p<in<f)um D trahentium, aur repollen*
tium e diametro oppoUtx , & (per bypotk) ««
qdales ; quare vis pun^i ^f (einper elidetur a
vi pondi B (%3* CtrcU^ Uh ) ; proinde. Si
hue^uahs fuiu : movebitur ponAum D (ecttn*
dum direAmtem ponAi fortiorts, & movebi«
tur > tinqnamii urgeretur fbFa differenfia vi-
rium ( 5- J- C<^^^* (^* )> ft«ni pars aliqua vt-
rtum a pufi^o fortiore impeodi debet ad olU
dendam vini contranam» minusquo fortem»
Si deniqtte ordinataram m%a tefrfmnetar in «r«
Ctt aiUfo^ta , aktra m npvifiuo , confpiri^uitt
Viro» y 9l AreAf#fi€s pun^ timttsque ; quare
pundlum 0 eecfeda: td pmtAtmf i< < il puo-
^um 4 «ctraherc ponaturi & B rcpellerej[
vi
tix virium^ 9 J
Ti coinpbfit^ utriusque pun&i 4^ 6t B^ h. t^
yi a^quali fumnus virium if, & £•
IL Si tria puH^M A^C^B (Fig. IV. ) mn
jdeidnt ifi 4ir$^um i MurniinAr^ vir$s ^ Vf dU
rtStxomi y quihus pun&um , C urgaur m htntf
tUis J, ic B. R« pmdtkAyC, B juDgantur
teftis AC^ BCj AB^ completoqae {^XoACB
bifiriam fccemr linea ABinD. Ex puodo
WkStuirtn D ducatur reAa in C ; (Tico : do^ka
Z) C perpendicuUris erit zdAB^ & angulos
in vertice C bifecabitur, fi*if C ^ JSC ( do*
fBonftratum enim habenc Geomerrie : Ji in
jJl^U ssqmeruro f AuBs ^ufiAm nBa tx -anguh
p: lAus laitribus imsrupto , %& , (eu lacua angOik
lo illi oppofitUTO feMurb^4srism ^ ficssri adangn*
hi riOis » proiocifque lineam biifecanteni eflo
perpendicularem , if angulum isi wtiie iiisUn^
/ccari bifmam ) . Porro : fi iJC =: BC^ circino
intcrcepta earuiti una applicetur axi curvac;
virium , debet ( ex hypothefi ^equalicatis )
fiye £ub ^cu attra^livo, five fub repulfivo
eadem ordinata rerpondere utrique ab/ciflk;'
Icerum ordinara transferatur in Figuram^tam |
fiquein arca.4rcraW/ cermioatafuic, transfe-
retur yerfus A^^B%*c.\nUicK\ fi in nptU
kntif deferatur ad partes oppofitas in M, & ^*
Utroque cafu compleantur parallelogramma
LKf&Mlf. Cafu primo pun^um Cviribus
attraAivis CL, &cA incitatum defcribet dia»
gonalem CJF. Cafu altero idem pundum vi-
ribus repuUivii C M, 8c C N impulfiim pro«
onrre^pef reAam CH^ ntad mltoitm de mo>«
tu compofito dicam*
Cor^U. L Crgo ptinQam viribos eJQtdcm geiuxlt,
& cqaftlibiis incitatDtn , non declinac ad Utat aUam ,
qait poiita attra£lione diagonalis C F congrait cant
perpcndicalari CD', pofitaqae repaUioftf CH jacet ia
iirtSttin^ cam eadem linca CD , q«od facik dcmofi»
firari poteft.
St ACnoh fit =; BC, transferanfac ambas
id axem curvx , & ardin^itjB ii^ re(pondentes
affidtto notentur in f\g. ^ta (enrata utriusqutf
diredione. Sint jam sna^ualii mnb^t^ & diverfk
fpecUi^ five : fit vis pundi A attrahens e. c. CI»
pundi B repellens C Af ; iut ex ad ver(b : vis
pundi A repellens e.c. CN^ punAi B attra*
liens CK. Completts parallelo|[rammis LM^
vel /Cjfabibit punAum C per diagonales C/«
vel CG. Sint ejusdim fpiciri stnha^ fed inaqM*
ics^ defcribetur diagonalis^ qusnoo jacebit ia
tadem re^a cum CD^
CortSl. IL £rgo panfiam incqaaltbat viribnt im.
pairatn dcclinabit ad latat alteratram^ 9c pro varietate
iiidtqualitatum varie declinabit.
Scb0L Vls ad latera impellent CJ, vel CG prx-
elarum in explicanda malTaratn rigiditate adferre (biet
adjumentum» »
IIL ^j punBa Juo A^ fSt B fta ftH in hinif
tjusdcfn iUipfios fvcitp if tcrttum umunque in qus*
dcm pcHphcria e. c. in E^ vel 0» vel C, dctcrminm
virci^ (f d&cSioncsj ^uibus funBum C urgitur s
duohui iUis A^ Cf B.
SehiU Ptaca noubo prios , qoam problemati btiie
fititfaciam. I. Si i bism ficif Md idem perimari futh
Bum 4uc0Hfur dsuc nBcCf crit iniUi^ iMr§mfumma at
axi
Lnevtrium* 95
' Mxi tnmfvirfp^ h. c. majoru .Qviare ( t» 1%. 5> ) -^ B
^BExA F0$ Siqut ad // ducercntur ttOx yiH, Qc
BH , ficrct itcrnin y1H+ BH^ FO. Ex eadcm
ratione AC^BC^s FO. II. 5»^£ sa BS, crit
y^E, vcVB£=3 dimUiato a^xi trafjjvtrfi, fire : ^£^
vcl B E =3 f A aut 0'D. III. Si -* C J> 5 C, /^^»
tuudi^ A C txadit fnm axem tnajortm , quMmum
BC at fodem dtficu% {SiDgok barv thtoireinatt fimt
Gcomctnf notiflifna.
His pbfitis R. QiSQCttnqae perlpheric
loco confiftat panAum tertiutn» ducantur linea»
ttAsi exA^ScBy tria hzc punAa jangentes;
iterafnque appltcentur axi carvac yirium. Sie
Xroo pundum hoc tertium in E vel H loca«
tam » fitque ij £ s:^ abfciflae A NFtp 2da ex*
hibitae : nulla lineis noftris A£^ & Bi^refpon^
debit ordinata ; quiefca i^tur futtShm. 2da
fmMur in O^ velF^ quiefejn ittrum ; ducantar
enim ex punAis A^ 8c £ lineat if 0"^ 8e JB 0> qua*
rum fiimma =: FO r; 2DO {pcr Tkor. I. ProbU
frdf)\ tantundem if 0 excedet femi axem
tranKverfuni D O^ quantum BO abeodem de«
ficief( ^rH&ror. J//.) . . Deii^de ponitur D 0
s ilfs: if 2«7 Fig. 2d« ; quare ficJ Olimitem
cohatfionis H excedet» ficut B 0 ab eodem de-
ficiet ; proindeque fi linea A 0 translata ad
axem curyx pervenerit in u, definet BOinz^
& abfctffis Az^ A u fub diverfis^ ied dequalibuf
arcubus refpondebunt asquales ordinatae. 1 2r»
y ff ; quare tanta erit attraftio pundi if, quan-
ca repalfio punAi B ; 4tbit igitur punBum in 0
hcsium memm immtum. loem #kttnet circa
pUAP
^^ pundum F. gtio : Si punBmm ^uHunqm sU»
pcrbnitri loco confiituttur , t. c. in C, nHetur ukiru
f€r tMgcnUm P ^ Nempe : congruat A C
cum Au Fig^. 2, ; & £Ccum Az^ notentur
iftts rerpondentes ordinatas in Fig. 5. ; exhi-
bebit C L ordinatam uy^ 6c C M ordinatam
I z ; completo pafallelogrammo L M iotbit
pun Aum C viam mediam ^ procurretqiie per
diagonalem C/, qux pars eft tangentis P O^
' Idem in aliis quibusounque perimetri pundtis
ovenire neceflum eft. ^to : Si punSum C Ji^
movcMtur di ptrtpietro ellipjfios FHOE, continuo
fti rcUHum sd. oandcm regrcdUtur^ Verfetur e«
nim uttra perimetrumi erunt AC^^BC majo^
Tt%^ c|uam fi in perimetro definerent; verfe-
tuf citra perimetrum , erunt AC ScBC mino«
resiquam fi in eadem^ perlpberia termina**
rentiir, Quare fi ad axem curvas transferen*
tur : if C imocafu magis recedet a limitpcobzip
fionts Ni &BCmagis ad illum accedet» quam
ante ; proiodeque completo parallelogrammo
puodum percurret diagonalem a tangente di«
vergentem doorfum ad perimetrum. Altero
cafii BC magis recedet a limite cohatfionis^
, quam ante , SicAC magis^ iccedeti h, e« major
habebitor repuUio pundiA» quam pundi A^
3uare pun^um C abibit per diagonalem ten*
entem fiirfiim ad perimetrum priorem. V^
trobique pundum regredietur ad periphe-
riam, e qua dimotum fuit. Sed hxc obtine»
bunt folummodoy fi panAnm Cconfiftens ia
perimetro cUipicos » fimulqoe timit^us cob^om
fionif
Lix virium 57
/!b»f/ ^iinoveatur ultra, vel citra peripbenanid
FiM pg. 6« n. I • Nam 5 to : SipunHum C, conftitutum
€9 perimgtri loco, quifimulSt lima non cohajionis^ du
moviMur di pcriphcria^ cominuofibi rcUSlum magis sA
taJcm r€€€diti nam fi ultrapcripbiriam dimovebi-
tur,erunt AC,icB Cmajores, quam forent irt pe«
ripher» termi hatx ; fi citra pcriphcrim ^ mino«
reserunt; zdeoque uhrs pcriphcriam major erit
▼is repuIGva pundi^, oeminorvis attraAiva
pun&i jB ; quibus in Fig. 6. n. 2. debite notatis,
completoque parallelogrammo L M procurret
C pler d^gonalem C I furfiim verfus tenden^
tem ; ^irii pcriphcrim major erit vis attra^ftiva
punAiif, 6c minor vis repuKiva punifti B^
quibus denuo esdcm Bg. 6ta notatts y comple-
toqae paralielogrammo LM, abibic C per C t
deorfum vergentem; Ergo fcmpcr fibi rcliSum
wtMgis a pcriphcria rcccdct»
Scboh T^lii fcr^ eft YiciffitQck) inotfitini , ac virium
iatir tria funda. Quid jam , (i 4, $, 6^ &c. imituo in
(e (e tganc ? Quid (1 malTs integtfli innumeris prope
punSis conftantes ? ar. non incredibilis qnxdam viriuoi
flC moti\ttm varietas confurget ? Confiirget ftne ; (ed
motui ilH omncs utcun^ue varii ex onica lege noftra
velut (ponte^Hia proflu^ht ; fcd omnis iila VtriQm com«
poiitiOi &aQionum diverfitas repercnda eft anufnerc,
&* iifiributiOHe pun&orum particuias minimas infenlihi*
les eonftituentium ; (ed denique motus ilti diverdflimi
exnirgunt dumaxat in minimii diflantiis^ niim in majori»
hushthtix\x^a&\o unica, (cilicet atrra^iva. yf parvitatf
dijiantiarum pendet tanra virium , ac motuum diiTimi!t«
mdo in particjilarum coh«(ione, fermcntationihus, odo.
ribuSi (aporibus &c. Ex tnagnitudiue diftantiamm ratio
filincnda isft^ cur gravitas bmixittm corporum e. c. texw
0 reftrium
1
9g SeSHo L Csfut IIL
ftftriinn proportionttii fit mtfljr, iBquiin tendont» Qt
j jqntdrato difttntic; leu i cur vis illt, qoc motQm corpp-
rum inflrqntiium ex xqutli tltitudine deltbentium tcccw
lertt ( fubtnotii wtptdimenti^ exumis ) squalis (ir. Sitf
'. ouruini & plumult ex ctdem tlcitudine demiflt ttdoip
od (eniiim celerittte deltbuntur in vmcm»
^. 98* Cfiff J buaifijH$ ixpofiiM ixk^ I^ff^
iAriumi Vr. Vires in ulttmis diftantiis rtpuHU
^^s^ ciiivts velocirati exftinguendte pares » im«
minutis in infinitum diftantiis creicentts iq
iftfinitum , auftisque decre(c«ntes exbibee
irus prifnum aJympMicwm DgtEf cum fiiis 6rdU
Datis; Vires evane(cen6es figniBcantur pon^
itis^ quae IwiiM dicimus. Alternatto vis repiiU
fivci 8c attradivse exprimitur per viciflitttdi*»
netn mriuum fiipiHorum^& infiriorum. I^rpetua
dlenique attradio agens in majoribos diftimiis
in ratione reciproca dnplicata diftantiarum
per ordinatas a crure arymptotico Tp,$V du«
&as ad axem AC.
\ » •
Scbih At inquies : Neque inter punfit elemtntt**
fit, neque inter corpor^ dtntur illi axes^ urcm , ordini^'
ta ^c. ; ergo per txes, trcus, ordint(ts &c. nequeunt
fxplictri corporum proprietttcs ; tcproinde omnishffC
curvt videtur efle figmentum. fj^. Sicntmon fphsrt
tirmilltris fignientum eft^ fic nequc eurvt nodrt. Stns
aon dtntur in corporibus ixes^ ircus^ ordinaia &;c. , tt
dtntnr et» qu^ per axes^arcus, &c« defigntntur. Sed
Qeqne ia coelo dtntur Horizofi , Meridiauus y Xquator^
tlitque ejosmodi nott Aftronomis nomint \ quis ttmcn
neget reOe et felieiterque tdhiberi ? Dices 11. Qoi
htnc virium legem tnentur, neqneunt definire , qut in
d^nUa sttrttlio obtinctti aet rcf uUio } iteoi quibus iii
difttn*
y
i
.iKftintiisirrpiiUiom (ucceclaf iKraAio, nt TieiilHn ; erg^
tam curva illa, qQam lex virium , cflvt perpetuo diftan*
tiarum meminit, iitutiles (unt. l^. Definiri iflud non
poteft, quia neque (endis tam acuti, neque inftrumentt
adeo cxa£b, neque mqdus ullus (tipperir, ut ptsn^a (im-
piicit^eorumqueabinvitem dj(>antiasdetegere poilinius.
Sed non propterea kiotiiis eft curva, aut lcx virium; (ecu«
& AfiroiHNiiiain » qux neqoe nomerBm (kellamm fixa«
rum y neque difiantias earondem tum inter(e, tom o
Sbie determinat , nequeaiia exadt deflnit, fed pitraquc
duutdxat ad fenjtmy inotiiem efle oportebit.
ScboL IL Imtg;inef9 curvoe virium t Neofono pro^
{o(itx exhibet noftra Figura ^tia. Non piacet , quia in
ac ordinttc vtrlus eandem continuo. plagam.d|rigun-
tur, proindeque nulla iiabetur attra£tionam , ac repul-
fionum (uccefno. ado t qviia perpetuo ordinatjT cre(cunc
in rationi rtciprOct dopiicttt tb(H(farom , idecqoc ^flC
rircs ; fuod tamen failcre in minimis dtCiantiis erai^
cnnt oatorc pharno^itt. Ccrte (i imminotis difttni»
tiis crefcit tttrtdio in rtticne duph'cttt , fortius tttrtr
hentur moiecuic corporis denfioris, qutm minus dend ^
fortiusqut cohasrebu^t ptrticuls auri^ quam adamantis^
/^
Caput IV.
Applicatio Legis ad pfjccipaas
Corporum propriecates.
$. ^9« Proprietates f (ive qualitates ^ 8C
afiediones corporum alix {iint gtmrdts , qusi
corporibus ooinibus indmc ^ alic partiiulares »
auas in omntbus corporibus non experitnur*
Ad proprieuMs getierales Q^e&anc filidiui ^
Q a fivii
*'•--:
\
t06 &Si0 L C$fut tV^
five impenetrabllitasy exunfip, ^UvifMitAt^ eobd^
nntis, mobilitst, incrtiSf vis attraSiiva ^ & gravitafm
Ad particulafe^ : raritai^ denjitas^ &ex ifs nata
Jivcrfa gravitas Jpecifica ^ ntoUitics^ duritics ^ fragi'»
iitasf duflilitas , glabritics, afpcritas^ & qux ad eam
con(equitur/rf^ftf ^ cJafticitas, rcfiixio^ &cftuiji^
tas y ad qiiam revocabo corpora Uquida , tumi*
da^ & vifii>ja.
&cboL Sunt qaidem ali^ adhnt corponitn afTedio-
xies naturales, w lux^ calor^ frigus, coloryfonus, odor^
fapiditas &c , de ^uibut tamen opportunius agetur alibi^
§« 40. Praster naturales iftas «fFediones
dantur etiam proprietates quaedam CheroicaPt
iic diAx^ quod in operationibus Chemicorura
per miros efFedus fe manifeftent. Sunt ex z
firmntatio » foJutio , pracipitatio ^ concrctio , & li^
^atio. De fingulis pauca j (ed primum da
proprietatibus corporum naturalibus.
Pf oprictates naturales.
$. ^l. Inter gcfnerales proprietates prU
fhum fibi locum vendicat /0/1^1/4/, five impem^
traMitas , in qua nonnulli Phi^ofbphi corpo-
tutti cflentiam conftituunr. Eft vero fblidttas
4^a corporis afFeAio y ^ua aJtcrum de Joco fuo ex--
aJuditUsit ^^ nullis natur^e viribus adigi pof-
fint corpora duo ad locum eundem fimul , ac
iemel occupandum.
Schof. t Phyfica hcc &Uditaa diflinguenda eft ab
ilU Machematica » quam Geoinetrc in fua dimcnfione
Vina coA^ituunt « & omiujno penctvabilem cfie fuppo*
.v^:" nunr,
ics^
Iax viriumm tOt
nunt ; e. c;. eum demonftrant t foUda ino pardDelifipedg
inter eadem paraUela phfia conftituta fffe inter fi zz lia%
Liqact aotem gemin* *iiU parallelepipeda. fe fe motao
penetrere debcre;
ScboL IL Eidem hxe ftdidit4fi Pbyfica non exda-
4jt penctrabilitatem apparentem, qxxx habetur , dom
e«c. oleom pertranfit marmor doriflimom ^ lux vitra,
•ot.gemmcs, c^r poros corporom &c* Penetratiohxe
vulgarifxtt, non vera,
SchoL IIL Non modo ccf^^riina' , (cd & puuQfa
flementariius convenit di£l:a (bliditas. Atqoe ca potif^
fimom de cao(a nequit ejfentia eorporum confiitui in impi"
netrabilitate ; elTcntia cnim convenire debet omm ^ (Sc
foli: Adde , qood etiam fpiritos impcnetrftbiles eflTci ^
live corpos 4e loco foo exciodere poflbnt ; fi enim matc«
riam de loco movere valent, cor non & areere ? Deni«
que fi eflfentia corporom fit impenetrabilitas ? corport
\ compenetrata corpos non eront, cum elTentia ad omncm
latiinme ilatom pertingat. «^i inquiunt adverfarii : non
iihpenetrabilitac aSualiSj fcd exigentia impenetrJibilitt*
tis, qoam alii impenetrabilitatem radicalem^ vcl iu aSu
frirho dicont, eflentia corporotn eft, qbx (piritibus nol«
lis convenir, (ed corporibos. Reddam ego : fed aotcm
Don (blis ; nam convenit etiam punSii elementaribufd
J^, ddo :v Qoid exigcntis illios nomine veniat, (atis noit
AiTeqdors an enim defideriom qooddam inreUigunt, se
cupiditatem 9 Rideo* An coadionem aliqoam , ac ne«
ceifitatcm DEO inferendcm) utlfle Cnifi pro abfbloto
dominio fiio agere velit ) corpos arceat de loco , quent
corpos aliod jam occopavit ? Abominor. An deniqoQ
irim , ac poteftatem exciodendi alteront ? Sed vpQm
hanc vim licet eorporibos fingolis incfie non.diffitccr9
A)o tamen tsm in (piritos cadere, quam in punda ck*
mcntarla. Alii dicunt : .cxigemia h^e figmcntom ejft,
tcrminos inanit cft, coi noUa notio f^efpondcry pltnc ficut
§ff€Hm tni^0rh (U m^s fortnat fub/ia^uihs^ mtt hatz
G j ?« •
i
lOS SiShh dfmtlK
fr vacHu Sed hrc non ego , qui mitiai (crib«PO
tmo.
hiquimt IL In eo artribnto ftaeuendi eft nacnrr
corporum , e^ quo proprietates reliquie deduci poftunt*
Pedacitur autem ex (bltditate eiuenfio, inertia, mobili-
HiSy cohsrentia» divifibilitas &e. ; ergo. Qt. Oportet
iimiil id genus prardicatum primum in corpore conci*
piatur , & (bti cbrpori convenii^t. Soliditas ai^tem pri«
mum przdicarum non e(t ; derivatur enim ip(a ex ?i
repuKiva corporum. Convenit ^riam pundis clementa*
ribus. Quid? quod attributa rcliqua cx ea deduci
haud poflunt,
f • 4I. Pun£la cUmintdria » tf corp&rs omnis
naturahur folida junt » ac impenetr^bilia. Pr. Ima
P. Punda in ultimis di(l^nrii& ita (e repellum»
ut iinn>inuti$ in inHnitum diftantiis augeantuc
Yires repeltenres in tnfinicum , (inrque cuivfs
Telocitati exftinguendx pares ( $• 17. i8« AC
19») ; ergo nunquam penetrari pofllint. Pr«
lldaPars/Si non punaa , nec corpora fe Cc
tnutuo penetrare poflunt; penetratio enim
corporum fiert deberet fecundum elementaj
atqui ; ergo, Cicteruiii iatis corporom {blfdita*
tem eyincit quotidiana experiencia j quodvia
cnim corpiis aot non finit* locum fuQm ab aU
lera occupari» aut f) refiftere trequeat» recedin
SchL&ahimo experientia apra eft namraiem cor-
foram feiiditatem evincere. Habita nempe experientia
prtmom arguimua ; ergo cum nuila vi naturali corpora
aKligi poffint , ut Ct {cin rigore pcnetrent ; tam cor-
forufn, qQam ponflorom vires in uitimii diftantiis fimt
tex viriu0U 10)
y 43« FsciU filiditMs expUcatur ^e turOMi
In hac entm habetar crus afytnpcoricam D ti
(Fig. 2da) ; quare ordinatar ht^ ag 8ec. cre&
cunt in ratione inverfa diflantiarum , ac pro«
inde imminutis in infinitumdiltantfis crefcunrc
vira upulfiva in infinitum » & funt cuivis re^
locitati exftinguendx pares ; neque alicer ^
quam infinita virtute DEI fuperari poflbnt;
Hinc fieri nunquam poteft» ut corpora» naturi^
tiribus relida, vel punAa compenetrentan
§• 44. Extinfio ea corporum affeAio eft»
jfiia iocigunt babere partes extrs fe pofitas , ra/^ef
jaltem judieiQ fenfiium emjunBas^ Juxta alios :
afi mukorum extrs fo inviam exiftsfaium, co'fxifientUi
inuno, Sapervacaneuroi credo^ agerem > fi
corpora omnia excen(a ei&i demonftratum
irem,
Sclol, bTatnrim corporls in extenjtofte litam efle
opinantur Cartefiani, qua in opinione propugnanda toii
(iint* MaU ofinanmr : Si enim extenfio m corporia
nacura,. oportet ex ea fluant proprietates corporom oni«
nes , ficut ex ttatora /^li , iot dreuli fluunt omttes ha-
rum figurarum prqprietaces 9 nh Mrifeientroekm^ ado
Oporrer, primiim ifC^prcAicatum» Oportet 3110: Coi}»
veniar /^«QKr cor porieof . Non fluit autem t% (bla eit*
tentione var inertite^vu attradira^ filiditai^ moMitaefOLC»
3do : Non cft priroum prsdieanim ; quo enim jote
primum dicator / car- non (bLiditaa prior« }tio 1 Non
iemper convenit eorpot ibui -, naiii corpora virtiite £H«
vina compemtrata adhuc maaaiit corpora t licat noft
€xten(a -, ergo. Dices t Concepta extenfioiie conci«
fttur Gotpoft; 0190* ^ Etiao» oelieq^ gravitfte CWB^
Cif itur corpus, uki non natiira corp orist
P 4 §-4S.
•
to4 ^mthfUfutW.
• f . 45:. Extii^ f*eil»m Mtt txpUcMHm iu
tbeoru nofira. Sponte enitn fua floit ex impe».
netrabilitate j nam fi punaa materix ifi mi-
nimis diftantiis fe repellunt, necdfleeft, fie
J>unaam extra ptmaum , . molecula extra mo-
eculamj ergo.
^.46. DiviJlhiUtai , feu StmiHas ( nota ex
termmis itteaio) eommunis tft emnibut earperiiui,
C? aJmiranda in plurimit. Componuntur enim
ex rubtiliJfimis maieriaiparticulis, omnem adeo
- captum hominum fiiperantibus j ergo (S. i,
axiom«3.).
Sabol. I. Adntirabilis iila particohram corpora
componennum fijbtiltt»s cx pracit , qax «dduco, exem.
ph^ ubertat patebit. Unicum aari grannm.tefte fUJe.
30, tecari poteft in 1 0,000 partet fitis fpcOabilet. Cum-
^ue unicam auri granum cqaet drciter . ,. uniuf
j. . . «../.. 100,000
digiti <;ubici^ feqaituf s digitum cubicum auri fecari
^poflean partes aado oculo fitis vifibiles 47, 619, 047.
«i "• -^^fi* yiudtlictrum ex ano auri grano da. .
Oum erat fi om pedes 500 longum c; looo poll. (fingii.
Ju «lim pedibus tribuuntur 13 pollices ) . fift vcro poU
lcx quUibet diWfibUis in partes 600 vifibiles . quarum
liiigul* adaiquent capillum tenuiorem huroannm ; ergo .
«mcnm aun granum duci poteft in partcs 3,6oo,eoo.
m. Si cupri granam anum folmtnr irt fpiritu falis
«^mmoniaci, & orta inde Iblutio admifceatur »8554
grantt tf)n«, eam ccroleo colore tingeei Pondat aoten»
Wnw H«j« gnoi c^tMtor -^ digiti^ici ; qoarf
10^000
poi».
Ltx virhmi . ^
^055,75t
pon^us grtnon3mtg5j4=3 — -— 'ss 105
looeo lOOOO
Pollev (at (upra dixi} diftinguitur in partet 600 utciiii*
^ue vifibllcs ; ergo pollex cubicus in partet 600 ^
600^ 600 =4 s 16,000,000; proinde cum onico cuprl
' . 575«
(rflno tirgantor 105 digtti cubici Hh— — * ( C^A fnfiioncm
lOooo
compendli cau(4ncgtigam)tinguntur a£(a is,<8ooooooo
partcs vifibiles. Sique ttngunrur, necene cll, ut fit part
«liqua hujus capri in iingulisiftia 1 a,6go, 000,000 parti*
1>us aqo<c ; quarc in totidcm ad mtnimam, divi(um crat
linuni cupri gyanum.
IV. Telte Leuwnbo^kio ^ fi aqa« immittator grt*
Dum pipcris, vtfiintur in ea animaicula, quorom diame*
tcr fit ad diamctrum gtani Abuii majoris, ut i s iooo#
Po;io animaicoia figuram (phsricam induiflc. Quia
(^per Mktbefim ) fibara fmt in ratione triplieaea diame»
trcrtm y crir amimaJculam ad granulom (aboli ot 1 1
1000,000,000. h. e« miile miiliones animalcoloram ho«
Tomcc fibi compofitorum adcquant volomea grani fii»
buli ma.oris. Facile iam adducor, ot tiredam » qnod
icripfit Keillius t id genus animalcolorom plora miiiii
fuper aaculst alfcujus cuQ)idc confifterCy atqoc commo«
dc rat:s choreas agere polTe. Sed funt animalcola hatc
orgi^ ica, inftroda venis, fibris, arteriis, nervis, moicolis»
Vflfisquc aliis, per qnz fluunt horoorcs. Qnantim ifto«
r.m cfie oportet lubtilitatcm !
V, Odor corporom ( qo^ fitoi cfl in proflovfii
qoibosdam fidinis , & fiUphureis a corpore odortfWo
profufis , & ad velltcandum organom (cnfbriom rctpU
rationc dclatis) facile pcrcipitor ad fpatiom 5 , & pltt«
rcs pcdes longom, quin pondos corporis odorpftri im-
aninuator. Diflfunduntor itaque proflovia in (phserasi,
cojus (emi *-* diamctcr =& 5 pcdibos. Forro : fi iphc«
ra hcc dividator in partcs 4tas digitt cobici , complc^
tor wondon ; ^fijg^t 1 6. Er^ fi Ia «oa ^otf ta ptir<
\ -
^g6 SeBib L Caput IK
ti digici cttbici vel unum habetor profiovia<;ny^enint tn
COtt rphsra effluvii 57,8^9;6i6. Incredibile autem eft
miicitm hAtii C cum efflnviA tam rart vix {enfaiii affi»
oere poiTencl, piura igitur haberi dehent. Scd tamea
pondos corporif odorif^^ri (cnfibiiiter aon ihiaaitor*
VI. Adione ignis mire dividuntur CQrpora : Stur*
ffnim ittbdiifto cakttio comperit : granttliiiQ thoris ^ri
IJ
^ntc dtvitttm efle in parres 750 ~ plurif. Aqac unk
cia una vt ignis tn ^olipila refolvitur in vaporcs , vd
«xigoas admodum particulas pluries, qutm fifqttentibtto
notis exprimantur .• 153650 — Unico temporis icnu
pulo fecuado ex bmpadis eiljrchnio phires partieulflc Itt»
css erumpunt, quam 418660 — -* ( coippeadii caQ(a fc»
_ M, 5, 19f
€1 "gnt — •— ^-— Indi^iom boc eft t in primo ctfii
poft nottm 5 : poni debere 1 3 Zeros. \n alrero it^
ram poft %s ^onmion effe Zeros 5. In tertio poft no^
<tm 6 ; Zeros 39 ) . Fa.mut, dc iux ex obviis corpo»
ribos dimanant dcaionftrant moiecolarum et comp^
nentium robtiUtatem , qast concipi vlx p^fllt. Stillt
«lei totum conclave replet lamine. Fumus ( inprimit
9 pa y. fulpbure , reJiM &c. ortos ) integrts tdeo plt»
tets perradit , ^ tngaftiflirats qotsque rtmas permett.
Scboh IL Sed qoantaeiin^e (it corporom {eSilittSydt
torptticnlornm ,et componentiom cxititts , non tameu
dOfpora funt dtvifibilia in infiiitum^ nt volont Keillim^
M^he^tbroektMt \ tiiiqtte. Com eaim omata corport
{^erMeuipbyfiekm) componantttr ex entibos fimpliei»
im y proptercaqoe iudivijSfilibm , opot. eft , eum td ei
viribot aoa qotdem natortlibat ( quod vix fieri poflft
sAitrof ) ftd qoibtticttnqoe tUis dcventom fuertt, cefl«t
«titf ior divifio» ^cio, trgonientttm hoe eitplodi tb Ad*
^fiiiiiWti»fiDiplkittii0gtiioba»^ fi^tutf tttteffi,qoi«
cen*
1
Ltx trfrM. • let
ccnfent, ^od ex inextenfis neiittc|nam fiert poflit ex-
teafiimi Sed revocandi iunt ad Metaphyficam^ Con-
Cra vero adverfirios^propiignantes divilibiiitatem corpo*
ram ih infimtQm, miiitant (eqt^encia : "^ >
I. Omne corpns efl finitam » quare non poteft eon*
tlnare partes infinitas , cam infinitum neqaeat contine-
^i in eme finito. II. Si corpora in infinicum divtdi
^poflrunt y (equitur : magiiitudinem minimam «quarl
maxims , «^nm amb£& centineant infinitum , infinitum
^ntem non fit >* unnm altero. UU Vel certe fequi-
tur iafinitum atiud aiio >- efle , vel <^ . Sci» it^
tum , quid refpondeatur. Ajunt 1. Ltcet megnitiido
infinita non poflit contineri in magnitudine finita , po«
teft tamen nunaems partium infinicus contineri in ma*
gnitadine finita. IL Non (equittr , inquiimt $ magnk
tudinem minimain dequari maxinMr, cuni non repngnec
kifinitum alternm airero eflfe >* vei << • Mkm fua
-prbbant ex eoncepttbus Matbematicia , c|iios*hic loqi
non ftdducam conftridos pageliarum brevitate* Unum
jftud breviflime innuo ; fi magnitndo finita Matbemati-
ce concepta compieflitur infiuimm , erit illud tnetti
imagtnarium* Mathetas corpus ipedant duntaxat Cvh
trtna dimenfione : in longum ^ latum, , & profundum«
A cctetis qualitatibus prflclcindunt^ Phyfici non iteiii,
Sdo deuiqii^ afflrmari ^ mulrts : corpora non quideai
«iiis natorx viribus «da divifibilia eSls in infinitum^ {e4
concipi debere. Frimum dicam ego : neque virtute
Divina corpora iiSivt dividi pofle in infinitum. Neque
iftud dicendo, derogo Omnipotentic DEI ; iftius enim
tion eft facere , qux contradiAionem implicant ; im-
pltcat autem partes infinitas contineri in ente iinita.
Aiterum eft c quoil conceptus eum finiti div^ilis tn
infinitum fit mere Matbcmatietui , non Phvficas. Phjv
(icus advim repulfivam imminutis in innnitum diflail*
t&is cre&entem in kifiaitumJaUaaquc corporum ^aiUitate|,
ndvertere (empsr dcbet»
/
1
XOS SeShl CaputlK
§• 47« Col^^ff^ti^ 9 ^u Cobafio $Jt conjunSlio
partium pvt aSualium , Jivi poffihilium. Con jun*'
£t\o partium aftualiani plerumque dicitur ^
biijlof poflibiiium unio ; fed ucraque genc^
rico nomine cohdfio tvkA\t. Adhafio pertinec ad
partes majora , udio ad niinimas. Cobafio psr^
$ium majorum efl: cGinjundio earum partium ,
quar fenfuum judicio unum exten(um non effi-
ctunt* . C^bajfo partium minimarum habetur^
dum partes cobaerentes (enfuum judicio unum
extetifum efficiunt, De ultima faoc loco agam,
■
Sc/joL xA£luaies parte$ dicuntiir.Metaphy(ieis, qiue
yropriis Cuis terminia continentQr» Ttles fiint parte»
borologiu PojJiHles , io cfuibus termini pro arbitri^
pofluQt conftitui , ut in tafoula marmorea , cujus nuUa
pars re ipfa habet ternlinos citra Hoflram defignationem.
^.48* Cobafio partium minimarum repetenJa
tfi a locatione partium , vcl punBorum iff iis limi'^
tihus y in quibus » auSta difiantia y tranfitur. a re^
fulfiom aa attraUiotum , quos ideo Umites cobs*
poms dicimus. Pr. In €0 conftituonda eft
paftiura cohasfio » quo. poiito partes refiftuiit
tatn fui compreflioni ^ quam diftraAionx ; at«
qdi pofita locatione partium in lim^tibus co*
bxfionis partes refiftunt tam {ui compreffionti
quam dittradioni ; ergo« M. patet ^ nam in«
tellefta hac refiftentia intelligitur cohatfio*
m» pr« ex $• 3 ^» theor. 2. & 4«
.. . , .
CoroU* Per locai;iotiein pirtittm ih limitibuf eehs-
fioflu CKpU(MA4a fimt ^vam piwDomna cohaefionii,
L$x virium» . lO^
Explicat* do altqua : 1« h/jpulfi nm fnnS^ editrtHU inu
peUitur ^ alurum , quia ii pundam unum urgeatnr
contra altcrum , repelletur illud alterum , repulfumquo
!»rfl^Gedet ; fi (iibducatur alrert, attrahetur alterum il*
ud, & attrafium fequetur ( §. 36« theor* 6* )• IL
Ccfpora aUa aliis firtniora fwft , feu partes aliquQruna
£rmius fibi cohsrtnt , magisque refiftunt fui compreC
fioni , aut divulfioni , qoia partes firmiorum corporum
fiatuuntur in ejusmodi limittbus , in quibus curva (ec«C
axem fert perpeniiculariter , & deinde hngiwt ab eo
recedit (§'35*)» 111. Sifpe partes corporumdenfibmm
Hon aque firmiter eob^reut , ut tninin denfirum , quo4
videre eft in auro , & adamaiite ; quia vis limttum co«
hcQonis npn pendet t vit^initate punttorum , (ed ab itt»
fUuatiouey ^ recejfu areuum ( ^. j^.Coroil. ) . IV.
Sape rumpuutur^ aut diffringuutur corpora ^ eoromquo
moleculae , qux prius cohce^rant , urgente vi extrane«
ft le (e muruo avelluntur, quia a itmitibus cohixfionis
remota abeunt ad limites non cohsfionis, in quibuf
{iii diftradioni non refiftunt ($• 36. theor. V. ), &«e
quibus dimota ad priorem fitum non redeunt ( f* cit.
theor. III. )• V. Quautumcuttque corpora fijfa y aut ru»
fta^fibi fuiinde inierantur , priori firmitate non coha*"^
rent ; quia eorondem particular aliquae ( ese potiflimumif
qux in (liperficie (cabra corporis rupti prominem ) ul«
tra^limites cohsfionis progrelfc deveniunt ad diftantiani
yaiidifiimae repulfionis ^ ficqne catteras prohtbent ad pri-
flinos cohsfiphis limites reverti. VI. ^pflanata , ^
comprejfa fiiperficies utatnqtie fibi cobarent^. quia appla*
natione illa , & compreHionc acquiritur infignis multt-
tttdo Umitum cohsfioais. i
€aron.If. Inferes i Rcjicienda trgo eft ftntcntit ,
Ipicuri , & Gaffendi colisfionem repetentium a corpum
fiulie hamatiSy tmciuaWy ^ quocimque alio modo con*
figutatist IL Rejicienda eft opinio Cartefii exiftiman*
U$ cobcfionem fium cHe iu quietc partium , feu, idio
i«rtfa
^
{Mrrefi cohcfere , qiH)d juxti fe pofifs qiiie(ctm ; binc
Verq /;/ fluidis tninorem ajebfft efTe cobdrfionem , eniti
f partes fiuiddrum perpetao quopitm motu inteftino «gt*-
fentor. III. Rejiciendus eff Purciotm, & rccenfiorct
iK)nniilli> putantes cobaeiionem pendere n fnunpo p«fw
#ilifi7i contaitu fecundnm fupcrficies planas, & « frfffiom
0« al^ incambentis* IV. «lenique rejiciendf (iinf Nrty^
mjianomm tf/r^f/i, docences cobsfionem repetendam . ^
dTe a murua partium attra^one, qu« imminutis di*
ftantits cre(ctt/<k in contaAu immediato fit maxima.
*
RefeHimr ofiifuo L fiam tAmi illi, & unci partibuf
«tique fiiis Conftabunt , iisque mutno fibt cobareHtiim'»
^Per quid vero cokarthmu ? an per altos iterum liamof^
& uncus ? t^ailtr rebemtntcr, nili hoc pado tdmitti
puteiti procerTum in infinitum« Noh plscet ^optfti^ IL
tum ex quieu partium noh intelHgatur ptrtes refifttrt
fui comprefjhni ^ aut avuijtotii , fed diintaxat tf^otui /jy*
cali ; atqui ex eo , qnod parficular refiftant mttui loca«
If , noii imelitgitur earundem cobitfit ; ergo ncc eat
quiete partium. Fr. m. Cohsfio involvit majorem re*
fiftentiam, quam qua refiftitur motui ; tonge enim dif«
iicilius (eparantur partes e. c. marmorcir fihi cpharen*
t0S , tc unita , qutm contigua^ & ttmmnta, Cur ve-i
ro ? quia fcilicet particulsr coh«renres 6c units refif^ftf
not) modo momi localiy &i & di/ira3ioni; aliicautefTi
fbrnm vi inertix refiftunt motui ; ergo. Confirm, Re-
fiftentia , qoa refiftitur morui locali , communis eft om*
nibus corporibus, etiam fibi non cohcrenribus ; ergo eit
ta ^ntelligi ntquit cobdtfio. Fallit opinio IIL Si enim c^
haifio pendeat a mutuo fuperficierum piakarum cofita8uyjjcr
quid tandem 6bi cohsrcbunt lincs fuperficiem compo*
ttcnres ? per quid punfia linearum parres ? ido ; oporrebi^
fiiperficies quascunqat <rf i^e /^vi^a/ity todem modocoh^-
rere; non autem cquf cohxrjent, quod teftantur cylindrt
dno marmereiy aiiiqueduocii^r»#i ( §• i6. SchoL III. Obj«
^)i ergo.^ jib aihrn p^effiouc cttMpfioiiem non ptndt»
;t_ ' * rt
/
LexviriuniM 111
re eviQfiOi eft priRium e vacuo BoyUano \ tam ixtvfi btc
C minorc preflioRC aeris, quam fic CjDhcfio ; deniquc cx
«quaiireiiftcntia agris inrerni communicantis cum cxtemo
premenre^ qu« fingula fufius dcduda rcpcries locojiipr. ciu
Errauf Tk\ tleutonimiiorum aliqui , qulbus attra^io a*
gcns in rationc rceiproca dupllcata diftantiarnm caiila eft
cohaenonis; ^iam csiTdodrina bac manifcfte (equicur t
majorcm fcre cohsfionem in (;orporibos deniioribns ,
^ quam minqs dcnfis : majorcm iu auro , quan» iu odB*
tnante. Fallic confcqucns; proinde & antecedeni.
M,
Prob. Sequ, M« quia D sq — « nt alibi dicctur , umi
V ■- *
iefifitates in ratione compofita ex direAa maffatum , flC
invcrfii voluminum , (cu i D : d =3 M v ; m V. Jam
fi V s V , cric D: d =: M: m. Quare quo denfim eft
CorpuSy hoc plus maffa habeat, eft neceftc. Major mafla
fub eodcm volumine argbit majorcm vicinitatcin parci-
cularum minimarnm» aut pundorom. mpflam confti*
tncntiii^. Major vicinicas, (eu minor diftantia infert
majoi^cm attra6^toncm ( in horttm quidem fententta ) y
majorquc attradio majorcm cohcfioncm. Aurum igt»
tur firmiui cobarere dcberet , qnam adamat^
Scbol. 1, Moneo itemm ; non agi hoc loco dc ^o*
hxfione partium majorum y quas aliqnattJo pcr folam
, aMt preffionem y aut ^nrai» cohstrcre nunquam dubi»
fSivL *
Scbol.JSt Oppofitiones ad jf. 48» £^ Corott. II. per..
. timntes. Ima : Nihil cft finc ratione fiifBcicntc C p^^
Metapi. ) proindc ncc coh^fio. Atqui fi cohacfio'rc«
petcnda cftec a locationc pnn£lorum iiT limitibu& co-
hfltfionis, haberetnr cohsfio fincrationc fiifticienre; cr*
go. Pr. m. cohxfio haberctur finc viribus ; vires autent
Uint ratio fuflficicns tfrc£luum quorumlibet; crgo. Pr#
M. in boiitibus ram cohatfionis, qnam non cohsfionii
nulht habentur ordinatir^ proinde ncjue vires ', crg9»
•
.V
N
Iia StStioL CaputlFi
tjt: Ni fabC m. Ad Pr. N. M. ad hujus Pr. D. A. in
limitibtts millac habcntur vires, habentur nmen in di«
ftantiis atrinque confequentibus C. A. tici}ue in illis ha«
bentur N. A. & Cm. Ratio fuHiciens, cur pun£la, aut
particulx minimx corpora conftitnentes deiats fucrinc
ad limites cok«fionis , erat vis five attrahens , five re-
pellans , prout punfla , vel moleculs Gtz erant (bb ar-
cu attra£livo y yei repuliivoi Cur porro ad limites co-
bscfionis delats fibi coh^reant , illud ratio fufficiens di-
ci debet , per quod reiiftunt tam (ui compreCnoni ^
€ttam diftrs£lioni ; atqui per locationem in diflis limi«
tibus y quos immediatc confequuntur vires hinc attra-
lUvc , illinc repuifivx , refiftunt tam fui compreflioni^
quam avulfioni ; ergo. Dici etiam poteft ; punQai vel
porticulas ad limitem cobafionis jatn uute deUtns in iia
perfeverare., ftatuinque fuum confervare fer vim iiier^
sia ; non igitur pergunt coharrere fine vi , & ratione
fufficiente» ^t iiiquies : ergo vis inertiac paula eft co-
bsfioYiis^ 1^« N. C. vis inertia? fupgonit locationent
punftorum in limitibus cohsfionis , qua^ ip(a locatiO
caufiieft ^ohsfionis.
II, Funfka in fimitibus quibuscQnquie- locata ( pro-
iftde ctiam in Umtibus cobafiouis ) quieftunt, ut diQnm
(• )6* thcor. I. ; fed per qnietem explicari non poteft
cohslio; ncquc igitur per pofitionem, pun£!orum inlt«
mitibus coharfionis. ^. C M. D. m. per qui^tcia
omnino independentem a virihus ncquit explicari co«
hcfio C. n% dependeintcni a viribus N.m. ^Cm. Di*
ces iterum : Si cohsrfio cxpliccror per limitcs cohsfio*
fiis , explicatur per quietem independentem a viriius ;
in limitibus cnim null^ funT vires ; ergo. l^. IkA.
iii limitibus nuWx f\mt vircs , confequumur tamen iu
diftantiis mox utrinque vicinis C A. non confcquun*
Uir N. A. flcCm. Aufla paromper diftantia, yel immi*
niita , continuo habentui: vires urgentes punflam ad
ptiorem ficum reycni. *
•- - III.
Iax vMums X13
-III* Si pnnfta, vd ptmcolse fibi cohsrent ideo,
quU delatc runt ad limites cohcfionis , poterunr partes
diffrafli alicujus corporis hnt politm , Jibiqut intrita
eadein vi cobsrere , qoa prius \ atqul iftud repugnaC
cxpcrtentic ; ergo. Pr. Sequ* M* pdteruin fuper^ciea
corpofttm roptorum dcven^ire ad priores cohxiionis li-
mitcs ; crgo. tjL* N. Sequ. M. ad Pr. N. A. utcun-
que polits fint corporum quorundam (uperficics , fem-
per tamen prominenus , & demiculi habentur nulla ar-
tc pcnitus abradendi , quod in fpeculis etiam politifiimia
produnt (eu nUcrofct>fia , (eu fmfc<t per ea , fitu verti-
eali ereda, inambuiames. Ip& hs partis unius promi»
Ocnti« fic in aftcrius foveolas, & cavitates fe (t intinuare
neqneont » ut ad didantias minorcs, ac validiores quos*
piam Itmitcs deveniant ; (ciiicet ; prohibet iftud vis re-
peUens , quiC (c pun£Vis quibusdam prominentibus ob«
jiciendo efficit, ne aUae ad fovcolas po(fint pcnecrarc.
ly. Licec diftantia intcr (eparatas fiifi , aut rupti
corporii^ partcs augtatnr ^ fibi tamcn intritse pbterunc
eobaercrc; crgo. Pr. A. Au&is licet didantiis adhue
haberi poflTunt limites cohcfionis , cum ex lege virium
in minoribus diflantiis per vices multas habeatur attra-
fiionis , ac repulfionia alternatio ( §. 7t & 2 a* > ; crgo«
WjL* N. A. Ad Pr* D. A. Etiam au£^a diilantiaiiabcntuc
limitcs cobcfionia» lcd cafibus nonhuliis admodum debi*
lcs, & langttidi, ac prope infenfibilcs C. A. ^quc for«
tes, ac validi, ot prius N. A. Sic D. Cs. & N. Cm. Se«
paratae ^orporum partes non raro adh^trent magis, mi-
nusvc, pro rattone Hmitum cohaefionis ; fieri enim poteft;
uc auda diftanria habcantur jam validiores coha^fionia
Umitcs, jam infirmiorcs ; cum robur limitum non pen*
dcat a vicinitate pun£lorom , vcl particularum , (ed ab
indinatienci 4c rcQcfifu arcuom*
V. Quantumvii dues iritcr cjriindroa (<|uoi$.i4.
rcccnfui } febo fufo i^terjedo ai^^f tur diftantia ; fiU
\
\
♦
114 SiBhL QfuilK
tamen coTiarrent ; miilroqQe validios cohsrent i qn^h fi
mmao fibi inrcninrnr abfijuc £ebo; crgo>4a8a diftantitt
habentur benc validi liinires cohaeiionis* ^* ^ D. A«
Cohxrent fibi , quia diltantia inter paucas cylindromtn
partes augetur , fimulque augetur attradio inter partcs
plurtma^ C« A. augetur diftantia inter partcs plupmas,
ant non augetur attradio N.' A. & Cm« Primum intcr*
jcdio (ebi fufi anget diftantiam intcr paocas cylindro-
rum partcs ; adhibetur cnim ferc cxplendis duntaxat ca^^
vitatibus > qus in (iiperficiebus ctiam politiflimis rc-
manent , quibus expletis pun£}a duarum fiipcrficiefuni
longe cquabilius ad casdcm diftantias dcferuntor. Htnc
^^c diftantix intcr plurimas fupcrficicrum partcs augcan*
tur , utque cavitates accuratius explcantur , febum
fyfum iuterjicitur , feu calidum ; non vero frigi*
, jdom. 2do Quantumvis augcrentur diflanriae , fimul
tamen at/gnur vis attroBiva ; nam ipfie adeo (efai
{particuls caritfltes ingrefls trahnnt cylindri utriuf^
qnc partes ia fiipcrficie pofitas. Dices : Etiam aqu«
cylindris duobus interjeda cxplcntur cavitares , nec ta*
inen fic augctur attradio, ut cylindri arque firmiter eon*
jungantur, ac hiterpofito febo ; crgo inane refugiunt
efl in- cavitatibos cxplctis. ^. 1. Nego fuperficicruna
c$|fFit^es interjc&a aqua ad amuffim expleri; fignra
'^radlpolecularum aquearum minus proportionata cf!e
vi(ietur itnpiendis accurate cavitatibus ; hinc marmori«
bus, autmetaliis interjeda minns firmiter ca conjungir^
quamoleum; planc ficut gluten 1 ignis ife/i/Tori^itf , ftOt
fiipcrficiebus r^»r»far iilitum minorem exerit.artraftio*^
ncm,quam ichthyocolla. j^. II. Si libcralitcr dem : srqu^
expleri cavitates omnes aqna intcrjeda , tc febo fufb i
dtcam ^fiien msqualem haberi fiiperficierum coninii*
,<fi2onem'v^ptere«, qood aqua minus trahat, quam fi-
Irum. Iti caufi cft varius numerus, fitus, ac diflributie
luoleculArum, five pun6lorum gemina hsc «orpora con«
iftituentium,a qtw nupieri', ac diftributioiujs varictatc va4
uctas pendct atiraJtioDiSf
/
i
Lixtirmm* 115
VL Ntqmt m hac theoria cxpllcari Imo : cur aliA
corpora reddantQr magis cohxvcnxisi Jrigere ^ alia iffn.
Sic frigore in inafTas nrmas a^ctint vietaUa , refiut trr»
rtfirts^ vitra pnus th igne Hqociadla. . Fermm iteoiy ac
tbalybs ignittte (ubito in frigidam aquam immini|S indii-
refeit* Tel^ aratiearum e materia fluida contextde ia
«ere con&itdantttr. Igfds ape in Jateres firmiflimos abic
wolk iuwm i otorum aliumen , eajeus item, ac treta in*
^^ dttrantor; ^ Ildo r Cor fluidgrum aliqua fibi admixta
cd^ant in madam firmam» Sic tede MufcbeiibrQeki^
ipirittts conmcervizxkm akoheile vini permixc^jSi coit iia
^ ^nraai maflani* Albttinen ovi cnm rpiritn (alis ^Drti
ceminna agitatione firmiter con«re(cit. Oleuih oUva*
f um , & aqua fortis foagolantnr in malQim friabilem.
Admiattum laSt% atiium vertkur in durum cafeonu
llltio : Cur nonnuUa corpora interjeSa aliornm ^oo*
randam fibi coha^reant , alia non item. E. C. Citteref^
qui expuKa partibos oleoiis no^ium fere inter Ce nexnm
nabebant, adjeSis fiibinde novis oleis in maflam abconi:
valde eohcrentem. Coatra vero o^, atias Coliii^ ad«
fastrere prompta, interpofita pii^uedine non adhseret«
Mt* N. A. Omninni iftorum ratio cft iu iimitiitts coha^
fimis , eorttmqoe validitate , nm mttm in majwi viciiii»
tate molecuiarum^ aue ptfnSorumm Nam iive e corpori»
btts liqiiefii{(is,attt candentibus avolent corpuCcula ignca^
five ignif a&tone e molli iuto depeliantnr particulc
^ «qnes , five ^ignis in corpora quffpiam (e (e infimianfl
partes terreftres extennet , & (alia (blvat ; fiv« corpot
qnodconqtte aliud admifireatur, vel interjiciatttr aliis,
iKfflper particuls minims diverfbrum corporum dcfe-
rnntur vei ad iimites cohcfionis, vei ad diftant!as repul*
fionis, (emperqtte habetur diver(a pun^orum pofittOy
& conjandio , qua fit, ut quspiam corpora firmiua co^
hxreant avolantibus particulis ign^iSy vel aqueis (quod fi(
.. in metallis Iiqaefa£lis , gleba are(cente ) , vel interiedit
^nibasdaro aliis, Guod fit in'cineribus in inaflam duram
«oewtibos. $04 & fon noteft» ut qu«f iam interjedhl
YTff SiSlol. CaputlK
•liorum (ibi non adhcreant, quod eren*e, ii aqilitn imer
dc (biidum corpin interjlciantur pinguia«
VII. Si cohsfio pendet a locatione pundorum, wA
•ftiolecularum, in (k difiis iimitibus cohcfionis ^ non
4>pus erit corporum fibras prius extendi , quam cohvGm
partium ruptione, aut diflFradione (bivatur ; «tqui tamcft
wtendunturprius; ergo. Pr. m- Ut primumfott.
^, vei molecuiit a limitibus cohefioms dimovebumur,*-
nonampliuscohitrebunt; trgo. ^g. N. Mt Ad Pr.
D.A. Puii^a ultra otH$m o>£efwm Unmfs dinmd noa
«mplius coh^rebunt C. A. Ultra ^pr/iwsf duntaant N*
A. & Cm. Plures in minimis diftantiis daii cahfiioiHg
iimites dixi §. ^5^. Schol. 11. Punaa a limi» cob«fio.
Hisdimota ceffantc vi dimovcntc rcgredi ad fitum prio»
tem habct §. 36. Thcor. II. Siquc a limitc cob»fionii
dimovcantur ultra proximum limttcm nen coh«fionts ^
«eeedcre longius ufque ad proximum cohfltfionis limi»
tem , docct cit, §. Thcor. III- Huc delata pun£(a ire»
rum in theoria noftni coh^rebnnt ; quare fi omnis pai>
tium cohsfio cft tollenda i neceflc eft, punda dimovean»
tnr ftltra onmes cobitfibnis limites, proindcque prius fi*
bras corporum' tcndi oportct, quam corpora ipfc rumpi^
Httit difFringi. Tenduntur vero fibr« corporum nwgis^
minusvc, prout punffa vcl moleculx ad majur, mi*
iwisvt fpatlum fimt diftrahenda , pro ratione fcificct
Hmttum cotacfionis. S«pe i^iajore vi opus eft ad difc
frinaehda corpora , nonnunquam minore, prout nempt,
pun^la ex magis, miitusve robuftls iimitibus funt remo*
venda.
VIII. Cohifio cxplicanda eft pcr particulas hama*
tas , & uncinatas , aut alitcr configuratas ; non crgo pct
fofitionem pundorum, vel molecularum in limitibus co*
«fioiiis. Pr. A. Per hamos, & uncos fibi mutuo imple-
xos refiftitur feparationi ; crgo. ^* N. A. adPr.p, A»
Per hamos , & uncos aliquando rcfiftitur , & rcfiftitur
fcparationi pmiutn mjorum C| A. fcmptr itfiftitor ^
/
\
m>
llirationi fartinm mitmnarum N, A« & Cm. Ncqu^
omnes parces majom coha^rent per hamo$, & uncos ;
mults eniin iibi connedluntur per conta£tum fecundaiil
fqperficies p{jinas» Scd neque omnes minores; q.uit
en^in dicat omnes partes minimas hamoiene , «ut un?
cos ? Sint inuno hami, vel unci (quod interea dabo ) «
pcr quid cobxrehunt pun£la eleipentaria , inextenia ^
^T proptoreaque omnis %ur« expertia, ?
IX. At per configurattonem aliam, tut pcrlmple*
:icioneai partioia baberi pciteft c.OLhaeiio ; ergo. Pr. A.
. Fiiamenta variis du£libus conttxta. conficiunt piuinuni
fitis. cohsrentea» ; ergo> S^ partes fibi implexx C04*
j^fc^t in corpus utcunque firmum. Canfirma^. Mi^
croCcopiis Qxpioratum eft fibras carnium , ofliuiin^ aliop
fumquc corporun} (Ibi mutuo iinglexiis cflc ; erg,o^
^f N* A. Ad ^rob. C. A.. D« C. ergo & partes ms^Qf^^
res fibi impicxs cohbrebiint C. Cn^. partcs mUnm^^ mtt
putt^a eleMeut^ia, N. Cm. Partes majorcs figuraffi \u^
bent ; ergo per certam configurationein , vel implcxiOf
oetn (ibl cohdBrere pofltii^. Pun£la elcmcutaria figunMH
Mn habcnt; crgo. adot Partes majorcs fibunet coOf
Sic£ti per figurain docet cxpcriciitia ; quat pri» mioiioi^
nioleculis , aut pnn£lis clcmcntaribus nuUa bab^ucb
M Coufirm, D. A^ Non tanien CKploratunil cBty impl^
xioncm iilani caulam cfic cobsfionis C. At fimilqfMI
. tdud cxploratum fuifyN. A. ^C.
\ %' Fig^ra ni^io c0c potsA^ ^uv partcs corporis fk*
cilius ab-inviccmdivcllaiiitur (hiac nempc nd fepaisatic^
ncm partium utimur inftrumcntis acutis., c. c« ^hro^
acH &c. , non vcro obtufis ) ; crgo etiam figura mitt
cft, cuc p^tcs cohATC^C ; ndo^contrariorum cadcm cft
ratio., ac diCqipliiM* Jjt. C>« A. Figura cft raritK cfoafih
lialis C. A. fhmalk Np A. . Sic D-Cs. & N. Cm. Cut
jf^toi fipartttmr > ratio fibr^salift cft in vi rep ulfiva, qus
4Al«cts ii^ iniotifiis 4ift4ntw iniixuwiitii ^ubct pai^ttt
H 5 ^ r f^if^A-
t
flS ScSiot CAfutW.
diflToriarf. Car ficiliia Jiparmmr ftdbtbttts tnftrmien-
tis acutis ^ tn cau(a eft > quod tn(h*ttmentorain acief
refpondeant parres \>innino pau»/ ac prainde modica
liabeator reiiilenria. Seqoitar .* minus virium impendt
in faperMldam re(i(lemiam, plns. contra in fepararionetit
partiirm. Hinc illa factHras (epararionis. Qiiod de
€Of»rari» additur,^ (ic inteHlgendum : contrarta pcrtxne*
ve^d eandemdifcipHnam; nrni tanquam fi in contrarits^
cidem iie ratto quaHtatttm» proprietatum^ ac viriam.
^ XL Ex &la coltoearione latenmi ratidtts Grpe for.
Hix eonfurgit; ergo(imtKter& corpttsex Iblo partium
fitu, eoqae independente a rtribus* l}t« Tt A, N. Cm.
Sspius dixii diiUnguendttin eife partcs inter ffu^t^rts^ 6e
miiHmttf. Sed neqtie partes fornicis majorcfr foU coilo-
catioiie vaHde fibi cohcrent; oportet )acere$ inter, 6e
laptde» mittatur eahc aqQts , dc arena , ve) Tofo fobada»^
Eft mitem m tofe y ff artw» muhttm vhrioU , ht talct
wultutn falis afcalhti ^ qtti bim fahs m aqua Jhlvuntur^
in fi agmtt ( cntn aher fit aeidus , aitter aicahttut } , p^«
tetqtie terrefiret valde attetmmn\ frtecipue ; Jt Imgo tem*
fore Jiki relmquwimr; itt maffit tum aqua fitba^ay Cf
jrequenter pemti/id fecum , 0e aghof^ evadnut tandem
fenm0mai idcirco inter ajperat laterum^ hfidumve fth
ferficht poja^ accurate fatis $0va impknt , poiroi higre^
diuntur y contaBtHn Jitpei^eierum ^fic adaugent y ut coha»
rcntia inde firnH^ima oridiun Hii Mufchenhroekhs^
XII* Hat^ra qttiete pftrtinm habetnr eohitfio ; er#
go a qutete parttam repetenda e(i eehcfio. FroK A.
Pofico tnotu inte(ttno partiam non babetttr coteHo ;
«rgo eic oppo(iro habit* qniete parttam habetar eohar-
fio« Confirmaeitr h Pluida minttsr cobd(renr,^iam (oH-
da, iqiiia fiutdorum partips niajori niotai bbnoxiat fitnt ;.
f rgo. Confirm, II. Ideo partes aqdW glactars colisrent
magis, qtiam non glaeiatdt, ^aia (rigore con^faringttntury
fi^up^^ofiri^.miaasiiiotentari «rg^ }|(. O.A.
^' babi*
/
"^ Lix virium. IT9
iMbita qnitte parttinn , iif nulqae viriius dijlraffioni , ae
€ompre£iom refiflcHtihiS hftbcrdr cobcfio C. A. habit«
{•lam quiete N. A. & Cm* Ad Prob. D. A. Pofiro mo-
ta inreftino partiam non habetor cobxfio arguitivem
T. A. fwnudinr N, A. & Cm. £x moto qaidem in*
teftino parttum arguitor nuUam , vel certe modicam
' baberi cohrfionem in corporibuSi quia partes motn iilo
•girarc non habenr vim coh«fivam fiitis expedftam ; fe»
rantnr enim vires ab impoifione particularam ignea*
rum motam hunc ctenrium y qua impulfione ceflante
rttrfuro particalascohsrere necelTeeft, non obceffantcm
fmotum , (ed ob vires fnagis exfeditat. Dixi T. Ntm
cum omniam^corporum moleculae motu inteftino,
feaiperque agiremur, &pe tamen firmiter fibi coharrent.
Ad Confirm. I. N. cau(alem i minoris enim cohsefionis
canfii eft ipfa Auidorun^ figura , ievitas &c. de quibus
proxiine. j4d Coufirtn. IL Iteram N. caufiilcni : icili*
cer rario formalis eft in viribus magis expediris.
XIII. E phsnomenis evincimr muruum partiuhi
contadum /ecundpm planulas fiiperficies canGtm cfle co*
hcfionis ; ergo. Pr. A* L Corpora Isvigata (ecnndum
plures fuperfiQiei partes Cc contingunt , indeque faciiiot
(ibi coha^rent, qnam non larvigata. II. Eadem ex ra-
tione globuli duo plumbei fibi non adhai^ent ; adhx*
rent autem plana duo eylindrica, vel marmora lcviga*
ta,..aut iamins polits* III, Ut primnm gutta guttant
CQniJngit, c,o£unt amb« iii unam« 1V# Nivis partes quo
niagis per eomprefljonem aut CeCemxiw»^ ^^ CoUdtt
quarcunque contingunt , hoe magis adbf^rem ; ergo*
^. D. A. Evincitur contadam efie cau(im occafionalem
fcobefionis C.A. formalem N. A. & Cm. Eft &pi
contadus phyficus t?3era occafio exerendae vis cohsfivsr ;
nam fieri poteft (6t immo plerumque), tit contaaa
illo phyfico deferantur partas ad eiusmodt diftsmias mi-
nimas, in quibus habencui^ limites coh^fionis. Fit ^
io^aoiy iftud pkruQiquc; im» enini fitri fimftr {docct
H4 ^ ^. tSltt*
I20 SeSUh tapAlf.
•4)iia oieofic , sat pmgQibus afpcr& , fnitfiit mii aA»
hacret, Ucet (enfibiliter eas. contingat. Hinc facins e«
ruitar refponfio ad ph^nomena fingolariter addudA»
1. Lcevigats iaminz fiiciiius cohsrrem , ac fortius, quia >
iecnndum plures jkperficiei fartas (e (e conungunt^
proptereaquc plures virtutem cohatfivam exerunt. Il-«
Non sque fibt adhsrent globi dno plumbei, ifuia iii,
paueis admodum pnndiS' vt contingunty non tgitur m« -
fi modica vis cohji&iionis exeri poteft. lli« (iutt£ (e^
contingentes coaunt in unam , ac tnm fibi col^arent ,
quia reiiicet ad limitcm cohitfionis dclars fuehnt C. A«
quia duntaxat (e contigerint N, A. ^ Cm« iV* Nirit
partes hoc magis Hbi, aut corporibus aiiis adhsrent ^
quo magis comprimuntur; comprefiione enim defc*
runrur ad yaiidioret cohxfionit iimitct*
XIV. Hemifphma Mtgdcbar|(ic« tSrc intemo ▼!•
duata per JQlam aifris externi prejjiouem tam vaiide co»
lisrent , ut in^ciitibus adhibitis virihus xgre ab invi-
cem divelli poilint; ergo colidio rcpeti poteft a prc-
mente aere extcrno. ^, T. Af CuiA cnim difia he-
jmifphXiia fprcius cohxreantf quam premcre poffit a^
incunibens , per filam a^irM prejjionem non cohsrent.
D» C« ergo cohsfio partium majorum repeti poteft ft
premente aereC.Cm. Minimarum N«Ci^. Si ex ca*
vitatibus hemirph^riorum exhauritur ter , cohcrent
txtra vactmm Boyleamm , n^i tamen in vaeuo , nani
recipienti impodta , & exfit&o aifre pmiii cominuodif^
folvuntur; ac proinde, qoia liabito tcrc coherent , de-
ficiente vero non cohserent, acr premcnt^ohsefionis cau*
la eft. At minimx corporum molcculs tam in vacuo^
qbam extra vacuum cohatrenti nequc pb aeris dcfc£Hin|
diffociamur ; crgo. i
XV. In vaeuo Boyleana «ther fiibeilifllmut omnit
corpora prement , minimas 'corporum moleculas com«*
ficimcr^ f oici^ i trgjo Ctltcm tb mticrc pcpdct colMtfip*
/
N.
Ifl^. N^ A. Cam «nim dether rubdliffiim» ponatur , exlt
lcs utcunquc poros corporum pervadet , partesque mi*
liimas dijlhivet potius, quam eontprimet, .Denique ({
jem ioterea partes (biidorum cohsrere per aeris , vel
jrtheris pceffionem ; at per quid cohcrebit aer ipft, vel
irther ? an per aiium denuo aerem ? itque rurCim pet
^liumi ^ (ic in infinitum ?
vXVI. Si partes miniois cobsrerenr per aertm
comprimeqtw, non (equeretur proceCTus in infinitnm ;
crgo cobsfioxiia caufa eflle poteft aer premens. Pr. A,
Partes aere^ cohsrere pofTent per reroetipias, (icurpar«
tes glutinis perfuammet viteoiitaiem (tbi cohcrent.
IL Fartes fluidi aerei funt re ip& dlfTociati^ nen crgo
Opus eft v'\ uUa Gomprimente, ])t« N. A. Ad Prob«
D. A# Cohcrere poflent per (emet ip(as, b. e. per vim^
q\ix partibus ineft C A« fine vi N. A« &Cm. Etiani
gtutinis partetficper(emecip(ascohxrem) ur,ntfi in li«
oitibus cohsfioniii locjitflr, cohxfiirse non fint» Ad IF*
D. A; Majares fluidi terei paries» & folum aliqnx fiint
re vera diifociats C, A* Minima^ aut mtjores omaea N^
A. & Cm,
XVIL Sine attradione non habttur coh«(fo ; tr^
go tttrAdio caufii eft cohsfionis. , i;e- tmo. Ctiam &
ne repulfione non obtinet cohncfio ( vi enim et^hsefionit
sum iUfiraBioni modo rtfiftitur, (ed & eompreffimii par»
tium ) ; cur noO in reputfione nm cofaftfivtm (tatuunt
Keutonitni ? l|t. ido« D» A« fine atrrtdione itoffara
finfi» inreUeda.non habetur cohsfio C. A. Neutoniano*
rum (enfii aecepta N. A* & Cm. £ Neutonianorum
doilrine debereor partes eorporis denfioris flrmius co«
barere, quam minusdenfi {\, prs(enr. Coroll. 11«) |
qisod fiillit , ut videre eft in tnrO) di adtmtfitt.
H5
1
ISS Se3i0 T. dput IV.
§. 49* Mobilitai eft ga affeSio , fua eorpus
iftum redditur vi propria loeum mutare. In ex-
plicandis ejus ph^enomcnis necelTum non eft.
«d curiram noftram confugere. Sed tamea
pauci^ de illa agam.
SehoL t Netno non ridet diftingQendain efle mo*]
imi inter eommmitn , & proprium, Morns eommunie
eft nnitirio loci profeda a principio mere evtrinfeeo,
non modo td motum determinante , (ed & mutatio«~
mm loci elficiente. E. c^ cum quts in navi €on(idens,ae
qniefirens provehitnr eodem motii, eadem celentare , dc
diredione eadem , qua navis ; aar duro eorpas mana
transfertnr de loco alio in alium. Motus propriui dt-
citbr mntatio loci, cujus ratio ftiffictens eft tam in prin*
cipio aliquo extrinfteo ad motnm determinante » qoam
ih ipfi) corporemoto mutationem illam efficiente ; e. c«
dum iapis manu ejettus progreditur , progreHurns in in.
initum» nifi &c. Non hic de mota comoiam difcepta*
|>o f icd de proprto.
Scbol^ IL Moeus ifflpoflibiiititem adftroere rifi
iunt yer^r/bs qoidam Philo(ephi, qoorum arginias ( Keil*
lius vocat ineptiat ) breviter referam. i* Diodoruo
Croum apod Soxtum Empiricum fic arguir i Quidquid
movctur , aot roovetur in eo loeo, uhi eft, aut ubi non
e(L Non poteft moveri in eo loco, ubi eft; nam ibi
manet, & quicicit ; motus autem eft mutatio loci. Sed
neque poteft moveri in eo loco,ubi nen ^; nibil enim
inutari poteft, ubi nondnm cft i ereo, iqe. Nec eor«
pus movemr in loco, quo cft| nec m loco, quo non eft,
ied ipovetor de loco in locum. Cauziut inquit : motus.
eft mutatio eoexifietttia eorporum^ In mutfttione bae co«
exiftentia ona amittinn*, altera aftumitor. Eodem igi-
tor conata corpus motam relinquit locom onum , 6c
«Iteram attiogit. II. &fi0iiar «rgmiWQniini qood ^cAf £>
I
/
lix vMurm ' MJf
kf nomine infignivit, ab Ariftot. L. K. Ttyfi^. e. 9. hone
in (enfuni reciratur : £x eo toilitur motus, qaia nun-
quam id, quod celerrime currit, confequetur id, quud
f ardius currit ; id enitn, quod infequitur , eo primum
perveniat^ ne^efleeft, unde id, quod fugit, fngam arri*
puit. E. C ponamus teilndinem ao paflibus prsiviite
Achillem. Sit vero Achillii celeritas vicles major^quam
eAudinis ; (ea ut 00 s i • Qub tenrpore AchtUes de«
curret pafTus tto 1 teftudo decurret unum. Nondjam
igitnr Aehiiles telhidinem aflecutus eft» Damque A«
chiiles emccietur viceiimum & pnmum paflTom » teftu^
€lo interea conficiet vicedmi fecundi paflfus partem vice-
(imam. Atque cuiti hanc vicefimam partem paflTus vx-
cefimi (ecundi attigerit Achilies» percurret teftndo vw
cefimam vicefimie prtoris \ fic v^ro progredi Kcebit tn
infinitam, Quare nunquam AchiUea teftudinem eonte*
qa\ poterit. At enim objedio Ji9C fopponere videtur
divifibiiitatem materi^intinfinitum, Failit luppofituol
( §• 46. Schol. II. ) ; igitor 6c bbjeaiof Re(ponfionem
laliam qui volet» KitUinm cmC\3}%u \\l% Aiii fic ar-
guunt: quidquid movetnr, aut movetur in termino a
qnoj aut in termim ai quem , .aat qnando eft in tttroque
terminoi Non autem poteft moveri m termhi» a fn^,
fiam quamdiu in illo eft, qote&tr. Non t» termino ai
qttem , cum ibi motus fit abtblntus* Non in utrei/pH
tcrminoy alitcr enim corpt^ fimul occuparet duo loca ^
cflctque roajua (e ip{b. ]^. Matus ex eflentia fiia
cft fiiccejpva hci mutatio ; aon ergo peragttor unico in*
ftanci, neque iu unico termino ; ied in termino a qno
incboatur motuSi in mcdiocMi/fxffiMwr, in termino acl
quem fOrfiekur^ . |V. Nonnnlti fic oppofiunt : Si im«
poflibiiis eft major, aut minor motos celeritaa, tum imi*
poflibilia erit & ip6 motus ; atqui ; ergo. Pr. xnu
Aut UHO momento maior celeritaa plora tpatii. punfta
pcrvoiat, quam cderitas noinor, aotpercnrrtt totiden«
Sx plora : tam anom momentnm eft d^ifibile in duni.
li^nes ^oribos %itii pw&ii rd^oadciKes ^ ^uod |1k
-» fc^dum
fS4 SeSUl CtputtF.
Ibdura eft; mMn^ntam <|uippe dmtatmi^m^iiftmih.
Si rotLdem ; tum oclcritas crit xquaiis tjrditati , qiioj
ibfurdiiliraQm efl. Re(pondet Caittiuf ; ^mt oirgtMmi^
p^AjftppoMit Jpatium abjolutum a rebusfeparatum, ^io4
fuiAAuoifif repudiatnr, uos nouferh. Ait t^o. \n eoc
pore celerias moto haberi majores eonatus' piimitivoiL
_|ii»utandi iocum^ qui ipfi conatus rofpici poflTunr ntjjtam
^efpoQivi funBfi, in quibaa tamen bab«tuf diverlifei, iHMt
fKttofioais, fed gradium iu vdrikut^ y
§. ^O. Carjfora omms funt moUUtate pr^/
ditd ; feu : datur in corporibus vij motrix. Pr,
Mo{us quorumvis qorpornoi c^ c proj^^oruiB
habec racionom fui fuilicienc^m in ipn& cMr
poribus macis; acqtii harcrAtionon eft alia»
^uam vis mocrir ; ^ergo. Pp. M. Motus ille
repeti non poceft a manu projtcicnte, qu« li-
cec corpus cjeiaum non infequacur , tiabecuf
tamen motus, II. adfcribi nequic a^ri antcrior
ri, qui mocum potius impedic, quam cfficiar«
Non etiam aShri po/imori premeoti ; aer eainai
sneerior tsncum refiftit , quaiacum pofterior
premic; ergo^ Addam r fi aSrt rribuitur vis
alia corpora raovendi : cur non & corporibus
aliis vis Ccft movendi,^ Ipcumque vircuce fii^
iDUcancii?
ScM* Offaiii (bleat (ei|qenii4 : I. Corpora GiWk
ififirtia^ tten ergo geodisDt vi propria lootrH^eb j^
B. A. Sont inertia , Jb. e. ncm habent vioa (e dbtermV
Kindi ad motuni C. A. tanquam fi Qmni prorlii» vi (ine
daiiisuta N. A* dt Cot» N.olkim avqpvkt movetar, n$
]iiMua ab erite omftmw $d mociini daserminctiir* M
***
tex vlrium$ 1^5
Ya Inovetitnr al) extHnfcco i crgo ipfa ft (e non tQovcnt«
^g. D.A. movcmur, h. c aliundc ad motum dctcrmii
toantur ۥ A. Non gaudcnc vi propria motrice Nt A.
tSlCm*
IL Si corpocibus infit vis motrix, non fttii diftim
gnitur fpiritum intcr & corpus; fpiritmm cnira pro*.
•rium cft moverc fc ipfes, corpomm vcrb roovcri* ^
_7. A. Caufalem D. Spirituum proprium cft movcrc &
ip(bs cx dctcrinmationc propria C. A. aliena N. A. SC
Cm« /
III. Si corpora omnia moventur ab intrin(cco ,
Vivunt omnia ; non autem vivunt ; crgo, Pr. M. Vive.
rc eft movcri ab intrinfcco. IJt. N. Scqctfl M. Ad.
Prob. D. A. vivcre cft movcri ab intrinftco rootionc vi-
tali, qualis habecur, cum anima mptarur per cogniiiO;
ttSf & appccitioncs C. A. mocione locaii N. A. & Cm^
IV. Illud dicj dcbct caufi irictus^ per qnod corput
detcrminatur ad ccrtam direaioncm , & cclcritatenl
(qus duo prscipnc io motu funt refpicicnda) i atqui
pcr impcium, aut impulfioncm extrinfecam corpus dc*
terminatur ad ccrtam direaionem , & ccleritatcm ; er*
go. K* D. M. lUud cft cauGi motum detcrminanl
Cf M. cfficicnsN. M. C. m. & N, Cm. Cauia motum
efficiens ideft,quodmutationcm ibci cfiiclcnter inducit«
V. Corpuf mottim in motn perfevcrat per vim in«
ertis ; non ergo movctur pcr diftin£lam vim niotri«
tcm. ^. D. A« Corpus motum inovcri pcrgit pct
vim inettice, tanquam pcr caufam quafi determinantetH
torpus ad priorem diredlioncm , & ecleritatcm C. A.
rflnquam per vim cfHcientem motum N. A. fic Cm«
Corpus in motn poiifum vi inmic dcterminatur ad
confcrvattoncm prioriscclcritatis , & diredionia; vi
•tttcm motricc x c vcra movctor.
/
VI. In corporibus delabcdtibus acccleratt motttS
caafi eft vis attratliva ; non ergo vis motrix. ^. £tU
am Vis hcc attra£!iva (blum dcterminat vim motricem
ad majorem ,. vel minorem ceieritatem , pro ratiooe
diftantiarumt
VIL Aeri prementi tribuitur •{cenfiis Mercnrii in
Barometro ; ergo (imiliter aeri a tergo impellenti tri
buendus eft motus corporum. ^, C. A. N. Cm^'
Di(p. eft : Mcrcurius infra exhauftum non a(c«ndit, nce
snanet sque (iilpenfus , ac ex^ra vacuom ^ (ed in vacuo
ad libellam (e componit ; ergo a(cen(]o , aut (urpen(io
Mercorii rcpctdnda eft ab aere premente. At corpora
perinde in vacuo moventur, ac extra illud ; crgo motus
l^orundem ab aere profici(ci non poteft. ado. In Baro*
metri parte (uperiori habetur vacuum Torritellianum ,
^uare aeri inferne prementi non reiiftitor ; poteft ita-
quc prc(fio aeris in Baronietro fuurn (brtiri efreftum*
Ar cum e. c. Upidem premit aer pofterior , tantundetn
rc(iftit aer anterior ; proindeque iapis ip(a aeris prciEo»
Vtc^ ac reprclEonc confiftere deberct, non movcri.
. « *
Vjin. £olipiIa rotulis mobilibos impofita , & ex-
cuITo bperculo regfediens, aut pyroboius acceniiis iii
altum Inblatus , vel tormentum exoneratum verfus fun»
dnm redtens, non moventur vi propria ; fimiliter neqne
corpora alia movebuntur motu proprio. ^. C. A*
Kf C. vapvr tnim viokfite tofnfrejfus pretnit in furtes
^>miies in^etu ^tfuabili ; wtnque fer 4iperturam Ubert
^rumpere poffit , toUimr ex ea parte preffio , atque its
fravalet var iu partem contrariam ; verba (unt P. Mahi.
Hinc Ut , ut JEolipila , & tormemnm rcgrediantut ,
pyrobelua In altum feratur* At fimilis ratio non pu«
gnat pro ^mmim corporibus , quantumvis fatcar «m
fniCM fnoveri motu fivc communi , Gve mere ab extrilip
wco proveoiattto.
\
Lex vMum. 1^7
^•51. hertis tjt frofrieW;^ ^M tcrpuM fi»
motum > fiu ifuiffiens fidtum fiium eonfirvat , if
csufa ixtrinfieis fiatum illum mutarc cmmttibus rcm
fifiit. Hinc vis inertia aliquibus dicicur fris$*
Cfpium confirvanM ftatum ; aliis frtHcipium refU
fiendi mutationi fiatus. Nos ifl data defcriptio«
ne conjunxTfnus utrumquc»
Schof. Sant, qui pfo priocipio refifietuU mueasiom
Jhtus dicant frinciyium refificndi fnottti* Verum id ge-
nos inercia convenic dttncsxac corporibus quie^centibos^
non autem in mota conftimcis ; nifi forte dicaot \n
iftis inertiam eflc principium refiftendi fnowi acaltrat^
do, vcl rctarioHdOj zvx frorfus exfiinptiudoy yAmoeui
aUeuo*
§.52. Refifientia ^ qaa caufis extriQfccis
llatum corpomm imroutare conantibus rei]fti<«
tur , efeffu fieo non caret ; corpus enim, (]uod
ftatum alterius immutat, (emper aliquid Ja
^uaniitate motut fui amittit, quia (emper cele«
ritatis partem amittit , ut amplius patebit ex
dicendis ad matjprtam ia imfaHu^ incur/u^ 6c
occurfu corporum» Haec cckritatis diminuiio tU
feAus pojltivui eft ; 4 vi itaque fofitiva proc^
dac > oportet , quaai imrtiam 1 vel refiftcnUam
ascimus*
%.$^. Dupliciter fpeftari poteft vis in«
erfic : !• ^uaunsu dicie nudum conatum conferm
vanM fiatumjiium , ejusquo . mutationi refifiendK
IL prout a^uaU oxercitium vis iffiut defiffige.
Priori modo fiimtam dicunt {choldc vim inor^
tue ina&ulmo^ pofteriorc vtro iMt^Ca acceptaoi
vimiso uHuIUo^
1
ff. 54* hfrth in aSu Imo frop^rtimdu ifi
mtfis ; non enim corpas fismiJum sliqugt tm^
fum fai psrtei ftarum fuum confervare » ac rou*
fari^ni refiftere mcitur, CedficunJum omneu In
pSu lUofumf^ proportionatA cfi tsm ms^^ fuum
impetui fsBo ab agenre extrinfeco ad novum
fiarum dererminaote ; readto enim ieaiper ^
«quaiis eik debec adipni ( $.4.) « *^
CoroU, L In eodeoi corpore mafls inafiet eadetn.
Qmire vis inerriis in s£hi loio (utnjmi (einper in roc- ^
pere eodeni manet irqailis, & eadem. AQiones cor*
fOfftmftxtraneorum diver& flinr; liinc visinerriir in
a^lo Ildo confiderata diverfa eft in eodem cocpore y
jamque magis, jam tniniis exerirur.
CoroII. 11. MalTa eft quantitas mareric , ex qu
nnum quodque corpus coagmentator. Matetis COrpo*
rom funt pun£ta eiementaria ; quare fi maflis conftanti
proportione relpondear vis inertia^, refbe inruleris s eAtn
eriri ab inertia fingulornto punfiorum mzffim conft^
mcntinm»
*
§* 5^5» Corpors omms funt vi inortiu pr^m
Jtis* Pr, Experientia compertum e(l I. viia
qaamcunque mintmam non (lifficere corporl
cuicunqueimpellendo^ac mpvendo. II. mo»
vendo corpori graviori majorem vim efle ad-
faibendam, minorem leviori. IIL nunquam
corporibus morom conciiiari , aut in iisdem
fifti abfque viriom » & celeriraris difpendia
in corpore impingente » vel motum fiflente»
IV. fi quis gk>bom delabentem manu infe^
^auAtur ^ feacirt dolorefp ob refiftentiam globi«
Atqui
h
^
Lex viriufn$ 129
Atqui iftorum nihil evcniret, G corpora rali
proprietate inftruflta non efl>nt , qtia ftatum
iuum confervent, ac refiftant caufis extra-
nets mutationem ftatus inducere conantibus j
• ergo. Pr. m» fi corpora vi refiftendi inftru-
Aa non funt , poterit vis quxcunque fuum
forciri efFedum j eft enim vis principiiTai
^(9ionfs ; poterit ergo corpus quodvis vi qiii-.
vis dc ftatu fuo deturbari. ado : fi non refi-
ftunt, fine ratione fufficicme de corporis im-
pingentis celeritate quidpiam detrahetur, aut
dolor in manu corpus cadens infequehte fen-
jictur ; crgo. ^
S<;boLL Philo(bpIioriim aliqui vim inertis a cnrpor^;
bui , 6c materia excludunt, opinanres aliis corporuin
proprietatibus tribuendum afle, quidquid inerti^ tri-
buitur. Falluntur. Nam L vfs ifierti<f diflinguitiir ah
txtenfiofie tnateria. Prob. Major eft refiftentia globi
flumbei , quam ligwt ejusdem diametri ; immo ifiinoi*
globus piumbeus refiAit magis , quam ma;or ligneus ;
crgo per extenfionem corpus non determinatnr ad r^-
fiftendum , cum refiQentia non refpondeat extenfioni.
IL Difiinguitur ab impenetrabilitate , per quam folutn
]>ortfO una materi^ excludit aliam ab eodcm loco ;
quarc fi corpns praeter impenetrabiliratcm vlm refiftendi
non habeat , impingens materiam percufiam fecun) ab-
ripiet , nihilque de vclocitate fua amittet , quod expe-
ricnti^ advcrfitur» Ad hjec potcft corpus ^ alrerum
B ad locum fuum non admittere , quin ei refiftat , fi
corpori ^ ad (c accedenti cedat ; crgo, 111 Diflingui*
mr a gravitate ; nam hafc folum refidit motui fiirfnm
tendenti ; vis autem inertiae refiftit (ecundum omnem
dire£lionem, ctiam deorfiim ; hinc fi gr*ve delabcns ad
vclociarcin laocum incitarctuv ^ rcfiftcrct / ^uam rcfi*
•N
Ijo SeStfol CdputlV.
fientiam colligimas e dolore , quem hoxtio (cntif ^ fi
corpus delabens manu infequarur. IV. »0» potefl vu
reftfiendi repcfiMb aire , cum eriflm in vactso Boyieauo ,
cxhaufto jam aere , corpora reGfterc ccrtum habeamus^
ScboL IL Falluntur iterum Cartefiam docenres t
COrpora ad motum , & quiccem cfle indi/ferentia mer^
faffive. IndifFerentiamcre paiTiva Vcros, reaUs^ ac pofi*
tivos cfFe£ius gigncrc non poteft. ^
Scbol III. Opponi (blent (eqaentia : I. Contradi»
Qionem impltcac vU inertia; ergo non datur. Pr. A*
Quod babet vim , non eft iners ; & quod eft incrs , non
habct vim ; crgo# Vf. D. A. linplica^ var iuertia ,
fi pcr incrriam {'ntclligas atejfe emnem vim C. h. fi
dontaxat abejje vim fe determinandi N. A. &Cm. Df*
ces : pcr incrtiam inreiligi dchet abfci^tia omms vjs j
tiam & vi aViqua prfedirum iit corpus , iners non cft.
Scd vero t Grammaticidis dicitor iners , quod vim hs^
bct nullam. Pbilofofbis aliud (bnat.
II. Vis inerrix non eft vera vis ; crgo. Prob. A.
Vis hxc a minima vi fupcrari prfteft ; fed talis vis noa
cft vcra vis; ergo. ^. N.A. ad Prob. D. At Vi$
h«c a minima vi (uperari porcft, non tamen fine di(pen»
dio virium in corporc impellcnte C. A. fine ifto N. A.
> £c Cm. lUa virium , ac celecitatis jaflura cffe^lus cft
incrtis?.
III. Vis quaelibet. detcrminatam fui mcn^uram ha«»
berc debet; talem non habet vis inertiae; ^rgo. Pf* •"•
Vis inertia in eadem mafla agit pro rationc celeriratis ,
quam habct corpus incurrcns \ fcd celeritas potcft ia*
tcndi in infinitum ; crgo ctiam aflio vis inerti^; prcK
indcquc etiam vis ipfi. Siqnc intendi poflet in infinli.
inm, nullam haberct detcrminatam fui menfuram ;crgQ*
jje. C M. N»m. Vi» cnim incrtiae refpondet maflis,
Ad Prob. Df M. Vis iAcrtia ia aAa fecundo fumpta agic
\
Lixvirium. 131
pro rationt celetitAtis C M. in aSu primo (pcfiata N<
. JMi, T. m. N. Cin.
IV. EiFedus inerti^ tribui foliti repeti poflunt a ^
repnlfiva corporis, ad quod acceditur , & quod act
snatandum (latum urgetur ; ergo. Pr. Av Etiairi vii
repuifiva refiftit corpori accedenti ; immo Ob repulito*
''i^ Dem faabetur imminutio ^ac detrimemum viriuin in ac-
cedente^ «rgo. ^. N. A. Adfrob. D. A. Etiam vis
repulfiva refiftit corpori accedenti, inque eo vircs immi'
^ siuit (^ro mtione diftantiarum ۥ A. pro ratione malX^
refidentis, & a^ione corporis mutationcm inducere co-
, , Hantis N. ^, & Cm, Alia lege «git vis rcpellens ^ aiia
vis inertia?. Vi5 repellens imminutis in inHntttim dt*
fiantiis crefcit in iniii\itnm. Vis inertiae crefccnto cor-
poris impellentis aclione augetiir & ip(a. RepuHiunis
munus prsrcipuum eft impcdire immediatum conta-
fium, (eniimque, ac veUui gradatim exdinguere corpo-
rum acctdentium velocitatem. Inerti^ oflicium eft
confervare (latum corporis , & refiflere fui mutationl
com diminu^tione virium ^ ac celeritatis in corpore isn*
\ feOente.
Vt Ex eO) quod vires in corpore impingentc mi*
Hotntur) non re£ie infertur dari in corpoi ibus vim tner»
tiaB ; ergo. Pn A. Vircs, ac motus minuuntur in cor*
pore impeilente) quia impeUens alteri communicat mo*
I ' tum, noii quia altcrum iners sit ; ergo ex diniimitinne
virium noxx re£le infertnr vis incr^s. ^. N. A> Ad
Prob. D. A. Ratio tamen fubcfie debet , cur ipffl hire
^ snotus communicatio fine viribiis , ac motus difpendio
j. ficri neq«eat C. A. Non fubeft N. A. &Cm. Qu«,
oro, hic cau{a fubeft) fi non vis inertis > qua mutationi
fiatus refiftitu^ ?
r
\
VI, yis Incrtiac eft vis ad motum , & quietem ;
Adtalis vii'repu|aat| «rge &.visinertifli^ Pr. m Rt*
i 9 ^ ' pug;l\i^
13 r Seaui CqutW:
pugflat yv^ id oppQfira ; (ed motus, & qiiies fimr oppo.
fin V crgo. ]$' C. M. D. m. rcpugnat ?is ad mo»
tam» & qiuetem.^f/;»/, ac fimel babenda C. m. Jiiccejjivc
habenda N. m. & C. Ad Prob. D. M. repugnat vis ad
cppofita eidem fubjeElo C# M. ad oppofita inter fe Subd^
repugnat vis ad illa eodem temfore in eodem fubjedo
ftonjungenda C. M. fucceffive habenda N. M« C. m« ^
N. C* In eadem anima habetur libertas , qnz ntique
tris eft ad oppofita. Dicefs fi corpora omnia fucceffi^
VQ tendere pofTuntvin oppofiui, libera func oinnia* ^*
ii (ucceflive tendere poflunt in oppofita exdetmmnati—
ne,frQfnaC,ScqQ. ^//Viia N. Sequ.
VII. Vis inertis pugnat cum vi motricc ; ergo fi
darur in corporibus vis motrix, non diktur vis tnertis*
Prob. A. Vis morrix eft conatus locunr, mutandi , vif
inertiie ( (alrem in corpOribus quie(centibus ) eft cona^
tus locum confervandi , eft principium refidendi mo*
tui ; crgo. ^. D. At Vis inerriar pugnat cum vi
motrice, fi viribus iftis fimul re(]>ondeant eife£lus C. A.
fi fucceflive N. A.&Cm. Ad Prob. D. M. Vis mo-
trix eft conatus locum mutandl , & vis inertix conatuf
cundv*m con(ervandi, tendic tamen utraque nd effe*
fium (ucceflive habendum C. M. conjnndim habendum
K, M* D. m. arqui conarus locum murandi pugnat euin
conaru locum pon^ervandi, fi tendunr ad effedium coti^
jun^im habendum C.tfn. fucceffive habendum N« im. flc
Cm. Nunquam vis inerris , (k vis morrix in corpore
quie(cenre fimul (brriri poliunt efFeclum ; nunquam
enim ambs fimul funt expedirs ; quamdiu vi inerrids
pergit corpus quiefcere , vis m«trix ejus non e(l derer-
minara ttji cerram dire£tionem , & celerirarem ; efl igim.
tur vif motrix non expeditom Ur primum corpns derer«
minatum ad certam dire£lionem , & celeritatem moveri
incipit, habetur vif imrtia vidiir ; vel ideo vis motriX| Ql^
vis inertis, ur funt in eodem corjlorc , fibi non oppo«
&untar ^ iemjpcr eoim liabctm: Aa vtt imrtf^ exffdita , EST
vif
LexVtrtum» *3?
vir ffiofftx tn^edha; feii vis tnotrix ixpeiita , If vt
itiertid vi8a^ Hinc relpondcri alitcr p6tcft . Vis mo*
-trix e(l coiiatus lacum matandi ; eft tamen impeditt
VLS, antequam determin«rur ad certam diTe£^ionem| fit
celeritatcm C. h. parr» M. e(l expedita N. h. p. M. D*
sdam Vis inertiae eft conatus iocum confervandi , viil*
] eitur tamen/dum vis motrix determinata eft ad cei^tatii
dire5:ionem\ & celcrirarcm C. 2. p. Non vincitur N.
9. p. M. Atqui conatus iocum mutandi, & confervandi
fibi opponuntur, (i conatus utcrque eil expeditus C. m*
fi alter expeditus , altcr iirptfditus N. m. &Cm. ReS
cadem cfl in corporibus, qus in anima habente vim vo«
lenJi y & nolendi idem ohjei^um , cum tamen nec^ucaf
«^uaiiter idcm veile, & hollc) ni(i fucceflive.
Vill. Vis inertiaB ptignat dirc£le com vi attraCH*
Til ; vis ergo attracliva cum dctur in corporibus , nofi
datur vis incrtis. P. A« Sint duo corpora adeo l)bi vi^
cina , ut muttio vis attradliva agere pbilit feniibilitcr, ri
ihcrri^ conabitur corpus A tueri locum fiium , vi autem
flttra£^iva conabi^ur ad corpns B accedere ; idem cft do
corporcS; crgo. "BjL- N.A. Ad Prob. C. i. p. A,
D^. idam vi auteni attraiHva alterim corporif B conabi*
tur ad corpus B accedere C 1. p. vi propria attrahcnt^
Nt 2. p. A & Cm. ^XTorpus A vi (ua attraf^iva non co«
tiatnr ad alterurfi accederc; fcd vcro conaturi ut alte*
rum accedat ad fc.
IX. Corpora quic(ccntia locum, ilattimqae (tiafit
cbnfervarc ^ofTunt unc omni vi inertia^ ; iergo Altein
neceflaria non eft vi^ inertis. Pr« A. Corpora ftatum
fuum confervant ^»f vi rejiflendi\ tr^o Jine vi iturMm
J^» N. A. Ad Probt N. A. Non cnim corppra ftatunt
fuum confervaht unquam fite vi rejiftethdi^ &d fubindo
Jme aSuali rejt/tetitia^ quamdiu (cilicct agcns cxtranettnt
non nititur immutarc ftatum corporis ( nam ubi noii
Inbctur eOio^ ncc faabcri potcft rcadio» iu e* refiften»
I» lia.
1^4 ' SeSiof. CaputJV. r
tU, C^ Incftfl ftdaalis ) vis tametr, ac potefttf refiiUn^
haberi poced femper, qaamvis non (emper acta reii*
ftatur. Ad hicc : (i ^mnis conrervatio ftatus eti&m
Adio qutpiam dici poteft , cur dici non poidit i iner«
tiam Tuo mo^o agere luiii quoqo. , dum fiihil «dcA,
^Qod corpus ad matacionem itacus (^licitet.
X. Corpora omnia funt indiflTerentia ad motum ^
vcl quietem ; (cd indifferencia non refiftunt mutationi
ftatu&; er^a nullA^orpora reGftunt mutationi (latuSy ac
pruindc n^ilia corpora gaudent vi inertiae. ^. D. M*
Corpora omnia fant indifferentia ad motum, vel qaie*
tem ancc decennlnacionem factam ab agente extrinfeco
C. M. poit determinationem Subd. funt indifferentia
Iioc {enfu, quod ncque motus, nec quiesiitd^ natoracor^
poris C. M. tanquam (i corpus jam detcrminatum noii
rciiitat mucationi (tarus N, M, D, m ftd mrc paffivg
iudifferentia non reiiltunt mutationi itatus C. m Non
fure pajjivc indfjfirentia N. m. & Cm. Indiffcremia
corpo. um eon)un£ta e(t cum poiitivo conatu con(crvai|f
di itatum, ad quem priui de^crminata foerunt«
XT, Nullum corptis agcre poteft ad contervanddfn
quietem ( idem re(i)e£tivc dici poteft de confervando
fnotu) ; ergo nulhim corpus vi inertic prceditum eft.
Jfv. PU Agerc ad conicrvandam quietcm cft agcre cop-
tra mojtum proprium ; (ed nulium corpus agerc poteft
concra mocum proprium ; crgo. Ij^: N. A. ad Prob.
D* A, Eft agore contra motum proprium iiidire&e^ qua-
tcnus ncmpe corpus quie(cens reliftit determinationi ad
ipotum aliundc provenienci C, M. Elt agerc direde^ (cu
ita , 4it corpus quieicens eadcm vi fua , qua confcrvat
quietem, dein reiiftat niotui proprio, poftquanr ab ageutc
fpcrrawo ad motum efi deurnuntuum N. Mt fic D. m. &
XIL
V
Lex viriam^ i, ,. I3S
XII. Tn corporibus motis inertia fiTtt fandamen*
tcim morus contiiiuari ; iftud vero dici nequtt ; ergo»
Pr. m. Inertia re(i(tit motui ; atmii, guod re(iiHt morui,
nequir ede fundamentum mom?; crgo. . ^. C. M«
N, in. AdProb. D. M. Inertla refiftit motui alieno ;
h» e, dcterminarioni ad mntationem (latus ab extrin(cco
t)rovenieiui C. M, motui proprio N. M. D. m. quod
^efiftit motui tam proprio , quam alieno , nequit cfle
fundamentum motus C. mt qw)d moCtti aiieno rcfiftic»
non tamen proprio N. m. &Cma
«
Xni. *Vis inertis cx viribus cntium (impliciani
non derivatur ; cx quibus enim ? cxploratum non ha«
bemus , quales vircs enti (implici corivcniant ; crgo.
^. N. A. Licet ditlinae non agnofcamus , qua rationo
vis inertie ab entibus (implicibus profluat, datur tamcn;
ficut licet difiMe oiponi vix qucanr phsnomcna ma*
gnetis, ae eledricitatis, dantur tamen.
XfV. Inertia (altcm noii efl; proprietas gcncralii
fnateriic; .nam Imo : Proprietas generaiis matcri« au-
geri nequit, vel iiiinui ; augetur , vel mii^uitur incrtia»
lldo : Proprietas oniverfalfs materis in(it , oportct, fin*
gulis partibus materia;; fiC quo plus habetur mafTs, hoe
maior habeatur refiftentia, e(l neccfTe. I(lud vero fallir*
Sxpt enim modica ma(fa reliftit multum : magna cx ad-
wevCo parum ; crgo. Illtio : Propricras generalis om*
nibus corpnribus competerc debet ; quis porco novit »
£ competar inertia ? quis omnia corpora cxpertus fuit ?
|J{. N. A. Ad Prob. D. A. Aogetur, vel minuitur incr*
fia in afio Hdo C. A. In a£la Imo N. A. & Cm. Sfl^pe
iris inertis ab extraneis ccfrporibus aliter etiam , «c ati<«
tcr modificatur (ecundum celeritatem, & dirc£lionem ;
hinc augetur, vel minuitur a£lio incrtia: , (cu incrtia iii
m&n Ildo fumpta, non autem in a£la Imo* Ad lidum
Eadem eft rcfponlio. Ad Ifltium^^. SafHcit , quod
cofflpccat omnibtts Us» in quibus cxperim cnta inllitucrc
14 ^ licuit.
j
/
r^S SeTlio T. Caput W.
lieuir, nullo contrario invento ; tum enim valebit prin* '
cipinm indu&ionis imperfeQa\ cruendse verirati aptifll*
mum. Hinc Neutoui regula tcrtia : Qnalitates corpo^
rum ^ qua innudi , B' remitti nequeunt^ qweque corpo*
ribus omnihus campetum , in quihus -experimenta infiu
tnere licet y pro qualitatibus corporum univerfomm Jkm
habenda , niii Hllicet ratio pofitiva obllet.
«
§. 5* ^. De vi attra3iv4 egi alias » agam-
que deinceps« Gravitjs fe^ione proxima pe«
culiarltm iibi locum vendicabic«
S* 57« Henforum <9rpirum nomine cenfe^
inus , (jH^ juh ditfrminata ali^iuo voluminc multum
fnatiria propri^ cominent. Rarorum nomine ve-
niunt^ ^ua fub codcm veluminc minHS matcria
propria babcnt. DenHtas itaque dici debet est
corporum difpofttio , {jua fub codctu VQluminc ^^^
Idem applica raritati^
Scboh I, Definitioni hoic rite inteltigencl« neceC
iariain ede puto (iRceram ffiajfa^ ac voluminis cognitio*
nem, Majjia corporii dicitur tota quantitas materia ad
ipfum corpfis perfiuentit^ (cu ; numerus pun6lorum cor«
pus aliquod CQnltituenrium^ Voiumen efl: magnitud^
Jpatii extima corporis fuperficie comprebenjt^ ut inclii-
ii% rpatiqla vacua , yei heterogencas etiam fubftantias
inrra poros inclufas, Aliis voiftmen dicitur ipjd corpo*
ris in ofnnem partem , h, e. in longum, latum, & pro*
fundum cpfpHcatio, R^ eadcm dieitur, quss prius.
ScbQl. lU Denfitaa corporis agnofcitur ex ratione
tnateriT , (ive mafTs acl volumen. Quare fi mafTa qux-
cunf|ue, corporum quorumcunque, dividatur per vo«
lumen ruuin otcunque magnum, vcl parvum, obtinebi-
tVr dcnfiM ^rforsf unius rclati ad MuL Hinc
. /
tix vtrium. lyj
SX eorporii ^denfitas dicatur D, mafra M, volumen V^
Stque cor^oiis B denfitai vocetar d^ maf& m^ volumen v^
•rit D.^ — ; atque iterum d t^ -^* Quo pofito
pnlcherrima fine^ ac atiiiffima eruontur theorcmati.
M
tUor. L Si D^ m^^ erit qaoque M^ DF.
V
^ M
Multiglicent^r enim gemins lils quantitates ( D, & — )
ex h^othefi cquales per eandem quantitatem ^; fa«
£la manebnnt «qaalia ( ^» I. ax, VI. )s fietque D K=a
MV
—— =: M. QuodE. D. Theorena fic efTertur : Mt^
funt in mHpm €omfofia deHfitamf$f at voJumiwim.
M
Tbeor.IL SiDF^ Mi «htinebitur f^a — *
"^ D
Dividatur enim pars utraque {D VSi M) per D^i
^uoti manebunt sqaaics ( 1. 1. aic. VI. j , 6c habebitur
^ M
V^ — « h. e. yolumm corforis ohtinetur^ fi majfa ijus*
dem dividatur per denfltatem. Alii theorema iftud fie
cflferunt ; volumna funt in rattono direda majfarum^ V
invcrfi voluminum. £roi quidem veritas iila poteft ei^
" praC theor,
Tleor, liL Si D :;$ -^ , iteramqne d^ ^; qnb
y - V
0^ia ad afuaiia Jieunt eandem rationem » babebitar
M **
proportio Didsi — . t — « Terminos fteoadsK ntixh
l
A
1
138 Si^ h CipmW.
Aig per eandem qiiantititeiTi Vv multiplieandoy mtna*
bunt fa£la in eadem ratione ( §• !• a|C. VII. Schol ) ;
fictque Did z: — — ; — — =s MvimV. h, c. ieii*
r t;
foatet ftint in rotiofic^eompqfitt tx direfta maffarum^ ST
inverfa voluminum.
Theor. IV. Si Af =: m, crit D : J =: » tV. Qom ^
enim ( per Theor. prae. ) D tdn^ M v: mV\ 6\\'\^vg
lecundx rarionis terminis per M z:: m ( quod faiva ra*
tionuCTi sqnalitatc ficri pofie dorct ^* i.ax. VII. Schbl.) ' ''
Mv mf^
liabcbitur Dt d^ •— : ; eliminatisquc fra*
'M m
fiionibus crit D : dzz v •- V. \ue. Jt majft fnerint <f.
^aies( c.c. liira argcnti, & lihra apri) ernnt dett/ttates
reciproce nt volumina , fivc • hoc majdr erit deniitas ^
qno mrHUS voiumcii; hoc minor dcniicaSy quo majut
Tolumen.
Tbeor.V. Si F=: v, eritZ>?^i=- M:m. Nam
cft (p^r ante di^a) D : d z:: Mv : m V. Ja m fi termi.
Hi cjosdcm rationts ( fecu A^ fcllicer ) per eandcm
quanritarcm divtdantnr, quoti manebunt in cadcm ratio*
ne ^§. I. ax. Vll.Scbol. ) • Dividcndo pcr J^^s v,
Mif mV
€tt Did :=i : — =3 ilf : i^, (^mrt fi volumi^
•V V
IM eorporum ^equalia funt ^ erunt denfitaus iu ratione di* ,
reQa majjarum.
§. 53» Ut vidco, denfitas eorporum repe-'
ttnda eft a vicinicate particularum minima-»
rum ca componentium. Raritas ex adverfo a ^
majore eariindem molccuiarum minimarum
diftancia. Yeritas Imq iponce fluic ex data
definitione^
Oraff*
CoroJl. Minm iuiqae forofa efle debent eorpora
^enfi^ qaam rara.
§. 5<^. A varu denfieete, & rarieate cor^
porum pendet varietas gravitatU Jpeeifica^ Cor»
pora quo dcnfiora^ hocjpecificc graviora. Gra-
Titatis iftius theoriam prius quam expono^ aue
Terius atcingo , debita ejus notio animo in«
formanda eft, Permagni refert eam noviiTe*
$• 60. Triplicem gravitatem diftinguunt
Phylici fccundum nomen : ahfolutam , re/pelii'^
vam I & fpocificam. Re vera admictunt qua«
drupltcem , nam abfoluu gravitatis nomen ge-
mino diverfb fignificatu murpant : primum,
ut opponitur graviti^ fpicific^ , tum ut rcfpt^
fiiva^
S% 61. Graviutt ahfilutd (ut opponiturj^r«i
dfica ) eft Summa omnium particularum gravium
in corpore aliguo contentarum. Aliter pon^
dus dicitur. Gravitat fpecifica corporum eft
fondus illud^ijuod fub certo volununo torpora ch»
tinenJt ; five : eft pondur relatum ad valumen ^
darius : divijum per volumen.
ScboL AnAlyticc gravitas abfobisa dicitur G; gra»
G
vitas Jpecifica — • Siqac plara corpora e. ef, A O^ B
V
conferentur, dicetur gravitts <ii|/o/»fa corporis /tf s:s G\
G
ffecifiea — . GmtNs ahfdms corpoijs Bxa gi Jft»
i^6 icSht CifutiV.
g ^ S
tifica =: — . Qatre yf < £ o — : — • JEftalh
^m Md aqualia Ifc»
G G
Cor6JLL Si/#=3 — ,fict//r=! G, & F=! —i
V A
, tles eodem modo probanir, ut fupra diAum td matet»
riam de deufitc^tt^
CoroU. 11. Facile ctiam crultur : gravitatem atji^
htam corforif cujusatuqya ejfe ut wajam ejusda/u ' ^
^.62. GravitMt shfiluta ( iit opponituf
rcfpcSiVa) e(l » qua grave tibcrc in mcdio non
rcfificnte defcendit ; e. c. cum globus aureus ^
vel pliimula. ex quapiam attitudine delabun-
tur in vacuo Boylcano. Gravitas rcfpeSiva ed-^ "^
^qua grave dcfcendit paru virium aliqua in
nlium effcflu^ impcnfa, puta ^ in prcjfioncm objld^
culi^ e«c« cum vas volvitur per planum incli*
natum ; auc in fupcrandam mcdii rcjtjlcntiam p
ut ii corpus in aere movecur.
f . 63. Theo^ema priiiceps de gravitate
ipecifica tic habet : Gravitatcs fpccifica duorum
guorumvis corporum ( quas A^ & B vocabo) funt
in rmonc tompojita cx dircctd pohdcrum^ feu gra-
Yitatum 'abiolutarum f (f invcrfa voluminumm
v^^ G g
Nam ( per §• 6u SchoL ) if : JB =: — : — t
^ V-^ V
Ergo : AtB^st Gvtg^. Demonilratidneni
pulio negotio erud ex §• $7. Theor. lil.
Ltxvhrtum, H*
CtroJL I. Qaui.grawtatet fptcifica iuertm eorpt.
rum id*m pcudtts bahmtiiim fimt iuratiofU reftproc*
vorumimm. Si enim JtB := Q « '.J ^ ( P« i
pr«r. ) dividendo termino» Mtionii fecand* p«r
Gs^, fiet AtB :£ vt F.Q.E.D.
Corott. it Gravitatet fpecifica duorunt corporum
idet» volutneti babentium fnnt in ratioue direaa poudf
rttm , feu gtavitatum ahfolutanim. Nam aflumpta ite-
rum proportione . ji • d — \j^ . « ' » ^ , .
vifione terniinorum rationis fecundse yec K =S « , odop
oebitur Ax B ^ G'g' 0:^'^'
CoroU. III. Gravitates Jpecific* daoruia torporum
tmt ut denfitatei. Nam GraviuK abftUm ex. dcfinmo.
G M ^
ne fat = maff» ; «rgo — =3 — ( i «• ««• 5- ) «
vcro— s: D (^. 57- Sch? II. ^i^reo*^*"''^^^ *^
Pprro, quia ^: S a ~* — (S.^i.Schol,), fiiaafub-
ftitOtionc fict : -^ J fl =: D:rf. ^. £ ©•
Groff. IK Gravitates ahfiluta duQrum corporum .
ybnf f « rfl//o;if compofita 'Ooluminum, 0" gravitamm fpe^
tificarum. Eriam vcritas ifta fluit ex principc Theorc
njre, quoCipra eviaumefts legiiiiTiain cfle propor*
tionem ; At B ^ Gv. gV, quarc cum faaum mc^
iiorom «qualc fit fado extremorum , obrinebitur 1
y#^ r C3 fi G ir. Gemina h*c fatla «qaalia (olvci*.
do in proportioncm faaores rcciprocando fiet % G : g
^ jW^: Bv. Q.E.D,
Scbol. Gravitates abfihta cxplorantur ponderibut
fUlSO fiodiO» ; •fwifjwm, Wr*, htbwt &c , hjt
\
\
/
14« SeBhP. CaputW^
emm paitim inetimur corporum pondcra* Speclfic^
innotcfcunt , (i gravitaccs abfolut^ , feu ppndcra div^
dantur pcr volumen bpe /lereometria invcnlcndum*
§• tf 4. MoUitiei , £^ duritics hoc loco exa-
ininanda veniunt. Duta dicimus , qu« im*
prellioni fadac ad mutandam figuram non ce« ^
dunc» fed eidem plurimum refidunt; moUia^
quae impreffioni tali facile cedunt , neque in«
dependenter ab adione corporis exrranei fi« {
guram refumunt. £. C» durus cft adamas ,
siam frequentibus malleotum i^ibus figuram
non, mtitat. Mollis eft targilU > facile enim cQi«
que irnpredioni cedit , neque yirtute propria
nguram priorem refumit, C^a^^ duritiis
elt afft&io corporum , ^ua imprifficni faffa ad mu^
tandam figur/tm notk f$c%U cedunt. MoUitia t&
^eBio corporum^ qua &c.
SeboU Cerpora petfeSe dur» vtx dari puto \ om«
nia cnim corpora ((altem qu2 hadcnus innotucrant ) iftu^
ac pcrcuflioiTe iiguram miitant. Gbnjicio iftud ab ex«
pcrientia^ qust docct : globos vulgo duriflimos, ut
marmorcoS) vitrcos ^c% pofl; confli^uih a (e fe divelli ;
quod tamcn ncutiqiiam futurum efTe > ii fyh^vk tllat
mnnim durse (int , patebit cx Legibus conflifluum ini«
fi^ recitandis* .^^ccdunt tamen ad corpora perfe&e
dura globi ex argilla non nimis cxiiccata fabreffl^li.
Ccrtc, Mariotto tcftc, leges mocus corporum.p^i^fle
ehromtfi hisce in giobis ad ftnfum obfervantun
§. 6y* MoUities corpoYum e^piicatuf pef
(requentiam limitum cbha^fionis in diftanttis,
femper adbuG oiiQimis» . Oporcec tamen limi«
4 tes
Lix virium. 14%
tti coharfioni^ ntn ^dmodum e/Te vaUJjs. Qvio
paifto fiet , ut corpora facil^ & frequenter -
' cedant impreflioni fs(£tx » neque vi ulla pro»
f)ria (e fe in priorcm figuram reftituanr; mo-
ecula? enim minimarde locodimotae facile ad
\ proximos ( qui viclniffimi ponuntur ) cohx-
L iionis iimites deferentur , & cohquiefcent»
Indc jam facilis explicacu erit duritui^
^, 66. FragiliUs audit u affc^ie corporum f
^a fdciU partes a vidnarum CGnta^u phyfico fic
avtUuntur , ut alid^ tfuibus adbarefcant , non fi^co*
dant. Oritur fragilitas a limittbus cohxjSonit
-ddmodum paucisi non omninb validis. Si
fdttti erunt »opartes adhibita vi extrinfcca (ic
ab invicem divellcntur, ut alix, quibusQd<« .
hatrefcant , non fuccedant. Si^M€ non admo'»
dum vdlidi^ facile fic divellentur.
§. 6>J^ DuSilitas fragilitati opponitur»
eftque ea corporum difpofitio , ^ua parte una lu^
bricando dimota facile altcra fuccedit , priori^aa
atdharct* fendet illa a. magnitudine arcuum
attrahentium ; (i enim pundum de limito
cohaefionis dimotum vi extrinfeca dcferetur
{ub arcus valide attrahentes facile pun(ftuni
. alterum fuccedet ^ priorique adhatrebic ( $•
36.Theor. VI. )•
•
Scbol L Scberffirve ait repetenclam cflc dudiHtaF
tctn partim ab attradione tnutua , partim ex admiftf*
onc Haidi ; neque tan?!! inodos alios , quibus (imi*
li» ifivftioia corpoia inducatait, c&clttdcndos cenfe^ .
144 &3iol CAputlV.
SchoL IL Qnm de duailitate di£U (unt ^ edatn in
PidBeaiilmtem convenire deDent^
^. 6^* JJperitai eft in«qualis dirpofitio
Sartium extimam fuperficiem corporis con-
ituentium, ac p^lo durioruin > q.uarun) aliae
prominent ultra alias , alias vero retro ce**
dunt. GlabriHes^Gve Lavitas eft ^equalis difpo*
fitio partium, extimam ruperficiem compo-*
nentium.
Schh Utcanque politfls corpbrum fiiperficief^
fimper tamen aliqiiatenus tfperas eHe innuit {• 48«
Sqhol. II, Opp. IIL
i
§. 69. Ex afperitate corpor^im nafcitur
gffriSIus ftu friciio. Eft autem fricaio refiften-
tU (Iiperficierum fuperanda a Corpore^ quo4
ita movetur fuper aliud, ut amborum fuperr
ficies fe mutuo radant. Refiftentia illa in
inceflu corporis unius /uper alterum haberi
omnino deber. Qum enim corpora omnia
iuperficie afpera fnftruda fint, prominentix
unius in alterius .cavitates 1 ac fovtolas fe C9
infinuent » eft necefle«
Scbol' J* Quantitatem afFrictus metimur^ paflim
non^ tam (iiperficierum fnagnitudine , quam pondere ac
frejpofie plani alicuius mobilis fiiper plano alio inceden-
tis. II. Ubi raagnitudinis fuperficicrum ratio habetury
]itndet afFridus a duritie particularum promiuentium,
Hsc vero cum penes diver(a corpora varia (it , conftanf
fri£lionis ratio baberi nequaquam poteft. Mu(cbenr
bxaeckias 0ai.penmfin(qrHm ope evinck ; q[uanritatem a^
friaua
/ -.'
I
M6tixs £tpt ftquire | preffionis ; zioDfiQnqtiain l^^
I , ^ ; Don caro «it minoretn obtinere frifiionem. III»
pendet etiem quatititas fridioni^ tf dher/A Jpecie fkm*
rum (upcr fe fe incedentium ; longo enim ttiu machina*
tum fabricatoribt}» Compertum cft i corpora beteroge»
nca minorem afFridum pati » quam hombgenca» Cer*
te experientia teflc longe ma)cr afFriaus eft chalybit
(upra chalybem ^ qoam (apra (tannum) ant orichalcum»
Hinc in maciittnis plerisque aitfes rotarum e chalybe for**
inati orichah^ incumbtmt»
SM. tL Rtmedia fri£lionis ad quinque dapitt
revocatitur S t» Juvat ruperficres corporum expoliviflilk
II. roinuifle \ quare axicuU tqtis infdrendi) quo minorii
diametri ^ hoe meliores. IIL Corpora oleoft ^ aut pift'
guia cavitatibus expitndis maKime idonea iti&ifuiirtt
iV« Meterc^en^ corpora coRjunki(&» V. Motufm ra*
dentefn ^ five kbricatiotnt in motum ro&ttonia immn«
taire» Hine pri^grandia I«pe otttra corra dtvehuntur»
' ^; 7d. ElsftUitas illa dicitur aftSiio ^ au4
iorp^a ftexa i Un/k ^ aut cmpriffa priftina fi^u*
if^ fi fe reftituunt^
Scbiit, C<$rpora omnia in (e etaftic^ efle con^ciont
oonnuili ex eo , quod corpora nnlla perfede dura fint»
Oari tamen corpora ad (enfum non tlaliica evincitur t
ihoUibuS) mz ob frequentiafn y acoidnitatetfKWmixxLta
cohtSonis ur le in priorem fignram non reftituunt*
f « 71. Nafdtur $lafticita$ cx tocattdne pun^
Sorum in limitibui cobaftonis > circa qu6S bini arcui
mrinqui ftoximi funt fatis ampli ^ at^uo ad majui
intervaUum fi fi ixporrigentes. Nam polita Io«
cationc paaftoriva io diaii limitibus partei
-y
14$ SeSlU Tk Oput ly.
de loco ditnots priftinam figuratn rerufnuilt^
& non pofita non^refumunc; (ed quo poGc6
partes in prior^m figuram Ce fe refiituunr, 8c
iion ponto non (e reftituunt, tn eo ftatuenda
eft eiaftidras ; ergo. Pr. M. Si pd/ta hac fo-
iatione punHorum^ ^ mplitudinc arcuum pkri
tina urgeatur verfus alcerani , incidet tub ar*,
cum repulfivum ; quare ceftance vi urgence^
& comprimence repellecur , & repul& defe*
retur ad priorem coha^fionis limicem, peraAis*
^ue circa iilum ofciliacionibus complaribus
in eodem perfiftet, Sique pars alcera TepaW
retur ab alcera^ incidec fub arcum attrahen«
tem ; proindeque cefTante vt extrinfeca at-
trahetur , & accrada denuo ad priftinum
cohaefionis limitem revertetur ; (emper ergo
corpus five comprefliim^ five tenfiim t ft*»
flexum figuram amifiTam recuperabit»
icbot. 1. In exetnplo fic cannt elaftica , qu^ (i prc»
lienHs anibobus extremis , propiusque acl (e £e addu6lia
infleclatur, iibi relida priorem figuram refumit. Phx*
Mmenon in theoria nT)ftra facilem liabet explicacum^; ,
icilicet t quantumvis ex parte couvexa multum pun£ia
t {e invicem recedant , manenc tamen fub arcu attra*
bente^ qui egregie amplus efleponitur^ ergo cefianta
vi infie£lente fe attrahent. ado. Licec ex parte cpn*
cava multum pun£la ad & i[e adigantur, manent tametl ,
fub arcu repellente ; iterum ergo cellanie vi extranea
ic repcllenh Atqui Vcrb ii iftiii (e attrabufrit, illa ra-^
«ellunty canna priorej^ figuram refumerc debet ; crgo*
Scbol. XI Ofcillationej illas , qu* fiunt a punftiSf
r^verrcntibus ftd prioremlimitem cohsfionts, indicat
fonus , qui fcp* exaudinir, «um corpoila tlaftica mi&
Um fig«ram ^«ecDfcraot.
I
Lex virkim. '47 <
^, ^2. Cdufa elajlicitatfs in mimrijjus dif
^antiis , fve ,in corporibuh tomfrtjjis efi vis repd»
Ifm ) in difiintiis^ majoribus y h. r. in corporibut
tenfis vis attrabens ; in fiexis partim vis attra^
Riva , partim rtpulfiva. Probatlo defumiturex
$• prioru
CoroU. I. J^uare caHifaphanomemrnm elaflicitatif
ii^n efl nna attra^io , ut voiunt Neiitoniani ; quamvit
«nim plurimum ci tribiwndtim fit in torporibus ten^
fis , ctim ca prioi:! figuri rcftirtjUTitttr^ at quid in cof-
poribus compreffis in acceptis ei fercndum, dum iftf
pontionem priftinam refumunt , phne non video,
]?trvide6 immo imminutis pcr compredionem dlftan*
^is majorem vim attraSivam excri debcrc (perlcges
Ncotoni); ideoquc corpora comprefla nmrquam figu-*
tx priori rcftitucnda c^e. Sal neque fi Argus lim , '
ridere (pcro, quomodo corpora prius fiexa vi miius
tfttradfonis priorcm figuram induanr. Sane, fic. c, la*
mina claftica inHedatur y augetltut diftantide moFeoilai-
Am c parte cbtivcxa, minuunmr c concara. Sequituc
Ihinni attra£Wonem c partc convex-a , augcri c concava,
Sed & illud cortfeqnirur i hoc pafto adeo figtirae rcfti-
r^itioticm ficri non pofle, ut ob auftam cx partecon-'
«avaattradioncm figura iamin^ ftex« immutata.conier»'
Vari dcbcat*
* ■
.4. Ckrofi. It: Caufi ^k/Hditatir ^e ne^iit anr iutra '
Horporum porot i^aercepm^ iisqtie tomprejjis tchnprejfus ^ ,
4SC fahinde ceffante vi tontprimeme fe fe etipandere nitens*
S\t cnitn^ tiifi vehemcnter fatl(rr, ibitur in infinitum«
^uid, quod pli«nom«i3ia ciafticittttis habcntur «liafn.in^
TfAOlO « .
Cotot Itt i^^Ui i^tr mipt ehfiicitatu torpo»
tum did fos^ Alietttm ctitm « icorporibaft^Aluft aA
N
14$ SiShT. CapalV.
ctherem transfertur quarftio, non /blvitur. ^AJdunt
alti : sther rubtilifliinus poros omneS' penetrtre capait
claberetur inrerea , dum f orpus compr^mitur ; atqu9
fiibUta comprefltone irrueret denuo. j^wtrunt i eit
una duntaxat parte, an exomni irrueret ? Si tmum t
cur canoa huc 6ve , five illuc infiexa ligoram rerumirfL
ii alterum : quomodo iigura priftina recuperatur , cua|
atther parte una sque premat, ac altera ?
■' .-'^- .. ■ ' ' '
Carjfl. IV. Emm iguif intra poros corporum bkk
titanSy vique repulfiva praditm caufa tlafticitam mn efi^
Multis enim corporibus ignis ela(lidtatein omnem adi*
fliit. /
ScboU Quam nuUa fint adverfiriorum arguitietiti^
breviter exponam : Dicunt h In theoria. hac expiicar^
neqneunt pbsnomena elaflicitatis ; ergo. Pr. A. £«t
plicari nequit I. : qoi fiat, ut in corporibiis diverfis di»
verfi fint clafl:icitatis gradus« IL qua ratione ^orpori«i
bus quibusdflm antea parnm elaflicis infignis communi^
cetut elafticitas, III. Cur corporum q^orundam efa^
fticitjatem minuat humor, aliorum calor ? IV.Cuc
ignis ope jam major ,j$m minor concilietor vis elaftii^
ca ? V. Ouomodo corpora qu^dam diuturrtiore fitot
ciafticitatem exuant ? ^. N- A. Ad Prob. L a^o a.
aiyerfi elafticitatis gradus a varietaie limitum , &.ac)ft
cuum utrinque vicinorum funt repetendi» Ad lU
Conciliatur elafticitas five bnmoria Juperflui expulfioue^
Swefluidi cuju$piam iHduSime^ e. c. olei ; tum eliim o>
molecula» aliter difiantes novam virium compofitionen»
^iriri necefli eft. Pli^nomenorum llltii , & IVti i<atia
cflr, quod ignis 0 nam quod bumoretift attinec , eat jam
diaisaluinde refellitnr) vehemjBOti mok«ularttm eooN
snotionc, ac perturbatione novam generet virium coiiv
iugationem, narticulasque alias ad betie validos , alias ad
t^midor cobafioi^, limtii adduGat, nonnuUoa eiiam ai
Umim fm calMmi^ Stdeoi mok Yitiusi c«mp«ii«
^' ttOttt<
iibiie neft tttdem victnoram arcattm emf>titade obii«
Heri poteft., Ad V, car corpore fito eUfticitatem t*
mittant^ in aio(t eft, qabd ^ioM caloru , & /rigeHf ,
itemque panium.mnnulUrum tranffirMimtt^ atqoe ali^
rtim iuduBione novt ociacor particiilarum diipofitio^ &
Tkiiun cdn;onfiio.
Inqumnt IL Si cao(a daftibitatif dicator via ntttt/»
fKra» t)c repolfiva : magia elaftica efle oponec , qnc
inajore vi attrahendi poilent, ac repeliendi ; non aotem
Cxpt magia elaftlca; ergo. Pr.m» Majore viattraben-
di poilet magnes» qoaui marmor, aot ebor, nec tamea
magnes efl; magis elafticos ; ergo* Ijt- T. M; non
cnim ab aurubinu folum vij V reptttfinee pendet elafti«
Citas, fed fimal ah i^Htudifie arcuum^ D. m. Non
' amtem {iint magis elaftica , deficiente rcilicet ampli.udi*
ne arcmm otrinqtie vicinorom C» m. Habita bac am*
pHtodine N. m. & Cm. Ad Prob. D. A. majore vi au
tradiva pollet magnes refpeSu corporum extraneorum
C. A* relate ad moleculas , e qoibos componitor Subd. *
Sosit tamen molecolse magnetis locats in iis limitibos ,
circa quos bini arcos proximi non fimt *cqoc ampU
C. A. funt «qoe ampii N. A« & Cm«
IIL Sola attradio eft caoA elafticitatis ; proindc
clafticitas non fimol pendet a repolfione. Pr. A» fdem
iliod eft caofii elafticitatis , q«od firms , ac ftabilis co-
liaefionis; fed attradio eft caofii firmar, ac ftabilis co-
fjisefionis ; ergo* ^* N. A. Ad Prob. T« M. Plt^s
enim dieit elafticitas, qoam cohsfio* Nafcitur cohsfio
ejT fola locatiofte pundorum in limitih/t cohafionit i
clafticitas flmtil ix amplitudine arcunm otrinqoe vicino-
rom. D. m. attra£kip ;un^a>epolfioni caola eft cohc-
fionis C m. Una attradio N. m, & Cm. Per eehc«
fionem r^fiftont corpora tam foi diftra£Uoni| qoant
tomprei&oni. Diftraaioni . qoldem reiiftont per vin$
mtrakeitmm ; at eemprefltoni par ripeUeuMm.
K j . IV.
*• IK jKthtt frimens in pcuros Goppdfiifn twS\ eft^
car preHa corpora figuram priorcm refumant ; crgo
mthft <M|u& cfi cUfticitatis. Pr-A' ^ther irrucns di.
]atat valumcn carportuQ , plane ficut aer cxpandlt v$R^
«aui , igViis merailmn- , aqua' fpongum > hamincs, ligna
&c. i crgo« 15*. N. A. Precario cmiix rv^mittiF $•
thcr illcv Ad Prob. Tt A^ 'Nam cum poros corporum
faciliimc pervadat , dilata^ia vobmink hatid abtincri
potcft. N. Cmt /Ethcr enim certa alic^ua dirc£liont
irrueret , vcl amni cx pa^te ? Si dire^imt iumaxat
mna: quid oft, quad corpora quaquaverfum prefla ,
«mflexa, mutataqiie (ita priore in o^ppofitam %arani
limifiam rccuiperant ? &' omni ex fo^rtf ( qooil quU
«lems non fiK^iie cancedent advcrfarii , e quarum rcnten>t
tia, licet amnem in partem squabilitcr prcma^ sthcr^
tamen reliquorum fluidorum mitar detcrminata quadani
direclione fluit ) num explicari poterir elaftieitas cor*
Jorum flexorum ? Non pato. Vidcatu* §. pr«C: Cor,
IL Dcinde; acccrfantUr 0rpojra teufa; quid rera
pencs ifta , cum priori figurk rcftituuntur * .ofEcii h^
|>eat aerhcr , nqn aHoquor,
K Corpora fleaa porott liabent CoHkott. ^ Pdrti
convexa latiorcs , o;pncava five inceriori anguftiores i
quootrca majore copia affluit stficr (iibtiiiflimusi part^
latiore. Dumque pcr angnftiorem corparum flexoruf9
partem efHuit, in hitcra coar^atoru.m pororam impin^
gere , parres propius ad (e addu^as cxpanderc , priftii
Bumque molecuiarum (itum roftitaerc dcbet ; rc(te igi«
tur ab stherc repetitur elafticitas. CoHfirvs^afHr, Aque
per anguftiorcm alv<cum dccurrcns maiori celcritate fcr«
tur, impetomque majorem exerit in ripsts f^ard^ntes ;
crgo a pari, Ije. Si millies in fappcti^ vocctur a?ther»
nontamcn aUud inde conficitar , quan:) mere per ^i»
Jkfu figuroB amiflc reftitutionctn confcqai , (i vidcUcet
latiore^ corporam flexoram pori stheri data quapiafo
dif 9^ouc iiapnci gbvcf tanWt f K vcrp # c waa vn
y
I
Itx viriumt 151
eontrariam fltum infiefiatQr s nam, orp^ prodcrit quid^
^uam iters^trpr^Bclari iliius «tbcris invocatio ^
§. 73. ReJkxU habetqr, dum corpora per
mediuni aeterminats denfitatis (aut per va«
cuum ) progrc4i^ntia 2 .& ^d gon(inium,me-^
^u d^nfioris delata ia medium anterius re^
grediuntttf, Dum vero corpora in . mota
conftituta e medio uno in aliud diver^ den-»
fitatis deferantur, mutataque diredione ab
inito (ramite aUcjuantum recedum| habetur
tcfraSlio.
Scboh De caaGi reflcx}onis,^pn illaqiiidem immcf»
diata ( qusB indubitate ell: vis motrix) fed de mediataj^
«c dererminante , ut corpus vh direftioni fuae oppofitf
rcgrediatur,qasrunt Pbilofbphi, Quapilioni (a(ii^aci2ifn«
^. 74« Q^ufi rtficxionn eft plajiicitat corpm$
prcujp^ Pr, PoOta elaftigitate corporis per«
cuifi determinatur , & non pofita non deter^
niinatur corpus impingens ad motum refle<-
xuni ([ nam corpus percuifrum nicitnr ela(lici«
t^te fua priorerh figaram refumere ; nequit
aut^m .r^fum^rc , nift impingcns a^ fe remo-#
yeat» &* determinet a4 reil^xionpii) ) \ Sed
qiiQ pofito &c j ergo,
CoroU^ Ela/licitai ccrpom pircutiemis ^aufa refle^ '
9ciatif tion e/i ;^ percutiens enim elaflicitate fua, ac ni£ii
fig^riim Amiflam rccop^andi nrgetur diredione reflen
sc^oni oppofita ; non ergo vi elajlieitatis fus deterrnj^v
tur ad motum reflexutn. 'Sunt tamen, qui impingentil
el4ftici(atem CQnfcrre dicatit fd reficxioncm proptercai
K 4 « 4^04
I$ft ScSikl CafiitlV^
qaod minos tlAftic« miniic rcfledantur , nihilqiie a4
finfiim eldftict mbil itidcm refledaotQrf j1gi^$$or iU
l$s ; (ic tamen, at reflcxionem pendere piitem.tb eiafti*^
citate impingentis, ^^a tnera coiulMatie ^ non ceu ven^
Wifa» Condim^ inqqgm , efi \ nam fi impingcnt in(i»
gnicer raolle fuerit , cui niiila «d (enfum infit eisfiici^
tiis, Qbftaculum vix eomprimet; cnmque moiya ple?
rumque majorc vi CQhsliva poUeant, adhs^rebit potiuf.
Sique infigniter durum erir , atque iteram (enfibiii ela«
fitcitate dcftitutum^ fuperabitur vis daftica corpori»
comprefiit Proinde nuUo cafuum di£toram reflexid
habert poterit. O^fy non ift^ quia Qon determina( «4
4ire£tionem motui priori oppofltam,
S^boU Nihil profllKim t j}ver&rii oggerentes 1. 1 Si
eUfticitas dicttur cauft motus reflcs^i » muitiplicert n»
ves; quod dbfurdam, j^t, Multiplicimtur cum ratione
iiiificiente C« A* (ine iUa N« A» & Cm« Ratio fuflicienii
ndftruendc hoc ioco eiafticttatis ceq caufie eft in oppo*
fita dirediont corpprii rcflesci , ad quahi cum impin^
ffcni (emet dctermiuare nequeat, a cauGi extranca deter««
minari eget« Qu^ verp Ul9| fi non eiafticitas corporit
peren(&?
«
II, Sine ela(licitate babetur reflexio ; ei^o« P« A«
ItefleSitur e, c, iumen ab aqua, qux tamen/ quin com*
yreiniis non eft, elaftica non eft ; crgo, ^,' N« A,
Ad Prpbt {fumen refleOi tb aqua admitto -, nego ta-
snen aquam miniroe elafticam e(rei 4^t cotnfrifm ncm
fuiu Dicam : nequit comprimi (enfibiliterT. A« em«
nino eQmprimi nequit N» A» & Cm, Vapores aqu^
lunty flc comprimi po^funt (enfibiliter; hinc dixi T^
Czterum e3( elafticitate non comprefliiitas inferri de*
l>et, (ed confttm %wam fmif rmmmiiSm V9c^
ttranidL
nu
l$n virium. f 59
Illt Qiiif cr^^r incad^m ^ pilt cadeMs, tut muf*
inor darifli^Q0i a (iibtiliffinia locis tnolecaU compri-
mi ? (iqne non comprifonntur : motus reflexi caa£i f2««
ftickaseflc non potcft ; ergo. tj/L* Crcdunt ii omnes,
^uibusyorpora fe^eSe dura in rerom natara nulla
^nt. De luce quod additur , (ic expono : iucis cemii*
fatem abande compenfat fidem prope omnem exfupt^
, isans veiocitas ( tres enim fupra triginta miliiones levu
carum decisrrit tntra ^, & 1}^^) ; qoarenontemneii.
4a quantitu motus exiurgerc debet*
IV. In corpore eodem eadem kabetar vis elafti-
Ca; proinde fi ifta reflexionis catt(a fit, omnia impim
gentia eodem modo refledi oportebit ; n^n aatem fie
refle£lantar ; ergo. i^. D. A« l^adem habetur vit
claiUca f » 08u prhno C. A. fiem^de N. A. & Cm* Via
claftica in a6lt; (ecando pendet a qaantitare motos cor-
jporis impingentiSy five a vt comprimente, cui ( per
/iiefifk ) squatur* Eft rero diverfi ftpe in impin.
!eni:ibas vis comprimens ; igttar & diverfi i^ percall
9 ^laflicitas ; proinde & dive^(a reflcxio. '
•
Vj Elafticitas e^rporis tmpmgentif non eft eaafii
reflexionis ; nec igitur corporis percufft. ]]|. N. Q.
Corpus nullum potens eft fe ipfum determinare ed
snotum ; determinaree autem, fi elafticitas Jmpiugentk
csufii eflfet motus rcflexi^ 11. Elafticitas impingcntis
^gir^eaione oppofita reflexioni ; aequie proinde cau-
A efTe reflexionis. Nihii horum obtinet \ fi elafticitat
tercufji ftatiiatur cimfii motoa r^flexi ; ^rgo.
VI. Nonduntaxat pcrctfflnm, fed & {mpingeni
corpos nititor figoram ^miflam recaperar^ ; crgo fi pcr-
coffi, fimiliter impingcntiselalticitas caufii reflexioois dici
debet. k. D. A, nititar atromqoe figuram recoperar^
impingcfis tamen nifii hoc fiio tendit dire€Mone refl^
wam ^pofiit a A, Badem dir^^ne, im t^tiik
t54 ^^^ '« CfiputW.
pcrfigitur N. A. D. Cs. crgo iimiliter impfngeii^b elt-
fiicitas caa& crit rcflcxioiiis in carfore percuffo^ li ino«
(ile fic C. Cm. Suzmct propriz N* Cm, ^
Vll. EUfticitate comprc(fi cQfporis dctcrminatiir
jmpingcns ad quictem ; non crgo ad motum rcflcxum*
Pr. A. Eiafticitas sk lis cft , & contraria vi compri«
sncnti, quare altcra aitera^i clidcre debct ; cli(a auteiii
clafiicitatc non detcrminatup corpur impingcns ad ma*
tum, fcd ad (^ui^tcm ; ergo, l^. N. A. Ad Prob.
fljo : yis quidem claftica ^ lis, & cohtraria cfl vi com-
primcnti , non tamcn altcra altcraii^ clidit proptcrca ,
4]tiod non fimul habcai^tur ambs. Primum itaqpc vit
liabetur comprimcns in impingente; huic demum pet
reriflcntiam percudi oorporis cliCx fucccdit vis elalticft
obftacuii, quod figuram amiiTam rccupcrat fimul^ fimiil
impingens determinat ad rcficxionem,
VUF. Nirus reTumendi figuram priorcm (blum«
tnodo arguit remotionem impin^cntis ad intcrvaUunl
no^i amplius, quam cxigat rdtitutio partium compre(vi
farum in fitum priorem ; efgo. i^. D. A. Corpus ta^
wcn reoiQtum (eiegel. §. 2. recitata ) in motu perfe*
«fcrat C, A.* filUtar motu^remoti jjam oorports H.A*
<kCm»
IX, Juxta legem 11. Neutont : tffe^um uafurfi»
WoliMtn ejusdem geueris eadem fnm caiifa\-{cA motus.
4ire£lus, & reflexus e>asdem eorporis, eadem otrinqut
Velocitatc dciati , {lint cffeSus naturalcs cjusdcm gehe*
fis ( utrinque enlm bnbetur cadem qnantitas motus) ^
ergo ^mborun^ eadcm cft cauft, Motus autcm dirc£(i
caufa eiafiicitas non eft; nec igitmr Toifiext. ^. D. M»
l^ffeduum natarAlinoi eiusdem gencris edcdem ft\nt
caufae imtnediata 0. M« mediats^zz determinanies N. M«
P,,m. motus direa% & refiexus (imc effefius e)asd^sn
lex vMumi tjf
m MT. tD^&Ctn. Motus dire&us A tUfttck^te n<m
^eterfninatar , CtA « corpojr^ quovis irnpelt^tn^ c. c« t
inanu' lapid^m projiciente ; ttgo ab elafticitate repeti
non debet. At ni(i eiafticitas dicatar cau(a d<^ermi<«
fians ad refie^qnc0j aiia quidem caufi praefto non ^rit;
proinde^
X« Mptus omnispendet a ¥i morrice^ igitur & r^''
ilexus. ^. P«ndet « vi motrice tanquaip cau& immc»
diata C* A. nsediata^ ac determmante N. A, 6( Cm.
fipikramur^ imprejjioni cuivis extetnafdkcilc ceduntp
facilequc itidcm moW inU^inoi ^ ac comfarmivos
adhtittunh
Sciol. Ptacuit Pbilofbpborum nonnuUis tria flui^
d^rum geuera ^dnotare. {mum genas ajunt efTe eo»
rum, in quorum partibus majufcuiis iiuUa fenj^ilis a^
traSio ob&rvatur ^ au^ repuljio, In exemplum ponunC
fiiiliumyfulwres^ & alia id g^QS aggrogata, ,qasB gra«
liulis pro^e Isvigatis conii:ent« Ad lldum refarunt ei
foium fluida^.quorum moleculis majoribus ineft nqtaii*
lis repnljioy ut airi^ vaporikus a§ueif,&Cn Qenus Ilitium
complefUtur ea ftuida ^ quorum moleculis maj[oribu$
fenjibilis inefl attraQib^ quaiem in Mercuriq^ a^ua^Q,
obfiaere ceri^imos^
§. 76« NAtura fluidorum ( eorum prascU
pue » qua^ in tertio genere locantur ) reponsn^
4a cfi in particulis fera^ Jpk^fricis , h« e, talibus ,
^uarum funS^ di/hribuia Ji^t in mtras fapirficiig
€onccntricas ^ ita^ ut in aqualihus a cmtrct Mjianh
tiis scquaUter , nunfcroqua pari Jint diffufk. Prob.
$i<; in(ell^« flui^ojum pat^^ iiuUo propi«
. ftcgo*
titgw^ ntplicAntur pharnomenji a fliiiditJM
f^rofeoa* Nam I. Eluidorum pdrus commove^
utttur fatiU » a^ ah inviam feparabuntur vi ^uan^
tumcunquetxigua; vi enim huic utCunque exi«'
gux exiguum opponetur impedimentum ^
quia non nifi coha^rentia aliauarum partiuni
fiedetentim ^ ac rucce/Sve luperari debeat»
I. facHe molecuUe alue circa aliat revolvcntur^ quin
enot^s cum Partibus \rcmotioribus communicnurm
Pendet hoc bhxnomenon a fuperficie fphasri-
ca ^ & (atis Uvigata. IJ[I, Si 4fua fiuidi/rum
farticuU ab aliis paula magis recejferint , continuB
in earundem lecum fuccedent alis^ ficque vires
nttrahentes t ac repellentes mutuo fe (t com»
pen(abunt t & asquilibritas fluido reftituetur.
Qux fuperant phamomena ^ dabit Scholium
pbhinc lecundum*
Schoh 7. Cttm (phcricas Aaidorum molcciiIfl« no»
inino, inteiligo moieculds ionge fabtiiifllmfls, qafllet
ocuium Microfcopiis quibuscunque flrmatum (tibterfai>
gtfliic, inquf angufliflimfl eorporum intervflllfl ie infi-
rmnu
SchohJL Sunt, quc dubium tyrombai raoveant ;
f ximflm dubitfltionem. Quaruut I, Cur difficultoi ium^
gens iividendi a fi invicem particuloi folidas ; uon item
fiuidas f Vf* Quifl in fluidis motus particularum circm
farticulnt liher oh tarum uniformitatem permitm , tte
fiparemur aiia pofi aliat , dum in fiiidis vSr in latm
, « « . , ^ aujguli promineuttf , ac figurarum irregala^
ripflt iff^diuue yusmodi liberum tnotum ( qui fke fiaa
pmetionc diftantiarum^) £^ cogjUHt divulfionem pbtri»
m^rum particutarum fimtd\ verbfl (unt Boskovichii.
S^n ipx^mplo iUnMrflt petito a fiifcicalo virgflrun, qui
fi toms frMigt debeac fimul , didiciiltdt fcnriccnr ; at
uttf virgai aI](B firanguutur poft alias, facill^ vindtor re»
fi&ntia.
Sluamni lU CW, / TfflJMf JiutJkiJarWM imfi
/id^t, fniumqui cobannfss^ adB^tmreA c^nwo$ri focu
l^t iu^us Jkpi difficultm Hi ^f/taudif ab iuvictm far»
tiaJif ? Cercf; lapis obli^ue in aquam jadaa , aut gUu
biit e rormeoto excuflTus ex aqua refilit. Cerce fna«
ram refifiehciam i^ aqua firiildenda experiuntar , qui
(c €X editiore loco in eam prsciplces aguni. i|u
triboendum iftud eft ceieritm ingemi » qoa ii» flul-»
dum aliquod incnrricur ; tum enim nequeunt ftr trtm^
vitatetn timporit parciculs ^lis aliis locura cedcre , dc
in gyrtuiira^; •hmff eo C4(a fluida re&ftunt tum minut^
fBftOi iblida*
feiu^ III, Curfiuidomm fmmtla ( #. c« 4f[M ),
fuee cmfiriffioul mulmm refifimit^ divifiQnem maff^^ a^
fiparati^nifi partit unius ab dtera nou impediani f
Ijlonquid Iqlidorttm partes hoe ffgrius ieparantur, qu0
magis com^reflloni » aut rarefadioni rcfiftunt ? j|U
DifficiUor compreffio ^ aut rarefi^io or|um duxic ea^
cp» quod maflfulaB aqt^ in confiniis arcus validiflim*
repailemie hsrentea oomprlmi debercnc i>mmt Jwtalp
adeoque a£Hone eadem (uperanda fbrcc inercia , a4 re*
polfio omnium fimul parcicularun)« In divifione' por«
tkMiis aque« uniu» ab alia^ iftud noti ebtinf t^ quia dun*
ta^t (iiperanda eft refiftencia^ ac cohiefio no^ fiici» Va»
ttda fonitularum uau Cf^um^ fid ^aaru§uiam%
^m 111« SS fiutdtrum omntum natttfd repMtndA
fit in maffitlie fir$pemodum' Jpiaridt , &* cduceutricit ^
^f^aerum ptmSa in eequalihus a ctutro diftamiit ^qualiter
Jmt diftriimat uudi msyor^ aut minar corpornm quo»
tmndam fluiditat ? . Jj^ repetenda eft ab ingrcflfu patr»
llydarw j|«inui4aA hvccr^ncivi^^ vel carundeai
egccC
tjg SeBol btptiiliV,
egrcflfu , pfoinacque a turbato virium «quilibrio intcc
f artcs flai<ioriiai> - Scilicct* ca fiuidiriitcm imminuunt,
qu« ftqiiabilem punaoruin diftributioncm, vircsquc in*
i^c ortas^^a^/vinum dM^oncm tollunt* Iftud vcro
five pct higrcdbm ^^^Barum hctcrogcncarum fierf
poiTc, five per egrcd^^Hno non vidct ; ergo. At*^
t^wfi^de ingreffu pafticuffimi hcterogcneaf um rcs tnanw
fcft« fit in vino , qupd Oepc ftjuiditatc diminuta viftofi-
tatem indxjit» Qiu in egrcffn molccularum hcicrogc*
Hearum labBfant, iftis in excmplum {intmctalla, qufi
quamdiu bcne muitas ignis particulas omnia dilccrpcn»
tcs, ac d^iflbcianres In ft continent, fluida |^nt ; fublt-*
tis m^fRiIis isiicjs firma cvadunn
RogantV- Cut flttiiwnm fndlecula fimper ttqul^
Ubrium apfetam } l^. quia gravitatc , vel potius pon«*
idcfe (ao eonfque ad alias infra (e pofitas accedunt, do*
«ec vUtepcflens, & Conta£lnm immediaruiti prdhlbcn»
«atn griivitatis vim penitns elixiat ; qnarc ad ^quilibf i* ,
tifttcm pcfvcnirc , ax: propc ejusmodi iimitcs confifter^'
debent , nltfa q^uos nuila amplius vis attracliva ad £en»
fijm operetur. Hinc evenire vidcmus, iitgraviiatc ae
prcfiione iti qtiavis fluidi piirtc diininma partes gravio*
res illuc afRuant, leviorcsque de^ loco (bo cxtrudanc >
fiuidumqQt affurgat etmlque » dmn ^qmUbritini rc^»
ttiatuxv
JiogitttVl, Vuryiuidorum iomgtneaium imkculd
ifMnef ud libeU(m fi compofiant , h, e. JkperficiQm hori^
zouti p0rallehm %itduam ? !^. t]ina, ^m graVes (mc^
lingulir, fingulae ob cxiliratem ^ rotunditatem , ac ixv>>.
ntcm fiiatn* flhe irtipcdimcftto toeuifn graVitati &« de»
bittnn "occupabtrtit, five non pfius quicfctnt,' quam fiil*,
g\il* yquaHtcr irtftincantlir ; fic Vcro ruftineri ncque»-'
trnt , nifi iibi flvndum ad Hbellam ft fe compofiierit %
ergot Omfirm, Si pottid qusdam aqus ultra aliai
Lfxvtrtm^ 159.
i^ que^ dfim Dmni ex parce sequabiUtcr cotnprifliatur ; tt^'
1 g(K Quanquam illa floidi bomog«nei ad libeUam com*
! po(itio locoin iioii habet in fuperficiebus fluidoraoA
^ oainiiio vaftis, quales funt inariunij aut lacuum idmp*
\ dum ingencium; iftorum enim &perficie« ferc convc*
\ aia eft> quia talcm. adio gravicacis exigtt.
; Ditms* VIU Majorts fluidorum partel fgn^ .
l T4m fibaricam non hiduuHt , fed vafis , qu9 <oircentut ^
figuram ajfumunt ; nuUisqne vafis conflri^^s in omHcoi
quaquaverfus partem dilatantur% Cur^^ moUcul/e fluide*
L r»m miHimaJpJbarie^efint^ V^, Partes ilaidorum maA
)ord va(is coar^ats figuram X}uamlibet induere dfbent
f caufli mobilitatis fna\ vafis non coercit£ ad^IvbfiUam. (e
^ componere dcbcnt ob aqualem gratifatiSy (ive terrae ac«
trabentis' aElionem , modo inipcrficies fluidi a4nio4uiti
I vafta iie^fit. Minim« ex adverfo mdecul« fi (phsri«
cx non Tunt) nec flaida omnem inpartern facile coitt-'
iDoveri , nec 2il!A fluidltatis ph^nomcna explicari po« ^
ternnt. ^
j^junt VIII. 'Cur finiiitas major minorve nen tari^
tati rejfofidei ^ acdenfitaei ? "B^^ quia non a {iimma
particularnm , fcd ab earundem fphsricitate , li^virate ^
boroogcneitate» i& {pquali pU)n£h)ruin circirm Ccntra di*
! ilributione pendct ^uiditas. Inflanti quidefl^ quod
j ^aria fluidorum tmpeditid (irtipediutit enim fluida mo-
tum ) proficijcitur a denfitate variay nofk fluidi^at ipfa ?
Ift* quia fluidorum impeditio oHtur ab inerda > qua
proportionata eft mafTz ; fluiditat aliundcf Urgetti
parr^ t lu fluido denfiore mafor efl tmtua parucuiaru»0
9 mtraSio ( c^uia major numcrus pun£^orum elementa*
rium, quorum finglila Viribus attra£livis pollertt ) ;.
fnajori attraSioni rejpondet Vninor )nobitirm ; mobiiitati
direde refpondet flUiditlU ; quare penes ccrpOra 4enftora
ftmorem effe dportet fluiditatem', qnod^faUit^ T^* D.
A. Uk fliudo dcofiort m^M cft u^Ktek j^ticularutQ
—4
1^0 SiHh l dfuilir,
mnSAo^ tfM tadien xqdabiHcer agit in omnein ptr^
tem, & qaidem eadem vi ad centrom tendente C. A^
n^ii fic agic N. A. & Cm* In floido denfiore major
bibetitr ntimerut pitnftomm elementartum ; qiianta*
<^nqtie antem ca fint , non tamen in aliaa parttciilat
lagunt fingula viribu^ (eorfim fiimptia ; (ed yelat fi \m
centro {phaerat colleda forcnt omiiia , vi compofita
igimt cnm.retiquis omnibus^ & agont «quabiiiter vx
^asvtl I vieinas pracctpue ^ particulas ^ agont denique
aaione in fingulartim centra tendcnte. Qnod fiepe ma*
/ori attradioni minor rcfpondeat mobilitas C pbtim
mpfm > provenire cen(eo a fbia iterum inertia , noit
a niajore pu|idonHli drquabilitcr omHes in partes agen*
Ikm numefo*
$. 77« Pfyjkorum nmtutti ftutJHstis mtum
rim in motu ^uoJam intefiino farticularum repo^
Jutrunt. Non (atis rede ; nam I. fatis, credo^
fluiditas intelfigitur pofica molecularum ixili*
t4tc,Jpbarmtdte^ glabritic , ac prmodica cobafiont i
qaxQ, jam optis accetfere motum hunc inteftU
mim ? IL Ex motu illo noti intelligitur flut«
ditis ; fic /blida pleraque multum licec cale^
fii^a^ proindeque motu vehementi agitata nu
hilominus (blida manent) Buida non cvadunt*
IIL Dift^ molecularum agitatione toUeretur
vtrium stquilibritas ; quare n^c fluida (e f#
ad libellam componere^ nec eorundem parti*'
culae mrnimat figoram Tphcricam ir>duere po(l
fent; induunt autems feque ad tibeUamcom''
ponunt; ergo. IV. Quis credat aquae mole<>
Culas (phfltra conftriAas > ac in experitnento
Florentino vaUdiffime . comprefiras adu ma«
v*ri { tt fliiidicyeai rutm oafiainictuiir. V» Si '
Lcx virium^ l6l.
pulver<5S, limus, /ordesquc aliap fluido vehe*
vnjentiiis agitato admifccantur , innarant; fta-
gnahce fluido rubndLint, (icqueindicium prac«
bent nuUum incer flutdi ftagnantis particulas
motum haberi.
Sch$L L Ne iillns logeinachine locns dctur, no»
taik juvcrit ? inreftino hoc piartiam motu Venire motnm
quempiam fingtilarem ad rarionem fiuiditaris pertinenf'
tcm. Hunc dum rejicia, non cadcm opera morum il-
lam omnibiis materire pun£tis communem exeludo >
<juem in corporibus etiam firmis dari docni in Meti*
ffyjica.
Sdfol IL Opponunt fenttntitp adverfie Pfltrdnl L
Fluidicas non datur (ine certo caLoris gradu ; ubi calor,
ibi motus ; crgp. V^. motus ii\t ex ccrto caloris
gradu ortus firmis etiam corporihns cominunis eft ;
quare ad naturam, ac efTentiam fluiditatis pertinerc haud
poteft. '^. li. ubi calor, ibi motus ; Cxpe ramen iVi*
Jitffciens ad commovendas minimas iluidi particulas C.
A. (cmpcr fufficiens N. A, & Cm« Addir MufcLen^
brcekius : cerrura cal6ris gradum ad iluidi niiruram mi*
jiimc neceflarium eflc ; unde enim^iftud evincatur ? iti
e Mercurio , oUis deftiUatis , Jpiritu vini athereo ? Dixi
(iipra : motum a calore profeflum &pe infufBcientem
cftcad motum partium fluidi; non enim igni fcmper
tantiP infunt vires^ utpartium graviras, affri£!us, & vit
cohaefiva fupcrcrur.
If. Sublaro calorc liquida cvadunr firma ^ quod
paret in metiiliis igne liquefadis frigore in maft^as fir*
mascoaguIati$« itifertint : crgo ad fiuiditarem rcqui^
• ritur ignisi & morus partium. Sed* pacc iftorum rcd^
dam ego : NonnuUa corporp agenrc <;aIorc evadunr fir*
ma ; ignc in firmos larcrcs abir moli^ lurunb, indur^ruc
ovoruni albumai, cret» &c. quare trd fluiJitatcm nihil
.1- • * ad.
^ I
•dmodnin eonfert ignis, & motus partiuin. Hine WxU
tiir,re(pon(io II. fubldto igne iBuida eradum firma per
M€cidinSy<imti vires firmitatem genemhtes rubdu6lo,cfl]&
lore (e exerere pofTunt C. A» tanquam ii ignes mole»
.cal« fld fiuidi coafticutionem fint nec^£Uric N^ A.
& Cm. ,
N.
ItL Ftuidam flutdo permi(cetar facile , quod (in«
intellino pnrtium motu fieri nequit ; ergoJ l^. No«
quit permixtio liaberi ab(que inteAino pftrtium mota^
orto in ipta permixtione C> A» prius Iiabito N. A« fic
Cm. Si motus inteftinus haberetor tnte permixtionem^
jnajori celeritate^ ac veiuti fiibito permi^ecrcntur fluidaj;
tion autem adeo celeriter permi(centur ; nam tefte Mum
Jibeniroduo vinum rnbrnm Italicum ^ & grave , noa
f)rius eommilcctor aquat infufie , qvamclapfis i8. mea*
fibust
iV. Liquida evaporant \ nSn antem <ine motu paiv
fium ; ergo» ^. Eodem argumento ab cxhalationk
bus petito conficitur motus partium inXeflinus in (gli»
dis \ nihil proinde confert ad fluiditatis efientiam ia
mottt reponendam, ^.11. Evaporant liquidanon finc
fnotUffed infufficiente ad fiuiditjitem C» A/fufficicnteNik
A' & Cm. Motum vaporibiis evibrandis necefliriuni
sninime ad lluiditatem fufficerc ^ conjicere licet tx eo^
quod ob(ervantibus PerratUm^ Kraftio^ aliisquc ma«.
|or fit glaciei evaporatiOi quam aquse^ nec tamen glacict
£nida fit inftar aqujr«
V. Solida fluidis injeOd e. e. {ah'a aquis tmmink
ftb iisdetn foivuntur manifetto motus indieio, ]^«
moitus in ipfa {blutione orti indicio C« A. prseexifteiVi
tis N. A. & Cm. Dabo^neceirarium cde motum par-
tium TtA. alifls floidorom qualitates e. c.,ad vim iblvendi
anetalla, falia, &c< ; at qua.tandem confecutione elicie*
tir» cnodci» ad flwdi cogftisu^oncm icquiri ?
Ixx virium» 1^3
SchltlL Ad fluida rcTOCO htitnida , Hquida, &
yriCcoCsky inrer qa« noniuiiKs difiingiiere placinr. Flul^
davoc^my qu4)nim parres cutti paruni cohsreanr , ra*'
fiui y ac iiTipulliont cutvis fiicHe ceduiir , a.c coininoveri
aptiflim^t (um; hiiK in fluidis reponunr comuium fa*
rinZy lapidum minutc contritorumy arenuJarum &e»
hiqtdda dicanr, quorum prcrerea (iiperficies va(ig
conffaridac ad libellam (e componunr, aur 4]ii2 Iiumi
effttft iariflime dTffluunr , quod evenir i'n Mercurio.
Hnmida nominanr, quz corporibns aliis fadle adli^renrp
nr aqaa« Miht fluidum plernmque dicitnr ilKid , quod-
fimul fit humidum^ VifcQfa apellanr, qwrum dimtno^
ta efi fluiditas* Dtminurionis hujus rarionem repo-
nnnt in eo, quod particulfe figura non (aris glabra coi|.
ftriflx finr. sdo quod punfta in moleculis viicofi cor*
poris paribns a centro diftantiis pari numero non diftri-
buanrtin ^rio qnod magna habearur parricularnm difl
fimilinm) ac heterogenearum conjunf^io,. quam olea, re-
iia? (blurs &c. ia chemica fm. 4maly(i egregie manife»
fiam faciunt.
§. y%.FluldA utcunque rars motum f9fp$^
rnm imftdiiint. Cum enim corpora nuila pe^
netran poflinc» debet corpus in motu confti«<
tutum volumen fluicfi yolumini fuo :=: ie d^
loco dimovere; huic vero fui dimotioni rcfi-
IHc fluidum per vim inertiae , ficqne refiften-
do motum impediti quacenus fcilicet pars
aliqua virium fuperandae fluidorum refiflen^
^ dx impendltur»
$. 7^ JS^imitur ^antitds impeJitionis fiul^
Jlarum. L A fluidi Jenfitatt /^ majori enim den*
fitati mliior refpondet ^mafTa ; 'AnafTir majorr
major iacrtia» II. Afiuidi una^^tatf^ £7 vifcofi^t
1^4 ScBiol CaputlK
tatci oritur fnim vifcofitas a validioribas co-
hxfionis limitibus , quam reperiantur in flui-
dis. Fortior illa molecularum coh^fio mo»
,tum impedit. IIL A corporu incurrentis fupcT'^
fcici quatquo fucric amplior , hoc ma|or flui-
di refiftentis copia removenda. VJ. A corpo.
fi$ incurrmtis vchcitatc^ nam cum majori ve)o-
citate fpatium majus decurratur , plures mo-
lecula; vaftius illud fpatium occupantes de loco
funt depellendxy pluribusque moleculis major
velocicas eodem tempore communicanda.
Sthol, QuemadniQduin ^«^^/tf j^iryi/if motuni im*
pediant y .exa6le referri non potefi^ cam {ingulorain
fluidorum natura, ac vires explorat^ nop (inr. . Uni*
ver(e dicitur : impeditionem fluidorum efle in rationf
eompofita dmfitatis^ Ql quadrati vclocitatis*
Chemicac proprietates.
^. 80. Fcrmc^ttatio dicitur tnotm iUc turhur
Jcntuf , qui a pcrmixtionc^ corporum dijjimilium
e. c aquae fortis , & limatur^ ferri profici(ci
foUt. Motum hunc inteftfnum plerunlquQ
comitatur fpuma , & copiofa aeris elaftici ex^
pulfio.
SchohJ* Chcmici vehcmcntiores motns e^rve/ra/-
tiam dicere (bknt, Ijniorcs nudzm /krmentationeni, Efi '
fcrvcfcentfe , aut fcrm^ntatio ( njam rcvera idcm funt )
notatdr in quavis permixtionc iiuidorum acidorxUm aim
alcaiinis, h* c. flnidorum nitrofbrum cum bituminoits / .
aut in admixtionti metallorcim cum /pir itn liitti , \^
aquii forti &c« Jt ;
. • ^ ' 'M'S
ttxvirium. l6%
Sehol. IL Si mafTa fermehtans (it bomogenea , il«
lias fermentatio audit fimplex ebuUitio \ fi heterogeneM,
Vocatar futrefa^io. Simplex ebullitio nuUam 'eflen«
Ualem in corpora inducit mutationem propterea , quod
fingulx corporis homogenei moiecuix =: llbus agant
Viribus, neque prius quiefcan^, quam mafla ad priorem
partium compofitionem redierit* Putrefa£tio novam
corpori fermentanti fpecicm tribuit ; nam insquali il-
k-, ac diver(i(Iima particularum didiinilium tSione in
aliam longe formam moleculs coale(cunt.
^« 8 1 • Caufa fermcntationii ifi^ in turbato par^
tium fiuidi squilikrio per admixtionem Gorpo<'
ti^ extranei \ hoc enim admixto exiguus alt-
quis motas tpinimis fluidi particulis imprimi-
tur , & aBquilibritas toUiru-r , qua fublata par-
tes mutuis viribus attradiva , ac repulfiva al-
ternis fibi fuccedencibus in fe (e agunt ^.mo-
tusgue illos vehementes, ac perturbatos cienr»
SeboL L Multum conferf e aerem ad fermcntatiO^
ties docet M u(chenbr(ek ; CiMtm fi ex fale AlkaMuo y &
ficido omncm aerem bauferis , nuUa fit effervefceinia ^ iiet
fpuma^ quamvii falia fuerint acfrrima. Verba' fiint lau •
dati Au£^oris* .
ScboL Ili Videbitur fortc condgnata fermentatio-
nis caufa minus idonea explanandij tot , tantisque , ac
tam miris effedibus , quaies in «fFcrveCrentiis habcri
quotidie notamusl
Oggeretur primum : Si fcobi ferrcs adjiciatur lul-
f)1iur depuratum , madaque omnis aqnis diluta , & 50»
Ibras appendens humi dcfo^iatur, pott 9» circiter boraf
fnmus primnm, deinceps flamma eru>ppet, tcrraquc fuc-
cuti#car metibiil (ane validifnmis; «^p jEri tic^uato
L 3 afto*
l65 SiSiol OpuUK , ^^
•{Tnfa frrgida tuBnoros cSeaM non mft progenurr^
5U0 ff oleo caryoplaillorum /piritus nitri concemra*
tus admifceatar^ inttio dcnfas fnmus aflfttrgtt , (ubinde
maflTa efferrefcet^AaiRmftmque concipiet* Tam ftupeiw
^i efFedus ab on^ partiuro squilibritate fablara, a per«
laodka LmpiUfione oriantur ? Dicam s- oriuntixr m
jpcvmodicsL ifnputiione tanqaam « eaujk txuduta^ & oc»
tafiotiali C. A. imntediata ^ Cf effichute N* A. & Crn*
Scio, debere effedum omnem cauftfa^ tmmediata^ ac
totali proportionatura cfTe» Eft vero in cafii ncxftro :
Bam momis illerapidiffimut» ac cffedt planc ftupehd*
immeJiate f rofictfcuntur a mntuis particaUrom fermen*
tantiamVirtbns, qxtx paaUutam immntau molecnltraRi
diftaotia 4n iminenfum excre(cere poteft ; tnediate hm»
i)eiitar a perexLigoa illa impreffione, qua partiom «quii^
' libritas fubiata fuit* Atque talt cauCe mediatar efte£^tttt
cx {pquo non refpondere docet nofter ille Boskovicb in
lymbolo (cquenre : Emergat ( ftribit ille ) > mari fati^
fdittts mons^ per cnjt^ tarera difpcfita fint lierfw /mi»
dum hkgeiites lapidnm prte^aHdhtm moles y tnm , qtm
viagis afcenditur ^ eo- nul¥>re$ , idotiic vetfvs aprcem lapiOi
Jmty y infummo monte areuula : fitit autemfert tnmiia
in deqttilibrio> pendentia ita , Ht m reJpeSu^ moHf exigu0
Jevolvi po§int* . Si avicuia iu fumma ntoutf commovem
areimlam pede , ea decidit , i^ lapilhs Jicum de^icit, qui^
dum ruuut ^ majores lapides fe^tm tr^bunt , ^ bi>i<^
omum iugentes iUas moles , fit ruina tmmauis , S* ingem
, viotm , qui decidentibus ^ mare omuibw mare ipfun$
€ommovet , ac in io agiio/fionefn ingentem , ^ ttftdat im»
ifHanes eiet y motu aquammi veietnentiffimo ditttiffime per»
durante. AvictUa 4eqnilibrium ar^nula Jufiuht vi perm
quam exigua , reliquos tftottts gravitas edidit , qua oceom
Ifipnem agetidi efl naQia ex illo ntotu cxiguo avicuU^
Jtiac imago qnadam eft virinm inteflinarutu ageutium^
§ihi y atm vires a-ejckrt fojfln^ ist imtnenjum ^ mutata
tncnnque parrtmWflatiti^ innlto adbuc major effkSlus ba^
ieri foierit ^ qu/m in cafu ffdwaiii ^ qu0 quidem per*
•-* 'fevirai
r • ^^* — '"" r^^^^^^^^tmmmmmm
L$x vlrhim. 167
pverat taim^ mtSa tantummodo v^hcitM d^fictifift pit,
09vm acccltratm^s.
OffonHHT IL Si feffnbiitatiqnes s fublata partiuiii
•quillbritatc proficifcantur, cur demum evancfeunt, nifi
liova (empcr cau(a i($ con&rvapdis adhibeatur ? ^.
^tifa (bbindc virhim ^quilibi^itas re(Vituitm:« Ad rc{&
tttctoncm illam qonf^rt 1* Aer amhiei^ , <{ui mot^m
particuIa^Qni fermentdnLttum (cnfim imminuit ,^ f^bind^
€x(linguit* II. Heferogeuearttm farticularutn , quse 19
fermentati,onQ permifceiitur femper j^ ijicurjuf { tqm
enim a cep^o itinpre defle^cnt incurrentqs , (enfimquQ
•d €0S d^veniient iimites, in quibus nova virium' squiU«
brrtis obtineatur. IIU Maptla avoUnte^^ qns pnu9
ofcillationem egregie auxerant > cum cnim harum alix
poft alUs dilt^jgfit funt, fw. c^^mai^ent cx^ qus Intcr*
|iis, exterii^isqQe a^ionibus j/npedicl^aut «locum lA foxw
mcntationc ^uavis <^ot^i foJiitvm^
(fppofi^ IJt Si fermentatioQts csu& mgdt^ta (k
liibiata cqqiiibrita^ : quomodo iiou qusevi^ ma^Ta altcri
•dmixta ferment4.tion4;m gQnerqit ^ cuni qu2vi« mata
<xigi\o apta Gt atquiiibrium toHerc? J^ qnsvis mo-
|u fuo' idonea cft tollcre sqi^itibrium p^rtium JifiJibU
Jium C. A* infenftbilium N. A. In qulbusdam molecu*
li$ in(cn(ibiUbv|s fepc nuUa obiervatur vis , quA (c fb
mvitua fivc Jkppctant ^ five fugiani; ; hi^J $dmixtis non
tollefur ^quijiibrit^s illaruR[i yirium , qua. ferraeimtioni
de^ervhmt. ^. ado^ Non quaevis maffa alteri adoiixtt
fcriTi.ent<it, quia no.n quaf vis ma^fa acida eft , vel Alks»it
|ia C A. fi alia a<;ida eft^j^lij^ ajkalii^a N. A^, & Cm,
Sola ctcida cum al}caUni$ fermenrtant. Acida cuoci » aot
{piQuli figuram iuduunt c. c nitrum* jilkajit^ poto^
lunt, ac ipoiigio(lc. c. cs^Ik^ met.aila ,^ mineralia » pcuij
cancrorum &c* ; faciic igitur acida .alkalinis permi(cerf,
inquc i(ta (e infiuuarc po/Tunt ; ficji ut propius a^ddaQ^
dJififfiyjimn corp ocUjBi particalae «d M fttbuidc diftaa*
L 4 ^ titt
r -m.
IjSi ScSip T. Caput IV.
tias deferantur , in quibas mutuc vices & fi valeanc
cxercrc.
Dicetur IV. Si tdntum «cida alkallnis permixta
fcrmcnrantj ci:r aqua fortis argcnto afFufa fcrmcntatio-
Dem crcat , non item afTuia auTo ? Cur cadcm aqua
£r)rtis (alc Aulmoniaco imprsgnata ( quo ca(u aqna l^^-
gif farutarur ) fcrmenrationem ciet in moleculis auri ,
lion argenti ? Cur fi acetum c(Jralliis,mcrcurio fpiritus
nitri afFundatur, habebitur fermentatio : pon fi aliis cor-
poribus| l^. guia non omnia corpora rclate ad om*
Siia funt acida, vei alkaiina, fed qu^^dam comparatc ad
^liqua func acida, con^paratc ad piia Cunt aikaltna^ quae
idcirc9 falia mcdia ^ aut fmitra apellamtis. Talia £un|
qusvis dulcia, >fu(phurca, pinguia &c.
_ •
Feteu V, Qnid &pe opus aquam affundcre acidif,
& alkaiinis miiruo jam admixtis ? (ic nifi iimarurx
inartis, ac fulphuri aqna afFundarur , fermcntatio vix
confurget. ' :^. Ut aquis affufis moieculs hcterogc-
nca? ad cas diltantias devenire poflint, in quibus vire$
snutuas, h. c* alis alias primum appctci^i, ambs mosc
ob eiadicitarcm refilife, & in alias incurrere, ab idis
, irerum cum impctu cxcuti , itcrumque in partes alias
incurrerc, pcrpetuoque motu perturbato fcrri pofllnt
Teiet, FI. Fermcntantcs mafiulfle non modo rapi-
difTimc commoventur, fed dilTipantiir ctiam , & diffi-
pantur inaequalitcr* Quacaufe? Ij^, quia nonnulia
' particuicE minimz fliis e locis -dimots continuo deve-
niunt ad ampli(fimum arcurh repcilcntem ; hinc repel- ,
luntur validifl[ime. Porro : quia area rcpcllens, c qua
exploduntur particulac, jam ampfior cffe potclt, jam
contraflior, ab arearum divcrfitate insqualitatem difli-
pationis rcpctcndam effe puto»
\
■r
* §.82.
dx vkinmm I ^9
S'%2* S$luiic habecar ^ cum {blida cer-
4is fluidis (qaasiff<»/riiif dicuntChemici) ad*
inixta in partes minutiflimas difcerpuntur^
quae menftruis fuis velut innatarit.
Scbol. L Si illa (blidi difcerptio , ac moleculttnm
minimaram. feparatio magna celeritate, ac impejtu pef*
•gatur, eorrofio audit. - Si partes duntaxat aliquflr a cor*
pore (eparantor » reliquis IntA^is , extra&io nominattif«
Ad hane pertinent (ic diStx infiifiones j qualis habetur^
ii e. c. afFuiis aquit, cumprimis calentibus, e Hgno Brti»
(ilb extrahitur (uccus qnidam ^ intra iibras latens , U»
gnum non di(cerpttur,
Scboh 11. Fluida fokendis corporibus' idonet
tnefiflrUa dicimus a 40 diehuS) qui iisdem pleirunique a
Chemicis tribuuntur» Sunt vero diver(a . diverfbrum
corporum menftrua, Aqtta (blvendis (alibus maxim6
idonta eft. Eadem immo aqua corpora quarque duriC
iima.e. c, metalJa difToIvit lapdi temporis« Si aquse
^dmi(cc«ntur (alia qucdam acida , vel alkalina (bluta,
celerior habetur (biutio« " .//^«fl fortis (blvit omnia
snetalla, aurum (i demas* /Iqua regis aurum, cuprum»
/crrum &c. non i^rgenttun. Acetum (blvit plumbum |.
.cuprufn, zmcum» nonaurum, argentum, mercuriunv
Idem eft de aliis menftruis, ut Jfiritu uitri^ Jpiritufalif
marini^ mercurio, oleo olivarum ilfc»
$• 83« Caufs fiJutiomi efi, quad majfuU
corporii Jijfolvcndi mofft attrahantur a mokcuUi
omnftrui ^ ^uam a fi invicm. Hoc enim pafto
£ert debet p ut aliie poft alias aTcllantur a cor*
pore difcerpendo , & fingulae a particulis >
menftrai ambiAntur , & iis^m veluti fatu*
remur» ^
L f N. ■ Scitt,
176 SeSl$I. CapfnlK
SchK Oixi Citpra : mafliilas dinbcistas Innatsr»
tnefiflTQOt Nom vcro non mcrgi dcberenc , ctiin plo» ,
rieque graviratc fpecifica cxruperem inenOrQum quod»>
Ifi&^ Kon, iqquain ; vi& cniin» qus madulas corporis
«iifcerpti cum molccalis mcnllrui confociac, major eft^
^am vis gravicatis^ ,
^. ^4. Solucianem cxcipit prdHpitMth^
qua difrolutorum cprporum moieculac fluido .
jnnatantes , fubin^e jilio corpore in nien«
firuum immiiTo ad fondum fubijdunt, d
Scbot Notatlonefn merctur Whpr^cfphatiomm conl
Iceutiot Unciae argemi ki granda redsQi afFundc»'
gcminas aqtiafortis ^ ^m /pirhm nitri uncias; eflcrvo.
fcct, ac diflbivctur arg^entam* Adjice politam Umcilani,
VenerkS^^ ^^t^^ i fiibfident pqlvcres argentci, & lamcl-
la falvetur, Tum impone larocllam Martu, Ceu f$rri ^ j
£^ praecipitafti cuprum. Fcrrum adjie£la ziftcp ^ five
fianuo :, iftud ab oculis cancrortm i ilii a fpiritu uriu^ i
^jus (^lia ^b alkali ali^uo fixo. prcclpiuuc^r,
^. 85^. CmfA prdcipiMiofiii in ۥ eerfitur^
quod c§rpui jnm perads filtnimi sdjedum forHw
trabat fHdeculaf menfirHi , ^Um trahant particuU
€orpori$ ante diffoluti. Sic enim ma(ful2 corpo-
ri$ primi jam di(cerpti mcnftrqo ambiente
privabuntur^ & urgente fnajort gravirate fpc-
cifica ad fundum aelabentun a
SchoU ht cur melccubc prascrpftats non Atrm
in moicm grandiorcm coalcteunr % J^» quia ad prir
j^UQdi cobjdlqnis Ijauces oon f cftuieunt. "-^
• \ - .
\
_
§. 960 t^ncrnio , aut Gufguhiio haberur ,
eam &Hdufn iiuid6 rmmiirunn , aut diio fluida
(ibi permtxta abeunt in ma(Ias firmas*
ScAo/l Sales' in aqua (bluti» ubi hsc cena fiii parto
^aporaverir, eoeiint in manuras varia? inagnitudinji »
quas tfyfiaUos nominanms i hinc (alium feiucarufn caoi
, cqua concretio pafllim QryftdlHzatio audit. Caaguhnom
• fli;& cxewpium eft in alcohole vini cum {piritu urinx»
vel albumine ovi ^ vel ifero {angainis permixtou Ad
concretionem referri polTunt fnblimatiQHiS » ac mifabi»
les illc vegetationes chnnica , qual^ cum voluptatc fye*
Aamus in arlfore Diatne orta ex mixtione argenti , fit
mercurii , vel arhore Martk c% oiij&tionc fcrri ^ & U«
^uore tartari bata«
§• %7* CcHcritioms , toaguUlioms » jr ^r^M
pallizationcs rtHi tribuuntur vi attroHiva^ qua ur«
/ gentefieri patelt| ut moiecula? duac> fivetfi«
terppiiru aliarum , fiye aliarum emigration«
pcopius ad fe fe accedant» quam ante^ & ad
vaiidiores coharfionum iimites deiatx mafiam
iirmam efficiant, ycgctaHoms cbcmics in^u^^
htdti virium tribucnJa Jiint. Cum enim in m(h-*
JecuHs variis varius fic pumftorum numeruSi
^cdifiributio, varia ^nafbitur vtrium compo-
iitio. Fit igituti ut particula; atiat relate ad
itlras vim nullam exeraht , aat permodicam :
comparate ad alias agant viribos 8t dire^io^
|ie 9 & vigore divirfiffimis,
, S* 88« U^nMh fit, e^mfoMi abeanttn
iluida. Abeunc vero (kpe mingrtjftm matm4
Htji^^m «»trtmt4t i Qc irruptioao « Qc agicatio-
Pf
17* SelHol CapMlV.
M tgnis ITquefciint metalla, vitra &C. Non*
punquam dfc egrcjjmn matcrU hncrogenea\ fic^
plurima corpora vifcoG , ac tenacia hoc ma*
gis evadunr fluida, quo magis depurantur, &
moleculis heceroge neis eliberancur*
SchoL Qqa! fotida abierant in fiuida aglcatlone cor-
Iporis interponti , deficiente .agitatione rurfum abeunt
in folida; lic tamen, uc liquidcm corpus liquatum fu^
Tic homogenehm^ ^, c, ceray metaUa &c. , priorcm for-
jnam' rcuimat, ac firmitatem ; fi heterogeneum^ e» c. la-
pdef, ligna &c. , ncc formam priorera refiimat , ncc
firmitatem \ ab his' enim avelluntur partes o]eo&,qu2
priert ad' firmam cohjeiionem faciebant ; fiibinde verd
•dione ignis delats funt fub arcum repulfivum. His
fublatis reliqus non amplius £e fe attrahunc, .(ckl dilTb-
«iat(E inaii^nt inftar c^lci«, aut cinerum.
§• 89« LiquatMnii iau/s fcre eft vcbemcnt
sgitMtio muteria folidum ingredicntis e. e. ignis ;
qua pofita minimae (blidi moleculx a fe mvi«
ccm disjundx ctrca axes celerrime convertun-
tur, ipque omnempart^m exerunt vim ad
fenrutn acqQalemi qux fluidorum natura eft*
ScboL Licec diverft habeantur molccularum dire^
Aiones , & pun£ta rjribus diverfis prsdica , molecuke
tamen corporis iiquati agunt undique ad {enfiim cqua*
iiter , qfuia tanta fibi cclcricatc {liccedunt, ut difcrimqi
Virium haud obfervari poffit.
/ V
'^ . Scaio
•«riw . ' \
])# mstH eorporum^ 173
V
Seclio II.
De Motu Corporuin.
^* ^O. JgmrAto motu mturam ignorari nem
ajfc eft, lcnpCit alicubi Arijioteles ; fic rede fcri-
pm , omnis enim corporum muratio , proin-
deque omnis in renim naciira efSsdus motu
peragitur. Quare tanta eft do<5trinx praifen-
tis neceificas , quanta in Phj/Jicis eCh poteft
maxima.
Caput L
Notiones, ac veritates pracvia?.
^.91. Motus eft continua , ac fuccediva
loci mutatio. Mobile , quod locum mutac«
Mutatur autem locus > quoties alio ordine (i-
multaneis coexifticur,
ScboL I. Mucatio loci (ine direQione, ac eekritate
cohfiderari nequit. Hinc afliduo moncnt Metaphyfici :
in ornhi niobili fj^eflahdam cffe dire8io7iem ^ & ahri*
tarevu Phyfici ajunr : etiam maffae ratianem habendaat
cITe ', quantitatem enim moem examinanc , qnam e^
majfa in ceUritatem dtiQa metiendam ciTe conAat ex
alias di^lis.
Dicitur aiuem direSio linea re^a^ juxta quam mo-
bilc d^to momcnto fiv^ progreditur ^ five frogrediniti"
tur, Infercs: ctiam corpus in lir^a curva incedeni
direQiofie aliqua moveri , uititur cn^m linea rcw^a pro»
grcdi^ <)uantainviscjas'dirc£tiQ innngiilis orbits paQ»
jlis «lutctuTi '^ ' Gtlu *
174 St^ft CipuiJk
Ctleritm irocatur «j^di^ moUUs , qua aftum tfioA
dmum ffutium dato umpore decurrminin^ Atii vocant
rmofmf» umporis sd J^utium, Utriqae rcftc ; liquct
cnim lioc ina|orcin cflc mobilis 'vciocitateni , quo lon»
gios Q>atium brcviori temporc dccurritur : contra hoc
minorcm , quo brevius (pacium iongiori tempore con**
jficitur. Jam claridirria conlccutione clicicst quontttm^
ttfpMfii fir vmfm div/fitxfrimi ceUrisam menfitram,
S
r
Sdot.IL Dtlfaribnirar tektitai !n 4i/oibf m, &r«ft
iafham* Aifoiuta efi) qua cor[Ais (blatarie itimpttim ,
tc fine ulla rclationc ad aiiud corpu^ mocum , cenaoi
dccfirrit ^atitim.' Selaeiva cit, pcr qnam corpor«dua
ve! «d le invicem dKrcedunt^ vel t (e (c rcccdiint. Sk
mobiiis j^ velocitas ;S C, mobilis aiterius B zS e^
Acccdar corpus /4 aci B prtfcedcns,^ Ivnans motum,
•cccdct corpus u4 Coh diifferenria vetocitatum ; quare
aeleritas relaeiva hoc cafu s: C — c« Gemina hsc
Corpora adverfis dirc^^lionibus motd iibi occurrant, eric -
eorundcm aleritas relativa ^ C+c, Diftributio hse
llfiu erit cuinprimis ad matcfiain de eot^du cerporum%
5 ^
Schk Ut Si C s; ~ , fiet C r » 5. id eft^
iata mehcha^ , ac fenrpore cogmftimr jfatium^ JS 9eb^
ftieas dueatrtr ht eempus^ Nemo jam mir^bitur -Geome-
tr«s , ijui cum quantitales quasvis lineis exprimere «•
jnent, it« confiituum t ftper reSam t^primetitem tim* -
fus dttcatur reSta e^hihem veiacitatem ^ uref '^nita 4f»
fignat ^atfujn perturfTim, Bene habeiit v tireii enlni.
ctmfiitgere debct^ fi per i*edam referentem tempue
fioere concipiator ^e£la exhibens celcrit^tem reli£lo uti*
dtque fni v>e(l;igio ^ h. c. (i .roc>a ducatur in reftam (
ergo cum CT ts^ ^^ debct isee gcmte dc%Jiarc fpM
tittei dcciirraai»^ i. Ifict .
I^ mttunrpmtmi I7)_
PLetn, T !ti *^* b^e^ dat^Jpafi^, ic vtlocitam
^ ' C
.tcgfio/iinir tempm , fi./fdtinfn dhidaiur ptr velifcitaref9h'
Sed m his ^ aiiisqite id genus exprefllotiibus ,diligeilti(I
.fimei moffinte taiUio^ adverttndum , iigno s non
ttidicari «qufllititem quantitatum abfolutarumy (rd dun«
taxat ratiomm ; V. g. fi ponatnr x sz y ^ id fton isk*
d{cAt quaittitatetft x aqmletiijejff! akeri jf ( qmd uen^a
ieterogifM fint ) dum 5r e. g. W/» agefittm denotat , y
tempm ; Verfim quod x jemfer fit nt ^ , ita Ua fi ta
arefcat iu tripluf» > jf quoque fiaa trifio f/iajor^
S t
Sdioi. IV. Sl C as - , ittramqut t r- — ; erie
t t
S t
h Cl t vs ^: ^% JBquaUa tidm ad sqoatia ECr.
T t
h*t. eeieritates Juarmrt moiHiumfafit futer/e^ ut ra»
siottas Jpaeiorum ad eempof^ '.
Erit 11» C i 0 iz S t: t T^ id eft ; celerltatet
/Sriff ift tatiofte <omtifita eX dirt&a fpatiortitn , i^ rtci»
fraca tifiiportim. Ab hac veritace pendcfnt ^eUquc^
lli. Si i sa r> fiet C\: c ^ S: s^
rV. Si 5 £3 j. crit Ct € Si tt Tb
V. Si C -! c habebitur Si s is: Tt f. h. t.fi
teteritates moHlium fitfit aqUales , fpatia ptrturfa fuise
u$ tffftpara ; nara pro ma)ore, vel minotc temporc mo.
bilia ilit cquali veiocitatt donara majus, vci minus C\7ai^
Ciam dccurrent* Anclyticft dedu£}io (ic habet c Eft
iper mute diBa) C i e :a Stt sT. ergo C s T ^
cS t ; /aSnm euitn medior^m &c^ Dividcndo utriii*
que picr C ai c, obtinebitur t T :Si/S t. FA£(a hse
«rqQalia fi>lvcQda in fropottionein ctit St s da TNf»
^» £• D* ^ y
_ I
17^ StBoIT. Csputh
§. 92. Motum partimar \n fimpKcm^qni
ab unica vi procedit, & confofitum ^ <\\xi a plu«
ribus virsbus eodem tecnpore, (ed dtredion6
diYerfa JA idem mobile agentibus proficifcU
tur.
ScboU Oportct tiinen dirtSiones ittarwn virium
non ejfe e diatpetro oppofim ; (ecus aut niobile quiefcet^
fi vircs oppofita aquales funt i aut fi iuaqualet , fcretur
duntaxat fecunduin direfiionem vis prsvalehtis. Cer-
te motus cowpofittis nunquam habebitur, Oportet If.
noH eandeni y aut paraUelam ejfe virium dirediouem }
• iilitcr itcrum inotus Q)e£Vata dire^ione compofiiusnon
confutget , fcd duntaxat mobile feretur vi quidem ac-
qunli fummac virium componcntinm , dire£lione ancem
fingulis viribus communi. Quare debent vireSi fi^mO?
re Geometris familiari per lineas defigncnrur , flib an*
gulo quopiam confpirare j ficque (c habebunt ut laiera
parallclogrammi. c
^»93« Eft motus aliui ^cquahilis ^ quo
^qualibus temporibus a^iquaiia fpatia de(;ur«
runtur ; quare mobile motu xquabili progre-
diens movetur celeritate nec au<9:a , nec im-
rninuta. Alius accekratus ^ vel retardatus^ cum
aequalibus inftantibus in^qualia fpatia confi-*
ciuntur« Uniformiter acccUratus , aut retardatus
babetur, dum a^qnatibus temporibus squalia
refpondenc celeritatum incrementa, vel dc*
trementa; quare in hoc motu celeritates cre«
icerc dicuntur ut tempora. ^
CoroV. Spi^ium mom aquahiti decurfiin| cxpri»
mltur per reRanffitum A B^ D ( fig. yma) • Si enini
per
pK r^^Eion^ J!r di^iianuio teiopiis ducifurrtQa A C
irelQcicacim c^ii^flHW^ refercns, confurgec reQangQlunf
4tB C\ .aiqoi iftod v^Utt (patiiiin , curo f s CT i
ftgo» Coom v^ro : fpitiuni fnotu. mifortnit^ acukrt^
«9 de^uriom «yp.ninicoc f^r maugnium A B C { Figtf
ft* ) » ^91 fi pe^ re£|am A B deugoecur cenipQS , ex»
ptiaienc tinoP i ^, le, 3/"^ 4^ celericatem ex hf^
pjocfacfi tmffifynirer, acfittrttam ^ quse & in inflantibui
lingQlis rai v)BAi09J(n.relin<|uep: concipiaiuur , obrinc^
bicur area Alariji CKprimonf (patiaai ^ cam deaufi
- %. 94» MhtQ nlias divifiones in ntotam
dif^Sum^ rejhx$m , & rtfraSMm f item in mo-
tam fir^^um , oUif «« pftfjfSernm » pnuiuh^
fum^ in inotum ^er m^cbin^ fimpUcet^ reSUi'-
mum , arrviftv4ppf 8ec. qtitbus nomiotbus ^uae^
nocionibGti pronqm t(t inceUigerc, Id lani
ago» ttt» quando mottts rodilifieu^ confijr*
giLt0 801 cttrvilinens , & a quibus aterque
tiribos profidfeantur » nianife(lum fiat,
mlUm i^ikk Hmmff. Mqbit? enim a vi uni-
csdeterminatttm «/ «rrtam JircSionem in ea*
iImi perieverat vi inf rtiar, cum nulla eiusdem
mtttanddt habeatur ratio fufficiens» fi non ad^
fit cattla qujppiam extrane^ mobile determi-
s Mos ad motationem direftionis ; ergo,
. $. 96. 5i m$biU imPffUflV^ du^s virdfitf^
futatmm din&Wi fnl uiUur^ p^fr^Ugrsmmi^
grmmh i
m»
SiUL
• 1
t^i J^&hlT. Ckpuit
Scboh fi. C. Si globas in yt exiftens (l^. f . ) ttti.
|>eliatur miiilu a^teni (ectmdum direfiionem AB, eodem»
tut tempoT^ mana altera (etundum diredionem^^C; 6e
tamen.ut quo tempore globos pertingeret tnotii dequMbilt
ck A in B , fiquidem folt diredione AB impeUcrew
tur, eodem tdmpore mota pariter lequflbili deveniret
cx ^ in C, fi Ibla diredtone j1 Cttcgeretur. Dico t
globus /i vtribas memoratis fimul tgentibns ad mo*
tum determinatus deicribet motu compofito DiagOQt^
lem AD^. ^ x
^ Nam dacatur B D partllttlalad d C, tterum««
quii CD paraHela adl ABy qa« compleanc pa«
nllelogrammam AD. Propter yim agemeitf
direaione AB, perveniet globus ad pun^otn
dliquod reaie BD3 verfus quam dirediontt
M B urgetur; propterque vimidireAione A G
impellenteiti deferetur ad punaum quodpiam
ttetx C B i verfus banc enim itidetp poficiw
brgetur ; quare neceQe eft perveniac ad li«
fieam* B D^ Sc C D. « Porro nequtt Garpas
idem (nifi a femetipfo dividatur^ ac bis po»
fiatur ) «(Te iri duobiif locii diverfi) ^ debet-
ibrgo pertingere ad punaum lineis B D ,Vfle^
S B cottimune ; quare ex A deferetur ih JP»
Deferetuf autem linea feftaitufn quod corpiis
fnotufti perfeveret in fla<u motus unifbrmitec.:.
in diredufti ( §. 2. Cor. I. ) , turn, quod argui»
mentom jnox recicacum fingulis iinese A D ,
punAis applica«i po(fit ; quare mobile' fuccei^
five in fingulis lineoe hujus puniftis e(&, h. eu
diagonaiem paraUelogramm) AB CD defcribe^
te debebit ^ Verita^ hac lucakntiiss per<pi>#
cmur.€LX $t^requemei\
Dp m$tu corpwunh 179
SM. Z. Dixi ; frppter vim tgmim 4inSm§ .
jiB, Mceedet ghbm ai pUH^m atiqnoi nSa BD \
118 m quid «ccelfutn hunc imp<diat? m diredio ACl
Sed fasc ficuc non adjuvat » fic ncque impedit accefliiiii
illam , cam oppoHta non fit linex S D , fed paral}elji ;
nihtlquc proinde oiTiciet dircSio // C, quo mintit elo*
bus sd punttum aliquod linec B D perveniax* llcai
obtinet circa accenutn «d lineaoi CD.
Sciol n» MenGira motus cofnpofitl e(l diagona*^
lif» Camque diagonalif omnis minor fit duol^0« ip^
rallelogrimnii iateribus fimul fiifnptis , patet in omnl
snttuum compofittanc^ aliquid virium abfikaarum ^
]^iideque & ceUritatif deperdi^ DeHruuntnr nem*
pe vires , quc mobile dcHe£iere poflent 4 diagooalL
Qttie vires reliqus funt ^ fibl addontur.
Stiak IIL Inde vero fluit: quo obtufiof fkmt
cti|ulus , fbb quo vires conQ>irant , hoc piua viriuna
s^baarum deperdi ; quo acutior eartmium winm
fiierit angnfus^ hoc deper^i minus ; nam p^tno cafii
smnor ddcribitur diagonalis , altero major«
Schol tV* Non modo fi du« vires componantnr « .
fid ^.fi plures, exfiirget motus conipoficus, qnifaci*
le dercrmtnari poteft ha<f metbodo : Urgeatur mobila
cedem tempore viribos AB^ AC^ AD^ AE {Vi^
iQiiia). CompOttancur pnmum vircs fM^oximie AB^
^ AC^ complcto paraliclogrammo ABC JFtlefcribetu»
diagonalis /9 E lila jungatur tertic A D , iterumqtie
completo parallelogi-ammo AFGD delcribetur diago»
nalis A G i qux ex prionbus trinis reidiltans fi qnTartft
vi ^ £ coTnponetur , obtmebictir deiiique di^^naKi •
A H, quae ertt vta fnotus ex quatuor illia prioribos n*
4
S^,
t|o SeSlioU. Ctputf.
Scbot. K Miroc orilicatis ^ atqne ctiatn amcenitatU
cft prsfens di virium, ae motuum camfojhidnt dofhrina.
Ab hac pendet cxplicatio obviomin quoromcanque
p^snomenorum. E* C. Navis remomm ope, ac fiumi'^
fiis impem a6U viam quandam mediam inif. Pi(ces iii
«quis progredi volentes utroqoe latere aquam celerrime
cauda feriunt 1 doplicique injpoKione co|rpus fiiam dU
ire£^ione qnadam media promovent. Aves doplici ala-
irom imf ciu ft le in omnem partem fiiciUin» il^fiunc
SchoL Vt. Sed non minorem in tby/ick, & Afir^» i
nomicis prxlertim problematis fotvendls » ac itmfl^atia*
ne effeQuum per partes^ utilitatem babet virium^ ac.mo*
tuum refolnuo ^ qux quidem in rerum natuta non da«
tur, at magno ddftrin^ compendio adhibetur &pe<^
Fic aut^ motunm ^ ac virium refolmio , cum vi3 uni* .
ca iimplex concipitur ut compofita e pluribus , quibut
conjuiidis a^quivalet. £t quidni motus, aut vis fimplex
confiderari pofTint ut compofita , cum Jpe^ata direQio» '
fi>, ac effe&U idem Gt^ (eu motus ab unica tantum vi
procedat 1 &u a pluribus partralibus unam aliquam to«
tatem componentibus ? cumqoe |inea qusvia expriiTiens
motum, aut mocai proportionalem vim, efl*e poillc dia«
gonalis alicujus parallelogrammi ^
. Scbol VlL Pofliuit vero circa eandcm diagonalem
plurt parallelogramma defcribi ( Fig» ^ma ) ; quare
patefl: idem motus Jtmplex fpedari ut procedcns a di^
vkrjis viribus compefitis , eundem tamen motum compe^ \
/Sum producenribus* Hinc quia omnes iilse vires com^
l^^itif eundcm eiTefium generant^ tudiunt a^iip§llentit^
ff. 97. Eiiam » /! du^ vires cpnfpirdnui 4^
gMt a^uabiliter ^ui fi Mib^e vires tadim legraC'^
$$l$rint motum^ M ntmr^mt^ mMi femper r^*
^ ' Sm •
.?.
Msm Jifr^ kmm^ Pono. iirts aitibas ( qu4«
rum dire^ones lineis ABf ic AC defignaba
in Fig. lot.) efle uniformiter mihrmus^ atqne
ka comparatas , ue qao tempoi^e mobite fola
\i iecundum direAionem A B agente impuU
fbm decurreret lineam if JSieodem tempore fola
x\ A Cadum decurrat lineam A C Compleatur
parallelogrammum ASGD, dividaaturque dU
red^iones ambae in partes e. c tresi fic tamep»
ut pro ratione virium uhiformiur accikrantium no«
va urrinque » & «quaiia finguHs tempufcolis
accedant velocitatum incrementa ; li. e« ut fit
AFiAI::^ AE:AHi8irwCQmAl:AB
0 AHt AC Dicoi mobile viribus AF, U
if fimpuirum.deveniet in Gi viribus AI^ Sc
AHinK; viribus^^, &ifCinD (§.96.).
Sunt vero punAa G, K^ D in eadem reftat
quod fic ouendo i JF^ AI, ScAB (pcr i&y-
pothfim) (unt proporttonales re<%is F (f^ tjt^
BD.aimAE^ FGi AH j^ IK; AC^
BD. Hsibtbunw {^UAFGy AIK^ ABD
fimiiia ( cun| e^im ci^ca asquales angulos F,
J^B ktera fint proportionalia, ^la tuscTunt
asquiangula» proinde &Iimilia). Erit trgm
jFt 41:=^ AGi AK\ iterumque AI : AB
55 AKi A D. Ergo Ccut AF, A I, AB i^^
cent in eadem re^ , fimiliter AGf AK9 4D
jacebunt in ^dem reda. Quid igitur , nifi
& pun Aa Gf K^ D ^, \n eadem reifia A D.
Per ipfaautem hae:c. pon^a mobile decuri^ie
lineam iliam ; ec||;p moKile vir^us $juiJ$m rff-^
uiris palfain defcribit rlineam^r^^Eaei»
%.
.♦
^
x82 ABkilT. C^i.
miUm, flc rigidiuf efteiidi ^ oteft : A^ -^SGy AiK^
jtBD finit it^wig^U^ Oc fifnilia {quod ibpft mo*
iKu}; quare anguli FAG^ lAK, BADCmt squa^
les* Atqut vero nw eirenr x^ale» , fi ^^ dam punSbi
Jv .( S jacent in eadem ceSa , erUm ponda G^ l^ O
xonj^cerentineademreSas ergo.
S*^Z* A mo5i7i^ impiSitur viriha ^vtrfi^
ra^mi,e. c. quarum una (it «quabititer agefis^
attera uniforfniter accelerans , vet retar-
datis 9 aut amb^ qutdem acceierahtes ^ fed
nan eadem Iege> defirihU femper Hneam curvam.
Pdho rim if B e(fe «quabrlem : vim 4 C uni-'
farmiter acctlcrMntm. Fig« 1 3« Itefum diyidanttnr
ambae iii tres parces, & A B quidem in asqaales ,
A Cvero in inarqua)es,(edpro ratione unifrrmis
accikraUcnis fn^. Mobiie viribus AF^fx, AE
, impolfum deferetur in <?, viribus AI ^ 6c AH
IniC, viribtts^jB,&i!CinD (§.96.}; pnn-
^"^vero (7» Kyl> in eadem reAa non jacent ;
nam reAaer AF^ At^ AB ex hypothcfi non
funt proportionales fe<ais AB^AH^AC^ qua-
re irec proportronales fuot re<9ts pG^IKfBD.
Non igitur cjonfurgent £^h AFG^AlKf4BI>
aequiangula, & fimiiia; prQindeque non ha-»
bebitur proportio i ABx AI :=i AG: AK;
ZQt A I : A B :=: AKx At). Cum ergo Ii«
neas A F\ A I^ A B jaceatat in eadem reda ,
A Gf AK^ ^ £> noa facebunt in eadem rci^a^
dtqoe adeo neque p^Aa 6, K^ 2), Sed fi
^ sftud ; niobiie tiei^ibet curVam , cum lincfli
curva concipiatur ex infinite parril diagonji*
4^ mm «Qoipoiitti v^9^ :^ -
\
Wt m9^ eorptrm: it)
SdM. h R-rfttm nieneo : rigi4i«i *5« 4«»o«gJ
«i G^^K , D noto jacere in eadem rcat. A» /«*y^
!il K . & v<BI> noa funt «quian^l-, & finutoi
dem refta ; ergo.
ScboLlL NuUns erit Phyfieui , fi «d prefinMjn
aoOrinam nin perpetuo admtet. C«P« ^"'^S
q«e projeftam in motn conftiHitum « ^t^ cjm^
^ JieriVium fuum. ae «overi^«aba«erj« jr«j«^
tionem ftatus; quart viriiuf i^trfi ffmn •*» «••.
" ftribee cwyam.
• Caput IL
• ■ » * '
Pe viribus, & menfura virium;
I _^ • ,
f , 99. mrtt aStiv* mifai funt ♦ qa« cor-
poris ftaturri ab ipft inertia requiCt«im pew
turbant. Tales funt wiftnHrtbiUM m impul-
lione aliorum corpomm, grM^t tl^itiw, e—
fn^ > firmenMio ife,
^, 100» OmolcgiVim partiuntur in vivsmf
& tnermm, Vts viva dicitur. qux cum aauali
motione conjunaa eft . « fi platw fobduao
corpui graVe libere defcendat. Vumortu^tV,
V>s oblUcMlo iropedittr , ac proind» w lol»,
conatu moYeftdi ttta.
. /
SeB&f. Xftrmtqac vis firpe memfibeitnfe Tli7(!ei «
CQmptmiis Cartefiotti , & LeiMM^Mui^ quot incer life
^. C>rAr/£iiii toti (nnt in eo^ iir cai|ioPim vivam» qHant
Qcrtuam ex ma(ta in cciericarem daAi «ftimaitdaat
idBb denioiiltrem* <^i Leiiuitsiiutn feflantury vim i^
wn noQ ceteriuee, ie4 fuMdrma uUrnatk metittnmr*
^.lOl/ Audoro B&fc6vifbi9^ fic etiam mfir
9^#/ n^iv^i diftingifendum : i^ vii aHivAfft'
wi^gimfis^ qwB unico \A\i vartuo, unico tem«»
^pons momento genorat vetocitarem finitam^
rajusrtiodi commanteer effe cenfetur iiiipal]-
l^isYeiate ad prim^ /upei^ficies^ qus fe con«
tingunc. Eil icem %ns sBimpcundi generis »
qaa& momento temports folam prelfionem
exercet» qii« in veFbdtiifem ^ion tranfeat^ nt«
ii continao aliquo tempi»ri& intervalio » quo
jp(a preflio duret fine impedimento^ five fifMi
contrarta ssli preffione*
Schl I. Vim aQiram primi generit» Cevk xmpuMioi»
fiem C^u* i^roprie rtcm daitir , nani efFe&iis irnpulfia*
His re£tits tribuun(u|r rQ>iy$fei» ) mdtiri lic^t 4 md^»
^Ui unico illo idu fiitoui {g[eneratiir« Vlm aSipam fi»
mmdi generis mctmw a n^oru genito, filt^olqtie a tenfii.
pore, qoo motus gencraiur ; ita ^iitiiium» ut divtrfii
k^jusrmdi vires ngeuM eadem tempere^ generent motui
fibi mutuo proportionatea; eademper^ vie agepr divftrm
fic tetf^erihus gcneret mottt$ temparibus prQportionalee,
Sct$l. tl^ Duo' acRnic monite ex eodem hlo Befi§^
viMo depronliam r ntterum ad eelerkatem pertinct , «K
terum^ ad laimpm ; ^ utttin^qftie «d diflfoli^d^ varia 01«
iphiiinafi condudt megiiopere.
^ *' ./.-.' I,Ve-
/
/
1« Vtlocimtt namcii (inqiiit ilfe')-!!) ptdMi
nAirpaito t Mcchtnicii, «qmvQCcivi ^ \ poccft cmm
figtuficarc v€hcit4Hm aStuakm » qQ9 lumirfini cft ffcli(*
tiQ qQ«dain in motu s^ bili ^atii pcrcurfi divifi pcr Hvn»
ims , quo perciirriKir. £t porcft fignificcrc quandam^,
quam apto SchciaftiCQrum voci^bulo fouiitiakm appcL
lo». quc nimirom ^ft dctcrminatio ad adqaUm^ fivo de*
tcrminatio , qQam babct mobilc , Ji nttUa vis mutatio«
Kicm inducat^ percarrcndi motu =: bili dctcrminatudi
iqdoddafti {patium quovis dctcrminato temporc. Prinft
ftabcri 'tiQh pdtcft mbmcmo temporis, fed rcqnirit tcill*^
|kia cbntifiu^m , quo motus fiat» & rcquirit motuih
rsbilcm ad accuratafn (l^i ^cntnram. Altcriam intet«
igant McdUnicii eum JUlm dfonmticd cffoi^niann
II. Tcmpitt In mom ^gsi^ m vltiim ficuuiigtm
HktHr ttuplicitcr {|»cfiari )iareft< ftab ? qaatcntlc mortft
ille a viribaa acccptiir, insajore , yA Ikiintirc tcmpa/^
^urat i co enim major crit motut» quo cstcris Jiaribat
4ttf«vcrit 4iiittua^ Hoc icnip»f pcf^tiadt nad aAaalcqi
motum » ncc in arftimanda vi confidcfatar , in qot ^
tittf confidcrari iolct motua qviidam potcntialia, {qh
^ctcrmihatio omnium particularum ad percurtendt
dtto <]uodam tcmporc quaedatti (patia* sdo ; quatc*
'ima via; '& adio iip(a'^rpctao motun^progigncna diuH
^tivs dHrat, co cnim cft mayov ii|c porcntiaiis motus» 9;
'^k it&mVi^ motvs tcm|iQri dcbitoSi ipo mcjQrc (Ctti]^«
fc cgcrit vis afiiva^
§: ^ 1 02. Adhuc vtm monAcm aU mitin^
lfjr# leGernere |uvar« Pis m^trixtR^ qu« ad
niotutn genitum refer^ur t & refpQndet eefaN
ritati genh^ du^as in maflani » in qua ipla
§|MeratuY« Viracccln^Mrix^ci^a^ a maflk pr«.(cict-
it|8e (blum refpicit celerititeniain qiiacunquo
maifii flt« Hipc ooyam id«ojndem «ddii mo«
M| • biU
t96 SiSioIL OtfmtfL
f>ilt inifK<ISoi|6in ; fiqiie noTa Hla impolfio
tempel* tadeoi «fl ^ & c«teris ?3lis, K e. fi
SuaHbttS temportbus xqaalii refpondeant
eritatum incrementa» dicitur vitactikr^^
Sebok Vis motrix recitato (enfu expolTta aliter
f' mi«r nomintri roler. Vis accelcratrix gravim c(i.
ondvs in divcrfis corporibus diycrfiim e&, pro> gravi-
fatc (cilicet mtStut majoris, vel minoris* Ggivittt k$
diverfiS corporiboa ( Qtcunque magna, aut parva iint)
cadem eft, cam eandem in illis ex etdem altitudine de-
labcntibui velocitatcm gcmeret eodcm tcinporc Si
globas plumbcus, & argillaccus ex eadem altitudihe de«
niictantur jif v^ciio., eadem ad (enfimi velocitate deci-
,dunt ; quare gravim eadem ^ eft in urroquc, A% QOn
vif mtrix^ cmii pl^mbum denfioa fit argilia* ^,- ..
i S* lO|^ Viritfm omnium quantitatem »
^e energiain metimnr ab ef&du , qni caulis
'itiis proportionalis (emper efle debet, ' Soli^
cite vero circumrpiciendum,quis efieAuscauf^
cuique tribaatur : motusne \ an celeritas fola i
Sedulo item advertendum » num canfii unm
ttniporii mowwM 0gat^ an ^ommuo sUfuo Um^
rit imtrvMoM
S^ I04« Mmfura virium aSivMrum ttm gf^
mrit efi maffk duEta in celmtotem ; fevt F ^ MC^
Hoc enim majer yrh e& adbibenda » quo mo-
bilis mafla fiierit major , aut qao major velo^
^tas Gorpori copciliandji«
\ .
X
J>i miu ^&rfmtm. 187
&hL Jn ifien(ara viritifii non fitm vtkdtatm
eonfiderandam tffe ^ fe<i motum inde Uqaet, qaod
vis fnobtlt appticata velocitatem generar m •tmukm
farticulif; fumma aatem otmiwm efft&uum afiionem
metitnr ; adeoque^iK»9Mr omnhm vctocitatum iu omni'
ius particulif genitaram debet metiri ?im. Obtinebi« ,
tur vcro bsc fumma , it velocitas , qaz "fingalis pafti>
.colia eadem commumcatari multiplicabimr per niallam«
Sebol IL Leibnitziani menloram rirtam vivanim
lepetanr a ma(^ maltipUcata per qaadrttum otlertta*
tis; adeoque iftis dicitar J^=3 MCC. Stcaatem ar*
guunt : -omnis vis efFedai fuo proportionata eft ; (ed
•iFe£^us virium vivarum ^ft (emper proportionatas qoa •
4rato velocitatum \ proinde & vires viv« (tmt propor-
tionatse qaadrato velocitatom, Minorem probaturi
provooint ad esCperientias > qa« omnes in idem reci-
. dunt. Ponunt geminas glandes plumbeas ^ Qc B mo-
)e, figora, & quantitate =: les. Delabatur ( ajant) glo^
bas ^ per unotn minutam (ecundum ; giobas B per
9 '>• Primus nonnift .1 5 ped. percurret, alter 6as qoa-
re (patiam a glande ^percur(um ell ad (patium ab altera
» fonfedum ut 1 5 : ^o ; h. e. ati i ? 4. Inferant : er«
gp etiam earvim vires (unt ut 1 1 4. Sed i 6c 4 (iiitt
qaadrata de i & a ; ergo« Sed enim ratiociiiationeda
hanc paraiogijmum effe lcxfbit P. Henric. PauliaHf quod
Qt planum faciatj^ non ab(tmilem aUom parfklq|i(inuni
gddocit t Petrus, & Pauiua iter agunt s bua impedi*
> tnentis onufli. Conficiat Fetras tevcam anam tertipore
borae anios, Paulua qoataor teinpore binaram horarum»
Evidena tR, quod effedus, quem gcnerat vis primt, non
fit nifi-^quarta portio e(i«dti9, quem gignit vis (ecnn^.
* Non tamen refie inde conjieitar : vim primi non aliad
'«(Te, quatn quartam partem virium (ecundi. Cur vero?
•^a fcilicet Paalus , ut vim quadmpkm Petri obtinear^
fion tempore borarum dwtrum ^jJkA ituktt dtmtaxic
|W«9r ^vQu cmctki dcbmt^ /f^ikgitm i^v^^ vi«
j3om io M tft^ qQod ^: cum dc rpacio p«rciir&>«gitar ,
DuU^i caiDcn btbWttc ratio tcQfiporifl impeofi. iflud
tgnnc Ldhutzf0ni i Globnt £ 60 pecL ilecurric,cuin iiu.
teret globus W folnm decurrtt^i S, Sq4 vero deUbicur
globui £ ib^obut miuuHf , globus A onico. Quare vU
res amboruni non fm;i( in raiiQne Q>aciorum dc^cvirib*
XVkxn abfolute ^e£laui:un\ (ed in ratiane rpacioram 4i*
viibrum per cempijic, Eric ergo via globi A ad viat 1
globi B ut |s I =) I : tf* Ipfii imma experiencia
«vtncet : vixu vivunon (^w, rttionem duplidKam c^
Iericatum« $it elobi \^ q?«if& ]. tibrar«m , irehiei- j
fas CiS I ; (ic globi J9t mafia =s l libr. celeritas 39 ^
)• $i direfttombttf concrariis impulfi ^bo mut^o
libi occurrenc, FCgredienHir ^nisque poft impulfionetn
fa^am, ferenttiF^uK» etdem vdocitate (quod ^x obierva*
tionibus cj^niUt) , qua paullo mox adyenerantt^ apor«
fet ergo globof iiloi sr^li ance conflicium vi predicoi ,
SaiCk» Non autem fuifisnc ^ les ance eonfli^m vireSi^
fi vires metien<|aB tffmt p mafla muUtpltetta por qua-
dratara c^lentacit ^ vis «nim ^bi •A &i(lec =4 ) » globi
Si lieibnirsjani dc^ma koc {cmm «x eo ckrivanr^
4|ttod corpus VHribiis compoficis impulfum ^tiagonalem
^ercurrat intra id«m tempus^ incra qiiad kterafeorfim
jpedata ^ercnrrifier virit^s GmpUcibus aclam» errartt
jnagnopereit (fon adveriunc partem virium in colU-
fioni^ Aeund«iii deierminajwn^m angutarem deftrui ;
quare nuciqutro. viacDmpo%a| qua cdrpus hyrpotbena- ,
um dcftribiti iammse viriam fimpUcium feorfim fpc*
^atacum 7: Ui ^ttk potaft. St trero 1 qoamvis quadra* t
tom hiypo,Ai9m(k ^le fit qaadratit reUquorum late*
'rum fimiii fiimptia, non camen bypocbenuia xque lon-
^•eftj^ nt ii^a-^r^tiqwa lafera fimul fuoipta adaquet,
^fuare nectvis^,;per qnam corput de(cribit bypochemi*
)imt, ^ U» cft •? iribai itmplfteibatiaorfim fumj^tis;
• \ ' 5.10$
i.
§. 105. Menfur* virium ^iv^orm fcctm^
gmtris Hi4m tft majf^ duHd in if^l^bshm $ ftd
ctim vis* ill^ 3ga( contihuo aliqoo tempi^re;^
erit vis mukiplicau per fompus ttlfs maffir
du^ in ccltBritatiiro 5 hie^.^Tsi: 4MC Fa-
MC
Aa utrinque diyifione ptt r erit T s: ^
r
&i(»l in iflit mivdetii vinbuc idSmetiettdis noti
tnodo rtf//d effkBuam btbcri dcbec , fed & fmjnr^m >
^aibas generantur* Sic duphs habert Vires diciincis '
cos, (fd dtipium opul» eodem temporC) vel idem odus
brevtort temtK>re perficittnt. SAtis etiam patet tznitm
tm :si iibtts «emporibut eosilem pro^iitre dTcatts.
^ ^. tCM^. Bnerjjia vii acetkr^^U ^fiimmds
^ gfi dfiia ctUritM gtmU^ . Vis tnim hmc^ quant
interea )^ nominabo > foium refpicit pun£ti
cojusqut velocitateni genittm ; t maflt omni«
fto pr«rcinclit« Cum vero mottis acctleratior
fine fiuxtt temporis ne.cMcipt qoidtm poffii|>
erit If' r s:: C Faaa. mu^inqae diYifion»
_
per T obtintbitur W^ « *^ ^
M9I 'V m- <•**«**-* C$. ^ctr ) i ittmni cKvidtn^
io amba wfaiiia^ aik| mt M. fitr ^ st «^l fr-
ftiliter tuten /f » — t cr»^« -r- (J^ i.txipi%
. - / . IV.J
. ' ■ . r /
IVO b. «ff vk neceleramx efl dirtRe\t vis mnrlx^i^
moerfi ue fneffm% Qum in tnallis divcr(is eo mfltorcm
^c opoftet vtffn acceleratricem ^ quo vis motrix ftierit
major , & mafia 'minor. In mafla caideni via aecekra*
trix «idciB el^ fuac. vk motrix.
CapUtllL
Dc Con£i£lu Cojrporum.
$. 167^ CoHiduntur » ac confligoot cor«
pora^ quotio^ in fe fe oiutqo-aguDt» ac rea*
gune» Agunt yero\ ac reagunc» ^uoties aU
terum^ ab aitero urgetur ad mutationem fia<-
tus iui» quod fieri foiet corporum impsBu^
ikw jeorttiiaeai imurfa 1 aut wcutfiu
^. IoS« Imfiieffmi corpora, ii onum coo*
iHigit alterum diredioni fux objedum* In^'
unmM^ qiiorum unum impingit inaiiud vel i
•Qie&eoiy vei ad eandem partem motum»
Jkeutfunt denique » ii unum impiogitio aliud
ad parte^ oppofitas motuou
Scbol. Mthi dfinceps impiuffef e^rferi^ dicenntry
iuHaeMi eenciefet almiin (f^i^aeue dice^oni Hm ol^
jcdttni; fnovrr^r^ autetn, (i nnum impinget in aiterain
fci^e^ns lemim 99^m md eaudem partem. Qemr^m
eidcpi%ttificatajecijnlni» <^«b ^
^«(109. Cum de conflidu corpprom a*
l^ri fiMcmeodi liiM MjTAeta dora a tnoUi^
^^. : '
tms» M.n elaftica ab elafHcis. Iburs AvA§
quorum figaraab alio iropingente non mtt<«,
tatun Bl^icA nominavi , quae fuamec vi ni«
tcintur recuperare figuram amillam i vti ekf«
tenfionem.
Cbrffff. Qotre fi corpos Jsimm impellit aliud itt»
dem iurum , nihil de vi ioipellemis trnpenditar in
eUum efTedu^fli, h. e. in partium compreOionem. Im*
Jtenditar autem in confliflu elajticorum.
ScboL Agam primum de eorperibos iarky tmit
itt^Haftkki in.utrisque ciMifiderabo imo impi^um
edo ineurfam^ jtio. 4C€urfum,
^. I lO. Si €arpuf durm impiu^t in diud
dtirism ^uitfiiHs, mevmtur ambo fo^xonfiiSlum c$^
Uriiatc commuHi^ i^ caJcm^ Nam corpus per«
coflum non movecur cardius^quam pci^cution V
slias permaneret conflidus. Sed neque mo^
Yecur velocius, quia percutiens (blum agicia
^rcuflum > gnatemif tftud obed: iiKui mocui;
non autem obeft amplius , fi eadem velocita«
te feranmr ambo; quare nulla fiibeft ratiO|i
cur alterum (eparetur ab altero ; ergo. lC
fivincit iilud j^xperientia in globis aa pef fe«
Ao duro^ proxime accedencibuit
$.111» Jn impaSa mpmrgm tiltFrH4i
#aii9fNM{/ d^uMut ■; » Sic mobile A^
le «liild S i pmtls ma(Si dioi^r M^ celericaf
3 toc»
> ••
fjltfl .MhlL Csptnlir.
«iite confiKtum C; alcerius maflTa vocetui; f%
cctentaserit:^ zero ( paniturenim quie^ce-
re)« Utriufque celeritas poft i^um zs JCm
Mobile4 unpingens decemun^t akerum qui«
•fcens ad motum , eoque fcnfu ei communi*
cataliquos celeritacis gradus^ & ita commu-
ATcat) ut pofl: lAum amtk> eadem ceteritate
ihoTeanmr (S. pr«,^» (^arein confli^ti
celeritas Cdiuribuenaa eft per mafla^ M^Sitn^
pro ratione mafTarumi cum in (ingulas utriu&
i|ue maflk pariicuias fic diftribuenda. Hoc
aotem ip(b celeritas communis x tanto minor
efTe debet celeritate priore C, quanto mafor
ffl fumma maflarum mafTa unica corporis in-
eurrentis,M. Habebitur proinde harc prq*
portio : M^tn: M :=i C: x Fa^a medio*
MC
mm dividendo per primumifiet * s: ■■>
MoL A celeritite commuat ritc inventa pendet
fi>l<ftio miorum problematum»
U Invtnirc celerMwn amiffkm a corport impi^
gfnte. Invenietiir aucem , (i ceieriias caromunis poil
i^laai fubtrahetur a ceieritate aiue confli£lum% Erg<^
MC *
C ^ — —— — dabit amiflam celeritatis qttantitacem i
M*i*m
Siuim X voGO. P^rro ii Creducatupad fraSionem fub
enominatore M+ m (quod falva ^qualitate (ieri
ppfTc nemo ambtgit , nam i s t ;:? | ni^ , ^^* ^ ^^^
MC+mC
A«biiur C ?; — — - fafta fublUnitione cr'4
2V $otifiifh Hitpm^m. X9%
jl «3 «,,«»..„...^.._«^ . Ciiftiqiieqadtititate$4%
Itooftcnex, obi tantDHi adeft dt pofitivd , quantam de
w»C .' . ■
negttivo , le (e tolkmt , erir ^ S3 — -• Ope^
Af + w
rttibnif rite peraChr ittdicjam erit , (T qu^ntitas celcritt*
tis apiiffie addita celeritati coipinuni poft coniUfVun^ ?5
AfC + «f C
cclcriiitti ante confliaum. Eft autem — — ^-' •
S C, quod fafta numeratoris pcr dcnoroinatorem di«
fifiooe iiquido perfpiciecur.
A\» Detmniuart ccmfjnmem qwmhatm motm p9/l
fmpaRum. ^. Quantitas motus cA maffa dii^ in c«»
leritatem ; quare ^fumma niajpirum ducetur in ceteri*
MC
latem communem, h. e# fi ' ■ ■" multipiicabiior pcf
M+m
M + m y baSebitii^ commcinis qimntltat motos ti'
MMC^MmC ^.
I ii^ ., > Si deniqtic frafiionis numcrtfor
iividctar per flenominatorem , repcrietur quotient :ss
MC M enim continctur itiMMC pcr Af C, quci^
ticntc ifthoc multiplicato per divirorem A^+ w, faSa.
que produfii fubtrafiionc • dividcndo nihil crit uitra ^
f uod dividatuc»
GfcS, Etiam ante confliaum quantitas motus :ia
Jlf C Qoare pcncs corpora impingcntia commuuM
quamitat motus pofi cofifiiSum s^ qnantiidsi mom ofiia
tonflidnm.
ScboL II Jureritfiwnnulattpplicwflenumeris. Fonc
M ^ 6; C si 4; Mt sa a. bit ^lcritas comma^
N 7 , nit
/
/^
«lue cenfiKtam C; alterius malTa TeoHat: m^
cileritas ertt =: zero ( poniturenitn qute&e*
re)« Utriufque celericas poft i£tam ;=; x«
Klebild4 impingens decermin^t alterum quj«
•fcens ad motuin» eoqiie (enfli ei communir.
cataliquos qeieritatis gradus^ & ita commu-
Aicat) ut poft lAum ambo eadem ceteritate
Aoveantur ( €. pwc.) • Quarc in confliAa
celeritas CdiUribuenda eft pcr mafla; M^Sim^
pro ratione malTarunii cum in fingulas tnriu(l
fue .nui& pariiculas fic diftribueoda. Hoc ^
Mtem ip(b celerkas communis x tanto ininor
efTe debet celeritate priore C> quanto major
• ^ft fumma maflarum malTa unica corporis in«
carrentlsrM Habebitur proinde hxc prq*
portio : itf HE^ m : Af :=: C: m. Fa^a medto*
MC
fom dividendo per primofii)fiet x s5 ~~— •
Miiim
JieiaL A cdarittte comment rttt inrceta ptoAit
loleito mioroin probieniAtufn»
L l«i««tirc peUri$0itm 0miffkm a corporf imfiaf^
: Sfme. Itiveiiieciir aucem ^ fi ceieriias coromunis poil
ii{|i|ai fiibtnihettu: a ceieritate aiue c^nfliflutn» £rj;9
C •« >^"— ■' ■■ " dabit ami(ram celerltttis qttAntitatcwV
M+m .
Sgam » voeo. P#rro H Creducatupad fradiontqa fub ^
enominatore M+ tn (<}uod &lva ^quaiftate iieri
' pofli; nemo ambkit , nam t;z ^i^it^ ^ &c. ^ obtl»
MC+mC ^ *
Atbiiur C » ■ I &3a rttbltiudane erii
1
l»«4 , ■ , CuiTique qcKiotitftte) 1%
iDOgcnex, obi taRtnin adeft de pofitivd , quantnm de
mC J
mgativd» le le tottaiif, «|ic if ^a ' " ' • ^p^
Af + w
i^atibnif rite peraO» itidiciam eric « fT qu^ntitaf celeriti*
tis afniffie addita celeritati cof^miini poll confliftun^ s^
\" MC+mC
ccleripati antc confUdum* tft aotera — ~^-^ •
m Cy qood fada numeratoris per denominatorem ii«
ifiooe lii)otdo perrpicierur» ',
41 • Dttmnjnart tamrnunem foamltuUm mom pfi
§0fptt&Mm. 'I^« Quantitas motus eA maffa dii^ m c#k
leritatem ; quare ^fumma niafjkrmn ducetur in ceterii*
. MC
nttm oommunem^ h. e« JB ■■ ■ »'■■ moltiplicabitor pef
ilf *f » ) ba^ituf commonif qoantitae mocot :i4'
MMC^MmC ^
■ <H: '^* Si deotqoe frafiionis nufflotino^
Af+f» >
iivtdecar per denomhiatorem , reperiettir qoocfcnt ^
MC. M enim eonnnetor in MM C per ilf C, qtiOP»
tienfc iftboc multiplicfito per divirorem Af+i», faOa*
«oe prodofit fobtrafiioBe « dividendo nihil eric ultra ,
fltiOii CmVi aaciiM
\ - ■
Gf^f £H$im ante conftifiom quantitas motos s4
3lf C Qoare penes corpora impingentia tcmwmui^
quttntim mims fnfi em^lMmm jiH tpimmisii mtm mm
9onfii^nm.
5ir(6a/.Xt jTiTeritferaalafippliarilflenttmeris. Fono
Jlf S3 6; Cai 4; m aa %. Srit feiericas «ontmo*
t^4 Stiholt €ap»t1sC
mC • 8 • - '
ItriMtis •ini(r« ^ aa —• a: u pcbiqut com-
■ . .3fMC+Af,»»C i^^ + ^t*
Qittius qn«ntiAi motitt — ~
■*M^ £S <MHto
• ^ . • • ^'- ^
.. • ■ ' ■• - • '531
5« 112. /1» tHcurfkJurffrum ^fkrka tml
mnisM^Mtur " ■ » ' > PoiTunt nttnpe cofw
por« incurrentia {pe<ftar1 ^ tanguam fi len«
ttus motum ^ quiefcat , » & ceierius mottim
fpla celeritatis differentia accedat ( eft enim
f^ Propmiom Aritbmttka 4 r d t=: la : o ) ;
pnetur propoicip i^giiens '^ M ^ m l
fy )k C ^ c : ^. Fifto inediorum di-
^ifii pcr ^imum ^tinebiiuf ^c sss ■ ■>
DefigMt Verty .X celtritttem communem |
quam (bfam mafla im obVinefec, fi quievideti
Sed non quievit ; neque. de celericate prius
£abita quidpiam decerptutn fuit; qiiare ccle*
riias jamantc habitli addtnda tH ad ctltfita-
— MC^ M^
nm rt ccfls* Mqittifitaaa i Cimma — --^^ — — —
y
# € dabit cclcritatcni comfnunem poft coa-
fiiifttHn* Q^^hf it^tcfn « rcduGcnda a^ wn^
dem dcnominatorcnir JH Hh m obtincbitur
i^ - ■■- • ■ ■ •' ■-' -^ '^st ■"'' '■•' ' " '?*' '• \na0Ei
- i€-t^}ant}V
•** ••'.
ScM !tenmi*c«fri!t!i c«lerit«it «iiintnm! fvft hi»
CHrfiiiii ftcititcfit IMatio pmbletn^tiiin (e^uentiiim i
i, Ifmvi^rt u}eYit((tem amijjkin iu c&tphre fifciir*
rtynt^ 1^> A celentite C ante i^hifn hafoita fnbtridia.
fOjr «elerim cpmfnums ]^ft idufn; dfiTeientia d«bit
mantitatein ceierkatis tmlHk ^ oimtni jc vocarc iibet»
Omcc C >, -^-^ — ^— . 5* ik; P<m:o fi Crednectnf
; Jiifc+«c
i^ caadcm 4cnominatorem M^m^ ficc — •
MC+mC^ MC^m
cr^C Fifta&MSillttoittfit"''* * ■ j^« ■
air ici C«mfthtndo ^emiaoi jper' omil&ohcii] ^ipmSf-
wwi 6 & toU^miuoi habebitur «» ■'-"' "
p • • >■ «
n. hmfiift tehrimtm ati^i^m « c^rp^rty im
autli imurrfhittir*'^ l^. A ceieiitate comtnunt fubtrt»
fifttur celentas jam tntcliabita; diffcientia «Sabit cclt»'
;ftfc+wc
l^ MktL Ctpttnt
'■ ■" SCK 4V ; iDIBidil ^pMOtfltttibttl
«k»«a«M«MMa»ii
le ft tollemilMikMptritter « « ,
J^WwWTftfnmFW «IHPMnHOT MMIillMIflTi
MMC*Mm^Mi
fiiaiAiim niifliiiiini fitflott.*''» <>
dabit eofiimQnem qtiMititihNii mohii. J«m fi nwne-
rator per detiominfttorem dKvidetar« quotiens obti*
fiebitor ilf C 4* 19» ^ Hak eft eommanii ^uuttltis motnt
pofteonflidom;
CtffilL Btiftm ontd eonflidiim qiiantitis motU| S3
MC^ m 9. Rur(bm ergo communis quantitss motus
foSt conAiaum e: qoantitati motua^nte confliftum.
|i. II^. In MCttrfa corpwooi c^ieriraft
cottimunii aBquttur — — — , f^^m fi to*^
f a celeritai relati va C if c in ibmmam mafla*
diftribuenda fit, obtinebit^ur M 4f mz •
MC^Mc
C^ig. u ^ At enim corpuf
M4!^m
re alterutrusi t fiyo otrumque crieritatcja
prius habitfiiD Vmittit. ( Tiribui oppofitis mu9
fQbtr«li«Ada I fict — ^_ ^
Ortfft Si HCx «•««, <«P^ <l«fefc«t < •*
* ■ ' ■ . ' *
t nafl* maflk. & celerit.. eeleyiwi W«*;jftr »•
ii mtffie &it iretipiroQe. ut cempaiW lm*t ««t « «
«I C.
Seh»\ Hebil» c^erim» ««(vawai «V* ftdU, *|
«ciot dedocamoi; fcqaenria ) , . '^
•^ l. ii,»««r« ^crimm -W*,* ««?»'* •'*!I!l
«itftft ^aB«c«>«itv„ habAiw? C- ""JJ"' *
MCt«G 3»(K:+«C-MC+ii«
Bro CiablUtaendo, •*"-: — » ^«'t j n ' . „ "
lltfll / iw + w
Af+iw ■
stt0M UmiM tnm, Tlh A4. eeiecitiwn comroanej»
Doft confliaum addatur celerltaa ant» c»n^®°?'i.'l**
M>itav — — — Me e» Si»e ■
Mt« ■«+•
MC+Me • ^ i
\..
UL tiitirmiiimt^ cmnmmm y>uiii1*»itf
Y^A mnfiHtimK :^. Gelerita^ eofBouniit p»ft cwA*
AtC^»e
Hmg^ *■ ■■* dQCtfctQr m (uii^m niillbtia
itf-^m Ohtincttoir ■ wmp
JUrAim $i&i attmer atoni pec <^enoifin>jtftr€m HpSaam
coa(urgetquota$MC^ mt% ^ . '
m
CorcU^ Penes corpora occtsrrentit» & offcfi^ A»
^Sttonitm confligfncki eft qaantkfts .motitt^ante copffi*
fiojo :=: . Af C 7- /ff ^. ^^^ cadfiisi' cft j^ft coii4|»
&azn^ quc ante coafiiStmiu
^kiplTL Si Ivk wmw t%fimiti Kbet qa«itit«i^
tem Cve mdtus, ieii celeritatts amiffie» tut ac^uiflt^
4icatar mafTa M z^ ^ ^ 19^ ii 24 celentas tTz:;.!^'^
•f =3. }« Qua aiethodo SaguU rcperirc ticett ^ docei^
jtatlytieir» quas max dedi, formobt»
SMoKA Plarimt,tc poMierrtmt {tne Ae»reiiiMM
, fBidts veritatibus deduci poiTe tefiis mtbi eft Boshv»»
tbm tn SitppL L. IL^ad fhSofiph. Sutyatu qo^em qut
. irolei^coiiraUt» '^Sgo brevttttia cta& iatenmttere eogor,
$i 114« Jd ilafiica acceda r Vif elafiica ^
jgpcatur vi comprimimi. Nam vi elafticft fcfi^Uwr
cornpreffittni y.-.jk Maiginir \n com^rimeiis ; .
n^aatem aftioni aEqualis^ £c concrarui reaAi^
^t 1 15« /li tU^icif CdftfiS^iinihi cadcm ha$
htur vi$ clafiica ; fiam^ propter vtin daftiQam
«lc^rias comprimicur corpus 4(ef am ; proiiSN
../
dM«8i^fl ^^tiS^^Stmptt zs vi compriinciU
tiy^corpora ebftica in coitifliAtt iimitm aG«
i|uir4iiirvim^l«fticam. ^
^" .J5!f ll<J. -iii C9n§iBu ct^icorum M^etur id
wiUt ifTM^miis^ ^mmitur infiquentis. Prapc^
^W$f Miin per .pompreiliofiam * infeqiientif
impellmir W^W» qoa prios ffi?tbatar» HrH
Siw$\ inrcqqens pcr vim elafticam prjrce*-
^cntfe iihpclHnjf dircaion^ pri^t cmrMjir^
«qm impulfio contraria direcftfeni mobiltl
imminuit ipGus"teler!rat<5m } faAa vero jaxti
^dirca^pnem aogei; cclcritatem j ergo.. -
$M liy. 1n C9nJH3u dafiici^mm imwmntium •
§cquiritur $^cm cclcritii relativai qua ctyrporapcjt
ionfit^um afi rwjiupt^^ xfua fuit anu conpHum^
^ua corpora ad fi* ^ccedcbant. YiSi cniip ^ q^i^
confligunc clajUca in fi fi incurnntiay eft foli
differentia viriiim abfolutarumj haic vcro »•
^juatur vis eUftica , qtia prior eorum vis cli^
ditur; quare poft confliAum eadcm habetur
vis rclativa. Uhi eadem vt5| ibi eadem wle^
irit;^ relativaj^crgo.
CVoffi Si ecloritas relatit^ caclem ant^, qti« poil
eonflidiuiH ; ctiam mtncptibus Usdcm mains. candcrm
cflTe cportet motus qaantltatem poft I^am > quc cru
Schl t Tficoremati bi^ie Innitunmr ftqocmla i '
t Pmwtiiafi^eceUritatm rehtkam ^, fUAfot
^mifiiSum wmdjirlc rcccdumik Si»l m4<&4^, fkmj
\:
A«ni<»; nmtk mtntt iduoi e^ poft idui jr« Cfl«i
ftns rttttirt « qoa eorp<Mra «cMl^ntt mif:C^ 4; qns
rece<lont j»"« x ( jT. Ii6.). Cqoi eadem iit celcritM
c)ilHcorDnt a (e recedenciom „ qa» fbk focedenttaai
(|. prxd ) t habcWar jr — le a C— r« UrrtfiqM
iddeneb x ( quod fit traitciendo jr in pemiti thihifll
fub^no cMiriirM) erit^s: «4*0-* ^« EftviM
«nte c«nfli6liiai quantiut oi0ni& s: MC+mt; peft
ftftBffi » ilf X + 01 j^ ( V P^*^ ^i** ) «^ Quere m^
^i^mczA M X + m^ RorCiin i qi4ft Ja s + Q
r^ Cy txlt flftj^ s; #ijt>{*faC"-*n>«; &£bqiie rol^
^ totione pro my orUtur ilf C*|> m£ zs. Mx + mx+ mQ
w^ m c. Sl quaiiticaccs notae ftbignocis (eparabuncor ^
SctMx^mx^ MCi^mG^ mC^mct:^ MC^t
m c^ m C^ Iterum dividendo atrmque pcr M9 ff^-
MC»%ih^'^ mC
^J. !• axiom. 4») obtmebicur s » ■'■ ->
M^^m
lAw cft celerica& fnftflsr M poft CQltfliQuou Invenr^
Valore de x nnllo ncgotio cruitut valor de y. ' Eft
tnim y^ x^C ^^ c. Quare sqqaUa cqualibuft (abw
MC*i t/»c -^ «( C
HitUendo fict y ss ■ ' ■•' ■ ' " « ■■ -fi C*** «•
JLediicendo C*^ ^ ad ^ undem denominatorco» Af 4;M
a Af C* 2 »i C' -4 Af c 7* wic
C^it : jr s: ; ^ , ,■ mV^m» i ■ • Conk
aAfCijifffc •* Mc
irebcndo terniinos 6ct»y^ ■■■ ' . ' * ■ » '«w »
^ • . Af*f»
Hatc cft fllterius ma(b f» cdcriM poft coftfiftum»
.. ;. II. Dturmiuare teltritatem mt^pm « maffa M,
^tr i^Ur^ta^- celeritas'<ju$^em poft eonflrftum « C9«
ti €iBjli^ corp$runu «Ol
«tleritittt miflki 6.e* C - — »— ^— — :a f*
JlfC*fifC MC^mC'^ MC
fre C foWKtaendo , ■■ ""^ict ^ '^"*^ ,
JNr|.ifi M^m
^ tmc^^C tmC^^mi -
Mfii M«t«
IIK Dmi mkm mhfimm mftjfimm « m^
m^ CritfHit «iiMHiein •nte «ciiifliftiim UibtrthAtttr •
«ihffcitt foftiWftftlffi * aM6wn|ii «Ht^cclcrititcia
tMCiiiiie«« Ak
ifeipifiiim r •* |«M»^ '""■" •^ * ■•
^llfC-il*^» ^*»iie
M^m ■■ ' "
IV. JHiivfiiift mmmhamm mm^ f^ €9f^thmi
|)t. Docannir fingqm miflk i» raat celertNces , quae
t conflidu habent« Erit ^uantitas iMtos jin malTa M
MMC^J^ikMmc: ^ MmC
•^ '•.... I T' ' ■. \ in fnaiw m^
M+m '-
^iffiMCi mmc ^ mMc -^
^ , ^ Quantitaa motoi
ai maffix cglUSimJkmpti erit lumma inarum quantfti-
^ MitfCt^i»CtMi«ct«»wc
n««MV
p JtfCff^c, qood fi£hi mineratioris per dcnfinuif»
)
^dM^ JZ> Iiv reperiendt ciinrmim qtumttne
p» pcpe!^ corpora non elafH^ , comp^india ux\ UcQI^
OHii^o enim deiUMninatore celeritatu co^nmujm exhibcC
'iHlinem^ quaptitarcifi m&^% poH: conflidtum. In cor«
*poribuf «laflieit eoinpendiaria idbaec opcrario io^uifi
lloa.4;kabei, cmi non fumpJUi: majfarum ,m eommuneffB
tUquflm eeleritat^» Q.^J^ula^ n^ajft ia colqri^tfs j^
j)roprM# 4veud« fint. . _ ""--. .^ .•^ ^
Scbol llt Verltatcf noftnollts hic Jrfcitdi^ribam^
S^s fac9e ex •i^miiiar^ doArilltf Mrtmnr : > - «
«? /1. 4S^iffyifrAmtfj^e^i»«|lcf3^
in moffkm^modmn iugenmn , nc duram ^ mctus omnit"
rib "ieQt^^ etcfimgmmiF^ ( iaifit;fiMf et^^Bfi^Qmi^ naflb
fuppleat celeritw pMiQ iugens}* Nam a conflifln
llabitiir cclefitaa «MiniMi» m^tp \ '■■ Cv^ H4«^ •
Pftno maflam ineurrc^ntia ilf =^ i« ; ^^^ cdtefilftqia
Ai C .
C=:' $i mafliin oujeficntis « s3 looo^ tri^-..> a , ..^
^^ i^n . -r ^ qu« lam niodi^ eft celeritas » ut in-
. *rtvmi corgpris qiucfccmlsj^ aut rcuftentiaai oicdii» lel
.friftionis lupewre haud pofflit.
, Plaufm imbite habetur inft^r mafl^ omnind^ Su
gentis ; quare fterum motut exftingui dcbet» fi irapaft&t
iiiQdica eclmtace in iftif d fiat^
!lv Slf rtwsJS? )Wr, t^ mfii^rim ferfeBe ehfiictt,
tf eqnatts , poJjl[' confiidum pertmmm veheiia^t
tuat. Sit cninl rtafla impingeus M a 4 ; iftiut
^elctifai: C ^ «. 5Jt ctiam mafffa' quiefc&s «t
;;; 4; «ric Ifai icMm ^ o^ • V«teetM ntffariAI
p- *^
peft wiflifttt» s: ■ ^ »■■■>,■ ■ ts ~..iii- 34 ^;
(§.117. Sefaol. I. ) • Alterius vtro «mftfiie «n vdectMt
aMCfwi?— Mc 4i
^«^«•••MiM
/. Mjm 8
]>ermi:tdri vclocitates iuimpaSu nemo iiofl vktet«-« Ip«
*JMi vhane pertniiti^fenem ocisiiii>f»rpAre liett in ^^
globorum ebuFneo.rum, quororo centrt iiBt in'cfldem
vyoA*;' TMm fi horum primus » csteris utcunque fub*
mttti in^pingM.^^celetlMte ^ g]r«l.:i|i pmfniiim^^i
«^uriem y poft conAiclum quieCcent omnes » ultimucn
'fi ^emo , qui eadem^ celoritate 6« grad. 'abibit, qMuiiv*
irfipiugeus reQ>e£ltt praximc^iequemium.
%Ao* Sl.M'ific§irrafin m^ firque ceteritas nHiflb
f» =3 j ( reliqua atttem pono eaciem^ qn« (tipra)»»
liabebJtur- celerha" SDaf& M pofk confliaum dH
•AfCtaww?- wC fl4t4'-'i»4'' . ^4* . '
> ■■ ' ' ■■■■■ !■ ;s; >"«i ■' u > N> ■ s; ~ cs }• E<
iiliCtw^f-^Mc 4ttift<-«n
jdterius nalGB m as ■ ~— s; 1 1 ^ 1 |i
Mim S
' s3 — :=$' ' 6« Atqu! ' Ec itcruBi ^ermtttanttir veloeil|«
^ JDentque (t JU bccurrat fy»> eadem c oofurget vcloi*
citas poft conflifVuni» q^ iu iuQurfu f^ iirc&io folum '
ld>iWin oppofitami qui^«:itei:iiai hatiebtfttr cQmai(i«
tatio cclerttattfnu - -
III. Si maffit impnmmet /uerht perfette ttaflic^
^ imefutbf, fmri$megk\M jam ijuiifcm ^ j¥» pre^
•» V
r
9»^ .$$9$m Qtputm '
hm f'tfni£lkni$ appcHo : qaem iteruin cuai
per{)eiHiicti]o efficit direftio mobilts pg^ t^
pSlunu In Fig. i^. wlCf eft angiilus ifwidcn^
^it. F CB angulas rtficxi^niu In Fig. r^,'
^ <j J7 eft ang^lus tncidmtke. UQ H angulus
r^rdiionu.
jr« 120. CoffttT ipt$d<mkfn$ ptrptndiculariur
inciicnt in pUnum durtm pcfi ptrcujjionem qukfiiCm
Rado facile eruetur e ii^quencibus« *
#
f. 121» C«rpMf ol^ffiy^ intidtmm pUnum^
^9 durum » ^o/f ptrcujjimtm ptrgit mavtri pom
rcMtlt ad planum ^ u t^ boriz6nuliur. Nam fi;
mobileL in A conftirutum ( Fig. 13, ) feratpr
ifisrfns pJanum J)CE dtre^ione A C , conctpi
poteft urgeri a duabus viribus confpitantiVbs
ADy 8c Af { §.96. SchoK VI. ) , altera per*
pendiculaVi ad planum/ altera paralleia eid^m
plano CDE. Dnm^^niobile contingit^lanum^
viseigis perpendicularis A D eliditur per refi-
Aentiam planj^ Vis autemparailelaiff ».quia
jiullum rcperit obftaculum > tota ' perfeverat ^
'^nKlndeque i;ram£pr||t. ^pus fecmdum li*
neamCf^.
Corott^ Er^D fiTnoktfo kicydit)m;|ptoui^ Mifut^^
perciiffio ofeti^ua iiiki«r td^ c^mti vis totaiis egilTel
l^^rpendicuifti^ker^ & (^vil^sfti ]>ercuffio Uh boc 11)100«-^
t(k dclct^ quo magis fuerit obliqua^ Iftiid BaKftat
jioJilalcti Kiiiic lO obfidiOYiibus eurant {cdvilo , Xni dx*'
tt&VQ globotum fit ad plantim tnceuitim cbnrellciidoi*
fmt, ^isam«&iti t^f^ «Q«nSll»t ^tlWyi^ua^ i^-mdxiiiio
»
y&p«ifltcuhivi$^ Scd & pontfum , mvinm^e ftfuft6#
i^ibiis id ex^iorattirti cft > feinc moles fiiftcntandis pott-.
Cttiiil columms aptaws iw compoiiuiir, utln ftcumen dc
fitiarit j .lic ricmpe aquafmri conrra illas crumpentium
htipctus admodum obliqHfit rcdditur , coquc tp& mul*
ttitn itiJi>ii1tur. Hlnc cri«in haviam prol-se m •cumcu-
rf)c«nt; Cerre, fi aqu* incuftant ili.nAvim, ni^er ht*'
l>etur percudio ob acumeuprone ;. (iiTHHtcr ergo prora
^fsomintta firindens.' floAjBS miuoreia cxpcmur riilltciv^
$. 122\ Mot^ .pvtpmdkuUiriw incidem in
ji^num fiffrBi tlafiicHm^ ftfiUtcAdim^vtkckm^ H^
dirf^m^ tput^dnmirM \ iiAm«pianum perfea«
cUfticum perca^ne corporis oidentis com*
primirur ; haic^ vero fui compreflioni refiftit
fonftanter j quare motns mobilis (enfim bn»
gue(cere^ ac Tubinde exftinouf deber. Hoc
.cxilini^ partes compreffae figuram priorera^
refumunt moru acceleratp > eosdem velocita-
^s gradus (itbeundo , ac prius motu reraida»
to merant comprefTa^^ Atqui Vero iHud (ieri
nequiret ^ nifi mobile perpendiculariter in«
^idens in planum elafticum eandem vian»
celeritate eadem relegerct» qua. adveaerac ;
ergo.
Schi. X^mA'^ ^hduift nim dicim^ inde ctiam
pro^ri poreft , quod perfcftc eiafttoam iliud vocemua^
cujus partes coitipreCne ftatuiD prifiititmi rdfumuT^t iii^
d*m Vtlodtiitis ^radibus, ^uibna de ftara iilo detnrba»
tx funt. Sedcale: corpus in natura dari skn putOr
IUud tamcTi ccrtum babco , eorpora qu«^u<^ tttcnmjue
ix '"* «^ideaQtur;^ elafiitt €&• %i maroiocia ruper^ciea
'"X .
vy
Hfft Imttm indnoctiir , poft globi percqffidoefll
/ |wrcbu cireiiliii iii et ^c&riptm, &, eo nMJor cpini^*
rebtt» qtio inajore vi globus mariiior ftriet ; ergo ia
iplUntt percnflionis m%rm>T excavetQm ell eoroprci&o«
m jptrtiain perciiflluiim ; ipfi ttincn oivitn |bft pcr*
l^ caffionem non appiNt, qnit putb permffit eontiniM
I ceitrriine figoraqi priorem re&inpAiiinii»
f. 129« Mohih dU^ imiitm Ar ^mmm
firftBt eUfiicum rtfiHn Ma ^ «t 4mgfiius rgkxlmlr
^audis fit m^fik imidfndt. Incidtt niobil«
tntur inotos ilfe , (iV« fnotui refpofidem ris
' Id AD^tc^RMmJD plifiMi pefCutiem ptrf
rcfiftentiatn ejusdem plani eiftinguetor , (ed
pcr reftitutionem partium in (fguram prioreni^
acc)uiret vim CF ss AD f^f^aec^d.) • Vis
prior A F perfeverat > & (blitaria orgeret mo*
Dileper CE zz AF ($.iii«)« Qiiare com
corpus mobile per percufllonem urgeatur vi^
ribus CF^ 8cCE ; abibit per diagonaltm CB
( §• 9^- ) • Sunt autem anguli FCA ^ tc FCB
«quales ( cum tota triangula » in quibus duo
^ , Iiltera cum angulo intercepto habentur cqna»
^ ^ lia > (int ip(a mutuo xquaJia ) ; ergo*
CeroU» Si molik imidat in planutti impeffsSe el§*
JHcum , etngulus refissdenk non teqmbitur mguh inci^
dentia. Tnm enim maniente \i A F non rocaperfthi- i
lar vis C F» equslis j4 D^ Oti pars tilius e. c. C F;
qmire mDbile dedintt ^iagonalem G B. E& vero ali»
gnlHS FC B part eaagalifC 1 1 ergo.
$. 124.
" ^«124« Qiix ir mim rtJr^Bxdiqffi^ Jum
mnii ftri filiui catfa dicam ; reliqua ^^ncacn
ufum non habrat« Rcfriniiiur lux , ^m ra«
dius e medio alio in aliud penetran^ji^.via rc-
Aa defleait»
SIcioiL Mtdhm hte ajypcUo , qirid qaid laecm
transmittere aptimi eft ; hinc in mediis habcnda tant
^mnia corpora ptUueiday vamum^ atr^ Huai vitrum
<Scc. Satis indc patct dtverGmcm habcri mciiiorum.
Sicut corpora, fic picdia fiint alia aliis «if^rf^ rcl
rarhra, Mercunns dcnfior eft aqua , aqoa a$r« &c.
Sicnt corpora , (ic media alia prat aliis fnaj^ri vinmti
attraSiva foUtnty qtts phrumfut proportiOfiata cft dtH»
fitan\ excipio tamcn corpora oltofa^ qux cumjSrpefint
denfioni, minorc tamcn vi trahcndi pbllent| OC luccm
trantmittunt abfque notaUili rt&adione.
^ 125^ tudi rtfra&iontm m Mvtrfi m^
diorum otiraSiQnt ptndm pUriqut ftmiunt dafiba^
U Nivtamana Pbilcfiflfi. Kede fentire viden-
i«r; fane lut prope tenuiffimam caltri , aut
pri(matis trigoni aciem tranfiensi conti|iuo*
teliAa» quam inierat » via pauUulun^ recedit »
ac defleAit. Qjxas verQ opportunior expltr
cando buic pharnomeno caufajquam attraAio?
In horam quidem (ententia egregie demon*
flrantur theoremata lequentia :
§. 126. Radiui lucii a tntdio rariare ptrpifii
Mfulariitr incidtm in dtnfiui non rtfringitur^ nul-
la enim caufa fubeft refradionis ; nempe duni
radius perpendiculariter incidit in medium
denfius | trahitur a vicmi^is ejusdem me-
O . dii
' .
dl2 ' ScSHoir. Csput It^.
S* 1^8* Radius huis oVliqui incident e medio
icnfiori in rsrius refrinfftur a perpcndicuh. Ra-
tio eft fff eadem iJIa atcra^ione > qux m nor
fft in r^iorii quam denfiori» Hanc appliwa.
Gr«B. i/rr /«jc rffringatmr ai pirfcndiculum p
Jiin 41 ptrpfndiculo ^ oijeda Jetnper videri iibent iilie
tjfe , ubi revera noti funu Mcns cnim fcmpcr objc
dorum cxiftcntiam rcfert ad cxtrcmitatcm mdii re£li^
qui rctinam ioipcllit, Dum autcm lux rcfringitur ,
impulfio fit per aliam lineam rc6lam ( diccrc dcbeUun :
pcr alias lineas redlas ) , quam in qua objcfia conttituta
/unt; crgo.
Indc rcpetcndus cft explicatus pb^nomenorum
tion paucorum.
I. Sol, & Luna prof e horseontem pnefcront fi*
guram ovalcm, quia corum margincs inferiorfs pcr rc-
fra£^ioncm radiorum denH^rcm atmofphsram noflram
ingrcdicntium magis elcvanrur^ quam fupcriorcs; hinc
viciniorcs apparent.
II. Sol, & Luna &pft fupra horizontcm apparcnt,
cnm infra eum funt ; quia radii folarcs (ive a fble di*
reftc emifli , iive a luna rcflexi fubinde in atmofphc-
ram nollram refringuntur.
III..£adem aftra majora confpiciuntur fub ortum,
quam J^alras ; latio itcrum cft in refraflione majori ,
qus habcri dcbet (ivc a majori denfitatc atniofphsrSy
live a majori obliquitate radiorum eminbrum , aut re«
flexorum* ^
IV. Si in vafis vacui fundo reponatur nummus ar-
genteus, non vidcbitur a fpcdatorc ccrto quopiam loco
confiftcntc. Affu(a aqua continuo vidcbitur ; tum cnim
radiii ex aqua in aercm cmeroentes refrin^untur.
V. Fac, parieti lagenae virrcae affigatur circulus
chartaccus, afiula aqua non ciixulus apparct,fcd cllypGs.
♦VI.
l
Di tonjli^u wrp^rdsfik 2 1 1
J)6nd{ctitaribus xiefigno, fed ddttiodum cxiguif^
ra^nr rpatium attra<5):ionis CDEF fic omnino
parvum ; priusquam radius AG tt B defe^a»
tur iq 0 propter vim atcra^livam medit den*
iiDris paullulum derorquebicur a via redia; 9t
\n iingijhs puniiiiis decorquebitur , quamdia
fp^tium attradionis pcrcurrec. Sic Vcro de-
(cribet curvam B G. In G ccflat aftio radium
defle<aensj quart pergic radius moveri pef
G/^ juxca diredioncm m punifto /acquifitam»
^agis autem G H accedit.ad perpendiculum»
qnam BLi ergo rcfradio hoc cafu fit ad pcr^
pcndicttlum»
CotoU, tnfertfS : refradionem tion $eri in ip£»
tr«nfita mtdii^ fidpauiio «ntei dinfn videlicet habetut
attra£lio«
ScioK tJtyt6n\ii titn {le detti6ti{h>af t Corifotuiti
attraftio (eqQitor ratiohem direflain madarum / quare
tadius lucis ab atfre in vicrum dclatus fortius trahitui> %
Vitro^ quam ab a<!re ; & cohtra d vitro in agrem delii«
tns mitiUs ab at<re tr^hitur, quam a Vitro ( eft enim vi-
trnm ictc defifiu^) « ,Ctim lukvitrUm ingreditur^
augetur perpendicuUris ejusdem moVuSj qui ex adVerib*
minuitur^ cum lux a vitro defeitur in aarem ( e(l
tnim motus attradionls motus verdis centrum > ac
})roinde perp<mdicularis ) . Debet ergo radius ex aSre
^Uique inciaent itl viti^um refringi ad perpcndicdlum ,
& e vitro incidens in aerem lefrlngi a perpendiculo*
(erpendicuiariterineidens nunqUsim refringitur, quanta»
cunqucfit medii denfitas ^ fola e)us celeritas augeri debet^
fi t m aio rariore inddit iti denfius* Iftud quotidiana
itocemv.r ixpericntiai
o % < §.us.
atz " Sc8iQ U. Csput W.
§• 1^8* Radhis buu Mifu§ incidins $ medio
Jknfiori in rsrius nfrin^itur a pcrftndicuh. Ra«
110 eft tff eadem iila attra^iDoe , qu« m nor -
ttt io ri^ioriy quam deofioru Hanc appliwa.
Ortfi. Sivt fux rtfringnur ud pirftniiculum ^
/W u pcrpfudiculo ^ oijt^a Jrmpcr videri debtut iilic
cffe t ubi revera non fuia. Mens aiiro (emper objc^
doruoi cxiftentiam refcrt ad extretniratein radii ic€i\^
qui retinam ioipellit. Dum autem lox refringitur ,
smpulfio (it per abam lincam re£iam ( dicere icbebun :
I>er aliaa lincasrtfias), qaam in qoa objc&t conltituta
funt; crgo.
Indc rcpetendus cft . cxplicatns pbraomcnorum
sion paucornm*
I. Sol> & Lnna prof e borioontcm pntfcrtint &
gnram ovalcm^ quia corum margincs inferiorcs per re*
fradionem radioxunr denii^rcn^ atmofphcram noftram
ingredicmium magis elcvantury quam fuperiores ; hinc
viciniqres apparent.
. IL Soly & Luna &pc fupra horizQntem apparent,
cnm infra eum (unt ; quia radii folares (ive a fole di«
rcftc cmifE , iivc a luna rcflexi fubinde in atmofphtf-
ram noftram rcfringuntur.
IlI.|Eadem aftra majora conlpiciuntur fub ortumi
quam !|a1ras ; latio iterum eft in refraftione majori ,
qux haberi debet (ivc a ma)ori denfitate atmofphsrSy
nvc a majori obliquitate radiorum cmiflbrum , aut rc-
flcxorum* ■ ' %
IV. Si in vafis vacui fundo reponaturnummus ar*
gentcus, non vidcbitur a fpedbtore cecto quapiam ioco
confiftente. Affufa aqua cqntinuo vidcbltur ; tum enim
radiii cx aqua in aerem croeroentes rcfringuntur.
' V. Fac, parieti lagens vitres affigatur circulas
chartaccus^afluia aqua non circuius apparet|(ed cilypfis*
•VL
f
VI. Rcihi ptrs climidU a^ais immttfk altior^j tfy«
pflr<t , qttam iit. Etiamque fraOt jodicatur. Sed ^i^
caufi eft rcirtdio«
Scbbh Refradioiie» roltdornm oppofitas (eqminttic
teges, i^ani L Sdida € mtdt9 ramrt in i^fim delau
rrfringtmtur a ptrpiudtcnh. II. E fhidi^" den/hre m
rarm incidentia rejri^jfftnmr ad perpendiculutn. Co|i»
trariom obtiiiet in Isce. Sed non iftud miibor r fi>lidsi
inpventar in medio^feparanda medii partes^ ac divjden*
^Ot Lux/movetur io medio quovis poros iUius per*
vadendo; iieri crgo debet» m fbiida drmotu fiio qui^*
|)iam amit ant^ cum a rariori medio in denfios iilabon*
fbr, dum iatcrei locis motas eademjia «ircamflimti
ittgbtuer» *
Caput V.
t)e motu per machinas fimplices.
\ ^S* 129* fi/Uehinm^\cim\x$j quidqnid (ea
viriuiD ^ feu remports compendio morum pro-
dactr, 3cientia virium, vel temporis cooir
pendio aliquid niovendt iUkcift^iiiVtf audir,
SchoL Omnis fere machinarum genera revocantur
eul veUetn^ & flatfum, incUnatum. Dc ais poftea ; nam
licius defiiiitiooes neceflarias edootabo*
$• IJO. P$utuU eft^ quidquid tnoiram
groducit; qaidqaid moveuir > vel morui red*
itfponduf nominarur. A^o p.otenti^i vel
pooaeris tmmmnm audir.
O 3 * Cer^II,
)
k t
9 SI4 ScffhlT, CaputV.
... C^roJJ. Etiaoi ponH" altcrnni in altoro fibl roi««
nexo inotnm . oducere potefl, qufitenus vi gravit^rta
, CokX dzCccvidXx , vel defcendere ntticur ; pourrt itaqnit
fottJuf f^teufla Jubftmii, «rCim eundem effe^^um pr^ltet^
qaem potwtia. Jam perinde erit, fivc pQtentU CHtU
pondcr^ Conftr«or, £yq pondera intcr fc
5. 131. ^quilibriume^ apqualltas virium^
HinQ centrum 4^HiMrii punftum illud dicitar,
cujus mota impe^ito omnis w^ffk imtnota
«wnet , & circa ipriun cQnverti non poteft^
.Quare (i e pund:o ho^ ruQineat|ir> veUufpeiv
datur mafTa, ^ur mafrarum ©pe virg« cajuSr
dam rigida? cennexarum Iferies ^ nulla pars
potiuf deftendcrc p«wft| v? l efccnderc, queoi
atcera,
SoiQLL C^ntram ?«eqn})ibru al^id cft tn m^jQi
flutvis foUtaric fumpta, aliud in maffil fUiribus coll^
^im (umptis ; primam paflim emtrum gravitaw di*
cinir, alfcrum ^««n^/tt» gr4W4<i9««f , vel earmnni^ cen*
frum grayit^t^, ' Primum in ipft mafla reperltur, aJw
Turi^ plerunKjue e^tra maflas in virga rigida ipaflS^i
«onne£lcnt§. , IJtricjiie convenit <i^ta definitio,
'^chol.fl, Centrum figurap , (cu 'magnitudinif , .%
centro ^quiiibrii ^" five graVitatis diftingiienduin eft*
Sit "globi aRcnjus iiemirph*rium unnm fcrrcnnf , flltt»
rum ligneum. Quomodo tn fphsrfs omnibus , flo i^ (
globo ilJo centrum figurar cft puuftum illud, a qiTO om»
tita ftpcrficiei punaa iiftant «eq^atiter ;'' at nqn idcin
punftmn eft cenrrum gravitatis: .Faa, e ccntro illo fn»
ip^ndaHir, aiir fuftincarur giobiis , f r^val^bit jiars fcCf
rca Qb majorcm piaflam, , .
Sd$L Ili, Qiicmadmodum mechaDxj;e prifmaris,
^ut iicici ciiji)svis adminloulo centrum squilibrii repe*
jriatur, vulgo notum cft. Qucmadmodum Philofbphice
detcrminctur commvine ccnti um grayitati* , daliittheo-
§* 132* PcnJeray vel pet^itU funt in aquiU*
hrioy fi MOfnenta a^ualia funu ^ Tum enim hi*
b^tiir 2;qua)itds di^ionum, proincfe & virium
{§.$9, & 104. )♦ '
CoroS» I. Virium , tc momentoram menfutft^^ft
niaCra du^i^ ih c^Uriutein iniiialetn , h. e. quam habe-
rtt corpus,. fi moveri incipcrct ; quare fi AfC ^ mc ^
j^ondera» vel potentis fimt in jipquilibri^*
CoroUi 11* Si r = ^ , cclcritarc» fiint \n rationf
«Urcfia ^ipanorjam ; feu ; fft C; c :=: S; s^ £i^go etiam
4 JUS'':^ mSf, potcmix funt in squilibrio.
. (Tpr^i^* III. Si M C =; «1 c, potentia , & pondui
iuni; in a?quilibrio, b. e. potentia fiilkntat pondus; ut
frgo pond^s de )oco fyo dimoveatur, debet momentum
por^ntiz exaugeri» MQinentum potenti^ yqcq m^*
,Sspe autem nequit exaugeri mafia potentiic ; erg;o ce-
}eritas majdr pgrentic ^oncilLanda c(l. Cbnctliatur lA
Vcftp, fi mjigis diftat potcntia ab hypomochlio, quam
dd fulteiuationcm pondcris rcfjqirltuff
^. 13J* Inde fluit theorema totiu5 me^ '
chflnicar prinecps ; PonJera, ^ potentia funtin
itquilibrio , fi fuerint in rationt repproca celcritor
tuniy v$l Jpatiorum ptrcurforuvu Snnt enim in "
apquilibrip, fiMC= mc (§. prjc. ) . Qemi-
na\h«c FaAa^qitatta folvendo in proportia-
ncm ob^inebkttr^ll : w =: e: C» Idcm eflde
fp«iis, 04^ Scbol
\^
i
\
' /.
SchK Voco aatein pondut unum M; dtcrtttn m^
pfiotis celeritatcoi C, pofterioris e. OeiAceps potei^
tiaia per p exprirotin» pondos per P. .
^. 1^4« FiSis eft pertici rigida, & in«
flexilisi gravitams 8c inerti^ expers ^ uno
iui pundo innixa fulcro imiDpbili ( quod tfH
fmocblicn dicitur ) , cirm quod moveri pomc»
Triplex eft : vel eniin hypomoch]ion fitani
eft inier dues extremitates , quibus applicatur
petentiay Cc pondas; & dtcttur vi^ bcterc*
drcmus (quia fi moveatur circa fulcrum niiimt
txtremitates ejusdem motu contrarfo fisrua^^
tur); vel pondus confiituttur inter hypomoi*
chlien , & potentiam» & dicitur vcBu komo^
dromus imiffnmsi vel denique potentia inter
hypomochlion , & pondus ; nominatufque
hmodrmus zdi gcntris i aut vsHis JimfU$i$ir.
SeM. Perrici rigida gravleatis expers in rerum
natnra non datur ; ac a Mechanicts theoris caqfa tov^
cipitur gravitate omni defticnta^ Qnare » <}ood theoriil
docec, in praxi non omnimode obtinetun Sed difcri»
. men fi^pe modicuin eft. Qua tamen ratione onine er«
randi periculum , quod ex negle^la veftis gravitate cn^*»
fci pocefti fif avertendum» paucis docebo infra«
§. I5J. Tbecria veSlis Ge habet: Pcndur,
' ^, ppieniiojunt in aquihbric , fi fuerint in ratione
§fMtimm^mM Jin^^tiM^^f^ ^j iypomccbl'- ^••' ^'"^'^
ui pondus P ap
. ^ — , hypomocblion «.. ,.-
wit pot^ntia sd pondusi ut diftaotia pondcrif
ib
tU €$f^U&u tcrparwn. % 17
ab hypomochlto addifkntiam potentiil, fi-
ve:fi pi Pzz AC: BC, eTitP4C:zpBC
( nam fji^fum mediorum &c. ) . Fft verb ?it C
fnomenrum ponderis, 8c pBC momentum po«
tencije ; e go momentum ponderis s: momenr
to potentije; cotifecucive poccntia 8c pandas
iiint in squiiibrio,
^SchoL L Sed oftendenduni eft t momentttm p^n*
derls defignari ^er^PACy porentue per pfiC Sic olten*
ido : f defignat jmiiffkm ponderis : p miflam pdtcnttat.
jtC exprimtt veiocitatem pondcris, SCvetoeitttem/po-
fenti^e; natn conciptator veAli dimoveri de loeo iuo»
ut reniat ad (itum a6\ eodem tempore,. qoo potentit
tic{cribit areum Bt^ pondus de(cr3iet arcum j4b» Staa
rero arcus radiis fiiis proporttonales, qutre erit j4at
fii =s ^Ct BC, ^Arcus, (eutpatiteodem tempore de«
jferipta iunt urcelerintes; ttg9 \A$ t JS^ficut Ccele*
Yiras ponderis ad $ celeritatefli pocentie ; proindeque
«tiani C : c s AC : BC(%. i. axlom. IV. CoroU. )«
}foe autem iplb C s: /^Q & ^ ss JSC; tc propteret
«tiam P/iC s: AK*, qood cft mometitom pondcris , &
^JSC ^ mcp qvtad eft momcntum potentist
Schffi. U. Eadem & tfaeoria , & demonftrttio ob*
liiiet in vf ^ iiom^omo cujostufiquc gencris;
€cr$lL X Poodus, flt potentia etiam fnnt in^qni-
librio» fi iiitrint in ricioiie reciproca (patiorufif confi-
ciendoruia..
Cor^n. tt. Qutt veftis ope ma^us pend^s attollen*
dom eft per minorem potentiam, debet potcntia minor
•ppiicari bracfiio viftit majoriy pondos ma/us minori.
<2ao longtus procurrct diftantit potentic tb hypomoch*
ii9| fao9 ficilior •fii ponderis eujos^ue dimocio.
I.
Mh^L IIL Prifira h«£ theoria \t€A% iea proportio«
net. p. I--P p|. //C t .^1S non diriicilis «rit foludd fc*
qi^p^uto probUmatum»
I. T>ato v^^e, loco fypomBchm, E^ potentia invetiU
f e ^omiut fafliiiendum^ aut elevandtim , i\x\o& x vocabo«
Sit ircSlis AB^ is pc^*, bypoiDoclilion eo lAiruamr
eo loco ut ^Cs? 4. i9C=: i^^ 4::* %. S c deraqijf
potentia =^ 50, iive capax attollere libras sa Qi ia
/r • ^F^v^-^AC^t BC*y crit '50 : x ss 4 : ^; .'latirc 4 »
scs 400 C^^uni fa&mj$ fttedhrum ^c.) utri q~^e divi?
dendo pcr 4 obtincbitur «' s: 100. . Qqiro ppnduf
loo libr. hoe caA fuftincri potcU a 50. ,Si -^aridum
£(V, «ogratar diikntia poteHtts ; lcvabitur pondps. ' Aii|
fic operantur., Iticontr proportioncm (equentctn 14/
1 s 50 1 y. Quarlus gcomctrice proponi^nalis ia\
pondus ruftincndutn, Hcji c^dcQ] cft» • .
• *
II. DariV t;#fff :=: tft, hypamocblio xA Hipra ponJar$
£:; loo invenffe fotemiamjtiftiiieudoponderifatemy qu4
iurum x^ dicetur. Dato bypomocbiio datur hoc ipib
diftanrta ponderis, ^ potentije ab CQdem.bypomocbito»
ConAituaiur hypomochiioa in Cy. pundo diftaul^ 4 p€»
dcs ab -^. Erit .-^Cz:- 4; BC s^ %%\^ 4. ^ %. %i,
tbcorit vcSis habcfur 5 : <P=5 /IC : BC\ (ive a: : 100
-400
;s 4 : 8* Proinde 8 * =« 40o,.&x :;: ■ ^-^v 5:: 50,
$/ volcs dic f pcr mc licet )8 « 4 =3 -iod s «•. Erjf
^ienuo quartus Gcomet. proportionatis^ :::: f o.
III. 0^4 losigittfdijtf voBif =^..l4(y pmider^r^ 100,
Vf potetitiaT^ 50 deterviifiare^ quo loco fl^ti/evdumbyfti»
mochlioH. Jjxjiiircad^ priinum dillantia poudciis, tuiti
etiam potentix db bypPinochlio. * Prior cllcatur x, pQ-
tciit flUcra deiig^wri pci: xa.-^ x. tJcvoccri\^r proppi;-
rio^ ; fsJ AC ^' BC.' J-itteriV valorcm fuuiu fuljfti-
■v
f
tuendo fiert 50 t 100 =: jc t i» — #; preindc i<
*- ='600 — 50 X {fa^um cnim f;/tf//ior«wi £^r, ) cogr
tps a)) incognUjj (iparando obtinebitur X50 # :;;s 6c<
600 ^ ^
Faflti utrinqiic divifipnc pcr 150, cWtx si
150" I
s:: 4* Hxc quidem Qftdiflanila pondcrisab hypdmocl
lio. ErgO difhntiii pottMuis 23 la-^» 4'=S S. AI
liac proportione inira defiAiunt locom hypomocbli:
ut fuifima potemiay^ ponderis { aiit diiorum ponderurt'
t^d vetfitn totum s Jtc pqndiit alterutrum ad di/iaf$ciai
fuamab bypom^chUq, In cafu no{h*o 150 1 19;^ iQO
Scb^h JV. Libra { alias Hlancem ^icimus ) eft vi
&is beteradronH Jpecies. Adhibccur ckaminanda: por
derum sequaiitati ; hinc brachiis oranino d^quaUbus ii:
ftrut dcber. E^iimvcro in vedc quovis, cujus opc poii
derom ^qualitas inquirUur, pondcra iAmbd ( vkm aUc
xom vice potcntis fungitar > Qxni in ratioi>e rcciproc
diftantiarum. QoaFC fi pondiis^quari dch^t ponderi
etiam diftanria diftanrix squetur, ncccfle cit, Si bni
cbia non ad omnem amuflim ^equalia fant, dolofa c
libra. Sed dolom occuitare folcnt nundinatorcs felT
tni: brachip lcviori lanccm graviorem, huidfnapondi!
|n|tciendo» non merces. Flt tmo, ot minu» iincei a hi
btfitnr libra, quantnmlibet bratrhia Hnt omnino ^quali
ii lanccs cum funiculis non prorfus sqniponderen
Scd tam hoc, quam alia librre vitia detegi poninit,
f tirdera }ancibus adjcAa* peFmurari jubeas* • * Si fa£ 1
t^^mutfltionc Corpora , ut p'f ius , «quiponderahr, r
,piorata habcbitor librac finceritas *, fin minos r manif
fta erit fraus, ac doius^ Porro quantitatem doli iic c
gnofceSjfi rcm fupcr iance una ponderataro, iiidcm i
pcr alterapoadcrari jubeas,& notata utrinque pendc
Id If (f ducas, t^m CH h^o radictsn ^iudfAum extr
has,
baSy de|irdicDdef finceram rei pondcrmdx gnnritateiiB ^
promdc 4c frandem.
ScM. K Stgura RomMu^ ctiim vrAi/ bmroJra^
pms cft, nt libn. In boc A ilbi difocpa', ^qnod bnu
diiis. conftet ojagnirndine insqaalibns, in partcs «qoa*
lcs diftin£lif ; icd taincn brachia «qnilibrare debeot.
Jogo ftaterx nonnalitcr infigitur lingaula iinfoobiliSy
Ua txdmeu ; (ic inftrudom jugnm trutins inferitnr.
LinguuU intra tmtinam latcns xquilibritatem defignat ;
ii e trutina dimorebicary inque partcm alteruTam de«
clinabi^, (ublatx aequtllbritaris indicium eft. Ope fta*
tersc hnjas corporam maxime diflrercntium pondus exa*
Ihtnari, ac (aftineri potcft pondere unico; nam proat
pohdns illud modicum ( quod brachio longiori appen-
ditur) inagiSy minusre removebitur ab hypomochUo;
fic plane cam majori minorive pondere aquiiibrabity
cnm pondera xquilibranda fint in rationc ini^erfii diftao*
tianim#
ScyL VI» In firfieibm viderc cft dapliccm to»
Aem tmroirattmm. Pro fouutia ibnt gemini digttt,
quibus gcmina forficum brachia reguntur. Jfon h« cft
in re (cindenda. .HypomocUiou clavss eft vedes afn-
bos conjongens» Hinc forficcs fabrts caldariis, aur la-
minariis propric, acies babent pleramqae cortas, reU-
qua vero brachia ntcunque longa ; quo qdidem pado
ftcite potcntia modica reliftchtiam quamijbct roperaus
poteft. . Idtm fit defirdpituSy volJiBu^ aliisque id ge-
fios inftrameiitis.
Scbol^ Vlh Iteram iu molis aquaticis vificur ima-
go veBHm io$erodromorutn$ Pro potousia haberi po-
teft aqua ad cxrrcmitatem radiorum frota rmxima dt^
Iflpfi. Pro fttndo fifito tocus r otas illius axis. Pro poth
ders parva Imorior rota, quae tantam molx mocioneqi
cofflmunicdt^ quantam nbaxCyfiir^ cjriindro i^ots roajo«
ri inferto Tor tiia «(b
/ ' ScLol
•
Di ttfnjUBu €orpf>ruffn ftM
^chol Vlll, Ad eosdem vctUs revocandi funt re-
ini navigantl^iriK Founfia eft in manii exrremo unitf*
f xdr , Pondus xtm\ dimidium manui alt^rl affixum*
HypomMli viees obtt aicerum rcmi cxtrcmum comrA
^aquas agitatumy casque rcmovens.
ScboL IX. Macbifue coimnokndis fahU Arabicis ap*
tat^ dicl pt^dunt vi&isbitcrodrotnus. Ettam in iftic
*inanus cochleat, vcl potkis axis manubrio applicata, cft
fro poteiitia, Fabic commolcndse pro foftkere. Axi$
cylindri |KrpcndicuUris , cui nux adhsrct ^ fro bypo*
tnocblio, » Quid mirum, (i fab« illar nulk> propc labore
impcnro commoluntur? fcilicct: magis ab axc cylin-
4ri diftat manus ^ q^uam^ quas rccenfui|ya£^«
ScboL X» Cttltri fbarffUKOfaorum t piftonm Vt.
tina fui extrcmitatc tabulx tffixi Gktit vehet bomodromi.
Fotentia eft in manibu» m^nubrio (qnod voeant) «p*
{h'catis* Fonius cft rci difiectnda. HyfotHocUi^ l^-
etur -in punfto fixo, circt quod cultri aguntur. *
, SthoU XL Innui Hiprt : in veQt qtsavis etiam gra*
vitatit rattouem habeniam ejje^ Rc&nc peraguur: fic
v|£lis ACB (iig. 15« ) (cx pedcs longus, cujus extre-
tnittti ji tppendtmr poadus lihrtrum aoo; extrcmi-
tttiS xoQf Lil^rstoo. diftent daos pedcs; xooqtu-
tuor pedcs a pundo fixo C Pcnique vc£lis ACB ap.
fttni^t libi^as XI, Jam fic opcrarc: L Transferpon-
dus vcdis tptius in ejusdcm ccntmm grtvitatis , quod
€4fH i/to crit dimidium vcfliSy five diftabit pedem amifn
t puinclo fixo C II. Incatur proportio icqiiens : ut
'- iifimttia pmderis in A locati a fmiSo fix9^ C tA difian»
tjdm centri grMvitutu ab eodem fun8o C ; Si<: gravitns
t^ius veSit td jttartum terminum^ qui^qiiantum dc «.
. quilibraado pondcre demcndum fit, planiflime sndica-
-. . . xa '
bit. Brcviteri fiatbcc proportio s M s 121 — :r
%
' V " - ^ 6
6. QQafe ibo pondo cotitinebum in cquiUtiHeae^ alin
194* pondo. '*f'
Sitidem vcdis /yCi? ti. pedes longas, fed 14« ii*
bms appendens. Pondui^ in J^ss 300; in £ s: loo.
Dillsnti.a prioris flb hypomochlio s: 3i poiterioris =:: 9«
Si eodcm, qtio antc, modo operaberis, comp^ries Iibrds
S4. fl -^od* rupputandas cflb, ut «qnUibrent lod flliis«
Cur vero ? quia Centmm gravitatt^ ih veOc AC8 apqoe
diilabit a pun£lo fixo C, ac potldus )0o. librarum &il
eodcm pon^o C»
ScboL XII. Ve^is coinpoJiTiu macbina igft conl^ns
plurlbus ve£libus ita iibi conjugatis, ut ve^is hniu^ ex«
tremitas M^tremicati altcrius incumbat. Haberar f^ru
fhXy tripleXy qtiodrnpUx ^c^ prout duf^ tres^ quntU^t
vefites coinponuntur* Ejus tbeoria fic h^bet; Foten^
ttA^ £? pondm fwit^ in ^tquilibrio^ fi fnerint recifroce ut
faBumex difiatttiif minoriitu adfaQufn ex dijiantiif mc^
jorijais. Sumo ve^cni triplicem. In fingulis dillancia
p«n«[cris ab hypomochiio =; 9; difiantia potcnrix St
9i Eritp t P«3 »7 » ^29* Colliges; admirando vi«
rium compendlo grandia onera attoIJi poiie, fi vcdel cu*
mulentuf* . ' .
■» •
§*. 1^6* JVff^i/wdicuuf orbis foHdas,Vct
rotulacircd «em vblubilis, habens in circutn*
ferentia extima alveum excavatum , cui lorci
funis, yel catena inferi poflint, Dupkx efti
fixs^ quas in c^ntro fai ita figitur, uc circa
dxem fttum facile qnidem volvi > ac non e lo^
co foo dimoveri queat^ Id genus trocblet
plerumque vifantur ad fontes, e qoib^s aqua
ope catenat vafi demiffb iliigafx hauritar«
Trochlea ^ioti/r/ oft, in cujus centro pondus ap-
penditur^ & ip(a continenter de loco fuo di«
tnovccur*
r Sehh
to^ conJkSiu t^rp^ruwi MS
SM. tr^ibtea 0mnu vt vmi yeStt t&4 tn troct
lca potifiifn«ili^conrKicrs*ri dcbct diameter. Circuvfe-
r#fmrf , fcu "figura orbicularis fcrccopduci#a4 toUeiidam
dunraxat friaioncm, & attritioftcm funium.. . Et srocb-
ha ^uidcm fiicti fpccfcs ^ft vesff» beterodromii, Hypn-:
mocblium {fig. 16* ) conftituitfir in C centro figura or*
bicuiaris. Fotuitia appUcatur cxtrcmo urii B^ pondui
•Itcri A. Eft vero JC^ BC ( ctim ^C, & BC i\nt ra-
iiiejusdcm cifculi) ; quarc 'dtftantia potenti^ aif hypo-
tnochlio aquatiir diftantia .ponder^ ab eodem, Tvochlea
4ttobilis (fig«I?.) aHve^lis bot/iodrcf/my cujus cevKro C
affgltur fondiis\ hypoifioMittm cft in csrfcmitate A\
foteutia in 5. Jgitur diftantia ponder/s ab ^hypomocbljo
tfl ftmidianteteri potentia diameter'^ fivc diftantia iUa
tompofita fe babebunt ut l t %•
$. 137. In trocbkd^ Jtxa re^ulHiur potentU
pDfiMri fupntanJo afttslis i naiti tfocfalca Veais
e(t {§. pr^. Sciol ) , vcl ccrw Veaem imita.
tn.% In vc^ac pondus, & pot^ntia funt in ra-
t^-.n« invcrfa dlftantiarum (§. l^SOi efgo fi
G»fl:anii« funt acqualei,etia^ potentia pondc-
fi acqualis elTc ciebct» Atqiii pofita tfochlea
fixa diftantiar pondcrts, & potentia:, ab hypo-
mpchlio funt acqaales ( §• prdc. SchU ) ; ergo.
CdraU.^ Efgo troebloa fixa ;ie<it4qiMiiii augctpotcn.
tiam. Sed iion iirireo e)usdcm ufus continuo cu reji-
Cidndtti } praptei: cnim commodom, quod fublata friclio»
nc creat, apta eft ianQiutarc dir^fiioncm potentia?^ quod
quam iniigni emolumento fiat, nemo non videc. In
cxcmplo iiteqiiuS|qui juiita dirct^ioncm vertiealem tfa-
hcrc ncfcit, fedduntaxat horiiontalcm ; non crgo attol»
let pondus opeftmis^ ctii copulatur; attoUet am«m ^c
trocbJece,, vi cujus dircdio verticaUs abire potcft. ii> bo*
rizontalem. IterufH in excmplo fint bomines, qui e \o*
* co
2ft4 &aion. Cofut vS
co homiltore pondus attollendttm babeant. Si fnne liia»
pHei otentur. neoeiTum ertt curvare corpus^ qua 'Corpo«
ris inflexionrhebefeent vires, &,a{ndue corpus facig»*
bitur. At fi fuperne- trochlea (ixa appendctor, & fune
circufnagetur/jnin iii iitu re^o, ac natuiali pondus tra*
hent minore virium laffitudine, ac proinde viribus va^ \
lidioribus.
■
^* 1 3.S« In trocbks mobiU fufficii Mmidia p0*
tentia. ^ Hic cnim diftanria potcntia^ab hypo- "
mochlio dupla cft diftanti* pondcrts (§. 1 3^.
^cboL)\ tfgo pondus duplum cft potcntiae :
^ potcntia fubdupla pondcris, b. c. dimidia.
ScBoi. Vi potentia facilios trahat , poteft trochlcc
moblli adjungi trochlea fixa. Sic opponunior crit po*
teiatix diredio. ^
§!. 139. TrocbJca compofits^ afitcr f^fp^
ftus di(5laycftmacbina conuans pluribus troch*
Jois* Si dux trochlcx componuntar , Jyfpafius
auditj fi trcs^ trijpaftus*^ fi quatuor, tnrajpafius
&c.
<
SchoU 1% In hac macfaina trochle^ alitf iunt fx4^
alic moUlcs. Fixtt omnes uni, ac cidcm capfir |n(eram
tu>. Scd tk moMes omms eadtm thcca cttftodiuutur.
Fofuhs appenditur ctnuo oitinw trochlcst mobilis. iih
iMf cap& .rotnlarura mobitiam intertus «ircum rotuias
omnes dttcitur. Posifim nitimi fanis cxtremitati «p*
plicatur. •
. SchoL IL Vt ae polytpalH altitttdo in nimium es«
creftat, trochlest (prsfcrtim fi plurcs &9} ^^^ %^
fed jtixra fe loqanmr.
• f. 14P.
\
^i 140. tft polyfpafto ejl pctentia ad ponduf^
m unitas ad nunnrum funium pondus trabentiUm
dempto co, cui immcdiate applicatut poten^
fia. Qiiia cnim pondus funcs fingulos «-
^juaHtcrtendicj totum pondus pcr eos «qua-
licer diftfibuifur} quare potcptia nihil fuften-
tapdum habet praetcr ponderis partcm , qiiac
funi ultitTio tribuitur. Eft ergo potentia ad
portdus &c* ^
icboi t Sit ifig. t|.) fentfclpaftd annejctim ptflt*
Am too librarum^ quod in funcs quinqoe ( nam quin-
que troehleis totiderti refpondcnt funcs pofidus tf •hcn*
tes ) cquaUter dilb:it)uatur $ funes iinguli fuftcntabunt
lo, libras* fiini autem qili^te funes cqnalitcr t^nfi
Ininent iti *qtiilibrit) \ pOf cntia igitGr noti fiifi pondiW
qmmo funt tributum fuftentare dcbctyh^^^ e. soAfoiani
, libras* Vcrbo t habebitur proportio s x : 1 06 =:. x t 5«
loot
Ptoinde 5* =< teoj St * ^ - — ^ ^o*
ScboL tt §i pktcs poly{pa(ii cohjttfigeflttft * trf
eihibet %• 19., perinde fuerit^ it{\ potcntia im*
polyfpafti applicaftetttr ccn potodos fcctifidflb polyfptfftOi,
Qnantcf virium coftJpendiO plttrcs polyfpSfti conjuftgati-
tur, patebif In excfhploi , Sini du* Pchtalpafti , qni-
fufti admifliCula lcVandjt fiftt looo; nbf«t. Si tinita
^ehtafpaftus adhtbcatot^ trah^iir pohdus fhtiibuS quin-
I quc; qtltfre habcbhtir prbpbrtiot * : 1006 &J I : 5*
loodf
^ct fubinde %x =? lOOd, & * :i5 ^'ir-.- ^•>-«' S ftobi
5
h*e eft pdtehtid prltn* foH f oiyfpafto coh^chichs, 'fi
potemisr, & po^dus jtqfliHbrare dcbcarit, Scd ipfa haec
petcntia polyiptfftcr altcri ippbcetisl' inftir ponderiS;ha-
* .
I
bebitQr ittttim proporclo i X ttoo:^ t'il ^rgo sc tS
«00
•— — « =j 46. QvuLtc debebit {)Otemhi| libns 40« Cu{!d*
liere taleiis, xooo. libras in «qoilibrliftte' rotftitierq«
Ergo fi pottiuia ^quabituir libris 41. «ttoU^t poadttd
ai 1000«
^. li^r. Axii in pitiitochi^ eft fOU c\ftX
axemi^m affigietir^ volubilts (fic Vero affi*
genda eft^ ut rota, (ive pcHtrochi$ gyfantei etU
atn axiS| queni Veteres cjrlindrttm vocabant^
gyret^)« Suffictt immo circalum concepii&l^
qui defcribitur^ dum imerea cylinder ppe te^
monisi aut fiytd^rum (quas Latinira^/ trmts^
vcrfii dicune ) circum axem fuum revolvitur«
Schoh t I^tlpleig tft a:itti itl pefltrocbtol fi dkis ^
fcu eyiinder boriSonralis eft (figi io< ) JTfrctt/a didttir ^
fi verticalis> Aj^a/4 ( %4 ^ 1 O* ^C9$latH dicunt ponderu
bus in altum levindia opportoiiiorem e(fe, Brgatdm ho*
rizomaliteri aut per acclivitatett) proroovatidis. ^
ScM* tt In hatf cnachiiia flpplicatiir potetitia circitm-
ferentic rotaf ( qtiani alii tymfauum vocint ) $ Vel eKtie*
mitaii fcytalarum^ aut tcttiorits. F^uiiu e fuHepandiTlttttl
axi« Ifyponioebliou eft iii Caniro axis, ka cylindrt^
Igitur axis in pericrocbio Vecli^ eft hoinodroinus itni
gmeris4 Si rota circutnvolvetur (emet^ etiam ajcis ro*
tm ifnmobiiiter affixus eodem tempore gyrabit lemelj
& funis cylindro obvolvetur ; quare {icut rotn^ & axia
de(cribunt peripherias {iiniks, Itc & arctis. Saitt ve«
ro arcus illi (patia perCur^ eodcm tempore a poteiitia^
4tc pondere; dcfignabiint itaqoe celerhates^ erttqaa
ceUrim potemia ad ctkritatm pcndetis ^ m arcus Ji"
Jcriptus. 4 rosa ad arcun$ defcrijtutn ab axc* Sed ar<'
cua
CQS (imiles fbnc t^im proportiontles; etiftm ergo cele*
jrita^ potentis^ ad celeritfltem ponderit, ut radias rotc
fld radiutA axis. lEx ^no itqtiens thcorema dcdu-
ciruri
§. 142. Sl poimtU 9pe §9cis in fmtr$m
ibio pondus Jufiintan dthn ^ fit poteniia ad Pon^
dus^ ut rsdius ssxis ad rskijum rotst. Ut e«
tiim machina hcc veAUi in qua potentia 1 &
pondus fubt in ratione inverfa diiftaneiaruni
( §• 1 3 5 • } • Diftantia pondirii ab by pomocblio
hic quidem eft radius axis. Diftanti^pountla ra-
dius rotae [ScboL prac^^\ debet ergo potentia
efTe ad pondus^ ut radius axis ad radium rotsr^
JScUl L Radio axis addendas cft radias fonis , 4
quo pondus peadcti camprimis fi funis craflittftulus
<rit.
SehoL IL Raditis axts dteatnr yt^ radias rotse R»
Erit : p t P s ^ ; J{. Proinde PA s pR. Queri»
tur jam potcntia datif trihus C€tork % crir f r: — •
^R
IL Invcnicndum fitpotidasi fict ? s — *^« IIL Si
i ^
> pR
radins axis dtfidcrcturi crit j1 a •*-— « Si IV. ri*
p
■a
P^
dius rotsr: habcbitnr R a --— • Hec numcris ap«
' plicanda*
SdoU IIL Qoantumvts rxis m peritrocliio miro
txaogcac vircs potcntiei firpc tamcn snachiiia hec in*
Vn * foffi
/
n9 S$Qi^ tl Opm V.
iiifitcien$ cftttiilenundo, «ut iev«ndo pr2gr4ndf<cnu
^ani pdnderi , quod viin potentix naturalis mulcam
cycadir. Oalio a potenrja ;=: ^o lQAincnd6in eHe pon-
dus s3 3000 libris. Radiuin rumain tz, i pedi, ut
pondoi tautam ferre rMeat. Quoniam p : P :=: A i
PA 3000
X, < r^ ■ ; ■ , radlos rotx «quaret- — =:: 66 pc*
det ^ iafiixtt oporreret abiiorinis iiiaghicudinis rorant
confirui, quod in praxi fieri vix poteft, Hutc inconT'^
modo QC mcderenrur Phyfiei , ' medelam qQxfierunr &
invenerum I. In poiy(paitis una, auf piuribus / quas
axi in peritrochio frequenter adjungum. Ih h\ mul-
tiplication» rotarum cum axibus^ Atque ut rota alia
aliam cireuidlgere poflit, in extiiTia peripheria dencibus
h. e. intcfrtallis ah^mis dehifcentibus, ac protiiihehtibifs
cas inftruxerunc eo conniio, ut denrcj rota^ tmius inrr^
^pta dentium alrcrius infeti, ficquc rorrf rdtam circum-
flgerc poiTir. Rotac aurcm tfnin^s fexcipid earfi , cifi
porenfia applicatur ), oinnesque axcs ( dcnipro illo, cdi
fonis pon4us trabens alligatur) dcnres fuos habenr«
Hoe aggregarum axiuin in. peritrochlo revera eft cqn-
gtrics pluriiim ve£liliim ; quare machina iflhxc cundcm
canonem .feqoetur y quem vtAis cooipefitusi Nemp»»*
fi flures pnt axes in peritt-ocbio^ e/l p : P ficup fa^iitji
ex-radiif axium ad faRnm ex fadiis rotarum, Qua^
re dirris cxteris fapile jdererminabirur fivt posjsnciff,
(ive pondus, (ive produ^lum ex radiis rotaf uni, &u de«
nique ex radiis axiuifi. Lex ifta tiniverialis eii, fcque
. •Kpbrrigir non m6.do ad omnia g/oJfoeomOy (euvad eoHi-
politos axes in pcritrochio , (ed cciain ad madinar/i
Gruis^ qudb a Glodocoino hon differt, niG qubcl trocb^ ^
. leas iibl habeat ^djxintUs^fixaiu in rollri cxtcoipitate^'&
mobilem idfcrne locatain, a qua pondus dcpeudct.
^. 149. Planum inclifjatum toco , quAd
cum plano h omomaU fach angfilum acu^4ni#
j
Stt ^lqm reAanguliim ABC ( Rg. a$. ). Bm
iis iBC exhiber plmium horizontalc. i^C hypp*
fhenufa defignaf plani jnclinati hngitudimm.
'4B aleitudo ^li refert flani inclinMi dltituS^
ptm,
§, 144. Si op€ plani inelinAti AC p^intis
'direiiiofu plMto paraiipla fufiintH pondus^ trit p0^
Untia ad p^ndus , ut altitudo plani AB ad tjut
hngitifdiktm AC^ Dum pondus ex C elev^-
tur tn f , aflurgit ad altitudinem JfiC Cconci-
pitiir ^nirn totuo) pon4us in centro tanquain
fn punfltQ colleftum), Intere^ vero potcq-
tia eodem tcmpore decurrit fpatium -EC dirp-
'iftione plano par^Ilela. Hic vero habentgr
•/\Ia fimilia ACBy & JfC/C (nam angulus K ^
^ngulo Bi cumque EC parall((la fit ad AC^
fjfiam angulus MCK:::: ACB^ ergo tertius jB
r: A tertio)^ conferendo latera homologa
"bafbetur proportio; EK x EC zi AB X AC^
Quare ficut per EK defignatur celeritas pon-
^eris, & per £C ccleritas potcnti* (quia fi T
tz r, eft C : ^ z:; S i s) \\q pafiter ratio ce?
leritarum defign;|ri porerit per AB^ & AC.
E{laium)^nis duarum virium mutuo in fo
deentiuiT) := vi abfoluta; multiplicatas per rpa<^
tium, zi^t celeritatem ( §. 104. )• Nifus po-
tenti« vocetur pi ponderis P; erunt poten-
tia, & pondus in «quilibrio, fi pAC :=: PAB^
quc h&ti, =:, lia (blvendo tn proportionem ob»
tjn^bitur^ : P =5 4B i ^Cj five potmia efi
P J * ! Coroll
Sjo SfBhlf. Csfut r«
Cort4t. I. Si /iC famattir profim rm, fire pro
ra4i§. cirmlty <fA e ceotro C defcriberecur intenralia
^C, erit/^^finusangultindinationisyfCBi quare coia
p z ? di AB ; AQ^ crit potetnia ad fondm Jk»t (mm
anguiti ifieUnatioms ad radium,
C$roU. It Ex intea dtdla conficitor, qnDd mn*
Ireiite ead^fit plani incliiHlti longitu^iite pondi» idem
co minori potcnria ibftentari poifit, qoo ininor habebi«
tur plani altttudo ; & rurfiini : quod manence eadem
plaoi altitudinc potentia eadcm boc tnajua poiidiis (il«
fltntarc debcati quo^ajor fucrit plani longitudo,
§. 14^ Si dinStia poUfaia funit ha/i p4^
raUcla , 0rit potentia ad pondus ui ahituda pUni
dd baffm^ Supponatur potencia diredione ba*
ii parallela agens ope plani inclinau pondus
trudere horizontaliter. Dum ica procrufurn
pondus eleTabitur fpatio £K^ potentia decur*
t€t lineam KC; ut igitur potentia fit par fa*
ftentando ponderi, oporcet potetitiam ad pon»^
dus efle in ratione inver(a harum linearum;
five efle debet p : P e; EK : KC Porro j
cum EK : KC:s^ AB : i?C(§,/T4fC,)eritetiam
p i P::: AB : BC. Atqui ^ijB eft altitndo pla*
Yiii BC bafis j ergo«
^. 14^. Ponduf , quod faper plano in#
clinato movetur, driplicem hjrbet gravitatcrn;
sbfolutam^ic rcfpfflivam^Ctu ^omparativamn Vim
gravitacis aifolutam voco, qua urgente corpas
delabererur fecnndum diredionem naturalctn
gravitatis, id odi pcrpcndicukrittT ad hori«on-
tem ^ fi nullum adellet planum inclinamm«
C. .
Gravitatm n/hffiivam dica^ qua corpus htC| 8c
nunc defcendit fecundinn lineam longltiidini
pUni paraHelam»
ScbpL Dum corpm pir plamtn $ncltna$tm defitfh
4hy amittip partem gravitoiis abfiim^; corpus enini
^efcenclens planam preinir» qoit frcfh pfr «qii«ltfli
plani reaftioneni 4^firtiitur, Oritur vero prfflSo ilkf
m gmriutt ^orparis ab(bii|Ca ; rrgo d^fliruitQr altqQid
gravitatis abibluts , protnde nfnirtinir, Atqpe JalUtm
4Ua tamtp efl maJQr^ qtf» acntiar fmrit augifiuf i im/xm-
tiofii$\ hani fi planum verticale foret; niliil grancatif
ilbrolur? tmitterenirt 4^iaberctarqae corpiis omiii (ua
gravitate; fi iioriifottiale ftatuatnr» eildetur omnis ndio»
6^ yn gravit#ti$ 9bibiu?t( corposqne plano ^ori^omaH
ineumbeiif omn^m grtvitAtem Auim pmitret ; er^o quo
^ianum magi» ici^^lipt «4 fitiin) ieri$toH$alem^ hoc pius
graviiflis mbhit* •mictcr; quo magis ad ficum «n^af-
£alim , )»^ maflirw pMWt^ ftrm»irM j«d(»tiii i ifm^
4fi4e>
$. t47t ^ difi^nfi wparii pcr pUnum in-^
dinatmn ij^ Pif graviMiif fomp^rativa ad abfitu*
Um 9 itf pUni imHnati akituda ad fjus Ungitudl-^
fum^ Sif plaMim incHnatym JfiC{fij^, 93).
Exhibeii i^f rim gravitacis «broiqcanii ^uss
fnbin^e «n bints ^lias reftlyatur i><7, & DF
(!• ^»)» EXpHmot P£ perpendicuiaris ^
4C partom pif abftlut^^ qq« per gravit^rem clj.
fa futt; 0f Tcro »9QaIi« , & par^llela GS^Cr
^nabit vim pamparafivam ^ oua corpus (elif^
jamp^irto graVitatis abfotuta?} per plani incti-
nati dire<ftionem defceAdcro nicitur, Habf^
Intof. auiem fimilitudo trianguionKn reAan-
gulojrom JBG9 6i DEGf liinc «oUatts inYtr
P 4 • cf m
*/
^3^ S^ioll, esputVf
C^m homologis Uteribus.entG^J? : DiE^ AB j
4Cf Camc|»e GE :=: DF, erit vis corop^rati.
• va ad abfolutam^ uc pUni iqclin^iu aUitudQ 44
Jongitudinem,
>
Sehol. Triaiigula ^BC\ & DEG (tmiHa efle pate|
fX co, quod Alnw ^BC fimilc fit ^lo ^WC,ut facile
^cinonftrarur-, - Eft porro ^ EHC fimilc ^ D£Q,
nani anguli ad vcrtictm £ oprpofiti fiint squalca ; an*
galiad G, & // redi ; q[aarc angulos GD£ eqoata)?
angolo: JfC//. Ergq & Al«m '^SC fimiic eft AIq
DEG. ' • ^
CoroV. Itecum vis alfilutq cf^ac] comp^ratham^xtH
fiim totm fiyc rf<^/^ ad fifiuiii i?/ig»/i it^lifiqtiquif^
>^. 148* fiiVimi ^Amh far/i^i per,pknum itkt
$UfMum dtfictttUty $fi vif . cM$pmrg$ivM #^ vittt^
^ pUmttn dir$St prmitur^ ta 4hi$t^ fUm ^
^ut bafim. Semper enitn (y^. M^t ) tnangiiin
ABC^ & D^Q (nanebunt firaili^ Qiiar^ ito^
run? habfcbitur prppQrtio; ^£ ; DCs 45 t
^C . Atqqij ?rgo,
Grpff. L Ex cadcm fim ilitndtnc triangDltntro JBC^
ft DEG manifeftc lequitur: vim gravitati% ab(bltttaii|
effe ad viip, qua planum prcmjtur, utplani inclipati loiv
iitudp ^d ejus bafim; nam. dcpuq or^ctn^! pr<4>orua^
^)£ : DGz=i ^C : BC.\ ^
CoroV, IL Nemo non vid^t, qucmadmo^^n' i^^
• vi gravitatis ahfifttta inveftigari ppfilt fiyi gravitas rt^
ffectiva, feu vit premem; & yiciflim. HiEC, <& id gc-
nusalia vclut fpontc ifiia fluunt e proximis quinque ^»
ncquc a!ia rc iithuc ppu^ cft , qiiam quarto tcrmino
Geomctr* proportion»li. JBcd & illud confeqaitur.x
^4 gravi(at^,(ovtfarufiva/^cik dittrminaxi ^.^^''?'^%
vr,
quct pmdiis fuflineat^ vd am.Uqi' S( ^ntni poudus (u.
ftcntaiidiiin efl:, re<)uiritiir potentiq far gravitati reffie*
/?7W, (jua fola cofpns dcfccn4it pcP pJniV^linclinptuni.
S\ atroll^nduni , ma)or. Pono phnum liKlinatiiin
yfBC C fig. 23.), cnjns altitudo y^5 =: 9. ped. , lon-
girudo ^iQ ^ %-i pondns fuftincnduin aqt rnovcndun^,
ycl potius gravitai aififuta =s 40Q. Erit cjusdcm pon-
flcvis gmvhns ($j/}parativq zx l5o\ nara x : 400 cs
*• ' 1200
J « 8 ( §f 146. )i crgQ 8 X qfJ I30e i & a: ss ' . .■ . -:
8
« Ho. Potcft vcro potcntia fubftitpi pondus (§.
130. CorolU)\ ergo (i ponduslcx (roc|il«|i|Ldcpencl$i:vi
p: 15O1 fultenrabuptur -joo. librac.
^. 149. $\ planum inclinatum in fuper»
ficiecylindri in orben^ cirgumducirur, oritqr
focble^. Hinc ^othka dicitur cylinder fulcii}
iive heiicibus incifus, Si helices in isxtim^
cylindri (upcrficie circmndu^jp funti habetur
mUcA filid4\ (i cylinder ^4vus b^bet heiices
10 fuperficie (ua interna incitss^ vocatur mln
h$ tav0^ Fi4c fi^, 24,
Sgh^L f, Cochfc^ r^ yera eft plaputn iiicHtiatum*
Hujns altittida dcfumitur a diftantia duarum proxima-
rum hclicum ; iajit a cylindri pcripherii|. Dum vis
^cu poc^ntfa mQVctur peir periphcrjam cochlcap, pondiis
inrcrc^ dcprirnitqr pcr diftantiam uniiis hclicis ab alte-
ra ; quarp efi fpqtium a potcntia decurfum tid Jpatiwn
^ pondcre confcftum , ^t peripb^ria cochiea ad di/lafi'
fiam helicum^ fivc ^t baQs piafti inclii^^ti ad cjvu alt}-
mdixicin. A-
Schoh It Ufus cochlcae qnotidianqs cft , maxime
ih ;oin|)riffi^ndis qorporibMs» S^d podll^ roUdae jan-
. .!/
2i4 S€m9 /t: c^ r.
gi debcr cochlea caya , cajos bclicct ira {iict& (laty uf
fulcos cocblcs fbliddP exadc rccipiant \ hinc cas in cjr*
Isndro urroque ^jnr difimw^ ^ f^ralUias cfTc opor*
rerf
$• 150« ITir p^ miks foimiis pndm ir«
guilihrftur^ ddf^ pounUs fvUmlr^ innmdiMic t^
plicgta ep adponduitut dijf^ntid dusrum btUcnm
sd cylindri pcrfphcrism\ nam fi fnofnentuin po»
tentix dtc^tw pc^ & momentum pondtris PCt
efle dcbet pc =s PC; proinde p : Pzz C i 4
($-133')* ^^^ Ctlive celerit4S ponderis ed
dtftantia doarum belicum ; irerumcjue r, five
^leriras potentiie eftperipberiii cylmdri ( hxc
cnim^nt fpatia a potenna» & pondere con^
^a $, ^^^ 5(M /• ; fc fpatja eodem temporf
confe^a funt ut celeritaces §• ^i» &M Z^/») ;
crgo, N
CproV. Qu^ ^profinfii^S fi^rinc hdieis^ koc mf"
nor requirimr fotemiai miiiori eniai ?icinitari refpeiu
(ier minor didanria helicnm ; ergo cain potcpii« fii|t
ut diftantie belicuip proitimarmn dcc»\
Schol h DixiHiperinst fotefusa tpweeJfate offU^
eata cylindro efi a4 fondm iSfc^ Scd in praxi non ini*
mediare applicatur potciuia cjrlindro; cochlea plcrum»
quc ope tcmonis conv^rtitur , aui cylindro affiKUi ef>
format axetn in feritrocHo\ ncque pr^rcr efficaciri-
tcm cochlca: multum ^ugerur vis porentis, cum» qot
prius tvaifotentia rcUte ai cocbkam^ delnceps ut fot^
dus ipeflctur comparatp ad 4xem tn peritrocbiOf
SpboU Jl D^ (coehlea htfiaifa , ftu fcrfetua (fy,
95.} nihU mj^morabo, nifi quod non cpchlc^alturiiiv
ftratur^ fed duntaxat rotam radiafam, cu/u^ i^m^s ju^'
t» "
vt.
ta obU^ttit«tem 'helitnm ebchle* inddi debcnt, pcrpe-
tiio circiUTiagit; tflqnc tnt)ttrt illjus tardiflimns, quia
dum cocKlct eircumvolvitur remel, rota non promovc-
(ur, nifi dentis unius intcrvtllo, Cochleam infiniram
dentibus son ampUus tribui intljge/e adnotavu /Fo^
fius,
r
S. 151. Cunmt eftdupIeK plantim inelU
fiatam in eandem aciem deiinens {fig. 26. ) •
. Altitudinem cunei defigntt linei CDi ba(im
ScMr Alit euneum dicunt prismt , cnjus btlcf
^ A^^ Ififi^^f^» ^^^ dcfiniuntalita:, Multoa imer lU
cfl ; ad vedem, an ad nlanum incHnatum revoeari de»
beat cuneus. Ego iftis non immortbor* Quod ce^
tum habcpf do. ' j
' ^. 152. Vt pctentis opc 4unH fufimtH ppn*
dut^ tjfc deht Potemia ad f^ndut^ ut It^itudQ ba*
f$ in cunco ad ejut dltitudinm* .Nempe: dum
caneus infigitur trunco ad altirudtnem GD^
re^lh rruncus fpatio MF^ quar fpatia codem
tempore confeAa iunt ut celeritates potenti^»
& ponderis,b«e,cunei, & truncii ergourpo*
tentia ope cdnei fuftentet pondus, eUe debec
, j>6Dx: PEF. Iterum quia C^lumEFD fimile A^o
JBD (quod cx parallelis AB^ & £f contitiuo
deducitur> erit etiam pCD sz P4B; proinde
9 t Pzi AB t CD, Sed AM eil bafi^ cunei;
CZ> atHtudo; ergd,
OrolL Ergo qm aeutior fiserit eunem ftti eadem
hngitudinfy tmto erit efficacior ; nam quo acutJor, hoc
|Di&or iliius bafiii IL Quq mimr fytrit imntdo eu»
nei,
..^
/
«3^ SeSicfll. €^ Vh
nti, boc\ mimr requiretur pctettti^; eft cnifii f ; P ut '
bails Q^nei ad c)u$.aititudinepi | crgOf
Scboh t . ^d oaneum rcfernntar cultri, gU<Ji', <5cnt
f es, I oftraj clavi , unguc« animaiium , ac praccipue ton»
ibrum novaeuiiip fic cdidtr, qux quit iutrorfiliit cai^oc (unt^
facjfliine qmni^ pcnetr^n.
Scbai. II. Ifta euuei tlieorit in jpraxi hqa (empep
of3tinct,e. c. in liguis cunci opclfndctidis. Lignorufii
fbrqp aivQrOmpd^spohaerciTt; iion ccdnm fingal* «quM
biliter, ac per {|>atia squalia. £(l hic pljprumque |>0-
t<Hpa cwiei ad vi^* rejtfie^iwn ligniy u$ dimidia bafy
ad l$tu& cmei, ut egrcgie dcmonftratum babet F,' Ma^
ko. Quod de' cuneo,,idem de aliis mgchiDis di^lqtn
efto, m qutbus Czpp ^riHta, funium rigidiras, aut grat
vitas 6tc. motum rcgularein impedipnt- Tii^oria nch
(Ifa pr^iciiidit ab ejustnodi tmp^dimcntis.
Caput VL
De motii graviuni.
§. 153- Oravia dicimuj, quapcunque fihi
reVx&a verfws centrum telluris, auc interiora
terr« feruntur* Quare gravitas eft vi$, qua
corpora verfus centrum terr^ yrgentttr, aut
prope illiid.
§. 154. timA iorizontahs diciiur, cujiii
fingul^ punda a centro telluris drqualiter di-
ftanc Hinc vcr^ linea horizont^lrt ^ft arci^s
circuH e centro terr« defcriptus. Ac eninv;
ii circull njajores jrup.t j chofd^ parvartim ari
' ' ' cuum
pe cdHfiiSiu totp^tum Sj^
igaittli fdfe Qiini arcubus eotnciddnt» ^el cort6
lenGbiHter ab iis non difcrepanc; quare po^^-
teric qosvis reBA^ ^uk veram horizontahtn iH
pundo ungit^ haberi pro horizomalii Ha:c re^
^a dicitur hofmnulis appdrifnti
SM, Nihil cDcft dciiVihioni linc« hori?6fitaliiy
quod figuiatri teliuris ^baroidicam eilc fuBlnde anere*
hius^y nam proximc «Ccedit ad Cph^tktim^ & ad Jenfum
(ph^rica cft.
- ^ $• l^^J- ^' eehirum ^^UiiihtH^ quod fimill
( fahem duiti vites a gravitate proVeniunt )
eft centrum gyaviUtis ^ lUud puniftdm dicituf ,
cujusmotu impedico omnis rnafla immota ma-*
tiet ( §> i 3 !• ) ijuid^uiJ ienttum gtavnatis Ju/linu
bit, tGtum iorpotis pohdus fuflinebit. Inde vero
Uta c&rporis gravitas cokjtdetari poterit , tanquam
Ji in punSlo unico, videlUei teHtrb gtavltatiStoUt^
(id foret. Qdafd liftea fe<3:a, ^uatn Centrurti
gfavhads defcribit, pfo fpatio a cofpore gfa-
ti defcripto hdibeticla efi^A
ScM. Ehttti <*orpt»ra hbcrc m tcM^tM ^clafeuntaf ,
Jn lii>my rcftis a4 fupcrficicm terrvptrpvndtcttiarihu
delabuiirur. I^crpehdiCQiaris cjusthodi dicitur liuea ii*
teCtionis gravium \ proindc & eefitn gravitatisi
§, 1^4. Siy dum twfnf Ji^eneHturi lima
fiifpenjionis ^ iS lineM direStionis centri gravitafit
funt in cadefh reBa , eorpus grave fion tnovctut ^
Jed qiiufcit: Pbfeft enlni pUndiufh fiirpenfib-
liis coniadei^ari Veliit potentia quxciam rbidetrf
' appticatfi^ & v)m graviucis elid^ns; ergo ^u
238 SiShlL CdputVh
ttStxo hujus potencia;, & diredio pofideris lea
ceticri gravitacis debent fibi e diamecro oppo«
ni| h. e. jacere debenc ineadem redta^ qoare
viciifim fi pundtum (urpenUunis, & centrum
graviratis. fint in eadem reda % fibique e dia«
fnetro opponemur, vis gravit^cis elidetur; ac
proinde grave quiefcct. II. Ccncro gravi«
tatis corpus dividitur in parces da.)s arque gra-
ves; quare pars una tantum urgenir deorfum
e latere uno, quantum altera cx alccro» Non
igitur fubeft ratio^ cur pafs una artollatur po»
lius, quam altera. 5i neutra actollicur, gravo
quiefcit; ergo.
J. 1 57. St gTAVt quoJcun^M Jre in/ljldi pJa^
no koriZQntalif ut Unca dirt8ionu ctntri gravitAtii
iadst intra bafim plano incumbtntm^ corput a Up*
Ju mmune mt\ nam fi iinmune non fit^ cadet
juxu lineam diredjonis; atqui juxta hanc ca*
derenequit» cum juxta illam infiftat planoi
cujus refifientia fuperari non poceft. 11. Si
linea direAionis cadit incra baum^ fuAentatur
centrum gravitatis ; proinde & totum corpo*
ris pondui ralftentatur j atque adeo grave non
ruet*
Schol Hinc ritio datur, ctir homines caroi proxi*
Hit bracbtanii vcl pfdtni attcrtHn in partcm oppofitam
cxtendanti nempc; ac momento in parte lapCiii con*
traria ando direitio cbmri gravicatii intra bafim cadat
fimilitcr cur obcfi^ atic onus quodpiam antc (c defe*
rcntcf retrorfom corpus iiifle£lint; gibbofi eontra, &
itt dor(b enuAi antrorfum flc£iantur'| cur (enecio, qui
fob gravi cmibram ponderc curvatus incedic, baculi au«
* xi«
N
jtittO tieitur; «ur turtcs j aiit iiiUri tiort tnodic* ^cclk
' Jiati ttoft taiticrt coitUatit; cut iliqui in t.nfis fimibus
ftcile inccdinf; Cur pucrum pcdl uni i»T(i(^cmcn» j ac
<ilttlltctn iniigniter cautiim e^t i»p6tmty i»c cadat.
$. t^%. Si Unu dittdmii adat cxtra ba-
Jlmp tuit gfAvc \t\ eAtti partem , in qiwm de-
clinat iinea^ cum enim nihil impedit,quo mi-
tius juxta eam eorpiis guve moveatuf; ruet
Sgitur eousquej dum mucatum centrum gravi-
titis cadat intra bafmn
Svbot. Vi'3tt de etntro gravitatis eorpofum fingnh-
iim fkwptorUvt^ Jani qua racione ccntruni gravitatl^
liuoruin» aut plurium corporuih inveftigctur, pauris
doccbo* I. St duo babebuntur corpora, fecmtr rdla^
quae. cttxttiL Jmguhrum corporum conjungiti in ratiom
tcciproea corporUnt. PunAum intcrfcAionis dabtt com-
ttiuhc ccntrum gravttdtts» Vcritas harc defnOnfiratur
Jt tbeoHa vettk. IL Si plun fuerint corpora^ ducator
j^riibum rcda conjtttigetia cctifra duorum quorumvis
corporumi eorumx|u^ eeutrum jgraititaiif comtfmni tio-
tcc 111*4 Huic tioviinme ittvemo )ungatur ccntrum tcrtii
alicujtui corporia pcr retilam» qu^ itarum in rationerc*
eiproca fummdK malTarum priorum fecanda eft^ & (ic
it cacttris ^ puiidum ultimde iittcrCtdiotiis crit eom-
mune tliud ccntrum gravitatis quotcunque corporum.
tnfera 1 ti eorporum quofcuttqiK eentra gravitatis ja*
ccant in «adcm rtda« Itaiiptr commcine ctntroi» dTe
dtbtt in attqiio ^uidim rtQte fisftClo.
$* 159. Cfrpara travia ab aU9 delahntis^
mtum aceeUfgm* Pr« oelabitur filfbus et no«
tabilt qnapiam attitttdtiie in fuqfeAQHi pla«
titim molle^ e« c$ m jirgilUm} tmprinwt cavl*
* ta-
d
240 ' Siclib it. Cjput trU
C^rem. Idcm fi ex h-^ajori alritudine, \\t dii*
pla, tcl tripla altcrius deti^ittecur , majorem
cavitatcm imprimec j quarc fiiajoreni habet
quantitatem motus cx altitudine majori de-
lapfui» quam € minori. Sed majorem quan*
ticatem motus habefe nequit, niii in defcenj^
augeatuf C)iisdem velocitas; ergo^ tf\ fn^
Quatititas motus ^ MC. Eft porro/in hypo*
thefibus noftris eadem nu^a, cum globus idtni
pon^tur jam t majori altitudine deJabi>ja|n <
minorij proinde manente n.afTa eadem de«
bet celtritas globi cafu fecuhdo crerccre ; CN
go, Onf Exptfiniefttis GaliUi^ Rkskli^ di
CtaUs, Hi\vtoni^ aliorumquePbilofopborum ab*
undecxplofatum, manitefte imo eviftutn ha*»
bemus : corpofa gravia in fuperficiem tef rit
delabcntia motum accelerare^
Schdl. Qn* iA pofitioneif) hafifc 6*pt)6ni fblcftt, da*-
t)0 in Scholio 11. ad §. fcqaentcm. Prhis qtiantifarcm ac-
cclcratioiiis cxpotiam. Qyih tero pTopofitnm mihi cft
ca foliim cxppticrc, ifax prjcCipo^in m Phyfica tifuifl
Jiabcht, again dufttaxat dc motti 'nniforrHittr accelera-
•to, & rctardatOrf
§. 160. tn mtu uniforfniulr aMUr^U fp4*
tia s fnohilibus dicurfa fimt ut ^uadrata tempo*^
rum , vel Cfkritatuiti, h. ti S % / ^ TT s tt :±i
CC i cCi
Sit A*titti A$c (fig; g. j. tWiAtm fca« M
ijcfrimens tttffpus , quo motus pcrdurat, in portioncs
i|uetcunquc «qqalcsi, 2, 5, 4, &c., qujse tcftipuftri*
miiuma,' ac ilifinit^ paiva dcfignabunt. Lihcjc id, ac,*
i .
t>t mtu gtaviuml s^f
^ff ASf ^liftA^t cel^ritfltes Qngulis temjliifcuiis r<S-
l^oiidemcfA Jftfti ii ponio temporis ^ i infinife ptr»
/va ei\i poterit motcis fauic tempuictilo refpondetis pro
itqtiab^li hab^l (ifititario enlm celeriratis tempori iti*
finito paH^ re(pondetis non nifi ififinfre parva tSk pO«
teft); igitor fl celeritas cxprimatar per dit^ ipatiunt
hoe teifipii(c(i)0 confedum exbibebitur per refiangu*
um Abdi ( ^* 9 J* Coroll. ) ; & quoniam /fi eft quan« -
litas infinite parva, non poteft rethagnlnm Abdi dif^
ierre quantitate fiftita ji ^0'Ai\* - Idem jodicium
ifie^de ttteris refiibigulisi Qutre fi lumma refiangu«
]|fr«m omoiumi etiam tolnnl ^idm ABC exliibebic '
ipatittm confed^om toto tempor« ABy modo celeritaa
in 6nk temports AB aequifita exprimatur per £C
Efidem ratione /^lum Ag4 refi^ret i|totium confefium
temj^^e A4, & fie deinceptt Hoc poiito iit theor**
ma df mo0ftrai«r* . * / , .
*S' > * • • • 1,
' Are* tfiangulofiittj 4;4> & ^CB func in [
ratione cmpo^u bajtum^ a^ Altimdinumy proin<»
de etian:! in ratiom dupUcau ahitudinum » vel .
filarum hapum ( pef GeomOi «fgo ifg4 / ACU
= il4* : AB"^ s= ^4* J C£% Scd Ag^ & ifCil
luht rpatia ; A4 kAB (iint tempera j ^4 & CB'
font celeritates; ergoin motu uniformiter ac«
celeraco 5 ; / sa 7T ; rr t:^ CC t cc^
Corott. t Etiam in tnm mifhmiter retardata
J^aiia a tHobilibUs defcripta Jiint ut quadrata u^iforUm
I ad ctUritatum* Bemdnftr^tio eadem eft qua^ antt*
Sblum celeritas finalis motus accelerati funienda eft p ro
iCsIeritatc initiali monis retardati<'
CoHt. It. In tflottt unifdrmitef dccelefito, (k
tifffpora 0c ctkrHaufiL\x\mt seqfiabilitet iti retift ntinie'
mum natoralittni i> %i%^ 4« 5i <i % 6u^ Quare cutn
S f tt^ n lU^vtX CC i ct^ crMt ijitiii «l
rornm iftonnn qttadrata» i, 4, 9^ 16^ 9f » )6| 49, &c.
Sic qnidein (c babcnt fpctia imc, dmiim^ nUm^^ftmmtr
ife. tcfnporibcit confccia, At Imfc alit^ (k Rabenc^
fi CQm temporibof fiuffik filiwrk fitmfak c^fcran*
cdr ; oti ^nm qncritQr : qQcnmn ^cfti iMbilc dtciir*
rcrit ftimo^ vct iolo Jf€mJ$^ ftto iMjCi fmrm Iv*
C^rotL JtL U MM m^^imimf mctbm» ^M^*
s mobiti frpiUf nmfufafkr ^mfoB^ fim$ 1» fine m *
maromm imp4rium %i }» fg f^ A(& id cAi fi. 1«^^ i' •
ilanti mobik dccwrfit u ^»«1* , Crim Ccmmmio ioftaM dc-
currct podcs crct» tcriio 5» qmio 7»fta Navi fi mc*
bile intra unam tnt^ cfnfick i. pcAnn, intfa dno^
inftantia 4 jpcd., Coio mdo inftiDts ^ODficicc pcdc» 1 »-*
I =: }• Si tntrt duo dccurrct podc» 4»t|iirf cria ^;
iblo }!»• inftanti documct pcdca f •• 4 » f. Si intro
Cria emctituir pedc» 5, intra ^tnor 16, &I0 qoirta
inftantt cmciictar j^cc 16 ^ f ss 7. P. Hmrimi
nutiam fic rcm exptanatt dcIabatQr corpna ./^ (ecoa*
dam dtridiMcm Hnc» ^D ( FtgQr. 97. } , prtmoqQe
dcicMftit inftaoti Qnuoi duntaxat pcdcm dccQrrat ri
cckrfttt|S» aQcm (nccciCve acqQirin Com appnkrit ad
Mndiim B, five «d fincm primi , & isitiQm &CQndi
mftantti» duos bi^ebit TclocitAtia gradot) altcrQm» ^QCfH
imo tnftinti •cfoificrat, & acqQifitum dcinccpt confier
vat ; altcrumy qnem^ oAe acqoirit» Ex rationc primi
duot pedet conficicty cx. ratione iccQodt itnQm > qQtre
dQrante (econclo inftanti tres cmetietQr pcdcs* Cuni
ed punfhim C delatum fiicrit, (ivc ad fincm &CQndi» dc
ioitium tertit tnftanriS) tres b^bcbantur vclocttalit gre»
doi, duo quidcm prius acquifitt, tcrtiui,qui adu tc«
qQiritur. Daobut antc acquifitit decurrct cbrpuss 4«^
pedet ; ^tio » qui adlu acquirttur, unmn ; qwre infttiak
ti }tio dclabcnt corpus dcfcribit $r pcdcs«
w
Or
«
. k
tmTU ty* SfatHm im impvri mm UH^rmU
m melitM ptrcmrfm 9fi JkUtiflm iBiui » ^id f #«
Mm timpire yirfurrmt moiihi fi ^quakitiur mpverts
ntr viMt0ti iB4 ifttegra^ fmm balnt arfus fpfi mu.
put ifiuij Cta cf icritiw fiifflU motiis tccctoteti (loc
«njm cafii deftrAtffC t«0tf«tii»ttt MCD ( ^9}. Cu^
tuVL ) tM^ fM^ot HHKti ttiiiform^ iCeeUrtto Ci&tip^
iertc ^utti i^SC cjtistoN Mti» &^fltitadinii| tt^au
<ft dtdtim reftangiilttmi ft4 t^lnm htbent etndem
btfim, & iltira41ifMHii| qttM ffiai|tfi|ioiBf eft rnlNlupIttftl ,
iUittS reOmgttU i «rgo«
&i^. F< & ^MQper^ iSrlefy ikjkiuiinti^ m$tum*
M umfarmiw ucuArmuif irimiufis mf$ifipi fmu ui
tadkes qmirtMi §0ii9rm0» Kum ( ex demonttrttis )
S'i i m CC i ce\ ergo ttli^ftto «^trtbendo rtdicem'
qtttdrtttm obthidkftttf? Yit tT^ «3 C ^ e< k e.ve*>
tocttifei ieqt^ufc Imii ik ridiiH ^ttidrttfi^ <pitiorom#
Ckreffi $^4 iu iiim arpm ompiru fitnt ut rth
itat mtairatet ^attirum^ fiir perimtmttur* Rurfiii
miim 5 I / sa TT i a^ dtttre Y* « Y^** -^ 1 #«
CerOi m Qm> Y* ^ Vl** ^ t <,Aitctutti
YStYt:sti$,€6i ($i t- ut^4 IV4 Corolt ^
C j e » T t /«
CenU. yitl^ St iii motti tmlformiter iceelihifi
S m TTf &f m ttf etitm hiliibitur 1 ^ t^^i ^tii
enim etiim creieom «c ilrci ieeelerttrieet< Sod iit
mota tttiifermicer ieccimio tii ieediritritt eonflini
cfti fis eotifiitti miitiCii ii^ ittfoi focA} cttm^O
ttnita nihil mttlci^lioeCi fhlvan dicicttr / «I ir« In mi'
joribui timen difttnciji mttUitttr vii iCceleriCritt; ftMU
ro ttbl di iflSi iq^kttr^ puti itbtt $ H mt.
j
/
244, Sc^U^ IL^Qfput rh
atott. tX. Qoii / 53 vit, fict I. — =a r. VU . \
u
i f - ' •
— tt ». III. Y — zz ^
OhtoU: X. Quia C : r sa .r .w C Coi^oIL^VlL ) ;
ft /^ vtt; fa£U (ttbftitutioQc fiet Iino^ / ,i= vc^ IL
-^ a i^. lll. — ft tfc IV. Y ~ - €»
CC ' V i^
/-''..
Or9?; XL Qnk vnirerft « 9 ^-^|4c/s vny
f
•btiiieiiftv c £: .«-* « i«» <
JA^tfZ» J. Ex |)is i^mefida eft f^tulio (^ufmriuni >
J^robleiDatmn i . I. J^ato Jpatzo a cotfore pritjio nifian*
ti pcrcurfo e. c. 15. pedum invenirt f^atium quinqtie^
ntCtnenHs fergtirrendum^ KevoCctor proportio S ; /
ss TT : tt. Litteris fiibfiituendo numcros fiet; 15«
«a I t 2^. Et qu\A fiBUtTi midiorumVc. habet^itpr
*« 975-
IL Hafo ^atto a eotpote ptim defcenfvs iuflauii
forcurfo ( ij< ped, ) iuvenire - JpaHum fiinto itfftanti
ferct0'rendufn. J^. Spatia fiugalis tempnfculis CQiifiKhi
iunt in ^rie. numcrorum ifnpariiiHi (^, p^^J* CoroU^ ..
JII. ); nafcetur icaquehsc p^roportio ij^ ; «"ss i I ^* .4.4
Si 1$' du%ur in 9^ cric « z^ \\^.
III, Dtfffl ratione , ^ii* bahetur inur Jpatia pef^
eurfa a corpore tnotim unijoriniter acceleraute ^ detef-
viitiare rationttn telochattuny quibm ikxc Jpafia percitr-
fafueruuu Corpus A dceurrem 15. ped., corpu& B ^
/
Dc moiu* graviumf 24 J
*.37^' Quonfam (rcledtjitcs* acqulfitJt funt nt radicff
** qutdwisc /patiorum ( Coroll. V..)^ nafcetur proporti#
C t <: ;i: vxj i YI7^ Sc4 VI5 « Y$75» W
fir 4 ' 19« «rgo» & Q^lerl(atcji rum ut i^ .; 19,
ly/ Oo/a ^4<£riii mio)ie ^ofUrtm invpAit% fmiu
fiitff umforum Ui iu pircftrrepdtf Jmpenjhr^m* ^t
]Etiam tieiTipori runt at radices qaadrat^ (patiorom ( (^
rp/f^ ^J. } ergo fi tempiis impcarum a «corpore^; cni
|}edc8 15, decurfl tribuuntur, dKratui* T^.Si.nltpTiMSi
cui pcdes 375. affignamur, vocetur 1» erit T 1 a j;is
,Y^5 f Y375» Eft Autem Y^S-' Y'l75t &» na
4 ; i9i :;? ji(H? ci);» fcrc ut 1 t s* ergo,
i^cio/. IL Ut iidem datam liberem^ bbjeaionet ad
1« 1%^, attiQCDtcs^ brpviter config^abd. . O0ofi; I. Si
in defcenAi grfvium motus acceleratui: > fallit .J«i^ ^li
univcrfalis; eorpus otnne perfeyerAt i» fii^feu^qmiikt,
.'fiyc tttotus uni/brmiter in direSum \ fallere autentiioil
poteft; crgo. ]^. Adjiciendfl{ efl; l(»;i8 lAiua risftridia
a Philofbpfais omnibiis rcccpta) tUfi a, c^ufa ixnantm
cogatur fimum fiiwn immutarem Atque cuid bncvrt!»
ftridione fampta lex non fallit. Dicet: nuUa videtuo
adeife cauia cxtrfinea» quae fliamm corporum de&eudfiiii
tium, immutet ; qua? cnim ? ^ £{l graviuu JmQi
inertia , pcr inertiam retinet corpos feftundo tCff^Qt .
iculo mo^um, qu^m piimo inft^ti acqiiifierat ;^ pe%
gravitatcn det^rminatur ^ad motum celeriu^ perageh<^
dum , cum gravitas pcndeat ab attcadiope agente^^iii*
rtitiohc rcciprQca duplioata dif}:aptiari^ ; biac cum in
^eic^nfu graviom (ingulis/ tempunrulis d^eicat ^m^
^a^uni didantia;., dcbe| ^fuUs {^pnCcoUs crefeaMi
e^c<^u$ gravitatis^ id cft:. ^tds acaciarari debet* >
l^i$es ;io« Atqui grav.kas Qoa cft caii(a «Kjtrauea^^cufit
fy, matua corpoj^ac^ attrafUo » ergt fi corpor:^ ab alto
df Iab^ui4 motMM) ^ a^(^ler|nt| ff% Ux gcneiralis de
(oivTHtv^ad^ Aatu. Wf.f ' An .(rai^fat corporibus
1
94^ StOh tr^ Cmmt Vl.
triii(«» fie, iiv intrin&ct, myfteriuin eft Philo(o|liicitm ;
'M neqae de ertraSipnc ccrtum cft» flncme «b ipA
'torporiim natQrt, iin • Kbcra DEI vohmCitc pen^e^r.
4ntcrc«i mo, quidqnid horam conftttnttinr, (cmpcr wx*
(k qocpma} eorportbtit nsomm , eecctcfMitHnic csrruiee
pTf Ao eft, qos tllem ftetut matationcm indoett. Stno
l^rillieftt eaoiam ab tttrtftionc pcndcrc dictm Btrer|»
^ovlnfo \ fime meft tcK OEI ^ qt corpom^ ifi ccrttt -
4i(lliftiit t«l le ft tcccdapt, cclcrittttbut rttioiii dircCte
mtftMim^ rcdproetf dopUcttB diftantitram rcQ^ondco*
tHm, etnfii mottti fttnn corporibot extrtn&ct cft; €
tttil^io propriitat cft eo^orftot imrio&Ct ^ tdlmc
«taft motnm tcccieFtm corporibot extrinlcet d)d dc»
bct ; non ctum corpuy prepier fiitmmet dcbbeoiit t^
m^imcm motiim tccclert^ M propier elicntm»
llf In motfk nniftyrmitcr tcceteratoftttit ftngn»
tti Ctmp«(cofit ftorfim (qmptii defcriptt eft^t in ferio
MfMvomm imptrium i, ], f, % ^. ( Otfft W^)f
^jpmd pogtuNre videtor ««im t^e titcrt Nevtoniant ;
CNitpat tiKerf dctcfndent (ecmido tciripu^coio conficit
mitilmii Qmtii cjas, qjtod primo ttmpaicoto deeorrcrtt,«
mim ftmcn dopltm duotaxtt vclocitttcm btbett iiliaf»
mim primo infttnri obtUicbtl^ Atqui iic motat non
m proportiontli$ ctuiSr fu* adgqate« \ com dopt« vc*
licmti ttntommodo duplctt rc4>ondcrc debcat^fiom ;
mo, ||e. Ht A. Ad Prob. D, M, Corpat deiceiidcnt
lecnndo tcmpo(cato dopltm donttxtt velocitttem ^
rtner, qatm titbacrit prim^», e^m ttmen uti jHmti fio
y^iitft tfcm^oicohi crefimm C» M« Cotifiiamm^ &
•fotbiicm I*. Mt Sio D, m, dc N, C, Si celcriflit
teMcrmorof icqniift conHtnii eiTct, €f <rqiiti>i>ss» n^
^t ttit c^itas facccflhrc iccedcrct , non poftee mo*
bttc cclcririte dnphi nid doplom ^tium eoofioert
Cnioi fl r m r, cft Ci c ai S t V P«?otndc C se ^ H'
que tdeo tC ai iS). .'At non itt m ft Ubet inmo«
l
y«A >&iM •tmportt iK^^^sft^ k^^'^ ceferiMp qaai»
focric fiib tjiiaisitfa^^iS^ |^ trcloctMtt (ab fi-^
nein cempoiit primnicqaiiTrtf flcslinertitiii eonlcr*
,rira moyctar corpot tempoicul^.l|ei^do, jamfM vi
liQjut dapUvm (pttti prtoris eonflctif)^ dcbcf . Sc4 Wn*
pa(cuto fifciiitido iterom' incr efcit oclcrirtt ; qotft pnc-
ter incrcmehtam ccicrirtHs in fiic limports pcimi cc-
qailimm, dcnoo (bcccflitrc tccedcrc dcbcc noVaOI Iq^
mcncam, cuaiqoo motds poofcor anifbraiter oiedcci-
ttis incrcmcntam illnd priori «qoclc fir,, oporiic ; qoo#
re (ab flnem tcmporis ficcindi eelieriiis non doplc o?t«
dct, fed triplc; hinc ittdcm mobtlc ooa.dophim^ 61
friplom prioris QKtciom confidct*
IIL InconciPtibile eft; qaomodo ^tte oiota ii«;
celerato confedi fint^ ttt numc^i sb oiiiMe rmparcs» t,
>3i S*» 7f ^c* Prioio enim inftanii voloeit«tt acooifica
dccurrctur rpttiam s i. VdooiM iidcm pc|(cvcri*
bit|in(lanri (ccando, perqae iAam dceocrctor itoraoi
fpaciom s; I ; (cd qota nonM rdodtitts grcdos i^
dit| qui pcr idem inftans fccundo eonfie&r rpctfam
t:; i\ proptcr duplicem illtm vdodteccm ewfirxmmn
(cilicety Ol mvifir $tcrefi0Uim , (pctium mn mpbm
percttrrctur, (cd umtmm^o duplum; prg^ ^a$U fm^
piUf infitmmm mfi^ «co fim in firii mnHrwmm
imfgrmn i, |, f, % &^., fid iufirit utintralmm l» Sp
3, 4, &c. if* Objcdio b«c eadcm cft, qncjmas ; qoar»
cadcm rc(pon{ionc cxpcdiri potiell. . Juverit fortc inccr
tcmpafcola iu/lftif* piroc, (k fiuitg cnm qaibosdam ao*'
Cloribns diftinxiflc. Stc illt i (patium decurfiim (ccon^
doinftaotif/;j{otie jMrocduntaxat duplum cft Q)atit coii»
firftt iffi primo int»ttti itideni iufiuit^ parvo ; naai pcf
Ciniini tnftcas aatcos tantum velocitatis gradus habcw
iir, qoi fi^cundo inifamtt pcr(Werat qoidcm; G^ alia
iU^us, At nbi inffaincia (ttnt finita ^ icontinuol mobilo
/ifl pritfri nmfufiuH fimm fit^effivt arqoiccrc pott ft_
Q4 • &
••
S4S , &8ion. tUfmtVL
0C T9 rqt^fite^tffive acquirit novum vclodliti^yrijiam ;
fic pi^oiilde pofl: tetnpu^nluin primuni inovitur velati
' cum cumnlo plurium velocitatis graduuro, quos ua*
^uam fimul habult; quamvis igitur mobile nuUuOi dein«
* ceps acqaireret valocitatis incrementum pofttempufca*
lum primgm movcretur tamen velocios, ipatiumqae
majus condcerct tempu&olo (ocundo » qoam primo U»
cet zquali ; ergo cum eorpus tempu&ulo illo (econdo
novum acquirat velocitatis incremcntuoi, non dapluai^
M tripUim prioris Q>atium conficict,
IV, Motu$ illius «cceleratl caufii eflbt •ttndio;
' qua confticutii rgddi nequit ratio, cur iu VMw Beyhn^
coTpor^ molc,'&^ maffi omnino dii^rCi tsmen eadem ad
fenfum velocitate dcfccndant, Sane cx Ntmtom prhi^
$ipiu mancntc cadem caufi m^nero dcbct cffeQus idcm;
proinde cum •rtradlio terrar CAdcm babeiitur extre va«
i cuum, qus in vacno, utrobiqqe corpora utcunque di«
verfieademad fenfiim cclcritatc delabi dcbercnti quod
ttmen quemadmodnm non fiat, expcricntia ccrtum ba*
{)emus ; nam cxhaufto a$re ex rccipicnte ^. pcdcs alto
^ohuf piumbcus^ & ligneus eadcm cclcritatc defcen-
dnne; at a€re immiflb infigiie ccicrirati? difcrimenadr
• i^rtitar. ^j, Eadem cft artraaio terr« e^tja vacuum,
i|U2 in vacuo, diverfa tamcn efl rcnflentia mediii qoam
corpus labens (upei^are dcbct C. A, Et eadcm- cft rc»
liftenria N. A, & G. m, exhaufto a«rc nihfl cft in rc-
cipiente, quod corporibus ex eadem altitudine dcLabenf.
• tibuf (enfiMHtcr rcf?ftat, motumque impediat; ergo at*
quali ccleritate dcfccndcnt corpora vcrfus tcrram, A^-
re immifTo, qul corpornm motni ftnfibilitcr rcfiftiti^
fcnfibtll ceierltatum diftrlmine fcrcntur corpora verfus
terram ; magis enim rcGftit acr corpori (pccific^ Icvio»
- ri, quam graviori,
V. Sl in vacoo Boylcano nulla bnbetur fenfibiUa
medii refiftcntla^ dcbcnt iu <9dm vmo cerpora divcc*
fif
••
f
Dd mfftu gravium^ 549
fir graviuiif {pecificx divcr(a etiam eekriMeideljbi;
/ed not^ deUbnnrur \ ergo. Pr, M» Artraf^iones non
Riodo funt in ratione rcciproea duplicara dii\antiaram,
. ied etiatn iti dire6^a ivanaram; ergo corpna ipetifiec
grai^ius majori veldcitate deleefider, ^nam fpeeifiet lei»
vius; proinde. ^. Attraftiones funt in ratione fimol
- dir^aa maffarum amabmwm Ci» A. at$raff0rrmS. Af
^ C. iP, ^qoaii defcenfiii non otficit diverfii gravi»
tas fpecifica, modo eadem hakearvr mafla «nrii^iM^nalt
. laque (qbfit impeditio, '
Vlt Pofita eadtfn tnajfa anrahenUy & afaali mptui
imfedhimt deberent co«|>ora diver(c gravitatis fpecifi*
ex ex eadem alritudine demKTa eadem ceieritate ferri
verfUs terram aiam etttra vacunnt $oybauum (fiqui*
. derH acceleratio mociuoende^t ab artmfiioaft mtx, pro
|-atione diflanriarnm (e^6 cxcrcnrejr; iftnd vcro pu*
,^nar cum obiervattombua; nam capianir globut fev»
reua alter, alter ligneii» parit ^qaidcm dianerri, (oi' ob
Viis* £x eadcm idrirndiiie.demifli ambo pari ceterita«
te non defcendent; prcvalebic cderkaa ferrei; ergo«
Pr, M* Si extva vacnum non habetar arqualis oeieritcs
.corporum derveiidenrium in terram, insquaiftaa iiit
repetenda eft a Coh medii refiftentis impcditienc; ct-»
go cx oppofito<ubi squaiia babetur impeditio, dehene
corpora diverf^ graviutis fpecifica^eadem celeritatede*
/cendcre. Sed pari voiamini g!i!»boeum ierrei , & li*
gnei refpondet par volumen aeria , proindeque par im«
pedirio; «a-go. jgji. N, feqnel. M. Ad Prob. D. C.
pbi squalls habtf ur iinpeditio, fiinulque par nicdii re*
fifientis vicloriay ^ eeque fofilis fuftraM^ defcendnnt
corpora diverCe gravitatis ^ecificr eadem velocltata
C C. Secus N. A. & C. Vieloria mcdii refificntit
non modo pcnder % dcnfiute^ rei quantirare medii, (ed
& a denfitatc corporia medtum fubingtedienris ; fingu*
\^ enim moleenic mobilc componenres nitumiir ad«
}I^vCm mcdioo) f efifleiis ; crgo qip plures ftterint mo*
3JO ^BwIUdfmVL
lecuU», tm <|iio maiM fuerit corporis nm\ pm«ltit
(bb oorto «iiqao vdlumine, hec prompttQs fuperabtttir
xefiftentia medtt ; quare corpors diverGr gravicatis jjtcw
dfim \n mcmi oonftitait extra vacooni instqaiti cete-
ritate de&endcrc debcilt.
VII* S^tpc eorpora diverfie gravitatis (pccificx ( &
litiic diverfi quidem ponderis, fed ejttsdem volaminis )
eadem ed Anfam celeritate dcfcendant. Sic mafla ao^
ri, & maflfa Mercarii paris voluminis cx eadem ahita*
dine li demittentor, eadem ad renfum vclocirate de(ccil«
dcnt; ergo promptior, ae facilior medti refiftentfs (ii*
peratio niliil edmodum cohfcrt ad insqoalitatem cele«
ritatis in de(cen(ii graviom. 1(2. D. A. Corpora di-
vcrlc gravitatis (pecificdt etiam extre vacuum eadem
velocitatc dcCceiidttor, (i diiTercnria ponderis (it admo*
dom magaaN* A» Si non omnino &uhd. eadem (enfl*
biliter velociutc C A« re ip(a etiam in(en(ibilirer N. A.
4c C. m. Si ad refiftentiam inedii cehrrime fupermm
4Um rcqairitur certum, ac detcrminatum pondus quod*
piam corporis de(cendencts , dooqoe corpora per idem
iBcdiam ex eadem eltttadine delabentia pondus illad
•ttigci^int, cqo^ii celerltate de(cendmi^, quamvis iflo»
rom alteram excedat in pondere ad rcfiftcntiam medti
ctkrrime (apcrandam reqoi(ito; nihii enim exccirat it-
le opcrabitor habita ^m celeritace (enfibiliter fumma*
Pono : to. libris celerrime fuperari re()ftcntiam acris
modico voiumine rcfiftentis*, (i corpos aliud i^* tibras
appendens ex cadem tlritadinc delabetur, celertus medii
cjusdem re(iftentiam (uperare non poterjt; quar^ ea«
dem vclocitate delabetar, qoa corpus lo. Hbras appco*^
dens. Similitcr modics maflTc ejnsdem voiuminis , Oc
non mulrum divcrfi pondcris aeqnali eeleriratf ferri poC
bxm verfus terram, quamvis eonindem graviras abfoha*
ta non (ufRciat rcflftentiar inedii eelcrriinc A}perand«;
Sum, qood modicus iilc eKceflfus in gravitatc abfoiota
viK rubica(usnoftr9sc«dar»tttm qaodmcmorata dfiycr^
Jh motu gtsvium. f ] f
litas pondcrig •Ufer cofnpcnfiri poteft. Noi^^: r«(v
fteium fivc inipcditio auidoruin c 4- capitibm ptoflttit
1 mo, A fluidi dcnfitate. ado. Ab 'ejusdem tcoftritate,
& vifcofitate. Jtio. A corporis iocttrreiitit fuperiicio.
4to, Ab cjusdcm vclocitate. Atqu« poitrema quidcfn
iUaiinpcdittonis origo hoc loco recenlcnda non eft, «um '
de ifta lis fit. Quid tamen» fi corporis umus denfit^
cgregic compcnfctur pcr •Iterius ftipcrficiem infigmter
*l«vigataro ? Sit globus ferreus, & ligncus. Ferreos fu»
pcrficic i^fpcra i ligneus polita, & glabra. Immo U ^i«
ctiam fcftuc« in lignco.prominebunt, faciie pcr affir»r
fium inflcacntur. Potcrit crgo iompenfatio quatdam
lubcri fic, ut quamo plus a«Jr impedicrit Ugneum, quam
fcrrcom AeQata ratiQm fuitrii , t»nto ampUoi in?pc#
diAt fcrreum, quam Ugncum Jjb*atfr4 raHofH Juptrficifi
afier^e, An non «qMilU fict refiftcntie , tc impcditio
fluidi ?
Quanqnam ingenue cpnfitendum eft, vijt c«rd
quldquam bac in matcria conftitui a nobis poffc, cum
cuaorum divcrforum experimcnja non fitis confcJl»
tiant, Vulgatum eft illud DfJaguUerih qui prafenti^
bus Nwefw aUisquo Uttcratis fene homimbus e turr*
tondincnfi Oiv» f««/i %7%. pcdcs alta divcrf* gravi*
faiis fpccificat corpora demifit* Compertum eft ob*
fervationibuf itcratis , quod corpora travitati fua rcli-
Qa non defccndcrint cadcm cclcritaic, nequc immo co-
rum dcfccnfos ficbat in ratione gravitatum fpecificarum.
AUi contra aflirmant^ globos divcrfi utcunque pondc»
ris ab eadem alcitudine alibi dcmiObi «que volociter
in tcrr^m deJatos fuiffc.
VIII. Qoo mtjw celcriwf , 1i«c in«jor in wdcm
imflSi qtwntitu rnotu* ; qnare corporom ex pr«grandi
•liqaa •Ititodtne dcUbwttivn admodum magt» cflc tic-
bw aaantitM mon». Ttlcm vcro oon «xpcr»mur ii»
«iribtt^ piom, |fwltM &c. 91)9 coro cs ipto wttbmro
•% aS»
/"
--T\
'
15^ ^^^'^ Jf* C^P^^ ^'*
. «Itugdine in tctrx (upcrficieni dcfcrdnttir, nihilominiis
•xigua niotus quftntitate, (ine damno, & noxa frugiim
defcruntnr , qua tamen ck pcrpctuo vclociraris ir.rrc-
menro confequi nccenum forct. Vjt' Suos- accclcratio*
nl limltes ponunt Phiioftphorum nonnullit aiii pofl:
Juifiuios, poft treceittds pcdcs alu motum non ultra dc»
celcrari exiltimant. Sique motus acceieratio flibindg^
deiinit, ajuntt nec ingens illa motus quantitas confiirv-
get, ncque mctncnda illa damna crcabuntur. ^, Ih .
Nix, pUma, grando &c. iine frngum Boxa ad nos de-
feruntiir, quta (cilicet acccleratio , & major quantitat . ^;
motus continuo impediatur per acris refiifenriam, qui
perpetuo aliquid de novitcr accepto velocitatis incrc» '
mcnto decerpir. Hinc D, A. nix» pluvia, grando &c,
ingcntia damna crearent, niii quid legltims aceelert-
tioni motus obftarct fcnfibiliter C. A. cum phitet aer|
& hoc magis obfict, quo corpora delabentia propiora
fiirnt fuperficiei tcrr* ( nam quo propior eft aer fuper»
fidel tcrrae, hoc cftdenfior) N. A. 6c C. Ifta aerls
tcfiftentia Divinam Crcatoris Saplentiam infigniter com-
n-^endat. Ncminem latcre puto, quantum ad terrae fer-
tilitatcm commodet pluvia# Atqui vero fublatg a^ri$
rcfiftentia adco commodaret nihil, ut potius rclocifiitno
cafii fuo ptffiQmdarct omnia, tcrramquc produccndis
fru£Vibus inepram redderct. Quod dc grandine addi-
tur, cjus quJdcm «ppofitum &pe moefti , ac gcmentfi ^
incuiti (lunus.
Parergon.
De caufa graviutis.
\^. *l6l. LineamdjreAxonts aravium^qua
ad horizontem noftrum, five foperficiem ttr*
r« libere jdeferuntur, pcrpendieiilarem e(fe,
phx-
• V
■^— n
;.
^H^ehoinenon eft quotidianiim i %c irulgo no^
tillimum; femper gravia (nifi duplfci,e. c
fhliqu/t projtliioms | & gravitAtis vi iirgeantur)
cafu fuo defcribunr lineam perpendiGularem.
At de pharnorticni hujus caafa non convcnic
Jnter Phllorophos. Vari« ad hanc materiam
recitantur variorum auSoram opiniones. No«
biliifimay ac fere ubivis jam civirate donaca
efi illa Nttsnoni caufam grayitans ab attra^io*
ne repctcntis Cententia.
■ i
ScboL Taceo Feripat^iiccys^ qnl gi^avftfitcfm, aat po-
tias giavium defceftfum s prtncipio , nefcio qao , cor-
p&nbiisintrinfcco fortc a Syrhpbatia, Cew iitclinati&ne ali-
^ua, <jua corpora vcrfus ccnefttm terra wrgeantwr, rc-
petendam cffef cen(ucrunf«
Omitto Qaffendunfy tjti$qvie feSf^eorcs, e qirorum
{•nteitda rerra non abfimiHs eft ingenti caipiam magne*
ti^ e quo iogicer crumpiim irtomornm efflnvia. Has
porro atamos, ctftcfwrum vcl amitilorum inftar ftht cow
pciUtas, comminifcuntnr uncis fnis rrabere obvia cor«»
pora, & ail deicen&m eogere. Gemin^ hafce fcntcvu
m$ vct innuifTe, ptitOy refutavifTc eft.
CMrtefium^ 6c ^ut hoc dtice mHitmt^ prsrerfre ne«
qneo. Volunt ifti gravitatem oriri ab imptilfionc fiwi*
di cujuspiam fuhtiltilimi terram imdiquc ambienfiSy
' fuod ipflim grave non fit, fcd trniTcn cauGt gravitatis;
Itque iQ co confcntiunt omnes« Cirea vere fhiidi iU
Hus naturam, & modum, qno gravitatcm eorporuin
operatur ^ non «que il^is convenir. Dabo CartetTaTto^
rofn dogma conceptis s Philofopho quodam Gallo ver«
bis, cujus nomen non rcpcvio; iic illct Cartefitts iftud
tofifljtuit ; vortex matcri^e fabtftfr terram amhit , ud in^
^entem atthttdtmm fa^ra terram ajfurgit^ Vohipnr vor^
^ teoQ
3fo SfSmir. Ctfm VT.
faenl^, Art q«o «ai«s fiicrit fiorforis nad panfct
fiifc e«co flli^pio voliuoAc, hoe prompdtts fiipcnbiror
xcfiflmM «edii; qosrc corpon divcrfr (rniviratisjfiOi
€^at in flioco oooftitBii cxcra VBcmioi inx^Mii cdo-
nCsto ocicoBflcvo ocbsnt»
Vn* &rpc eorpoca divcrfir grs^tstis Qwdficx ( &
kffic dircrfi qoiilcoi pondcris, fed ^osdcoi Tofauniius )
Oidcoi od €mCmm celcritste dc(ccndiinr. ^c mMtk so^
ri» dc msfls Mcreorii psris rolomtnii cx esdcm shito*
dtnc fi dcmittcntor, csdcm sd fcnfUm irciodtscc dc(oeo*
denr; crgo promptior» se fsrilior mcdii rcfiftentis (ii»
pcrstio nihil sdmodnm colifcrt ad incfoslitatem cclc«
ritttis in dofissnfii grariom. ^. D. A. Corpora d{«
vcrik gtaritBCis &ocificjt ctiam cscio vseuam csdcm
veloeit^ dsfimmiir, fi dtlGMncia ponderis fit admo»
dom «sgiu N* A* Si oon omnino Smhd. cadem (ettfi*
biliter rolocitstc ۥ A# ro ipA otiam in(enfibiliter N. A.
4t C. m. Si sd BofiftsQtiam osedii uhrrhm Jmpermu
4sm rfqtMritnr certam, ao detormiiiatQm pondos qood*
piam corporii d^cendcmis, dooqoe corpors per idem
mcdiam ex esdem atcitadtnc delabentia poiHias illod
otrigeriat, «qtnili eeleritste de&endonr, qusmris ifto*
ram alcaram excedat in pondere sd rciMeotfim medK
mhrrum ibpofandsm reqoifito; nihil enim execflrai il*
k operabtror faabiis |sm celeritate ftnfibiiitcr (ommi*
Pono t f o. itbris ctUrrkm fopcrsri refiftcntiam sl^ris
modico rolomine refiftcntif ; fi ci»rpof sliod 15« librss
appendens ex eadem akitadiito delsbctur, cWrrto medti
^of dem refiftentism fiipersre non poterit > qasrt m*
dem relocitste delabetary qoa corpus 10. libras sppcti^
dens. Similtter modicc maflc cjQidem voluminis » &
nonmultum dttrerfi ponderis eqosrt eeleritare ferri po(^
ioiit rerfiis terram, quamvis eoraiKkm graviras ab(bli)«
ea non (ufRcisi refiftmititr mcdti ederriine (uperandtr;
tum, quod modicus ilte e«ceftiis in grsvicatc abrolara
via rt)bAn(ttfi}ofti:«i^B9i4^9taia qoodmeittorata di^er^
* * .
X># motu gtavium. ' f 1 1
Ctas pmclcrif alifer compenlari potcft. NMft; r9&
ftentia (ivc impeditio fluidorum e 4. capiiibiu profloic
imo, A fluidi dcnfitate. ido. Ab^ejttsdem tcoarirate^
& vii!co(itate. Jtto. A eorporis ioeurrfutta rupcrikiak.
.4to» Ab ejnsdem veiocitare. Atquc jpolkfiiM quidcra
iUaimpcditionia origo hoc loco rccenicnJanoncftiCum'
dc ifta lia fir* Quid tamcn^ fi eorporis oniua dcnfitas
cgregie compcn(etur pcr altcri^ (qpcrficicm infignitcr
laevigatam ? Sitglobus ferreus, & ligneus. Pcrrciis fii»
pcriicic atpcra ; lignc us polita^ ft glabra. Imino ii qom
Ctiam fcftucc inUgnco^protoincbunt, facilc per affrtf
Qum infleAcnror. Potcrit ergo oompcnfatio ^u«dam
babcri Cc^ ut quamo piot a^ impcdierit Ugncum, qtiam
fcrrcom ^iQaiM r0$iw$ paikfrr# » tonto amplioc ifQpc*
4iAr fcrrcom, qoam ligncumjJkAcro ruimii Jvptrfidri
^j^nr* Aa non Moolis fict rcfiftcntio » w impcditio
floidi?
Quanooam iaganuc cooSrcndum cft , rtK rcrdl
qoidquam bcc in matcria conftitoi a nobis poflc, eon»
oudorom dircribrum cxpcrimen;a non fiitis confcfi»
tiantr Vulgatum cft allud D^am$Uirii% qoi pr«(entt«
bos Hemmo alitsaoo littcratis lanc bominibos c turri
t«ondincnfi J>M rmJi aya, pcdcs .alta divcrfir gravia
tatis fpccifies corpora dcmifit. Compcrtum cft ob#
(crvationiboa itcmtis , quoil corpow gravitati fuai rcli*
da non dc(ccndcrim cadcm eclcritaiCi ncquc immo co«
rom dc(ccnfi)s ficbat in rartooc gravitatom ^ccificarum*
Alti contra affirmant| globos divcrfi utcunquc pondc*
ftsak cadom cititodinc alibi ^fmKTos cqwe volocittr
jn Htfkm dclctos fniflc.
VIII. Qqo ma)or celcritas» Imc ni«)or in cadcm
snalft qoentitas motua ; ^iocrc corporom t% pr^grandi
iU§aa attitodin^ iMm/A^ admodum magna cflc dc«
b#t qoamiias momi. Tdcm rcm ntm t xpcriimir iit
irinbo% fkm^ mmdkm &c. qo» €om n ipft mbinoi
• •
«5* &^io If. Caput PU
fttritudiiie in terr^ fiiperficieni defcranttir, nihilonriinus
txigua niotus quantitate, (ine damno/ & noxa frugnm
•dcfercmrnr , q«« tamen ck perpetuo vclocitaris incrc*
inento confequi neceflum foret. ^. Suof- accclcratio-
nl limites ponunt Phiio(bphornm nonnullit alii poft
diiifiuios, poft trecenw pedes alu motum non ultr« fc*
ctlersri exilHmant. Siqne motus acceleratio (iibind?
definit, ajuntt riee ingens itta motus quantitas confvir*'-
get, neque metnenda illa damna creabuntnr. ^^ If,.
Kix, pUivia; grando &c. itne. frngvim noxa ad nos de»
feruntiir, qni^ (citicet acceferatfo , & maji>r quantitat
motus continuo impedistur per ai^ris refiifcntiam, q^
perpetuo dliquid dc noviter accepto veiodtaris incre*
mento deccrpir. Hi»c D, A. nix, pluvia, ^rando &c»
ingentia damna crearent, nifl qnid legitimaE accclert-
tloni mdtus obftaret fenfibiliter C. A. cum phftet aer,
& hoc magis ol)ftet, qoo corpora delabentia propinrA
firnt fiipcrficiei terr» ( nam auo prppior efl: aer fuper.»
ftiel terr«, hoc cftdcnfior) N. A. & C. Ifta acrls
f cliftentia Divinam Crcatoris Sapientiam infignirer com-
li^^cndat. Neminenj latere puto, qnantnm adtcrra fer-
tilitatem commodet pluvia# Atqui vero fublatg a^ri^
reiiftentia adeo commodaret nihil, ut potius vclociflilino
^afti fiio pdromdarct omnia , terramque producendis
fru£iibus inepram rcdderct. Quod de grandine addi-
tnr, ejus qufdcm tppofitum {zpe moefti/ ae gctneotc|>
intuiti (lunns.
Parergom \: :'\
. De caufa gravjutis.
td horizonrem no&rufn, five fiiperficiem ter-
r« libere jddferimrtir, pcfpcfndiiuJan^nv effe,*
ph«-
.*
;.
jpl^tiomtnoii eft quottdianism 9 $c irulgo no^
tiffimum; femper gravii (nifi duplfci,e. c«
0bli^U/t projeBidfiif ^ & gravitAtis vi urgeancur)
C^fu fuo defcribunr lineam pcrpendicuJarem»
Atde pharnomcni hujiis caufa non convcnit
inter Philofophos, Varijc ad hanc materiam
recitantur variorum au^orom opiniones. No«
biUifima, ajc fcre ubivis jam civtrate. donaca
•fi illa Nflptom caufam graritacis ab accradio*
ne repctcntis (ententia.
Sckol Tacco Feripauticfyf^ <jn} gi^avftatcfin, aot po-
tias graviutn defceftfum s principio , nefcio quo , cor-*
poribusrntrinfcco fortc a Sympbatia, fevi imlinau&ne ali-
^ia, <|ua corfrora verfus ccnBram tcvrs vrgeantttr, rcr.
petcndafti cflTe centucninr*
Omirto Q^iHdmmyt^sqjiie {dfilstorcs, e quroram
fifmsndar rerfft non abin^ilis eft ingenti cuiyiam magne-
M^ e ^o^egiter crampwnt irtenfiorom efiinvia. Has
. porro atomos, ratenttrum vet amitiloriim fiiftar fthi co^
pnktas,. cofRmimfcunnir «ncts ftiis tfjlhercr obvifi cor-*
pera, & a4 Mkmfim cogere. Geminj» bafcc iemeii«
tiM vci innniflTe, pttto» refutaviflfe e& \
Otnefiuf»^ 0t qok hoc diief mHft^nti preterrre nc'
qnee. Volonc ifti grsTitacCm oriri ab imptiKione fixA*
4i cuftispiftm fohtiHifimi tcrram imdiquc ftmbicnfiSy
* ^od tpfiim gravc non fit, lcd t^tmtti caa(a gravitatis^
Itque ia eo con(entiunt omnes« Circa vere fluidi iU
lins naturam, & mod«m, qno gravhfttem corporttin
opcratnr 1 noO «quc iibs cenvenit. Dabo CartetranO''
nnsi dognm eoaceptis s PhRofopho quodarn Gallo ver*
bis, cajus nomen non repCBio; iic illei Cartefitts iflud
n^fiitmti vortM nmnid fubtftff terram ambit^ ad in*
genttm althudifmn Jitfira ttrn^affurfft* VQhnmryot'»
J94 Siiti^Ih OfmVL
ux ilb ^iarimt mtt Qiarif ffximur tmm # flflP
imfrfffi i» tiradit ^futuri f^rgiMirf Cf 0d ^tam *JP*
r^ fnpeudicuUrHm. Vorticem bntie cmttifieSi fifeg^
in mtdip ^bmta vitrea cttva rtf§M gloftdem flumhmm^
ftue terram referms\ relijmm ^h^ee fartem rffleri
aftta^ qU0t vorticem exhibeat ; fi enim ghmtm vitremm im
ariem agas^ maveiimr ofua in circuiit a^Xaseri glaudae
fOraU^ie , C^ ad efm axem perfendicuiarilnttt bec «•#
d^lcit eamfarati$j fted^ind^a byfoAefi gfmu flmnii^e
eadem vehcitme aeigatari maveatur cum aqua; couer^
vero iujyfiewmte CarteJS maseria fukttks etiam frefejiim
ferficiem, tarree tj.es felacim moveeur ab Occideme nr
Orientem^ quam fortet hfiet tertet» Hoc Jbffefiet iw
quit Cartefim: muterid JiAtiist partes Itoltut vim etttm
trifuggm ttttgt ntaxtmam , tfla nituttmr recedtre a ttu»
trtfiii ueotm ^ ftu circuU ^ qHtm dtjtribetut'^ dtme ergjt
fartibus iUet mifiettettr ctrftra aliqua^ fum fttittu eta ba»^
bettt vim cttttrifagfmt , v. g» ttrftra ttrrtjhna^ . tta its
tireum ag^mtttr mutta Ittttkitf a mmtria UUtJititiU ptU
Itmttir* at ifudtmtur adtttttrttttt, tttu Himi aa dum oliutttL.
V aqua tir^ulurt etguutur iughbt vkrta^ tleum^ msstt
minartm babet vim ceutr^fu^mf. tttttrum fttte^ ^ fif^,
titra gttU reUttfUie fmtibue agme^ Hte imttiieum(fu^
tut tnvnymn») iugttdoJitmfitst^frttfMmOtttif/uttxe'
jftribue, at ueinm vttum^
&M. JL Ntitrtaui Cemewiim Mu mitfi!^;
M ptiua rtmmitA pkccc <iiicrifiiinii« tiwi gmitmem
imtue f & ftndm intcrtiedii* Gnrrscau» nomiM «iia^
iiihil snrdt^OyqwfiirflocitatefR corporit deC^)dcfiiii^
fire coffmc liMgnttm fit^ Seu ptrvttfli / nSiil igittir c4
frcritttcm ftcit maSk. ^ Ponderif oomiae renire debef
rcioeitce corpori» dc&cndlcfitk, fe4 miiltiptieacc per mcC
fim« SpcAcri ciiMli iolci veltdsm fotemiaUe ,\ jftuu
SebtL ttl. Aihntt tirefti^^m tiiqoc» pnRmttcrf
htkuu > Mai, ^o4 fcntio^ cspolMfif,
hCtt*
0
Df mmtu grMium. 9^%
L Cmrfvr^ tm^ria mnma vi gravitatif firkmu^
sd €tntrum terra^ 9fl fr»fe tenmim i mm ferimtiir vt
graviratiir fyi\%i$ Uft«a, perp«n4icttlart ad fiiperfieieincefw
r« (qiiiKl tibvia phcfiomem obArvencet tdverrimof )•
Eft vero figure tertc (pbcr^dka qtitdem ^ lcd ctmen
proxime ad i^hxrictm tccedetity tit eltbi crinritiir*
Omntt iifiet perpendtcnltrtt td fnperfictem ^«rtcam
nel prope Q>hari€tm fi' conttnfiatt prodncator, trenfic.
^ fcr ccntrttan ittiot fiipcrficici, aiir prope iUnd i ergo»
JL Oftmh f^rpora urrtftria^ { noHo dernpto, non
1#re, non igne) gravia fant. De oCre, & igne dicam
locis propriis» Die ^orporabnt reliqjait tAnrnti eCitm-
one de tis, qusr vnlgo levifllmt habcntur, ad^ expcricn-
tiam provoco. Eiriffivcro quld vo!go levins fiiino f (ed
tamen £ candeb accenia in rccipienre machins pncv*
maticx conftitoatmr , exhanfto aCre fltmma reftiogni*
tur, & fumDt, qni prinf (iiperiorcm reciptcmit parteiQ
'occopavcrat, mofidrt in dtfcnm mtcbintt pnevmaticA
Arqui ph«nomenon ilhid plaiiiffimecommonftratromi
gravitatcm ; neqiie ettolii ramnm (nr attoltitor pkronz*
qne cxtra vecoom) nifi ob mtiorem ttrit gravttacem;
ergo* lo rtliqttit corptirtbnty qiionim grtvittt expe«
rimencis immedietit explortri neyiic, tb analogjfi re«
petendt cft probotio^
111« Omuia urfra mrifiria iu iiiim urr^i Ucif^
aH$ m iaJnm a tetmr» dtfiatma^ mfaali vilodtatt ftrmu
tur virJM aiurmni nrrm ( (obltco rcfiffenno oCrit) ;
frmuiruMa ammu ufudiiir -fravim fimt^ Veffcm bse
menifefto fir ope eyfindrl vicrel oCfe ttocntti , in qn»
nrnnmottorenoft plnmnb eideto od flnfiim velocftoco
dofisendmir*
IV, Carfarmm wrmuimgrmukm uainm mmifi 4m
tfvtrfii urrm IhS*, vmriatmt fru vmrittatt kdrmmt^
PoficioiMin kmt tlitcrtffiNMiy. ft 4«A|iAr fiw, ^aU
%i6 Seiiit^ u. c^put n.
0fUA$orf qtii4 ^if nrr<t \$c, htvnktt infiAti3t>0S ax^
tmr^ dicttor linca itnmobilil) tircaqaim tma gytflf,
•c revolvitun fQli terntt dicttntur g« ind ilia punda
inperficiei tcrrcftrii, qaae runt tn extrc nitate mcmora-
|i axif 'terrx« Mquator terra nuivcupattir circnlns ift
terra dcftriptns, cojus omnia periplicrix punfia a fo\i$
diftcnt 90. gradibtts. Finge punOum ftpcrficiei tcr*
rcltits cqualiter a polo utroque dtftans, <k rotationo
diurna «bripmm dum in fc rcdcat (redit autem lapfii
horis aj , 56',^ 4" ^; defcribct pcriphcriam circtilt
qui squator tcrrx nominatun His pofilis fic vcritt
tcm priorem cfFero« ' *-
Corpora tnagU gravia funt Jiib polis ternt', mimi-
tur gravhaSy prout a fotis receduur ad aqtiatorem ; ;/;/*
iiima omniUin eft gravttas fub aquatore. • Id cxpcrtits
cft Kicherus in Infula Cayenna fiib latitudine Auftrali
quinquc cifcitcr griduum, h. c. fci^e ^fub «quatofe fitJl.
Adycrtit illc pcndulnm idcm, quod Parijiu fccum do-
vTcxcrat, lcntius ofcillare, quam Parifils, duobus fcre ml-
nutis, & i^t^ MaupertUiJiUfft rccitat 1*. Mako^ qui opff
inftnimeriti a cclcberrimo Grahaino cum iii fincm pe*
citliari artificiq elaborati hotavif Felti in Laponia fub
Iatitudine66^j &48', tcmpore unius rcvoltilionis fixa-
fura , ofcillatioiies 864^3. ' Parifiis autem, ubi latitudj
cft 48^,50' ofcillationcs 86395, feli J8- pauciores; lo-
cos autem obfervationibus faciendis aptatu^ fic otro-
qtic artemperabattii', ut idem omnino effct calofis gra-
dos, quod thermomctri opa diligenter cxploratum cft#
Idcffl lfiud\iotarunt Aeadcmiei €a]li a Ludtviai
XV. tcmponbos proximc lapfis miifi , ut grados tcr-
rcftris meniuram prope aquoiorem cxplorcnt ttfai pcn^^
dulum lentius o(cillavi(fe compertum cft; cx oppo^
fito , qui ad ptagam feptentrionalem abierunt , gradum
terfeftrt|Qn poloi^quam fieri poflct, viciniiSmttm cxami*
ncturi, deprchcnderunt idcm pcndolum iub circnlopd*
lart ctfttliarc c^ios) qmm Parifiis. Diat ordllatii^-
^ num
/
Hft motu grivium. i^^f
fiQm VartetiS pendet d Yiria.V^locifate, qut fendalr
rerlus cencrum tec^rc teruntnr. Quare minor eft relo*.
cit^s Cayemia f qoam Parifin ; minor fari//4r, qutai
iVfii; mtnor /?/* ^uatore ^ - qvLzm Jhb drcuh poiarh.
Velocitas/ qua cdrpdra feruntor verias centrum, grdt^
f<v/eft ( ScboL frac,^ ; grayitas ergo mininria eft fub^
iEquatorc^ ; .fitque (emper eo major, quo corpua magif
recedit A iEijnatore ad pobs ; hlnc ii idem bmnino
corpas deioco alio in aliom transferetur,gravita<cm di«'
VeirCim obtincre potplE Jam gravitas augebi^ur, jSf
fiTrpus viciaius fiet f^olo terr^ ; jam minuetuT; (i remOf|
tins ; eft enim teita ad polo| complanata^ ad^qud^'
forem protuberans ^j^juare minus diltat gravc a cenfrit^
tm« fub polis : 'magiS fob /Eqoatore* * ^
' His qtiidem bblijrvationibui^ nititur affertfo ; fct
obfervationum , 8c experirnentorum ratio danda e&i
Sic exiftimo : Omm fuperficiei tetrefiri$ farus cin^
4xem terra revoluta bdhettt viret centrtfug^ ; ali^ m$^
j%res y tnimres alia , prout ad ^qdatorem propius it*
ceflerint^ aut ab eo longtus receflerint ; ofmium maxi^'
liias habeht corpord fub JEquaton pofittk» AiTertionit
fi^jns veriiatem, ^c ^niiim uberlus iexponam admotuia
in lifieis' cnrvis ; interea nocafle fufiiciat : terraoi fingtt^
lls~diebtis eirca axem fuum converti^ ac proinde fiaguii
laa(uperficiei.terreftri« partea < figeminaejns pundt^
^los inqnam-fi excipias ) qnot di ebns circnlum defcri^.
fcere; Atqui^corpus omne circulum deCbribenf gaudetf
i^i^jis laentrifugis a aiotn tangentiaU orris, ut ex infr»
dkendis patebix ; ergo. Vis iila ccntrifuga confiderari
^eft ut contiraria gravitati « & veint de ea aliquid df*^
cerpens; bincquo major eft vis centrifuga ^ faoc aini*'
]itias detrahere videtur dc gravitateV Quantitas asiteq||,
vis^ceptprifugpB pendet { caeteris paribus ) % veiocitatfli
Srationis;; atqui major cft veiocltas gyr;itloatP:
JEqiiatore%» , quam propa foUs ( codein cniiii^
temjpovc niajora (patia , id cft tnaiores circulos cpa«
VlSmt cb/g^tii iU Mftamm pbfita, qiaam #tf pjb
tfsi nbi rtro tvfit, habetor Ct t^ St i ^. ff%,
SfboL IV» ) prouuic majorcin e^c oportcc viin ccntrU
fugamyif^ Mquaun^ qttam prope polos. Hm una cft
pbxnoinchi ratio^ cx.qua cadcin dcdoet lolct terraoi
non cxacke iphatricam.cflci fcd fphstroidicaiti, cd ^los
lcilicct coaiplanataoii fub iEquitpro protubinmtcai^
Jaoi quscritui' i quomodo eo^pdrc (ob XqUatdi^i^
l^ofita adhuc ih tcrram rccidaiit^ cnm oiiticn corundcnt
Vjs cciitrifuga propter matimam fotationic cclerititcnl
cflc ciebeat iongc maxima f l^*. quk gravitiS corpc^
rnm' abunde iiifHcit ad irim iilf m nbiquc cocrccndain ^
^tianivia cam <*oitf!ccere itcquit fiiic dii<|ua^ & vi «fcmfrifur,
gat ptoportionata (ui dimlnutiorii ; tft ncmpc ( US^
MoskovUbio^) vis cf ntrifnga (iib ^q^tort td yim gni>
VKatis^ ut i : ad 989« Quod nc dixiuc (olum videttoi^^
lic commonftrat i Sit in figo^ tt. oxcmi,Mk is^ qui uno
iecundo horario perCiirritur Cvh jfequatort | qui tft tk^
cuiidorum 1 5« Erit CB ( /cmidiafnetcr iEquatorj||
^ux tx BofigUefh cft pcdom Pari(ieri<ium t^i^iiiH |
miDiy ut radi^s looooooodoooo nA (inum vcrnint
^cundorum 1 5 , quat uno fccund^ tcitipQris l^rcui^«
rumur, fivt ad 1^44 ; ntfide proVenintit tiiieit f» i-^~4
1006
£ft autemf ititervallum it (quod obiervatof in gravibtti
llberc' defcendenttbus vi grivitatis urio fccandoi } ffi*
jluifi Ij, lin. 7. — - j igitnt crit tif cenltrify|^il «4:
160
vrm gravitatis tvt T: ifd sSs^* $ie d^oeet ^ctcrmtndii^
dam cfTe reltfrioncfn vit (fenttifuga; ^d vim grayitatii
iiib iEquatore^ . .
Interea tameh rtoii ncgaveriife fieri poile. iit, n tnlf»'
j6r etret vis centrifuga fub ^quatorc, fivc, <|u6d cMciil
secidit^ fi ttrri gjxatti ttitrisf , ^vuatn ^li l^i 4» ^^
j
pfsftik t^b ifiqti«tore nofi «mpliiis dfoit -gtivtii r; p^tDs^
tnim €(rc celeritas tevolutioiiHS Itma .» ut omnein (Ub
iteqdhtort glravitatem {>crimer€t. Scrutcmur , quaii*
tam eJiIe cpoi^teret velocitattfm illtfm;; facllias iude.pato-
iiit^ qQanta pars grafvitatts fub i£qoatore Wimatur .pec
li^^ditidoneAi terr^ diurniifn iciroa tttem twm,.
•^ «it cfwulus BtD (fig."i>.) rept^firitaitsiE^lit!.*
torem terr^ gyrantem »b Ooiridenre '2n 'Orieritettv
Defigjiet LM 15. pedes ri^ios, quos eoj^pus L ^edorrit
lAi* ftcofndo hotario, ditm Vcrltls H:enf rOm ■ terr« 'fcr.*.
• Mr f» griatittftem Vi centrifogir noh imhiinutflm.
£x pufnao M e!figifur^pendttiflCrls'il!fJS, doniec*^c«
tcorrat :peripheris in B; tvtm ex JLditcitUr parallebi
£i^r^ttnipfietoque parafieiogrtmino Af>^ neinondti
Smdlfg^ i 't corpore L g^fm^inis ¥ti*]bits;fmpal(b &«
gimd^ta dii^aiefnes LA, & I/M deferibendatm efle diit**
^gonikltm LB^ ^qtio cafu edatnfi «orpiis Lndn qtiiefcati,
mPD^n^ cum f j>unSo L rrftitsfei^f hr in '£, nequfcaicietK
^um terrflt accedit, nec ab eodem^recedit; proindequ^
Ihm: ^Iq ^rftvitKS f rope omriis adffnrj^ta ^effc ccnfetue^
iper Vrmeenritfifgim ele gyracione ortam. ^ameOTeil
tets 'rectdky fit Wlor diagdmiilrs LB f\tt "e^l^loretur ;r
lioc cognito fimoi veiockas Inndtefcet) e qua 'nafci diBk
lll^at ttnia «'is trentrifuga , Ut 'oitinem fub ^qtiatoir^
grtvitatem tdimerc \i2eatur. Ifiad ope MGfec^tnetrii^
jprioGO i ,
^liim i.BD rOiiixi^Am efl: >* etiin enimHiiigir*
his. lOmnts td peripfaertSK pQn£ltf<n "«Hqiiod terminttto^
^ ^ioickcuto^ iive dianfetit) tniifteits -redus ^ » 'etiat^
iriRg^las ad B redus erit; ex coius verttce fi In liypo*
llif^oftfn demittatur perpc^dicnlayis, dividet hirc dir-
lo^ t^ikxxk ih duo tliii , taofi fibt^ qukm toti SMlik
rutruffi^ufe pcr Gcoto. ) \ quirc /^lufti UBD co A1#
XSU^ bbf ihebitque bsc j^ropbrtib : Lt> : IS si: hBi
iM^ tt^MiiA^iAt^Lbthiki «(l^s: Y
M S$Bh Tt. Cifwt VI
XD m LM. AfTQmartir ireriiin ex B^upari^ LD isi
%^6% 1717) pcd- ParificnCam ; & LAt ?; 1 ) ped ? fict
tBsA Y 19*817171 ><, «5 =! fi^" 54JJ4- Qnarefi
celcriru rotarionis tanra cfTcr , ur corpof fub Aqoarore
pofiram dccarrcrcr moro communi com rerra 54314«.
pcdct , iftud ncqoe ad cenrrom rcrrs acccdcrcr , ncque
ib co reccdcrer^ficqae perempta bdmcrar omois prof e*
itiodam gravitai*
Adhac vidcn(lam , quot pedcs corpos Cvlb Mqn^
tore hodie pcrcurrar,, mora lcilicet communi rcrriginiiL ^ - j
& in (ydcmare, i^ terra cirea axcm room conyecti ^ '
dicirar tntra sf. , f6* • 4. Sieargoos aflTuflit» 4f|Hneirf
refpondcre dcbct per ipheria ferc 6 1 800591 ) pcd* ( qoe^
ruu raiio.prope eadem eft td diimetromi qo« SI4 «4
100 ) ; ergo fi corpui fiib JEqaarore pofitom imii t}»^
56, 4 s 86164 decurrit 61800592; ped/; ooceffif
oft unp (ccundo horario decurrat 7171* pcd.^ qfii;mi#* ^
mcrui prope (cpries miaor cA eo pedam nameroi qoot
jotra 1. conficcre dcberet, (t omnis corporom gravkf^
fnb A)quarorc exfHnguenda Qffist ; ergo fi tcrra (cprr^
celcriui circa axcm iuum con^ercrctury h. e fi revoki'
. tioncm fuam intra horas trcs, flt^vigititi aliquot itiinato
abroivercr, jam omm's corporum graviras rubJata tiff^t
fique velociui adhoe gyraret, jam partcs iSqaatorii* teiv
ceol diflSparentur* * ^
V. Corpora terrt/lria in vdriHf « antro ume JSU
fiantiif^ fid adniodum mapiif^ variam babtHt grainia^
sem ^ fivc j itquali velocitate uon feruntur vtrfiu ctn*
srum temt. Pofitiohx^-floitex.pfibcc; cprpor a c|^K!!%
miuttsgraviati^uiabsSlfyatore^ ^aamadpolol; arqoT
cor<
Mrpofi «4 fN»Iot eonftitnta fiine cenM tcnrc ?icini9*'
ri» Ab JE<]u«rbre (a it tb eodem remoriora f (tipponn
cnim boe loco : cerram «d poloi compUnaum ^ (ab
JEqa8'tore proeufacrantem, quod alibi ex diverni graUi»
Voa Nferidiani maniftfle evincam } ; argo.
Qaanqoam licet quiefcere ponacor terra» a«c
<6garam exaSe fpbsricam obtlnere, adhoc ilU gravic4«
tom varieras locum habere poteft. Jd ut appareat^
CcTibk?.Maki^Jedttlo advertetidumeflyCirca £quatorem
$trrd miuut adeffi materide, quam circa polos^ idque duplld
ax capitet Pnmum^ quiafiih jEquatore propter ialoru ptr^
^fituos^ quibut metaUa ipfit ttqn ttibil didttcuutur^ omuia cofm
fora^rariora /ittity quam adpolos^uhi coutiitua bjeths^if
glacies ctt»8a adflritigit , (9 f H arSum cojpt* Deitida
quia fftulto minor eft deujttat marium, quaftt terret ^ /4k
pidtMt, metaUorum ^ e quibtu coutitietis coagmentatttr i
fter^que autem ohfervatiouis iu America fitut iuftituta ^
isiqua tttaritimit lods^quore vafiiffimo circutnfufis^ ^HJ^
(^ ejtplicatia magua eft ^ & profutiditM ingetit. E/t
prttterea non parum verijitnile, eaverttat iUic iueffefubm
ierraneat £f crehrae^ & maguat^ ut indicautfrequetttilpm
mi terr^ motut, His pofitis raciociniom (uum conficit
laudatus Audor Inftic. Phyfi&P* I. Sed. IV. c, II. ^
iig. Schol. , qood yideator » non tamen prioSi quam
r.e£te tQtelledis attraaionom, & gravitatom legtbua,
ooaa infra ir«oicabo%
VI. yaria corporum gravltat ita pendet a vttri^^
difiatitiis^ ut eadem feqnatur rationem reciprocam dupU*
wam diftantiarum u centro urr^t ; i# e. (t corpus A
duplo.magis diftet acentro cerrci quam corpos B^
crit gravitas corporis A ad iUatn corporis B , oc
s# ad 4* t^ am gravitas , tftm eorpora terrcftria orgat
Tcrrus centrom cerrae , eadem poto eft com vi cenrrali ^^
^% Lonam retinet. in orbita (ua elliptieai in qoa cir*
cora terram revolvitor : ellipiia aotem deferiKi neqoic^
10 pomcar v|^ cemripeta uqoi rt|ioneai rcciproceiii
jpiiptieftt«ii|.. fliftantiarutn. a f6<H>.; eicgo. Nfinor-tkH^
4« jpcoi^abitoi: CK iif ^ qdat ^. nipfiiif^; i.tv lii^eis ciifvi|ii:
<Oit|(>ar.atioiic fpi» tij, quofl L^fia, con^^jt npg, p/^f^
l^oraf tp, rerrus; tcrrani cadei^dp, (i {qli vi (^cntf iyct» ce«
Kpquerctuf: , & alfccin^. ipatii', quoA ^Mm ^PPW^^
Corpoca.. tcrycftriak dccurrmit, <;a4cu4o. ncr% ccjov.cwoi
ttin#Jgini«. (:qup4nau!o.n|pxpi^VPjq»,d8^^^^
ij' pcrmitterf tujr> a£^tptii, tcn« , u^p prJmp^ hprarip v;ci>.
^pf^teriiBm. ca4ci|i^^C|^c,qrreret 1 5- pecjcs v cupi cx atfcj. i
vcrfii. corporai, tcrreftria (' qup^i expcriiisntiis benc mujti ••
i(onipcpt4imvhabe(ni)?) up6,y>ctt/fii?. verfi» rer^^^caL^
^jpndo. ctiam. dtcurrant pedcs 1%*; quarC; ttn^j^ote fik,
^agies bipeWori; totidcm, ped^ss c6n(iciutu> qupt Lt|09<
$ci^Qnp,minpto,^rfi»^ qqot, taijdicm,conficl'ent ?^' ' Ajj^v^
54000 ; n^m cprpora, i|i ccntrupi, Cbs)n}, debb^ntia^ v^
fpravitatiSr dclabuntur ;^ cft v.qro gravitas V* ^ccejiirafri^ii
^nfiat^f qasi.poRtitcreCciifit (pani CDtaha, ut quddrat4
^mporiini. ( it*,ncm^pe habct tI}Corit (jf///^i expQfit^
f. i6d. >; crgoii^corppra tcrreftiduinnoj^rir^d dccur-
i^nt pedcs x,^: i 6p.fec^ndif, fiv;e unp^iwif 54P00. pcd,'
dccarrcoN Porro cuif! fit c$.dcn? rajio 15. gd 54000«^
^0« I. ad'' ^600, c^riifima cpn(c.CQtjpne; clicitat i
^crfm. in Jnperfieie^urM^ attt^prope eam pofituin tef<
miUtes, fixeenties. majut Jjuitium cmfieer^ caienio wi^^
^ntrum terr^ ^ quMmLpna c^nj[edurajjfft^^ pe.rjiiiu^
Metur vi folinSsgravitatis iti ter.ram 5 promde gravitatj;^
t0rpjorum,terrefinutn. ejfe ad gravitatem Lufke^ ttt 3600.,. '
#rf i.^ A^^ii h^c^cadcm cft ratio r^c5||roc^ 'dupliqatai,
diftantiaram a ccntiK). t^rr^ ; d^ftar ehlin, Lun% a tcrra' |
9000O/ Ipucas ,' five , cuin raditis tcrrcfti;i^ adatqoct.
Y500. lcQcas , crit diftanti^ tuns ^^ ftu radhjt orbita^
. Idinaris ^:^ 60 radii^, tcrrcftribu^ ; quarc diftaiitia cor-
paris ia fuperficii^ ^«rrar pojjti a,.^c;itrp terr« cft tci^
cUft^kant Lmx ab eod.em c^mrp, ut r. ad 60;, quo-.
ffnm q^i»drata Ihns i. '6c 1600, , Solicitc aottrt in«* '
rcQtiir^ q^ m bnnc feVani congcffi. Sc4
0» Mof M ffrMhim, *ii
' ■ SM en!«n ^eggerit nonneme t qnit «ed«t Wfr
«am , (i fobko priwctnr moH» fuo projcaiii, & pe^.
pifc«retnr foli •aioni vis ceniripct« , uno mipoto cr«.
H» q^}nde«im onanino pedes «fle confcaoram ? Cr^
^ci, fpondco, quuquis ad fcquentU animum advertet^
$t i,5 arcti» 1« U\v>M d«fCTipti« wo horariQ prtm»
i fig. pr«a ) qol defcribitur «mini| viribot , alter»
trcjtm ftcunduTO tangentem *..^, «Itera centrah ^
cundum direaipa<m ^M ; exprimit autem lineaLA^
per quantum ({«athimvis ccntralU tempore unntf frimt
borarii defleacre facUtLunam a tan§cnte fua pcreor,
«irenda , fi y{$ ceotralia abeff^t \ ac p^oinde qoanturn
Una fpatiom decorrcret cadcndo ijerfu» t^rrani , ^
tbcffet vU projeailis. Atqui ?»"« t,»^»'".'»!'* f f*
Jognofci ; cu«. onim A«« i«P . & f ^?n*""f «
|h)t, ot fumnpkoimi, hafeeWwf fto^otofi i4l« *«
W tBt LMy fpmlM^ — . QMath«t« ^*.
& m co«ilt« fonr } ID «uldem eft diameteiE «Atnm
lonarU, «qoe «deo diK>la radii j £B arcui eft • Lun*
nao frmm^ homio defcrifto», eojui valoeem hc« wve.
nirc •rgDcnd» I Lnnaintr»»?, 7. Jt'**''»^''* ~*!?"
Bcriptieriam ; nno prime minuto qnamum arcom *>
oirret? HU, ui.quam,cogn>tU innotef^tLM. Kcn»
in nu«n«rii ^jeiUwr tytAV ««"»?«'»» *•'** ^ ***
|od,
Qoemaamodn» dM* dUmewo invenUtur perfc
plioriar docet MatheB». Si taroen unul aliqut» opcrv
Cionnm Arithmeriearem tmparieni eflet, ftqueme coni.
pendio wi yoterU: ex r^c««iffimU ©allorum obl«r-
V«Hon%at in eompcRO, habemni \ ctrculum tcer* nio.
Stimom compleai i»f»49<oo. ped.FariC, qni nume-
flu 11« it iwilci^iaaw dabit pnrii^ian.t»*"* uir
^' K4 ^ - ««*%
* '
$6j Se^ioll Cdfuin^
l»trit f cnjttf ftivai eiioi pxap§s fotfjof %t ndio Hg^
reftrif eriam peripheriain orbirs LaDarii fexagies inajo»
rtm efTe oportec peripheria circQii miximi cerreftris f
iemper enim £ : r s: f :^ , five: loos loo s? 3X4«
$14«
Oggtritur ienu^ EfieftQf gra?itatit Lantns noii
Omnino confenriunt effe^Ubuf graviratfi terreftlns i
lltdenus enim in motus Lanaris & rerreftriji inreftigt»
^one , ac conrentione rcperta non eft extdi(Hma rario
inverfii doplicatarum diftannaram ; ergo f]| illt , qom
(unt vtrfus centrum terrz urgetur , non etdem eft»
cam vi gravitatis corpomm terre(iriam« '^m non di£»
fiteor, rarionem illtm td fummum Geometriear a^qmiTs
Iitatis rigorem haud exaftam efle ; in cauflt eft , quod
Iruna in orbita fua noi^ moveatur ri tott gravirttis in
terram, (ed aiiqut Gx\ ptrte mnlttffa per tfiionem Sor»;
tum quod neque circt eentrum telluris movetrury (ed
mct eommune ntrinsqoe grtvttatii ceatrimi , qo<^ tx^
tft cenrrum terr^ po%im eft< Addunr afii : quodLunt
non feratur in orbitt circulari, (ed elfiptictf qaamvif
parom iftt abiit t circulari. Hitc omhia^ tit BodLoviehfaf,*^
itbuiffent diligemer confiderare u&rmuU$ , qui . Neutmtm^
aarpunt idcirco , qmi nou penitus accuratijjiptam tnve»
niant ratiomm quadrati diflanuarum hti effk&u graivtus*
Hs terreJtriSj & LuMris.
, Rurfum ohjicimri Ob(ervtvit CL Mufchentrakitss i
grtvitatis effe£):us terreftres mutuo comptratos non (t*
tis exadc refpondere ratipni inverfae daplicatse diftan-
titruro. Idem i(lud citmant plerique omnes Libri td
materiam de gravjtate confcripti; ergp. ly. cum ci- -
tato AuSore : ftac aierrado. a iege rnverfa quadrato^
rum diflantite potuit o*:iri tum a pgura terr^ fpbanfi'
ia0f parsim ab ohferpationilus minus accuratit ^ parttMta
qptia raitui terra uanium,faris tfens iefirtmuatus efl,
mt fuUpss^ss fsrriS tffiii itfl hme^emrfyi Vnc inia
UUi9K^Mf,fr9ptir muItMf vujgMffminkmi levimt^
\f fVTPfior^ $4 probamibm cnSris terra tnHtbut^ f^
mflra ^tat9 iu uuivtrfi terramm arie eomigenm^
T^eu^mu non abfimilem ohyt&iomm fic diloic L» f«
princip. prop; ^ma : Si fuif pbjiciof^ fuod mrporq a^
uiaj qu4t apui ms fuut ^ bac'kge gravitare debertut v$
fe mutuo , cum tamen eftumodi gravitm nuuquant fiiu
tiatur ; refioudeo , fuod gravit^ i» bac corfiora^ cum
j/Sr adgrapitaiem in terrqm. tkeam^ Uf fitn$ bac corp^
ra ad ierram totam^ lotige mimr efi ^ ftam ftkt fith
iiri fojpt. ^
Deuijtte : Si varia Ct eorpontm g^itaslR v«ril|
« eentro terrx difiantttt^red admodnm magoai»opOTt«btt
incrementnm gravitatis verfiia poto$ eflc» ut qaadrai^
tpm finof latitpdintf , qn^d demottftratoip dcderoQf
Nemouut^ Boskovicbiuf » ^ ex iSts aKi ; fatltt cockfe»
qoens; igit^r & anrecdena. Jf. tmo. N. A. licet itH
q^ementum gravitatit rttfoa poloe non f^ret it| did«
ratione/adlioc tamen i(to gpr»vita(is varietts iiali^i po(^
fcu 9« adot DemonlNtiiQi id eft ex hypoch^fi » (i
terra fit elliptois ad polos compreQa , iteniqoe fi ii^
iisdem a centr<» diAanttis fit homogene^ C fine ifi%
hypothefi N. Telturis figiira nondum fitfis ad ooincin,
amuflBoi determinata eft;^led neque de ^nCfkiUA tellii^
f ^ komogencitate «qoidqu^ certi habctiirt
VII. Corpprum gravitat ad fif^fim e$iim ej^ it^
iiflamiu iUiSy itt quibm ^tJgo experimema eoffm^ ;
fiye: cottflfmsy ae u^ifirmie eft gravitas corpmrtMt iu di*
fiamiie mimribm. N/im ftttuoref illc difl»OU« , ut-
cunque vaijsti evaneiamt, ac prppeoiQdom 9ull« fiint^
fi.cum radiq tcrreifari, qni 4000000 paflc|Ui|i cpi|ipk».
&itur ( paffi^s aqtem fingtili continent pe4cs quinque )
CQmponantulr. Pinse gravi^stis experiounntuvi .sliu4i
fi^ri in part^ ftdificii in^s^ aliud in fitprema » aliud iiit^
tu|9i Z4»a(U«cgj& trKfi»^ idta; qusQliVr
Ki .^ fauii
A
..- ^ A.
f 4| $tah k; (s^
Iplir^pe dolimiirtipa ^fifbtm^n, fi c^,V«^'ieiteft^
Cpnfcrtntar? Ad {cnfam iinlhim ^m ; poterit prptn^
dit inmimr^a^ Aithmih czAcm tfft corpoi^am gr'avit«|;
f4 («nfuo^ ; i^ne optii dcyiceps foeric in krrra£Honi^
l^m . de rartone reciprpca doj>kc|u di^nti^i^ruiiii fi^
Vfriore 9en(ya idyertere^y
Si|tis indi^ patet t prforet geirH^aS: aflfertiqooi ^
Vtftm,& Vham iion ad^difhntias qQasconque pertine«i
M| ied admpdam magnas , non adbca hBmijifii^ra, C^
^ditior^l ; hinc nulla comparec graviraris diverfitaSg
feo in v^iiuis^ iive in montibi^s i^^y^nf , eandein e^^perialf
Ae* AK ii» montem KchinM 756. hexapedas altom \^
•bi i^ cipifli-flominis Amqzonfnn in vicom Para , t^iiiii,
Sft orfeefii Quit0 aftehde ; abi in yafUfli^nin itlum.
^ontem &imiorseo i 6c pfciliiripnum , proindequ^
^tis mictiifra prqcol omni 4pbip iciverte^
VIIK. Corfr^ ijfitJm9olumink^Jid.u9p episdem
ienfitath^ e» ea^etifihahit^dmt ietalmiria imequali ve»,
hcitata fettmtu» uerfits terram m media^ rej^ente i^
(Xim eiugi fiiciitus yincttur iifipeditio mcdir i^malfii,
denfiore^ ^^A r*ripre, fierl plan^ deberi nt n?ajpr fit
^leriray corppris deniipria^ qiiam larioris, Pr^ ido :
Sir maA A^z: 6; naalGi 5=: 3, ; ittrtnsque ceierita&
^ 4. Erit qrHmtiras moruc m A^a 94 ; ih B^ ^ i v
JBqqilibus msnarom yf, & £ volominibus refpondere
^tet «quilfs .medii c/osdein reflftentic ; sqoalia rejSr.
ilentia cqoalem motus portfonem al» otraque malfii,
^ dhecerpir. Poiuun decerpi ur 6-; bil>ebirup reudiui ino*.
tos qointifis iii miffii j4- r: tf ; in Ji' s: 6* ^^55^
nutem, per iilin^ medii.. impeditionein de miiBs pertiC
le omninonihii; periir ergo de cekririre ;. irpri>iix^
develocircSi fiiperiri medii reiiftentii^erit in^sa fi^
jil£ =: 1 <nim 6»lisi S8, <Sc s xsl =: f ) qu« ce».
Iffrirarom tncqailiris eA pro nitione miflinim'; tnu»
jor cckricii t ofpondct mijori tmSm | SMIlorl minoi^
Hftc ikpinc flMUcm^ rcflcAot Ifmam
* «
\ '
,&lHfUl^fif/e^r^^ Vaam
fc(4o« fi*qni(experimiDniadve?(vtm hfOiQ «firupiiem
|iiigi>ar« viiJkflQytur > ^ w noo accarciioiiV^ oevixiiiit
pQji^^tUefli^i, aut fin^ exquijlita iaftruinemMnni appaj^fv
<u> quo t^i9.pojrisi meuibri. «s^Qe iQ^tun, aujideasqjD^
jtoa&rt^a;^ diCi^ria}^ pei^exiguiui^ (o\fk. C^lera inicif
f x^eirimeata ptobatiffiiaum faai>etu^ iiiud htfi^tdwit
^€9^ vejki9m JjkiUntni iiklbrinam (phars eiVsf exficcj^
i^ain^ lum ^iftea fib^ram ii^tacimn^ dc «kM^mi ipSHfL
A flfef lioxieB. iftflA een. |^ciinbnla» tQtUkm obAvr
tationes adferre placui|. ^JNin» a<^ ex]^osiendani tJev^'
leiii. dofiNrinian «ggredior. Revocabo atftena. ad gemiv
pas. pojuiniiiu^i profofitiQnec, quidquiA ilk lA ^f<,^
%0ipr4^iu /um vi nftf^^ffinfa a^mu in rjmMfu rici^
jpr^4 dufUeau diflaf$l,iarum^^ Intelljgo ^uem
^ctr^ftronis niominQ fiUh (^etertufbatronem^
^uzm bjabent cojppora ^ ut a(} (e ft aecQdanr^
Tcl ccndan^ certa tege , <^axcQnque deterix)^
«ation^ hujiis qaufla fit. ProU^ Pajr^l^ JSit^
vis corparoi, tafalia prddits funi ^r aMi:^4^4,,
Vlim iot^t totafia nabetBV Sot , tpio j^^neta^
primant» &; (eqondsiri^ ^ttnik^, m^tn pru»
mMi &/ «wiitf r0y]^4i pkmi4ff:U^ qued fio;
CYinco > ^irqa Sohtm, lanquan]^ <;nrct centrom
flium gytant onm^ta cbrp.ora .plan«tari;i| ; atqQl
omne corpqs gyrans ctrca aliMd ab iMo a(tra«
lli » five JfUrminmrt dAa ajt Sficejfum ( ftcQi;
«nijan abibk f$t Tltmmm curva; ^ iii e. uni^
» •
^ft SiS^klJ. f^mPt
fi)rniitcr.MI ^^m ) ; J^ii^m^fmm^n
pUnerarji^ td acccf&m t det^rcntoiiicar j |i
^uo ? oifi A Sole » ciixa qoem gyraot^ ^t^gf^
Omfirm. U^ Omne corpus gfyrans circa ilio4
orgetur Vi Compofira ex ri proffSili^ Sc auK^
tripcta (vicie^* iS^. Schol /• )$ Vrs centn|>ete
cmcit 9 ijt corpus^quod ibla vi projedtli im?
puirui;ni' ||ip¥ef ecur axiifi^r^i,t^r in diredt^m »
coqu^ iplo e c;emr# Gm Meedcret» ed 'tlW
•ccedat ; ergo corpii|(. gy^HO^ determijnetur
ed acceflitm » &• e» «tt^fhtaur % i^txi^ attrl»
^ionis oomine pt^ciC^ £i^ttm enuncioi
C^nfiam. II. Planet« circaSolen» verront areaa
temporibos proportionales ; quovts tempt^-^
iculo corium verfas Solcm in3e(dcmt ; mliori
Cf^Ieritate feruntor , ouai Soti (iint vi^injores,
Quam > cum ab eo remotiorcs ( ut c* requ^
dicam) } crgo attrahm^tur^
•
IL ^hm plsnetM primmi attrahunt ficun^
Jdrhi^ q^os iftorum £iatfi(<i. dicimus ; nani
& ip(i gyrant circa primartps ^ gyrati*una
circa terram » gyrant 4. Citellites ci^ca Jo*
Tcm 9 $. drctk Saturnuuu Immo : pianefs,
pcimArii itiam Sotm mra^nip tnrn ft f$ MUM4
5^oIem a. plinetis trahi demonftrat IIL Ler
motus » (ive principinm aSitmis ^ 8c raoHipmim.
Planetas fk ft mutoo tr^ hero evincont notiA
fimae ilU perturbationes ; ccrte Jupiur > dum
Saturw fitt quam ficri poteft» prpximusi^.
ij^otabiltter eiosdcm motum pcrturbat» Simi«
Cltf»
ttirbatur » ae quo hodie iam Inter omnel
Aftronornos conirenir* Idem de Dlaneci^ '
omnibus affirmari , probariqiie poteu argu^
menro sb anahgid petirpi Scd neque anato*
giam ifihuc accerfere opus eft^ Res.certiffi*
ina fit eit'eo , quod in omnibus planetis ob«
ferrentur afferrationcs quarpiam a ;K£'ibus Kef»
l^/^rij unde fir , ut tapula: Aftrono^ica^ , po«
u^aquam tempore aiiquo (atis' acclirate cunl
obfervariohibus confenferunt » uibuiife diu
lentire inclpianr , quae aberratidnes fi nofi
proveniunt ab a<9ione mutu;) ( J^c^t iila per«
fnocfica ' fit relate ad Sblem ) > unde proye« ^
liiant » ncfcio.
IITj Denique & ^jiilanetd Jicundarii f^HcfA
id MraSliva. ' Sic t^una maribus nofiris immi-*
rente aquae attrai^x verfus illam affurgunr {
fi^ne L6na perigxa fir ^ bene atrius e^van^
tur, adauda nimirum ob imm^nutamdifianii^
tiaai Lpunari attr^ dione j hinc fiuxiis , & re-
fluxai maris pptentior, Qiiod dc Luna , idem
de (ateJiitibus Javij^ ac Satirrjni proprer ana«
logiam eft fiatuendum , quamvis eorundeni
atrra<9tonis efiFe<^u$ ob nimiam remotionem
ii terra experiri neqiyeahuiSf
Prob.9ars.IL Fii iUieaiiraSivM iwftofmm
tc^sUum agit in ratiom reciproca duplicata difijntia» i
rwwt* Planer«rctrc4iS(lteb ferunriir in orbi-
btis ellipticis ; arqUf dlipres defcribi' neque*^
ixnt^ fiiii i^ cehcraitr^ pniitidet|QeatrraaiQ^
cor«
« •
»7^ S$6i9lL Ofut t%
corpom \n mntro niotas pofiti agat in tAtid»
|ie inverni quadraci .diftantianiQt i crg%
Klinor icapite most, (equente den|on(trabitan
II. Celeritates corporum coeleftium circa So^
Icm gyi^antium nmt^in ratione inVQrfa radi*
^um aiarui}! diKlantiarum a Sole^ ut K^Pih
rus detfkitA^ Eorundem ' tempora pefioaicc
funt ut^ r^aiCes quadrat^ cubicarum diftati*
Ijarotn a Sote; atqui nihil iftdrum ba^etl po«
leil' Cii\b memorata attradionis lego (vide c^
f^«)V er^o* III. Spatiumi per quod LuM
intra t deprimitur verfus tellurem i eft ad
fpatium I quod gravja terrcftria libero lap(ii
intra idem tempus conficium i nt ^ugJir4t$M
^nim fimf t JMM0#iri urri^m ( qu« efi: di Aantia
iorporum torreftrium a ejrotro telluris } si
quadratum [ ' ^O fifni ^ dimitttotum . tirtiftriunt
^qtiae eft diftantia Liinse ab eodeni centro
terras); ergOi
CdraH. t lisdlem ratiOAibtii eonffcitiir t drHtm^
^t (unt e genere |>ftneearuih v vi aitraBha pP^iidttas
§09 j taqwi agnoi in tasi^Hi rniproca duflixsats difia»
mamm^ '
CotiU. It liatitt etgo In. fv(lemite plflnetatiO
mmua afirarum gravhat ^ tam ^ali , quam Ptahedsi
Cometisque omnibos dommuntii, quam alii jirtfviMiMi
fmivirja^; aat giUiraiim ii^pelkiilit . .
• ••
SchoKX Pofilio tMfee iire 4emonftrltta hfipini^
CtMch ad explicfindi dmnift.Coeli phsiiomena ^ &
l^aomeo^^nm airaimUan^iaf . In^c fepetuntur om«
4
' » .
*
tm Dlotttt ealcftrs ; iiid« rtcio de&frtftvrt ^fkiMtil
fccanhir iti orjbibut elUpticis » car in fwrir «Kceanrid^
icbr lenciiEnie fiat progreliio i^pticlionini, ^ iindeL«|ue
IrregaUHcat^s -, )^rkeeflio ^auiho^ioj^udi | flttXQI ft
^u^ut imtxi &t. ) dt tdtiibut »libi.
$ft\ nam iecMdniB £«/i^fc^» theoriain greiistmsncuoi
J*n diiUnciis mnjeribtts, Cv g. pbqetaruni) & Cpniefiriini
eqnitur rationCni rcciprocam doplicatam diAaiitiaroniL
jh qua in murimis iiJhMu pliirunum recedtt'; quid ^
J^toi^ etlaih in tnaxim& fxarum difiaHtiss ab eaT r^ce*
ere poflit > t\xt notV iiifrctibi itiam tu i^efUtJtaium m^
Hri pofli€ attra&it) f twt dici neqUeat ftellas fixat pofti
tec«fle in Hmitibua coh^iionum | ac jpreinde coliec*^
timec nmiuit validiffime tueri?
ttlDtidi (yftemate bmnt carpus^ cti^n parTiah^.Ha^
Vrabtt earpur quodlihft viribus fnajpe fuie py6fmti9m
mddmi ; (ive t fi mbltii «iiirpoib iittrdnentit
Aieric tntjor, vel mtnort cnarattttraAio eji;»»
dero in eadero ratione^erit majory vel roinor
( ettterii pairibus ) • Prob. Pars I. Omna c$r/mt |
mUm fartiali\ attrabit ^uodw^ dHud. Primuni
lara/f J crahuht fua partiaHa % quod nifi fiat ^
globofa eorum forroa incer tnteftifto$\ eosque
veberoehrifliroos partiuro rootus cenftare nofi
S^tertt. Geree nUi orones particulitr Ttlff^
ret in cetltruro terr^ niterentur^ inque tfkfti
ftciderent ^ terraqUeujrilksnofter roagfta {ur
parte jam in auras dilapfus fuiflet, Pro eSN'
teris cofpoHbus totalibus thiritat. atia Wla |
Atik roU da«e mMi t^ifHi«rt cosiiniir t qjj^
i^ . %xpe.
■ --^ .
17» smvi ofMi^
•tperift Mii Itcer. Vmmium (eqOMfif , d«f
#(} reriuteiiFh ^nTeffigandam tria erarit efficltl
ffima : jSnc. praefidij : Expcrwuui ,. if jm/oj^m ^
M$iBifi. p^ficieptibus aliis Qbcipct ^xi^
hgi4 9 ^ua ) ceu Ariadna filo dudi ^ nosinet
«Tifti^i^ perkmlo expodimui , yeritatemqtio
fehcitw afleqiitmor. ^t emmdiJkm (recfi
fo Cbfvyft Terba in pfaelat. ad 2dam W#«/o^
^i^i) fi dttroBio urra sd &mfds eorpirum tftU^
ftf j & ad omnes dijianiiat propagetur i» Bn-opsl
ytJnf foeriter fropagaH.4^0mus in i4meriea,%
H baa rifftla fundatSr ommt iMafifiia »
fH4 ^tka fUiil adfirmara pefmnut di m
Confiitutio rerum finffdarum innaufififpw dfie^
tionet f 2f experimenta ; inde vefo non nifi per
fiimngaam do rehUi ukh&farum kdtitra judi^
•' \
tl. J^ttioieHaeaUa trahmt atiam u^
Xit altmut. Stc Looai & Sol ucioiit teri
s aqoas marioas afllirgerer
Ili; Partialia mj^t^que mporii fe fi
mtrt^t^h: Probati-onem dedi §§• 13. & 144
yfsri.tafiefn bahc eandem luculenter evincunt
jfhkf^mena cobaremis » eUfikHaeif p femmntam
twfimt yfolutionum Cketniearum ^ tuhotmm capilU^
riiiM &c. j a quttMis per analogiam.argocr9
Ilcebie mmnam partialiom onuiium ^avitif»
$i9U
\ rj
CoroU. L CorDorihQs nntbyit tribm pptcft,jai
fl» « pantlis iDstenain conuitaentiBiis danrsn
^Qodlibet» punllif eletmmarihu vis Mr€&i%m p^U^.
itlitdf. litm ottiD^ in lAolecuUs > 6 qoibus CQfpoMT
troalelhintv Cogita AioleeQlfli qn^viii miOutiffiHias ^
fingolartrahaitt^^ trihotniif. =ASio gruvkam ( ina.
tguit fliictibt Afo^-lMir^i») Mi ti^p4rM fx Hi prd^ir^
iftum 4n ^ntgnlm Mormn form toc^it ; «rfte i^tiud tfl^^
fuam amfmm immk aSiofium utk&io > t^prmnihgra^
vitano frfQrum HtfisfiiUnd^ J& .n gravitmktjfi mntum
Ifartiutm. Gravitns torf^ru ttijusfum i» nvrmn e#
fortium ejHs grdviiattone uajciinrs t«8r, ftia morts telk
^tt&em preMt y pendet ex ntjffi yjiU partiiim i^rfis telltf^
Hm s iemfffi)0erii B&realis grivitatio in A^rak toUigjU
^r e torpjomm -y ^niku i^Jtitt ^ pmnittm aSfomhtf ad»
Vtrfits itud\ y( fi mrram in portioHes ths^t itHefUal^
^am.cogitemm^ gmvkas > mafatir in minarem orietu^
itjtngulamfn ititts partium virHus in partes fingtttm
htjm coujttndim /tgetitihj^, t^ari ratiofie fitotim teUn^
rjiy dempta unha pariicfiJa, a&ioriem in panc ipfam par^
iicuUth fpe^emus, ea tonJlhnliUr > rtJiquahim omniuvt
frsmtatt<mi h% fepfaratam iUam moiecuhnu <)uari
iptmvis pairsbujut globi in omnes, ^ fin^itOs almpar-.
ns :gravk^ i & oodem argumento f^het pari t^
mm Sotaris iujm Syftematis gravrtare dicenda efi ffk
lomuas reHsptas^ t tp^ imteufk b^ rerum cotnpagei
ttip^git^
^iCdratt, it j^iiur itkqx^ MuHui Ofhidm mitHd
fftnBdywu attraaio , quam SteTiPtoi^ v<>cabuio baainl
jnra^att^ gtnetale^ aJ^pelJimii^. dihguk corporai
ttoi-pbriii^tat clemehta tHhuht, ft t«ihaft«R fina
gQla gravjtalK itk fingula^
iProb» IP«rs )t Omt tiAf» MrM mpm
mm^ Nun lifigiite cdrpon ttmt&ui&mi
nm /• ) ; ^fg^ & fiognhe flMlecolar» & Ongola
pun^ materiaifi conlHruencia ; protnde quo
nfiijor fuerit roole^ularum , auc pundor^m
fiumerui» hoc major. orit accredlo» Sic.wro
corpus (]uodIibet aiirafaic Tiribus m^Ok fiiac
proportioaalibos ( m$sfi entm didfor niMariia
Smamm mpus Si^i^d i^nfiitmnihm §. 57«
hoU 1« ) ergo. Cmfirm. Annorarunt AcsJg^
* fMri Parifienjis : pendulum lentius olcillaro m
itimmUate moncium Pirmviinjmm, quam in eo-
rundem pede ; noo tamoii retardari wa£f# /»re *
^idrsiQ 4Uf3s JifiMU0^€$mM isrr^ qoantam-i
▼is cercum habetnMis (exenphiLon«f. l6i»
Affm. VI ) grai^icatem yerfbs centnioi ^irxm
ad hanc legem imminui debere. Pfaxhonfe^
lii rattonem aliam non reperio \ nifi quod
pendqlom 9 eleyacum ad alcicudinem nwi^
cujuspiam cxcelfi^ retardaretur eqoidem pro*
porcionace ad quadratum w&st dHlamis » ^
mUA c£0t MrgHi0 mmiis infirg fatdnhm jki; 3
proinde cum in dida racione non refarde«
tor , cen(endum eft montetp fiippofituni tra«
jbere renljbiliter. Nempe : fi montem de«'
. jnas 9 atcrad:io reliouc cerrat imminuicur qui*
dem pro lege quadraci auA« diftanciir, fimul
tamen aagecur parumptr ob accradionem ami-
cam fuppofici moncis cohcigui ; hinc irefo
quia non cancum e(t aUgmtntum attraAlonji
propter fubjedum montem, quanta.eft dimi«
nucio ob au^am diftaaetam , retardatur motus
pendulij ffd mintiui , quaoi pro rattooe*4xa^
^uadraci 4ifi»oiBijb' CosMludi.^ i .vte
w.
' pro9. IIL ReCic (latQant hodierni ^hiioibjplii t « r*
trUBimem C9rpar1i iujiuUbtt oriri^ acrefuUare ex d^
nihu attraSioniim ffecialibm omnum particularunf
it$rpm conJHtuemiUm ; ftc proinck fi naineriA pmieiir
krdiA ftftrahentittfii fic ttiiyw^ vel mtnor , iridem attr*-'
Aionem^ eflb tnijorem , vel, minorem (kxrtit^ propor*^
tione ad noineram partieohiram* Huc fere reddie
OitMiie.,theoria ^rtfvitatis terreftris ;' ideo enim )ux(a
f^iww^nm corpdra terredrta gravia funt ; qui^ a terra
fVrillg^^i* ftttrahuntur ad centrum ; ideo ah integrdtr^*
hmtut id centrum , quia fiigtila urreftres partietihe ,
4;inU« excepta, rrahunt virihoS) quc funt direBe ot na«
nverai particiolaram attrahcntiam , & invitfi nr qaa«
dratom diftanttar ( ftltem majoria ) • £x acerafiloni*
boa iUis fpecialihus oritur , ac re<ac •ctreQio toialii
iprporom terreftriom verfiia ceniram ficrnB*
ScM, L Ac qtttrrere libot ? fuf cauffa attraSict*
nUiUf'J}ieHf/iu^n^ qms fingnht'^ &* fmnut^ima corporU
Cr^. t€i^^'pa>'tes exercent ? l^. id nallibi explicatum
dedit^Nrn^rdffitf/ Dici ramen, nec incongftie dici po<*'
taft : haVii^i) attraAionum caoflam occafyfMlem efftfi'
hm coexiftentiam corporum ; caoflam ^icientem ipfum
pEtfm. U/;mf^ • A qu«ra(tur ex me , quare alia ma*
terttt ^afficuia crahit aUam ? dicam : rei iAius , flvo
itiorus'iit att^ada materis parcicula caonfam efficiemem,
#(fe Dflfilk^ ,'«d*^ qu6m in omnibos mundi hujus moti*
bos Uicfmatlm confagiendum eft ; cfaufl*am occafionalem
tSc parrieularum coe!sifteAriam, quia voluic DEus, uc
parridoiat fibi mocuo prflt&ntes mutoo (e (e crahailt in
racionc direda maflarum , & reciproca daplicata diflaa«
tiarom*
Sic rcfpondendo nihil quidquam abflird! admfc*
fih(r,N|uofd^#iminari^ l\Attit Cartefiahi^ zxxi Peripatetici \
tam enim coeit^lentia\ qaam contaSut ^ firtimpaQm
DeP ^fEf potcift caujfa 4ccaficMit motpt -, acqat conta*
'^ '/ ■ S 1 / 'fiai
.\
i
37^ iScBhn. OfiaVI.
'Ait D#0 efrMi& tMxafioiMlifi momt in .eolUfibpibtii ;
'crgd & «oefiftMitt^ffirpottft* t^ Cv, aiiMbo, cor]m
^iiie&?»il poft fiH.^pcrcnffioiiciii .motiiiii coneipit ? 114-
-flniliitD iik inftami y^reoflionii coqMNra le.Xe niiitiMfc
tengttfit; ^no >fomiflw'pofii»yoU QSnt^i^qcfcij^iintu
^l^Iceiis '^WHmvi , Jmiiio ip& nuHwnefi^ \* it4^..Qr»
tifm y St^Miblfir0Klf0 qme re(ponfio fi nilul ftUnrfUta*
tis cominety4M^'CoiittBetic ooftre iiie : f^xifiea^
thm oorp^Yoin efl8'D§o: cenflMH ocetfiomleiDr pKO^
cendi tn utroqoe corpore tendenliara, «nt inqfqi^^jlf-
fbs fe inviceoi. Accedit , qnod bac caofl^s oceafionalis
conftiMB^-Miiil oouiino «dftroitvr.» ^^4 iiofi phci*
nomtenii; atMmde 6k etidiimy. . .Perifa$ftiG^jo3h\l,:jai^
too ; bona elilm fide paofiieof ( ficilioa mibi :ftf rfiia*
ierim moi0e'0mnet immediatcrii.Peo eflici» qai^ ^
occoha tfHqoa , & inpomtnat» .qnalitate Peripatcticfi^
qose niinqoam extitit,,nunqium esifter, ncqoe exifiere
Dnqnam poteft. Si pcoiicero debeat iiew$ott^-f Sn B§f^
hQvidlfii, maiim« Cm^kma . Sm, quam Firifamim^
Si^iitN 4|UMatpr i . atr V0lui$ DEm,,4^'^cfiirp(tmn^'
toes^fiMMM iMMywmmmm mfftrum ^ttra^iq^em %
€ur totam tttttnJi frafinsts bannfifum bac Ifgt^.al^U
vit i . Jff,p mibi uunptam placuit ( reeito BotiLovicbium\
i/rr^7^iie i^/MArr fliMjfiem cauf^
forum fikaHum\tifm ^ qum tatmumutado, #rf madififtmf^
quaudam , coutemphitiouemquo' ujki effo arbisytKr ^ j^i
legetuatittgtuhinJi fuuatueriui. . N^ UH petJtSii^i
umfiis itntwHfiire nobit piffims^^ qui inmmu r/trpm^s^
turdt 'ik^^Uim^tffi4vm,i fid eumuat tansimmfla
froprietates quasdam Ojptofiiituif i & fii4SfOu^s,(^Mfos
natune ^mbor potuit fibi propofiere , ac propofuhf duta
mundUrh iotidire^vidifi^m til^iimtiiuOfUfi^
ScboLit 0ludia uommtks ( ibipfit eouefim Iqea
Cit. ) baac-iufrokifi.caucltffioiiim t^ ^ occutm .f|§/^
suiibw uiJciQ pid miffs0th GnaiHmnfcUim^cwss^^
IJtie «1 Attrtaioncfii , ^mihum efi ftldjtrmud arjg^
fM'fikHt\ occttltafvero cmtghf froeul ijfe abkgMias 0
nihfofbh. Hls imtem,f(Uik refponietur s oceultiu ej^
eauffiu fiou lUat quidem , ftarum exi/tefaia fer obfirvum
^ofies elarigimi deffienfirumr , fiihu fiiunp ^ quanm
accttltln efl, 8" fiSa exifieutia^ nomtum vero comffrobatu.
Grdvitas ergo non erit oceulta caujfa matuum cilefiium,
fiqnidetn ex jPb^nome^iistffleitfum efl^ banc virtuiem fic-
vera extflere ; qoare dttradionis oomine quaiitate|Ql
Peripateticafii non tndoeimi% Mlluip iflfudpeifimiiyi
•vertiint boni Superi 1
*
Neque eodem nomin^ bmrns intelligimus , tM
uueoii nugae Okm a Gaffindo excogitats , tit gravitaten»
cofporum terteftrium expliearet, ' Henfiiritus quos-
-f^tn , AXkt0ttvia eommlnitcimnr \ fuot Kepfleri (bm*
nfa. Kam quia rationis uQa pollens in aoimum in*
d^tirift^ fiferi, ot tenntffiine mpleeulCt & admodum
'^les liaml^^prsgMKtef molea in terram .co^mt, (e-
emh^e abrtpitfnl? onde iiUi nnta vit, & emcacitas?
qoid.^eft, quod iifiptSa fiio corpora non liirfam im*
peRant? ciir de^qoe bami ip(i, & onci in terram re*
' rerti eoguntuf ? AHa de ktnuf ^ & oncia tkle S* i^«
S^ot III. Oppofir. llb
Sed neque fttrifaCKom^ eum vimeo ^dum mm^
fveffc* confundtmon Attwaio eft proprietas corpo-
* nim univerfiilti: mi^etifmot non item; tttSrtdio tolU
- tieqtrti, vel mutirii Itngoefeit-, ficpe immo tollitoo
irif Mt^etict J tttra£tio teqoitor rationem reciproctin
di^ltcatam diftantiarum^ ftqoe exporrigit td difttlK
t}u pltnettrom t niliil mtgnetiA
^ Vcrom qoid ttttdem eftirttr^o? Eft determtnt;
tfo td tccefliim tlias expofitt, quZ quodfot fcio;
fuii fit , tut iri qoo fitt fit , nclcio ; «cque iftod fti^
Itt om lotcreftt fireciumfitihn»fifOii€&iioi| eedeia
■\ :
a.f$ :^iSkIL Ctgiafl..
^tione Corporam gnrinm motut {empar «9(pIarHb|..
idlciofbhim: qaod , Gcat attrabtre ikitae , io tiaoii
. iiliadtendit, ^zattrabi, qnod in >liud icndit^ ntrqo^
'<]De c& primigmia qaxdam materrt propriaof^ ac pto-
inde nihil ed in materi) , .es quo tan^uun a fftioti
derivari f-aiat. ■ ■ .'
Stial, IIL Politio he^ .il^ confbndcndt mh '
eft coin jtritni. Prior «tinet cqmprimii td corpbtif ~
tttali*, & ad exp^ivin&zmetuapi eteUJUum^X^dttmwi-''
ii« I poHcrior fld partialta , & aJ cauffikt^ ^''^ViV'', '^!''-
ftrnrn terrtfiritm. Sont, qui tlieortam rte»i<«t/'6tf'rtP "■
iHotQi cxlcAes , & artvitatein corpotoni ^letlium am-^
pledontur : rcjiciunt circi g^vitatcm tc'«ertnliSi|^ ;'
Jirimxqne politioni veritateni Ibtm tdjodictritViioa" ~*
ccundx. Priore o^ta^xtaT at^amoutm ,t^t f^^Tf'
ti4»» reerproca diiphAtta difiaittiarum : pofteriwfi "ii i*.
, tiam 4ireda titajjarum titrabttttium. In prima nibil ad
quantitaicm at^aSionii conferrt vidctnr niai(S«.at(i'»;.. ^.^
lientii.' cohfert in lecuiida. pono enim ( ^nod linse-
t<aat GaUorum aliqni ) qugniitatcm attrKtionit iEfliii{*> ^
tijohm ex magnimdhtt vii fejtdeiait in timho,vii y«'^
ro ex magniiudiu^ vtottu , ,^am ^ imfrimMw^o _^i^
ma^ria iuvi/thiiiii «{ ceiitruiu torporis vijStnii >mM ^.,<a
fnptUtnt ; ttit profefto u^trumqiic iftSd a mafia denfio-,, ^^ ,
re vel rariore corporis attrabcDtit omnino indcpehdetii ;
quo cafi) falia crit ^ipfM
dit: vim carptrum anraSi „^.
tta mi^ro ptrttcuUmm at , '„ ;
^ltam efle pofitionem ft^ ^."'^
iim graVitatii a Newtotia
phznomeni caunam ; at c! ,.,.
va manebit omnis theoria Ntwtont. . , ,
CmU.lK Prima potftioneevianmdiril^riff/ii''
MM carfrilmi emnihus totrmtuutm ag/irt in ratioier*.
•jprMf 4iflieat4i d^ifi^imvmi foci fi «.tnu^ooem , .
r.rt'
«««» effir fropor»<mAULm mafpt attrMbmti \ i|iure. ^. /
«ttradiones corporam nec cqiialiter ^ a corpore attrt*
hendo.,diftamu]in, nec cadem aiaf& prsdii^niiil \inv«-
cem^ con&i^^ntor ; tam maflarooi, qoam diftanijacsftili -
rationeoii M>eri pport«bit. Brevitcr ( fi t^afTa ^tfraheHk .
h. e. ii^fi,attrfl3iv^ trum in r^ti^uerdir^A fnaffarm$
Bttribtntiumy^miprQ^.^tifhcauj^^ -^
Dp U
ratiaae rjtflir^ji^iitpUcaiia djfifmtifrum
lom bhiiii^^rpQa grave eflety ni(i attrahere(iir aH.eOi»
in qttod^jp^ayj^tat. Hic vero ^licite di&ernendum e(^ ^
OtttraBtionqtp infejr, & gravitatem ( (ive of alii.vocanty
ittraQjo|pe|i| JntcF aSivamj & p4jpvam). Priof.refi- .
det in mafla^frtf^Kfiirf , in qoam tendit,alias pofte^lpc
itt mafla attraSM^ qoc tendit in atiam. St attraSiai
firtmi|^.,^mirom.ma(Gunim 4^ & 0 comparentfiry
crit vif ^«dtrahendi v\ 4 tA vim f ttrafaendi in S^ ot; .
maffii 4eAB (paraNU diftaotiia > ; feo erit V i v =3,
Ml 19 (d^^g^ «otem per y ittraftioocm corportc
S 4 • A
*' wu.*^» . -V
1
I .*
fti«it^i3ftti?f gJiVittiitrorporh >td gri^ifiUetil cJdr^
fotu^B^ Scm ^iaaAcorpons AaiTnaaii» corpo.
4^ dkamr F,^ iilc^uit'ii ; fiei »^^ V d^ im ^ M. Si
4ttt»tito («d^ ttiiffiir im ^irnl^^ j^jfe ^«ii^'^^
vit^kutn ^ &4fiS^giM^0lias |, k e^ mtfli ^ kt corpiw
Jii, mflfa 5 in ^, eric grtvitas miOl^ — ^ - ^-
tcfl».<niaflkift» ficQJ^^ corpai M td m; pcoiade l^
ftiAclde , &^^ne i^.moleftUoi tiiquclegedfiol^^flU^A
?S^ .^^"^ vl |fl?W. llfti ^fit» •Sqibi ^J^:*
i.,^-,p4 vvnr
tyrp ^ fBi<f jtirer - Jl^^^
iSi. %t)fliii arqiMRcitkr nm fndf^^ ki]'^^^
fQt c»lk tafljtiCin ^oti^itibW|^i<>li]^^
«•tionfei^fi^nefo^dfiMaiit;, hi»c IT.- 1» sf *^'vu^|
^tib t ftripff mxm P^i ^ W ^ < -^ ) miUttih hM
DI> M
^ imiefttQi;», five notneratornm vator, tk& mero ^
licrminatorom ^ jf. QQii per oaftiites illaf %iifieitm^
i^ «Qamitiii^ioli^m c«nAA«c«0i ^ cQjoi ioeo flk
n
i-
^ i^tfii'^l>9 iU>rQgacipoteft , cum aon SNi^tiii
• • * « • <A» w • «
Jhili.i bi W iW «»» ftou0«. wioiwi. Wiiiinpi: die
•il[#rft^«irnw» l«ffr - ' ■;. n
'<■}. sLrAotu ■.*'.■:■■''' :-»■„ -■•►■•■•.:■
Qocret lu. Qaifirt , Ht, fi fiwsB --t-; -^ ,
l^j^fK^nm^- pnmyytarM ntioaem direCbin, divnQB^
^=*; ^''^rirpbife^iife^i^^a ri»Pa F^ecenia^
U\in r«tion«in cqiMtntce tten ^oteit ;»«r nxtom 6^ §■
dum perinde {iie|^ five aict« e. 9. atfr«mwes effi ta
Iftq^ qa&i^ayww «riqqtvtnttaimiuri «t^ probe aot«>
fnwvHinii i-;^. .-■•• . .J- ,.,;.. .■:■:■
Ncc iiilnui |d , qi^od ftqnitur J s\ximt Phjfici
i
•«, fUtio «ii, qai« — I -r- 5d f ; 7, Itenwl
■1 . ^ . T . ■«
$1 -X. ' ^xom
t|ll SfShtL Opal
Mtm fccaoclafn pcr nSiifii cv Aiiid*
■iit<lrtiltif"1gfti[ifr r*; obtindifi^-^r-^^ '— r
r
re Ijmmnm:^ fi* — ^- 1 >— =: •--. t ^9 acUbripfi
<-. • . T f . -T. '• -^^- ' -^ * '-
iciUtfet nmiBie, qac iliat ucitc abivis inccUigcbttor.
t^^t^4« Pofita aniTer (aU te^, qiiod qoas^ ^^
tiorfS^i\¥tA^ miflarum artrahcritiflnt, & rrf-
cipf^ dapHcarf diilantiarum^ of>tinerrde- ,
bedtparticulafes aiix leges , ut Yequohtur :
tEXfms. & punSum cxtra fphMrMi^ tUijuM$ ^
B$9tm(nuam.fo/kum m fingubs ^usdcm fphar/cfun^
MU trdbMir in rMiom 'rcdprocs JupIicstsJiHd^fMM^
wum^^r4iiCuf pcrindc a tau fpbxrcfl ^f Ai^4^^f
wstur 'ih^ raoianc ruiproca duplicata fiUut, ^^m^t
^iccniro ojusjcm fpb^^; &Y^%tpUEiiacfk£pbf^oc
tm heiMgWM panes cMiein •iiiodoc tci3iii|ie ,
sc fi in ceotro fphxrae coUeftx eflent 9 rel
tan^uam fi tota yis promanaret ab^iinicopan?^
Ao in centro fphccrx cohftitutb. [,.:.'\ ^ ;, ; - ;
^fii^. Finge totatn fphcram ifi ceneroiilM^ ^
condenfari; qoantum |Mrtes hemitpbvrii an^. v
terioris a punftp eitra iphxram pofito f^co;
denr, tihitondem partes hemifpharrii altefitls' ^
Hd iHudacfedent; proinde qoank^ ekrVt^'''
ceflb uhius minttOB^la erat ittnftio oh au^an
di-
augtndi ^ Droptcr minutam oiitantiam.
Jgitoiv . ^^
ram recidic, diflmrH lajptdit attraSi ^teperenda notrT
cft a laperfieie ittme, wd cb eiaidem eemro; nofi
«maiflm&&p«feictlMidem trahif; 6d ugrmymf, '
coiDS attnfiio coiUcfiim coocipinif in ccntrofcfrc*
^SchL it Sphcra, cojaa mcoiuii ^ om^otom*
idiftribotimie ure ^a maflarom hompgi^eit^juil accc-i
ditor i qviar^ qoat cle fi)h«rif hoinogeneis dico^^ 9Q4W .
praxh^e ip|»li6iH pofl&m tiellfiri; Soli , 't^khif. ^, J,
ionc taoiien^pbainb&eaorom attqoa, qlue "tt luittbU^' ^^
nem camt, Ntwtomm adeatj^
^IWicli^'ciem6;nttrat , qdoc
fpbctii.^^^^^^finc ififro6h]di
rario«;ipJyq[)li'Mim (pfccra o^ ConetjA ^flarb^tp.
finitii^ ApaAcicboi %luBricil > coaocncrtcic , & homo*
l^ncpw,-^ • • ••»•', '•' -V *• * ,- 'j '• ' ■ r-. .>
j!^ Il^ Si'^ ^mi hompgltic^ j^naon^
ktlc 6 motoo graTitlrCi ^iaWiabonr in ratione reci-
0roca«4^im«'cwr«wr^ 'temfttn^nl^ ^cra cook
tipi p9Jitijyp«€aMpt€Oi|dco(aoi^ j : -
. ter-
idtpmBtm^n^BM ihijtntiH 'OUkpavii^tS, Pro6«
'Q^cunque )6m ^f^dflatf^ipMiid^ ,^ leAipcr
^ii^jop(k)fita&, hinc & niinc agcntcs ilMmr-
ttld^ mcfehrl Nahi primo ; fit- pjGiy^^iim^ coiw
^icm^i^^ltl ^entird ,fi»!iakr^ cujusdam Vjw
(fig.3Qi)jJ».apcxtoc(t: exo^nipaiftr|c<jua«'
btcTMtriihcn^m; pr|(^iii4ft^Y^^^
fi^iirt^ tfife.^ V Sit fam^tn ooiicrtim iii iiND» |
^V'#*^'^^^*^ f}r%i^ppBfite>*int^Bc^i«
ic igehres aN}aa1itintttr,^rae!>.^u^ fe efitfencH
4Ufohm\ quod pdtiaQY61toet6(;ya)nftitis^ j
,tt|Wa4 pn;Wi -P^rtco!! ^^qedat WaflWa i^uim ^
•dalcerdminQVant^Aniai n9a|oreu vjf^piio-
^toromr Mopiw<mi(^uam«f«nio^ta^^ Kanto
major cft numciug mMti#riH»y;<g«iiiiitr^
e*drtim j 4ii|)Ci^iialo^9iristaviiicretiienti^ ba#
ifi idetief eiD^pirte^ itn& Afa^^inQB^f^
)^m )[]iftantiati)^ rale pcor(^i'hi(^l Qcboc cx
altera ott i^«rcnilpiiiiAorimi nliiiiiftrtito» U
/" k
•Dguii id verticem bppoiiti ^9u#|ef j t^ i^^tH A
ss P y cutn amKo ioU^c eideQi ' arciiiN CE £ ) qwM
^: DBzi CBtDP.- Jmne^AtmfmStaBc^
dpiantur dtici inniioieri radii ad- ifegOieiita lAtnima
jiC^ & DBi orienoir fncra ftlidg fimilia^ fa. ^ py^
f«mide$ » aut con^U cuipidibot in P: fihi motaa obvfOi
fi 4 ac^ue «deo ba(i.m htbentes tmv in ^Miento yf Q
tNm in oppofito Oj9^ corpoconi anttfii^^u^ ^
' »- /
« •
aQiji fiKdij^nv; ^fib ' ,.^t§tfi \*erp>afct5 flS^^ .^
illtnc polst«;l^gpantina^u« uu. ^t)(^itHrfKcni matcfiljfc
«X utjraqttf mm^MtxiX\%\ ^CPaotcm. &\0P n^t^
diftwks («ia^^ofc arcw njftiiW'C3*'ia[ A>' *ifiJP
=s F (i >; iergo fi 'quantitas maicctiL te jatt^ ;*CWJi«*
tis clicaturigr; Qi^ part«i>iB Agcttdsilifplm^^S^
^yf^D Dr^ & JQ\B ^CP^tzy44^^^A;i94f^Dt>
quar vim s^traaiya^ a^eiueiu isx ))^r(c 0J$> .fnnt ctiiia
attra£tion]N in raciphc compDflra ex dlrcda inafftf ntti
attrahentiom , OC rcCi^roca diijplicata diitamm^um.
Corjnis igitur ?it'-j* ^ociituin iial!a> ' fi*ft ' eravltelit
icntire ^Otcft,'^ i^quallftas fcilicdr^attraaioni0OS|*^»*e
4ia^etro <)p|v4li$'<^ clidchcibtMi' r ''" ,r- rr^
fiigid^M/mguHf (eoC4 pua^knifi li < ii| fpti^d
i«{Uki(^f>' <c «.io;aHa^ ialid« #» j%. 9x0^^"
fertfht sdMttmbs cti|ttsQtie bandi 'j cenfro
a^ at^i('afi^^i#fn V ^f«^
Con^ipljiiipi^l yim actradivam Cngtilardnl
f\Aiimwfi,t^<dtu in cemrts Tufs (f. i S^v)»
* Mm dtftanti«rO: pon^i 4 t^centro fno voce«
fbufr D a Jk 8e jUterius piindl d:^ f. C^m
- ' Jlf ^ M . \
ur afta/ ^t^ bmnii attra Aio ;=; -^ ::=: — ^ i tAt
DD RR
Attra^ia folUmr^^ad atttai^io&cm alteritis/|
' SCut
n6 S0UV. CifmVti
ficok:'(pAa(r:^ <f diirTfa per quadrattnn fadti ^i
44 f^^^W /ii^rum qiviia.in per quadratom
k i:a0u,^u ^ .Sutic autem xion minus (^hmfm^
" ^oaa»;>Uil3 qoMts (blida fegolaria in ra^ona
triplicata dtmenfionuni homolo^arum {^fwt
. Snr$9m. ) : proinde fph^tra S :=: /t^> 8; i :r r^
qtni talofe riiailis ibh^ricrs fuhltiuiro fiet
ir;,« ':is, T**:^ 5 ---^ ^ K : r« Significat aa«
tf^ r.^teraAionern. '.
Cfn^/t I, Si pundnm intra fyjfixrm (blidam^ 'flc
fomogppne^m cotiftijcpitur , c» c. in P (fig' :^^-^) lex
Cidem o|^/iiiere4«btti 0»m fi inrcrvflllo ^Pdercrtbe*
. tor.(|»ticra,prior| cpo^cntricat jMitidom ttr f noUam'
vim grav^atis femieCj ^ea ratiopf &i(i€C| ^bsr^aiice*
riori^ cavz (/. prdc^-^ re(U( ergp» ot U>\$ iiitcrior
iphxra ^t, cQJoa atrraQio cft io lactooc ttdii S f
« » . -
arell. It Qtio propiiia >pimftaiii ad AhoM jb*
Udc cemr4tm acfeficric, boc minot jcdi^ dabct.:]i^jD»«
dcm Q)li^ca crtraQto , minnitiir ciiim«adtiia» .Cm^
iraj qno magtt ab eo rcceflerit^, Jboe ^mi^.aritvia
a^rra£liva. Pnndam in fupjefhcif ijdi^ie^ (biid* po>
£tiim maxime diftat a centro; Dlic crgo attrcbietar
maximc. • ^•. « • i . ,- :
s
" ' ' r.i
Coroff. lI/« Etiam io . CQoia, pjrmoiidlibtit, at-
liptoidibos» cittcria<lQf omnibaa ro}i4ls,^iiiH^
tra£lionea (imt in rationei direSa. ^upniQf vis iaceroaa
liomolo|orQm ad fimilla' {olida 'pertrn^miuoi ; qW
•nim rpnicria, eadem pUnc demofifiracio oinmbQS ($-
lidia fimilibai acConfmodari poteft. . CoUigei i etiaOi
ponfta in fiipcriicrebas cUiptQidida pofita .grav^re ta
fiinQac dir^ diftamiifrmtf ctcnfro;
SkM. I. Thcoremitu liu)«|adian£l«r ompMi.iil
fic diram , peiincicki^ efl<i ac mtime (TefViUri/detebr,
'(•cd» ficilc conftindetur Tyrb ■, tiL ei> tttiiipVJAiJi, \inoA
gAirn: Mfia»ti0^rHm. • Siuir ^ itpito j; «rvd udea* attfMn
■f • .1
, ' . - - ^ \ ■*/,'■' ■ . «»' > 1f'
SehoL It ^ Qui in caufTi gtmiiw^ 'wXrm\ , fluC
iidanr ver&tl (iint , leqQentes leget ictoitiaem jprci bcti-,
lit babendfli efle monent; L OnmU ci^rporg.faBpaM
mg9facin)4'f ifa^m in certis di(Untii$ exerttht. ^ ProKt*
r ai ixptrievpa, ^ auahgia, ,11//' jlttr^io cor»
^ mm efi nmtuas occafionalis enim eiiiiA(tktti!^dibkiia
di«i foveft cioCMft$iit«d , qmriempdr^mt^ua tff.^ UL-
FelMtat ;- \iiir'i/V' ' qna corpuiuunfH^abh dfuU;-ch'
teris fariiufi fH^ antajfa iC0tpefif'dttrallfinHi,/itii
{>rop0nioiiat*'eA'^ fint thim iedvpor^^^ &^S i'1iinhAr
ibii' UKlii^ ^&^^itberur corpu« B th j4'(per feg, X);
"icoi^n iitf^adtatul^ati^ Jibra, jrtfamJfla trlKer ctlrjiuf
^"t£S(> dbw eUt69^ffiiti <]aare forpaS' B in iKkiL^hypb^
tfaefi 1 rahetur vi duplici ; ii aliam adhue txhtemi. adji^
c«rii id /f, trib«tur.S vi triplici, trahent enlm librc
,fiigat»Vl^<t;<^^i* ittr^divft, & velbcirtcRi prdjportioni*
' tti tft. iliiflki«tt|ralieiiti. IV» Felecitas , attt vis, 'ijtiA *
^Tfus musk-frabf^ at alio,' non peudet a-ftiaffa eoh
farirmtfaSti^' i c. corpua atrradum eaderii (tmpeir
v«lodtatt ni6Vehitar, fivc fit niaju$/ (ive miAns; vc-
iocimiHa pendet Uni^c a mafla corpori» itt^ahcntis
( ueteris paribtts }• Sint enim priora corpora H ^
A^ lainbo libram unim ippendentia ; trahetur iterum
•iiqQa tiy. & v^locitate corpus B ab j1; coi pori atf
mAo U «ddffttir )ibt^ una , qu« cpm coexilbt co^«
t^i jI^ non minore vi, Sa, yelocitate trahet^r ab /^l
^iiaai antea corpus unin» librat ; ere;o velocitas ejul^
nec aug^bltur» hec minnietur ob adjeQiohedi ufiiui'
librs; & fic ddn<:c|is. Qdare corpbra ooinia (c^f*
iririr paribttr^ >cidem^V^!ocitsJto trahtimQrv. five jW
j jora
j^a fiot) fitt ttinota. Lcil iflft plimo«iiiiil ifrMli
fiMuneft I €«fl» Jtifffer cadem vdocitm tnMmr n
itfoie, qnJ.^SJyrf/iiiiiflira'loogeiniflortt. V. f^c»
Inim^ »Ht vis^ qim torfus mmm tlrAit ofioi^ i^ ai
riMMM» ret^ocs AfUegM Jiflmaut ; m cnim itla ca»
ilem cft com vi , qoa Loita trahioir vcrfiia arllorcia }
atqoi b«c cft in racionc reciproca doplicata diftantijl
o^ «aiJrro-reilbria; ergo A iftiu VL DifimiiUt t^ff^
fmmfife mtraitmium neu € fiperficieitu ^ fid oi ce»
fWtuUm mmris mfmmiit fimtk Scd de omuibut iftie
jam iatis dixi fiifHra » tpm eamcti Tyronibos repoctlriflil
nofi |ft rcm inntilcm cgiftc ; fic int!||ligcnt omi
ibcoriam gravicatis cbrporite five utltfiimHy five
rtfhrimn ab hia pottfltmo tbcof emacia n^eteadam
Hie prmifflia fit,
>»
%.'l6% GtsiriiMs pra/tcifk nm potefl d im»^
jf^il^one maima alieuJUs fiuidd per univerfum J^fk*'
fit ( quani Cartejius m^feriam fubtiUm , yel snii*
umt appdUt)| five illa circa globam territ*
qvMum in circulum fluere, i* e* aiit;effMMi oa*
l^ ponatur; live dieatur in Itiieis redis o4
rerram iugiter manare) & corpora fibi iona*
tantia rtSHlinte pr$mere ; (bu deniqoe motte qtto*
dam v^atori^ a DEO impreffi>» 8c virfits Ur^
r^ cesitrufn vtlocij^me propagato obvia qutqu*
corpora in terram propelTere fingatur.
Adverfits fonmfrimam tuiSkant fequnMat ta
Yertices ilii commentum funt» quorum eiti* jj
flbntiam fufius impugnabo Pssru lU ad ciufl&mi ^
motus aftfortim. 11. Si materios illius VortU
l(0& ekiftet^tia dltro tribuieur» adhuc taAeil
OuiTa graViutis efte tiequit; quoeiiim pafta
«prpora ia ttrrapi j^opelUt^ ^nmftrt^
Cir*
<
t ■
C^uJtoHii fioidnm hoc ob MtWzm fiiam t4
tnocum apcicudinem » 6c ob imnianem fevo^
jucionis ru« velocitatem (qu^ jyes majored
yeiocitace tnofsjjs dairni Jelluris ) concipit vim
Gencrifugam adeo v^lidam»urcorppra •mniA
fibi admi&ca , i}uorum iniaQr eft vis cencrifuf
ga» miriorquead motum habtlicasi 8c «ajor
fnercia^ infra fe detrudac. Ontra 3 S\ canft
fit materiat fubtilts veiocicas in ipfa Juj>$rfici$
Urraj quomodo non corruanc #diBcia< non
radicitus evelluntuf arbores ? Cedunc ifta ven«-
^orum, curbinum 9 ac correntium impetui :
quomodo cam valiBe fe cuencur ^dverfus ve^*
locitatem lyes majorem, Argumentum iftud
Jjuam maxime urget CsrufioHgsf ^ui maceriam
ijbcilem cattcris omnibus terrenis corporibui
denfiorem clle palam confitentun II. Qjio*
modo fubrilis h«c mareria dum in excelfa
quaepiam corpora^ e. c« in monttt canca velo*
f itate impingic, non (enfim iilis motum fuum
^ommuhfcatl quo pofito vclocitatem cerr«
ab occafu in ortum gyrantis^lingulis diebui
«ugeri , brevtque celer itatem materiae fubcilit
ad^quari necefleeft) id vero fi ftac^ cbrpo»
rum cerredriuni vis centrifuga dequabit illam
inacerf^ fubtilis; non igicur ab ea decruden*
cur corpor^ tn cerram* IIL Quomodo gft*
via omhia non ad axem cerra^ dtriguncufi
fed fenfibilicer ad centrum ( fatentibus Caru^
fianij ) com camen a vortia ejusm^di grmjia band
$d uUurii dntrum ^ fid ad axm ipjum dirip «#»
€$J}$fmt% Cum inim vnu^ ilk i^ iiriuhi mS
A
squnorm pirMcUs ftutrti , c§rpors grMvis mJ
runJem circulorum tentra (^uaptr totum uliurrs "
sxcm porriguntur ) dctrudtrc dibtrti ; nr^iif dim ^ ^
-^u$m €4 corpora , ^ua fuh ^^uatcn firent pofiu ^
sd terr^e eentrum niterentur. Boikovicb. Opp<M .
litio i(bi funditus evenit dogma CmefisMrtem^
qoam ut rite inteirigas, adjicio figcrmn 3^«^
ubi refta Af ^Vaxem » circulus A C «quatorero^
circali DjF, 9/matertam fubtilem in circu-
lis «quatori parallelis fluenrem defignanr,
Adverfiif pMrtem /7. £?* ULfgciunt ift 4: ex Car^^^^
tefii fententis materia rubtilis permeat omnia ^
Corpora ; itemque ex hgtbus ftuidarum xqu^XU
ter premit \t\ omnem partem ; proinde quan-
tum fiiperior fluidi portio corpus iibi inna«'
tans premit , tantum inferior (omnia perv 1-
dens) reprimit; quomodo jam corpus bpe m 1-
teri« (ubtiiis fuperne preraentis in terram de-
trudanir? \l. Si materia ifthxc fit gravita*
tis caufla , quo corpora terrefiria majorem
hi^ic fiuido onerent luperficiem , hoc gr^vio»
ra efie oporteiMt ( nam quo majorem habe^
bunt niperficiem, hoc major erit numerus mo«
lecularum astherearum contraip(a impingen*
tium ) ideoque y\s , qua ferentur verfus ccn-
trum rerrx, erit praportionata fijpcrficie:); -
:ttqui graviora non fimt ; certc cxpericnrra
docemur plagptam cbartar r\tc in vacuo j nec
aSre libero celerius in rerfam decidere^ quarn
cxile plumbi frufiom infpbaram formatum j '
crgo* III. Ex hypothcfi flnidi alicujus ad-
,modQOi clafticly fcd is^i0if7iii/| qoaritnm gr^
• \
W4 W^?&ftHi per <?jusd«hi flutdl fttjtefbris e«r
iurfus v^i-fliJ tet-fdoi prbpejllentirf-i ptt aU'
temos fluidi infrrioris reeiiirfus a ivrri fepc!*]
lencur ( deb^nt 6nim orciilaciones macerijt
Kcheres arque^fortcs eitetnfri^ u rupra cor«^
K1S rerreftre^ cUm tn elafticis tittinibus vis
eftitutiohis arqualis iit vi coiTipreiiionts )|
titlfiqaaitt tf go corpora in terram recidenc^
f.
Scb^L dici^s 1. Ih bypbthefi o&ilt^tiohtiM itthu
yftaruih ut pririuim corpus iib ^tbierc dcorfuih ckcur.
icbte Vcrfits ictHni iinpellicrtrj cdhtirtUo Vith cbnci»
cit, ihoitK^iirbquc fud Vi»cit reftittitioh^tn stbcirisin*
leirioi is \ pbteruht igifcut «^orpbrA iil tctrain dctab];
i|t. N. A^ Quahtum <t\itn'triril1tn <*o/pori dd defcei^d'
fiiih tribuituf per «rhcr«;m debirfutn ^xcarlfeiiteth, kanl'
iqhdcih virlutn ittifcrrtir pcr srthc^Cth inferiDrtih fiiSf
leilLtUchttfhi , cuiii In elaftidi Vii^ refticutionis Ad*t[ue|
Viin cohiprcflldni). Jh Quid (i honiiutiqiiim in co$n
?'>u$ gravc pt^ius agdt letbcr iilfcrior (c relhtuchS} qUani
upcridr dcdi^fum pirocurrens ((jtibd ficri utiqu^ ptP
icfl^ ctam i6riid<(m vibratiouc^ Iiaheri Btbeaht (urfumi
tiuoc dcoffitm ) ? ah hbn cbhpus fbrflirh pbtiu^ mbVcn*
dufhcft, qiiarti debtfom? Ditei IL Uhdularionii
^us aqtiaruth ftpe eorjibti Jnnatanti& dd littu^ 'cjt2
ciunfur; quid hi etlaiii dlcillatiahlbtis ^thereii^ ddrpo'-'
H detradi pdfliiit W tcl^ram ? % i^i C; Mdltbhl
difpar eft ratid iinduUtidiuiih ih aqtta, fk blSilliltio^L
hum in ^thcrd^ Sit (.fyt ^4.) lihca hdriiohtalis A
i dcflgnanH acJtilHl traHquillami thciimbat ^aqb^ Veh^
tus iti €i ica uc ibi iqui d^pi^imatar ; titSttff^ ^ti\ dint
itm attbili in D ; binc jjrelro dclabchik rurfus ciaVitAtettl
tfficlet itl E^ eoqae ip(b hirfuii) aqua lalforgct ih f
rdapfura fiartim ili £ j^artim lii O^ & iit^ dcihcepi
alccrtti crUac a^aairum a(ecAfd$^ &, deAlihibs^ ^m
«ndJr prDJ^ugentdit id $fdHi iit^s: 1?6iH )knimm
t i • Vcf-
^fflBt litCM wnuKmpi cflt dcbcc coiiciulniiii «ccn*
fliciiciim firc cx cohslionc iivc cx «ffndu nataiii ( his
tsiin dc- ccolGf fcoipcr cliqaUI iinpctiic aqns lcbcmis
ci Din £, vcl cx Fin G amirrimr); hinc miaor
cfl ioipctiis cqox aiccndcntis cx £ in F, qnam qi» pra»
ximc dc(ccndcrat cx D in £; qaoctrcc ftmpcr plnc
cqu» ddabitor «x D in £ ^ qoatn rclabctor cx 1> ia
C; qoid jammirom, fi pr»ralcmibos aqois, quaruin
IfttXUi cft ftfCag lictona, codcm corpoc dcfcrator. - Ac
fcro poirui matcric claftic« infcrioris «qoaics (bnt
polfibus matcric {operioris; crgo squalibus oppofitis
viribos lc fk clidcoUbus quic(cct corpus. Dices 117
Vodsi tSrcir pcr campanarum pnlfus , ac tormcnto-
rum cxplofioncc cxcitacx morcnt nobcs ca!T> in par-
Cem^ vcrios qoam fiunt; fimiUtcr & ribrttioncs a^thcA
ttm mmrcrc potcrnnt corpora vcrfiis tcrram. ^ T«
A« Nnbcc cniib fulminibns f(£t« rcmotioret iUs qui*
4fnii movcniort non viciniorcSg quse intra circnlos
^Aum ac vibrationnm conlUtut^ rompuntur potioSp
A quafi convcliontur. Scd T. A. N. C Non vi«
brationum in acrc cxcitatarum , (cd ventwum opt dc«^.
fcruntur nubcs rcmotiorcs cam in partcm , in qna
polfiis fum aur oronino nulli, aut pcrquam cxigai;
liam cum vibrsribncs polfii campanarum, aut cxplo-
fionc tormcntorom gcncrat» ad mt}ua fpartuni pcrcin.
(ant ^ in qao a&ris rariorts , & dcnfioris viciflitndincs
babcntur ^ comquc a&r lafcralts magno impcru ruat in
rariorem ^ vcnros oriri ncccfle cft , qui fluxu fuo con-
tlnuo nubes depcHunt*
^f i6g. Cmffk ffraviutis (^parum urrefiri^
M$ ijt sttraiiio Urr^ agcns ftcunium Uffs ixpoftoi^
cumprimis inratiom ricipnca dupliCi^ta difioHtiai^
rum majdrum. Pr« lllud dicf debct cauffii
gravitacis , per qtiod rite enpofiunttir ornnin
pbsnomena gravitatis} ar^tti} ttgo^ P« ni«
^ Prac*
c
Di mtu ffrgvium. fk^^
%
Fr«cipua inter phaenomena graviiratis habeii*
tur fiKjQintia : I. GravtM liberc defccndentU p^
runtur in /iiperjrciem terr^ Uncis ad fenfum perpen^
diculmiiui (re vera enim ferri QhUqtif docetn^r
exemplo lapidis^ e malo demilli )• ExpofitUi
Terra ^finfum fphxrica eft ; und fic corpo-
n trahit, quaii omnis ejus materia in centrb
•olle^a foret. Cadat jam corpus in quodr
Mnque pun^um rphicrae» vel» fi dicere U*
jCet» circuli : cadet in tangentem , cum pelr
quodvis curvirpundum duci podie tanger^
Atqui reda'qu£vis a corpore extra circuldfh
))omo du(5l;a per centram circuli eft ad ta^
>entem in pqndo contaAus perpehdiculv
is» non minus, quam ea» quat a centro dgh
Cicur ad peripheria? pundtum , per quod ag&^
tiir tangens (lfefcif//;ft, 3. propof ig. ); ««"gP
IL Gravh o^nia tendunifi^ififiliter Unea feBa a^
c^ntrum teUurif, Expbf. Gravta linea perpen-
dicuiari feruntur ad taogentem » five (uper*
flei^m terrx; atqui eaaem perpendtcQlaris
produda tranfit per centrum {phirx (pef
Ceom.) ergo. Dixt fenJibiUter nam in rigorc^
tflirer A res habet; fcilfcet: terra cum exa-
Ae (phffka non fit , M rphaeroidica » ad
(j^haerani tamen proxime accedens ^ gravia
n6n omnli r$ ipfa ad terras centrum tend anr,
ftd ea distiraxat ^ qu« fub polis , aut (ub
iA)uat6ro cphftituuntur ji aliorum diredia-de*
fieAitacetitro terr«» plus, minusve, prout
magis I * mihus ve diftant a polisi vel ab irqua-
tore • &#m ocuiis fub ficio in fi. %%. Sit
T j ^ el.
flliDfi^ D.4EB refercns rerr^m; qatot ^mA
(int in eyrremiraribus axis minoris ^fii (Hin«
^a rer<> «quatoris fint in extreipicacibus oi^
Joris ^xis £) E. Corpus in urroYis pQlorum ^
Tel ij , irem in nrrov}s pMn(;:)Q ^qqacoris conr
flfiriirum 5»rcrahitur lanrundeip ^in parteoi
nnaiTit qiianrum in ^ilrer^rn j^ rum Qh.asqtuic
leni nam?runi p^rriuoi. binc,& ininjf rrahcq^
flupi, rqm ob xqu^letn parrjum urrinqueDn^
$rariim djftanriwn 9 forpprf aitrah^nd^
Q^^r? Rcf linfjim intermc^ian» m\ cjebct in y
dL CpnnitqatMr jam corpus in pun^^f Af j
|i|Qq tend^c acj cf ntri|m , quoij Qilendo : Rair
€iq Q4 ^crcriba^ur circ^lMS refer?n* fpha:^
f^m fRli^rQi^i infqriprain , tr4(l^(ar ?Qrpu|
11 nQo niQdq a fph^r# inrcrip,r?>. ffc! parncf
tb ^xc^/Tm matcri^ fphajrfiai^pf Af |J^(?, ^
mENEx Im^^ ^phxr* fpUMs attr^^ia a4
<P?ntrqm rendic (^cMndufn dire^ioneni linfii
^C^i rfraaiQ ^ur^m xefulr^ns ei(i atiriK^iQt
IjihMS cJi^prMm C wfflmnpi r^nd^ff ^^feetprot
P5 .il'M<l cenrru.m in RqnaMm «liqqo^ |f vi^
fJniq^ puq^a.Xf^^uam^i ^trrjiaiQOfSi cciirii
jttn r«HMn apOim^nrnr « malB^ tr^hfnubu%
(qux hrc |f^ii^(es fm^t) fed ^rwm A l?cipr0e
^a duplic^ra cli(^anria( qqar^ tjwQi fH<?^(rm
MP.%<y vi^inipr fir (fQrpQti ^, ^t|ra^^a fJHi-
ra 4.§f .^ ?»her-fMri feqM««rfrscv«Jireai(k.
t
.*
Jlr mwi gtmAmu \ W9%
wmi« : UMinqoa tamen NNfta illa non <!?•
'Cig^cur tti camrumi iidhac tamen ad tangeh-'
vf^mperpendicularis efle potefl;, btnc adbuc
graTia in fuperficiem ^h«roidis detabi po&
-fiint linea perpendicularu IIL Gr$via libcf^e
jffifunJcHtiM fmtu umformiier accclirato fcruntur in
^crrsm ; furfum projcSa motu uniformitcr rct/crJ^
^o.abcunta tcrrs. Exjpojkio: Gravitas in mind*
ribus dtftamUc ^ in qoibus vulgo eicf>erfmenti
capinius, tft vis acceleratriK eonftans (§• l6r.
A£cru VIII. ) { ergo ejus u&\o in corpiis five!
xlefcendens, fivea(cendens motum unifofmi-
«sr acceierare, aut retardare debet. Nihil
^ztn mirum^ fi gravibus t erreftribus ^^^f /u-
^oi^ficicm urf4c coQftittttis applicari pofiunt ee
^Mrnia, quas ad motom uniformiter acc^lera*
<mk^ auc reeardtcum dl(fta funt in Atccbamca.
vlV. Ex ff^mritau namm paudui cfi accuratc ntapc
imra£Ut frhportionalc { mn m men gravitac^ q uis
CeRiper eft inr ratioiM direAa Ihaflarum tra^
4mtmm^ 8c reciproca anraHarum^). Bxpof. Pon«>
lios; quod Hcwmna dicitur vts motriXf aliud
iipn ou , qgam echricas » hi c gravitat mu!tiplU>
umpcr maffcmi ftal eft vts acceleratrix lotitfs
fiin^pta» quoc flint particulas« minimae mcX'*
fam aliqnam componentes ( ubi iupponi de«
bet-omnes particfilas minimasinvicem lequa-
\u% etTe); >ergo com marveme eadem mafia
trabente qtuevtt oorpora in paribus a cctitra
terrardiftantiiaiocata ad «qualem eeleritatem
determinenttir, debent pondera efre, in ratio*
W dire^ mmctmn attra^um^ cenrequemer
T 4 «Ptf;
<
1
i^ Sttlktt, Qfmt%
m^ proporUdnaiiA, AMlytiet fic npmi^
b«rist eft P^ MC9 icp :si m$i ergoP i^
mMCx mp. Et quU Css #, btbecur P t p
mMt m* Vf Gr/»ir4 terrtJhrU in miH^ mm
f(i0$9$9 C3( (Adm 4kitHJm dtUk^niia mfnsH ##*
HriW4 firnntHT pfrfm wirnm t^rr^» ^^f9fi
A^ certini vtlecuarem corpora. ^eiermtnoQ»
tur roluin II mafpi tmhente {pmihm d^4ntH$ ){
|l«e vero cnm eadtm fi? rdace j^d qu«vis cof^
pore^i eademqae fatione trahatcorpore es
tjidem «Ititttaine demiflli ( nimirum pro ti^
tione molecularum rerrem eonfticuenctuRi )
ibqtit debec in mtdi4 mn rt/^mt «quaii^ d#»
icen(ii$ omninm eerpofiiiii ab eedm cerro
•qualicer diftatttiam « urcanque^ tadem inefr
£9 9 aut volaminibus difcreptnt» < Mh h
diQ rp/lfiente mp^rs d$t^4m430i.^it4t4f$
tnr vtrfm ttrr^m^ ^nnm pnritrn i^44tttrU Pm^tii
diftanci^ rcilieet» ec vdqmino), S^ Ctt^
porii enim nonniii finpdnntm tn^km^irmttl t
quibas coalercunt, vi af e^fdor fiiperert H^
tuniar reGfi^nTiam medii} ergo qufi meftf
fueric molecnUrum eorpui qM^vis eonftt*
tutiuiam numerus, hoe ^rit ma|or oerandefii
Tis| proinde facjiius fuperebltw medium r«#
iildnsama^a denflore» ^fuem mriore, VII«
h ^Pt^Hf fiikttrrmui % fid ifos^nndi^riht min^r
ifilfQrtmrnm ^r^dtm $ fmm in fiftrfiat ttrr^
JfiMl? Univerfe enim a^treAkmei dnemm
ibMrarum fanc in rattQHt dif e^e radiorumi
M
ftttilieait;ri tmnis taifflactca^la^--p
H» ifiilif grtQim^ t^^
ilf •
MTtro in (>b«rb «iP^Se X) s» 11$ trgo — ^
»5 '^"x^:;? /l \ Afqist ftiinor eft rddit» * coiw
tro terrar duAas ad profiindatii fi^cuni fub*
torraneam , quam ad fuperficiem tittsdero toN
r« j ergo fimUicer minor eft afcrt^io tecritj
Con(equenrer 8c gravitas« Vlil. Attr^Qi^ ff
f^f^f Otraque e(t rh cominuo «^irin; motui
igitur, ant (juies maffir five trahentis, Ccxi tra-
hend^ n}Wl confert ad effci^um* Qfi« re»
liQua fuht pbxnomena , facile exponuntur}
fea mentem Tedulo advertero oporfet ad ea^
^u« aliat dixif
SM* l Sqperac objc<U , foramipe ibfiifioiiei
ffteit9re« P Ao «triimqiie ; ^^Stlmftire^ ifwi^nxm^ *
M^etfas jf, tfi}. Oppwhtfr f. Sji datwr itiutna',
ee oniirertiilis eorperQfn wraiiio , corpora omnte in
ae^rytim tinam coire debebunl ; non titi^em eo^nnt ;
ergot ^r. M, Omnia T^ fc mqtdo frtheDt , niutaoqqe
4^tepmimiNYit ad acceffum j ergo, 9$. Ni Seq. M;
Ai Pr, o Ai Omola ft mqt t|o tmlienf prepe inmR-
kilitw , fimulqQe traiientqr validiiCme ^ tcrra C, At
i^hiibiilter I «m«quc validc, ac a ferra N, A- & Ct
Mntiia attra^io duarum (pherarum (<}Qiiram dtame^
fcr fitpedts iiniqa, diftanfia pednm ip.) el^a^ wn*
#ionf»m terr^ relatam cd eat^em fphiBras, ut i i4
Ifj^^ptnoo; ergo propc infen{]biUt. Hhic fph«ri^
jliap, «4/^1/^ amui imp€4imnkf^ t yi fi>tiuf |raeitatis myi»
fuir ad(e(e accederent ceUriratc tam CKtgHCi ttf^ Utfi
ftft lepgi^onin anoorttin UttirafcdiSNii 1 nrqoi
09f SauM* Ctfia n
nwa» (ciitiri viK poi!et. At eniin liodic imiltDn
impecUc cHlr ; imfMiour Ptmya^tie^ j8c ^mtm c^
iriniies terrc ; impedit (cabrities, qoc politifliinis etiam
iphxrif cominiiiiif cft; impediant vires aliornm coc*
jK>nm) fpioniinv Qooibo^o iM|i cor pora io, uanQ»
nccrvnm coeam?
II. Koti experimar mtttnam attradionem ; qnlf
^eti patet.^ ^ K. Nan experimar T. A, Hcpe eniin,
^e per&pe fkifiUlem effe do^oi f. i^«& 14. Koii
<xperimQVy inqnam, in moltit ; at ratmei«i§ cruimm.'
tf,^ U. Conotpfis a B^ikovipki^ verbis 1 haftusfmKjh^
f w ijfli» cmfi^ impngnari ftffe gravitattm nmtunm gtr
fttr^lem ; nt ejjfft is, ^^J$am ubu effi gra^vtm ceufof
r^t idcirco , qnod crajfum | V bcne ttufiimjuum uibu
'^d finfim vidirft defrimi ipfi ad oum fmtfca adv^lante^
■ Ilf. 'Vel atrra£^iO motoa feniibilis eft, vcl ifl(cn«
iibilis. Si primami qaidnain eft, qaod iapia prope
vaftam tarrlm libere dccidcns ad eam non accedit ^
ittt qaod .pYndoliHPi non qnidem In moatif apice
ciyiftttatiim^ fed prope jnontem, tamen ad eam noft
ji<pQUnat } Si i^cram* qopmodo Condafummii aiiiqoe
p^ndjKdom l^tios o(Viiia{Ic firront in montibos Pcrtuie
fiis , q^iim in v^iibos J Atqni vcro » fi omncs mor
lcculif tiTihfifnti pouus vciocior ofciUatio futora fuif
(k^l ^o» V' ^'^^ v#riis corporupi crabcmrum cifr
«amilimiiA iam («nKbiUs elt » jain inr«nribilis ittre^io;
^ ^ M l
f qrn «nim ^h nura^ivii (cmper ;?:—-; pi^o^ vmSEi^
filfil ^ HHI diftantiaruin. di&rimen notabii^ mt , Qc a^
^^ior^v(k% Hoa gcncratim, Spooiatim vcro ad l%i
Ei^pm ppll« Ya^ain turcim oidcmcm qaoJ facit, 1||.
M>i^ H(l. W^i^ acQcdcr^ dcbcrct ^ nifi attraaio tir-
r^s l»(;^Q 9iMMr cd^:^ quaoi qtmp lentiri polQc relatf
^f Af Ct Str licet vls 4ttr8Qiy« tvm% t9»ia % qu^nty
^lobi ejusdem cum liitri denfir^tts^ habencis iXzmt*
frurn 5« pijfTuqm, feii 40. ped^ G^omf, tam^n attra<9
ftio tMxf\%9A iHam terrs fric uc 1 «4 lopoeoo (e{l(
^nim ^o; 40000006 =; l : xpOQOOp; yidt f. r6rf
^f-^h VIL). Pendulum prope ipontem infignitf?
Vaihvni nqn decltnare , pr^fraSe nego ; t^ftihus eniiA
Af ronQmis Galljs pendul^m pfope montcm Cbitnb^^
r^4^ %lferticaii ruudeclinavit 7. minutis (ccundts ; qu^
c^fCliAatiQ cutn exigut f^erit refpf^dii monris iil2t\s ad^-
fnodpiv xngentis, meritO fufpic^ri licet di^um nton.
j|fefi| cavum efTe | & cru(|a cj^u^dam per ignes (l^bterrai?
1190$ elevata coniUre, quovum (juidem i^nium plorif
|na xllic l^bcnu^r indicia, Sedi cyr pendulf jjuxtf
l^ontem eKC<;lfum poiita nan paflin] declipant ? Z}i*
€W^t $spc viclni montes a^trs^tone proprU in^pediunt^
^spe minor eft denflias montls, qnam fieliqu^ terras^
$spe ii^ont|um pyraipidalis frgursi officit ^c* Quo4
fliverfis penduli o(ciilantis celeritates , in i)nont|bu|
|Vn!f4lf/i^ Sc v^Ut^QS npcatas atcinetj ajo diyerfas no«
f^ri deboifTe , quamyis diverfitas m>\\ refppndcrit ra^
4(oiii dhreB<^ maffarum^ fcd ^otius recfproc^ 4^pl^at$'
^iOantiarum. In caufll efl,^ quod hon ta^cum lit at*
tra^ionls incremencum tx p'e(c^i^te u^afTa ^ . qviantumi
%ft decrementnm ex anda (li(lanti^;( § 163. fpJ!tioni$
^artc 11. )« {ter^m patet , cur in mbintii>us iioftrts^
^tiorum ahitnd» wtaiilis ^on ffi rehte ^d radium teT^
ftflrtm^ ^i^vifatif divc^tas poft a^verti^turt
ly. Si datur fttra^i(i't9UCQ« (^qi)e J^n€bi]rf|'
^lPpHes corpus actrahens, omnino vafinni eft) 6eri p^*!';
^c <|ebct , ut ad prxfenti^tiY Lu^^* miciu^t^r cprpo,
fQq[i tcrref^rium gravitaa in terram X partem ^niq|
iprayitatit (ibl venlic^hit LuQa). Not» avi|cm ^pj-
fi^itur ,• ergo. |f . N, Seq, DQ^uit Ne^mM if }t
frifieip. frofef. if. A*^t %• W^. Lvmag £|iu»x ftQfa^
^oo SiSlhlL Cdput VI.
Co dicitli ) non id proeadcndos effeSns tltos ; unae
ttalla vis Innaris ^dvertitor in expcrimentis pendnlo-
imm , vel (lacicis , vel hydrollaticis. Cl. Eulerus d<:-
iBonftravit: jdiflTerentiam in ofcUIationibus pendulo-
rnm , dam per ^dionem A/iV , 6c Lm^ gravitas ina^
%\mt augetur, vel minuttur, cam dnntakat haberi
poflTCi quas intcrcedit inter ilnmeros 4666666 ^ C$c
4666667^ Qnis inde gravitatcm diver&Ai arguat^
welebcrrifTu commentatores in Nemouum^ PP. ^ac-
fuier ^ & le Sfur ajunt.t quemadtnodom (i granuni
unum comparetur cum pondere 4000* granorum ia
libra quamcunque cxada, pondus grani iilins hand
{entitnr \ 6c vis Solis , & Luna comparata cum, V|
gravitjitis in terram (cntiri neuttquam poteft ; eft cniuji
§t immenfam diftwtiam (umma viriqm SoliS) & Xu-
nz ad vim gravitatis^terreftris ^ ut i, ad %Q%%%f^p.
y» Tanta fl cft eorporum terreftrium vis gravi*
tatii in t^pratn, nulUim partialc corpus corpori ^dh«r
rerc poterir \ non puIvifcuU , non gutt» aqu6s fpcqti^^
' }u verticalitcr pofito, Contrarinm cKperimur^ ergo^
l^. O» M. Nifi gutta aqus, aut pulvifcqU a quibus*
i^nnqu9 eaultis esctbrnis ad fpcculum appUcentur in tan^
niihutif diftantiis, qt {enfibiliter illqd condngant Ct
M* id d (W N. M. C, m, & N. C, Ad hjrc fal.
Mt objcQioj ponit enim atrraftioncmiii adm^iume^h'
gnift Si if^fiu0iliit4s difl^nmt (igerq fro rmhm 4^rf^^
fi<I f^^(9rnm , 6f rfciproca dvflicata difiantiarwh^ quod'
apiFCfi iiificiaamr. Oi^tingucndum nempi oft.inter
irrra^iionca illas» quas deiignat curva axcm in minii^
mii diftanriia idcntidem interrecans, ab attraebton? ,,
^«wni exhibct ejusdem cqrv« cruis altcrum TpJ?^»^
lu^iorvnn attraSkmum auantitas non pendet a quadra^-
to diftiniit inverA^» Aid a divagatione arcuum, tn^
%m\^iAnp ordinatarum, ^ a diverfa virinm compo(i«
Ran? , h«C vero pol^crior ftquitur legem illam woi»
vtfialem tfe t ar jonc rtciprQca 4upliwi diftanttarum 1
^wa*
I \
ad Q)ecult)m babetqi attidem per atti^aflicmcm ^ Cti
0gefit€m in fmiimis diflamiis ^ qux non (equitur di«
oam leeem , ad difbifitifls (blam majores pertinenteni,
Dicest n variatis diftantiis variat lex attra£lionis, d^
plicis gelieris adftruitor attraflior prp miwmis akera»
alccrapy^oi/^a/oW^xdidantiis. 9. N. Seq. IdemplanK
ignis in majoribus diftaniiis calefacit (blum , & iila-
Qiinati in minoribus etiam inflainmat, & comburity
nequc umcn duplex audic ^ ergo a pari.
VL Si caufTa mutu« attradionis (peculo vertioa-
Uter pofito adhxrct gutu aqus; quid non granttm(a»
buli, aut papaveris , qua; & pondere . & voiumint ma»
jora funt, quaro gutta aqiic« ^. Guttam inter aque»
am , & granum aren^r » vel papaverit multum incereft|.
fphsrnlc minimc ilotaorum g!abr« fiint| 6( conccn*
tricae , facillimaqoe ali« circa alias revolvuntor » deni*
que ob mutuam attrattionem continuo ad «quilibrica»
tem (e componunt; bitic quantumvis paucK fluidorttoi
molecul2 (pcculum ph^ec contingant«j jam tcliquai
poft (e trahunt, fpecttioque adhsrent cmi|es ( quam*
diu adhxfionem , aut cohcrenttam tion viiicit pondol»
fiipartium vinculanon di(rumpit; (eut quainditteon* /
cre(centes gottul« )u(tam aHquatti/magnitudinem ncit .
adipiCcuntur )* Ac papaveris, vcl afenic grana a^erac
babent (bperfictes; qtiamobrem tn paoeia admodttm
pttnfiis (peculam centingunfi &i quod nltro ccnds*
qttitui^ » eo^um attraSionem facile fuperar potidoa rc»
liquarom partium (etilibiiicer diflafttiom.
VlL Si mtttoe (c trahtmt omnia ^ mntnc qtioqitc
accedent omtiia. Accedenc itaquc Soi» & luna^
fttin pianet« omnes ad lapidcm | fcrta lp(a terfiia aco«
mttm aliquam in ultima ai^ris rtfgione volitantenl a(^
fu8]|Ct« ^. Acccdenl; aCquc dc koc t^ilii^» qui
tiiw$mm^ B^ikmchkm^ 9^ frind|^aa alios hodierni
(ai
fHt mitiffime (criblim ) fibcali Pbflofo^W fe^nildr^
«ubiaoi tff^ pot^ft* Ac^edtnti in^tilim, liAtiiadj ^na»^
thAte mctas ^oUbH , at itt^auali ukriiAtt f. IV. Scbol^
IV. V. & Vl-
VltL . In hy|>othe(i AttniAIotiis mwtwx tfthettt^
coqMU qbodlibct a qaibosltbcc ailis corporibas ; ergo
ad fingala acccdct eodem ttitipore ^ & motibus oppo«
fids, «piod rcpughan Ify^ K. C. Attrailioflei xquaA
let & oppofitas primam kCt aildentf tum ciirpasat^'
tra&um fcretur motu compofito (vi^r ^.96. ScbuL IV)*
IX« In «adcm hypotheti eoi^porum oititiium figu^'
fa (phcrica aflfc dcbctet 1 prol^fus ut corpbrum qoo*
rumvis totaliam , aut fluidoram in guttd^ (ccrctOrumi
Spbsroica aotem non cft ; afgo^ - Fr. Sdqi\. M« Oot<-
tz fliiidortim ipfasrriCte (bftt ob itlutudm attrafllonem^
& ffqoiiibrlom \ eigo iisdem de Ciiuifll cm-pora qosvis
Iphxrica efle debctctit. l^. Corporum omnium figa»
ta rph±rica efle deberet , ii extr^neordili corpordm ac*»
traaiottCi nibil turbarent, dam corpota cSt ftatn flili*
^itatis trtnicnht irt (bitom fbliditatis ; item i fi OmnCs
molectii« minimc figura (atis labrica inilroftft forent
C. M. p«ftqaam five attradioneS estrinfecar idfaiitfi
iive corporaiam obtinaertiilC ftatom foItdifatiSj (ea
licniqae noft omnes motecalde mininic figura (atis gla^»
bra inlhfoa* ftm N. M. C. m. & N. C. " Si partlca*
Iflt minimft corpojrum ab ipfb (ai eicdidto flguram (a^
fif Itibrlcam ObtinuiiTetit , nqae extrsftes virei^ matctam
carandem attradioncmtiihii ttirbafltilt, corporom omi
l^iom figura fbcara faiflfct fplMtrica. Cum vcro iputoa
mioimaifam molecolartim attfiifKo f^er extt^infeMs aliOw
rnm corporam viteaimpedianir, cumque tcrum cbm*
])ofitacttm mo!e(^ulse ctrtas qaaspilm figutal ib ipfa ha*
tara itiditasobtiboednt; tierl deb^at, itt in limiftbtmt^
ad qaos ptimum ddfcrentor, c^h^eretit. Dica. Mti^
licolii mifttmii iercaa %umi Hatme tkiUii Itiditit
•ffe
/
f
Ae cotnmemuni eft. ]$• Sit maniftde rcritttcm*
ofteiidit fliccefiiva corporum gcncfis cx concVctione*
Schol. IL Ad f. 167. prster ea, quxibidemre*
citavi , opponi poflfant feqiientia : 1. mancnte eadettt
mafla , & variata dnntaxat figura , mutatur corporuot
gravitas ; atqui routari non poflei, nifi cauflla gravi-
catis repeteretur ab impu]fione fluidi cujuspiim extra*
nei; ergo. Minor Cartefianis ccrta eft, nam fi cor»
poris gravitas repetatur ab attraAione terrx ( yuni
ifii)t corpornm omnium quavis figura przditorum
eadem eflfe debct gravitas, cum manente cadem'caii(&
iidem efle debeant eflTefius , proinde nunquam grari-
tas mutari poflet. Mutari autem fic probant: vaftio-
ri vitro inetallum eontinenti indratur minus aliud cum
menftruo ; & vaftios iliud probe claudatur. Tum Q
ritra ambo invcrtentur, djnbrvetnr metallnm; fada-
que diftbhittone comperies imminutum fnifle pondus;
proinde & gravitatem. Unde vero iftud ? fi non ct
eo, quod moleculc difllblAtz intra poros menftrui (t
feabdanty obtentoqne minore volumine minos pa-
reant polfibus materist pretneiitis* 11. Idem fit de
g^'pfi > & aqna ; h«e enf m fi coqimifceantur , deficit
pondus, Ron mafla. III. fhmktm vafe vitreo her-
inetict condorum ^ & ItntU 6pe caUinatum plus pon-
derat , quantamvis nihtl maflTse adjiciatar^ Nunquid
non iterum a premente ftuido extrinfeco ifthsc repe«
tenda ? gypfi enim voiumtn minuitnr ^ hine minus prc«
niit floidnm incnmbens ; augetnr volnmen plumii^ binc
premitnr magis. Ita objeAantes Cartefiauos indude
Redlbammis nofter« Ex eodem Aufiore folotioneiit
imelligamDs« l^. Manente eadem mafla mtttattxr gni'
iritaa ipedfica C. M. alfohta N» M. fic D. m. , & N.
C. Abfihta gravitas dicitnr fumma moktulamm dm*
nium corpns eonftituifttiiim , qualccunque fit corporis V«*
lnmen* Specifica eft , quam corpora okiiti^tfub ctr*
S0 valumine (4. 6i.)i ptftet inde prjotM iiiam to**
-• ■ varia-
flkdtta lotflt rirfiri iiM pofl« ; piOerior trartati fttoA
roluiDtnc varu eft; cQmqtic volamint majori reQKHW
dcit major quuirf tat bt^iieH^ fluiii , debet ctdeoi
inaflt anfto voluminc, & ^rv /lArrt lentmferri vcr«
fiii cerram , qoam volamine concrtfla Ubi ttmca
c2r nibil impedit ( quod iit in vtciio BoyUau^ ) ctdeat
celcritare dcJabontor corport omnit « qoamcanqao fi»
gnram indactint. Quomodo jtm Carttfiaui tb m»
«quali prcflione sthcris «qnalcm (m vaat^) corpo*
fom qaorumvig celcritatem rcpctcnt? Hic cnimvero
maitum laboratic* Nec minos in co, qiu)d &reri
tdigancor majorcm foknHis iliius Jbtidi fui portionem
bodie ctofltm cflc gravitatis majorit, crta minoris*
pruo iAud occafionc recitatx obicdtontt. (^tisrobo*
dic: corgypfi, autmetalli mcnftrtM> (iio diffoloti mi-
nor cft grtvittty qoam antc diflolotionem,, mamnu^
Ut ipji ajnta^ priw majfa} Dicont: quia .niolecoUt
diflblucis itnrt poros menftrai itttttntibot Cideoqat
^unto minort v^Iumitti ) maiia minut pttet id^bot tno»
tcris grtvificar. Quaertm jieram: Mr globus vitrtnt
tqot plcnus , & in alia flnrvciirt tqtia rtreft£iot mintit
pondcrtr, quam nonrtrcft^lat? Rcddait ( qaod rcd*
didcmnt tlias ) qtiit vitri &* a^m vohmiue auSo mafla
fir rtrior, proindc feccifice lcvior; qoafi dictiK: t^
muta v^umiui majort mtfla minus pttec idibus mtte-
M xthtrttt , cum hcri tflernerinr ahent» miuori vt»
tumitii mafltm iisdem palfibus mfnot obntixiam cflc«
Nngx , qnibus miflis
Ijr. td Expcrt L dc IL Sivcmcrtlli menftroofao
tdmixti , five gypfi tqua diflbloti poudtis nitnuitur ,
tion qoldem mitiWtt Juptrfidii caofla, led mqffk; nem«
pc igniculi y maflTtf prios adftridi, affiifis fubinde meok
Itrois ciibcrantor 4 & pcr vitri poros avolant; binc
imminutio poudtris , non gru^itatit^ Abeunt maflUs
Igne* i (ta mafliiltt lucis ^ ^uarum plurimas contineri
Itt gypib nemo cft i qoi ambigat ; gypfum enim calctm
Mifiri dicimtiti quntqttii fubtdtin pafttm Itptdit
^p^ m^iK^gmimR; 9^
btts^4Atfaig«bfti9iuri f^lttdcnon avei«tu 7 Ideaviii <i«i
mt4% accciTionc ignkaiorttvi^qvgi^rarfi ^f li«fi^^
i^Oi« . i . « ; « ' . ' . p
tmam pocius ^ c|ttiini atiani }iii)iis onivn^fi |Nu«im .tM^
lcijra (ka Taruntur, dcorftun «nota tk i^O jemidi.di»*:
Wiit i aiqul gravia^omnia | dt 6 £b ioertia i ftinat;
lpfiiiiiivara*nci)U€ui>t«i 4^ut locum alio^ pr« alk^^
liMi^4l^urar.|^QtiV0t 3 j^rgo* Ita Putcbnm. q(«/
N. ^* tion^opos ab alio detrudi^ (ufficit ab alio dttfr*,
tninati , quatitumvis moyerchtar vi tnotrice tntrin(eea^ ^
ilac»r«g|^%pijyin|^^^^«ir io ^din,uM^ioi)em' convci-ter^
potc«AISi»4 ^4r i^^ ^^^^'^^^^^^ argumtntooij gi^VMl?
•oa9».adideif||Pi)^4f:g(gitMf at^ ej|ti?inAtf|fivt « w^^i
* # \p • a * * _ tf
V. Sxperlcmla^tftt radil roUrea ojW rptenlt t*U>
fticiin foco colk^i dirpefgunt pulvelres Antimohii «0»^
4em ki fo«o rtporuos i quidoi itnpuiiio^qr imveri» ar»
tbtrta fimiliter poiCint corporajn tq?raiii^dttrlidtrcfi
IHi. N. C« radii rolaces non (iiiitTcauflt immcdtiij|;a dj&
ptffiotlii fada^ i fad aifr Uitra pulvtres iatttaiis» qut t it^
Hatis optradlorum rolariitm poris magno itnpetu iHrUtna»
}itna pvlyerum partes difcerperti^ebet, ac ditiicth^ d^
ImW i^^mchtr nfifttiu At dtfceofuia |;riVium fie^
JrcC ptP impulfioti^itt ir^htns corpori incitmbchtik, fcrf
jf^M^Hk ivtfdra dfBrJhm Ut^tf^ at jpHNM^vvir^ IMMM
VL &aHe»i op4 m&hVli !h Vdfti^e» kdft gHVif
l|MVii ctefer^i p^irunt iti tcn«m i tkgo» i^r^ A. mate^
MM VMrliiditik ltlerlta$ k^Jb cxfapcrat «aUrit^ttin rerrat
\
smM.a^n
'SSa
8 •*!
■■11 iiNijuic |PuiuA cofpon HOT Mmm iiiipviMfv ^ w
WgM «crfilf tMMk F^. A^ cxpcriMiMo Ck Nbfc
JMT i'Vcoww^-fls «fMIB cnmnintcr ■lofCfi hi pow
mi^CVOi OSCOi UMPB fOiOCliCr COOVCnO 9 *OICOHi^
'CBic ■niiOfMi kioct vioi ccotfifi^poif cnUfQin poni^
ft liipcfiorc -gioK fcBiiyiif c^oc i Cfgo c pcn. 1|k»
D» A* vCKjffi poiloM in iciiini^ non tcnMn vtwfiK cnn»
S9m§ m^^A. verfimnbuiS.A.9iC AdPnN.
Icqo. Mbi^ Plr. dicD s MbflM expciimtntnBi
jtc hcbcfc i noiqniin ck AnSop iftc 7 oiciiib fo
'# ftfri, icd minBtiffiBM g foMoc, ili qB0i pmt
ifinn cnt otcom , mocn fottMnii
^kmas 4xi rf^mUmttm coU^
VII. Qiric BM}or dl niAt
IkffA , UgiKim ih cqnc c flmdB
dlim*McBr tx dppofito tBijif < _.
v^fOM UktSam , corporc imptycBtv diiftei. ip. IkiCL
oJ eimrum m$iui , ^iB «iriMr T. nondttm cnim fihri
liint roftfc^f . «^U tcBtrmn r rrra N. C
VnL S cqnt irtic mocBnqiic conrcntt in dttQm
ogttnff portitBte ccirK ln4^ioic« dcfiBranrtir m4 ffcn^wm
vmim i crgB fifnilittr cor{ioni rortici iiuictcndi dcfivri
po^hmt Itf teittrum ftrra* Jj^. nc ptritciy quod cjmit,
dcndicct , infrrcndam erat i ergs e^rpora vsrtiti fooi-
unsiM ieftrrt ptffunt in eeuetum vertieir^ non itmr;
qood tiincn tibrardam c propagni^t rortictliBi 6^
ticccflc cft , qatiqae cnim TOrticit circolot Xqttctori
pirciMac eorpora dcrnidct cd ccntmm (ttnm , mu
eerret. Jj^. 11. di(p. in eo c(l , qaod in vcfe iOocircirii
Torticii fint coneeutriei ; proinde corport hisinntftncii'
fcrri p(^nf im eentrum eammmie. Coticcncrici noa
fBnt|vorticci mkteric ftbttlit ; crgB.
JX.
'» I
^pn dcUiK^cr^riuuff vfrfm utarun^ ierfa ^ ^t dctffodipai^
tcriint • gcininii vbrucibut iti (cnCuSiwnm^ iMlt Afap
gtHiil crgo. Fr« A. St ikrctur %'pm« onui cim li^
j(ei9 tcrr^ i£)iis , & idrcr afai iMio |itu|o tcrrc «irfitt «1»
urum' flucns , m^uric ^rth^ea ^ CBrcoi^orft lerriftrif
jniuitant , acqiiircrcj dircdtoociii niCidieiD |icr diagOiNlr
'jbiu f^crfus ccnrruin urr«; crgo. ]|t« N.A. AdPr»
]N. A*. ycl cnim >ortcx aiccr altcro forct altior, & tuoi
corpuV dctcriivnarctiir foium ab infcriorc ; rel in oA^
^coi iiipcrticic concurrercnt , licque tn conciirfii ouif
luo iirectio inutarctur , & rc ipCi vortices defiruereiw
ttur. .Pltira de voi t^ictbua /Vrrair/m, Franc. B^^liif J^
3bi BmnuUiijSif SamHhI legca apod laodatom BiflHf
. fr^ alioiquc inultoa.
tcbol JIL M f, i6t. Oppon. |. Si attmaio eOft
^cioda gravitatis% cjdcin caufla divcr&a ctBiJSim pfOdn^
pnn ^ quod fV" tc^ts fJiwtm ficri neqiuli Pr. A*
^uoi iniin. raria corpo>ii ex eadcm altirndine domifla
Vaiiiiljccicmafit^uadcfccndant, cadcm vii attra£Hva in
iladf^m diibntiii divcr(bi plaiic cffcdus operaretur*
^. debcrai cadeio csiifla iu varUf cirmnjlaniiit varioa
, «flfcdus produccrc C. A. nn iuSnn K. A. & C. Variv
f tia ctrcumfianttis vartos c((c'iarondcm piuflarom efc*
ftui docet idem, ignii iam infiainmaiiift jam dontaii^l
taicfacicns. Huc quod ff^t, advcrtcnda elt circom*
iiantia non di(laivti.iruro» fpi 4^k n$o$Hw imp^ditftA •
, y facilim ituoidiMoHfm vHiee^sit mtff^ waftrit » qute
trabitor. . DUu i fact)it>r viQoria impcdientis fluidi
in caufllt efle non vidctor^ quod corpora diverfii celo>
litatifoui de&cndaiu ; Itcratia enim vicibus eompernais
eft, globoa plvtnimn^ firrtum^^ fftarm^rmm ( varis
«loUai & pondcrifi) eg eadcmr A^dioc 40» pedoni
4ccftdancci iia robiedom aflTerem f<;vn$i» iK ntcaiiriboii
o^ ocoiia oihun eelcntatii di(criioen ootari potocfit»
y. ootaii ooA poimt dlCvimoa» ooiafcleio $i bK
, U 0 «oi-
j|oS . SfiHo IT. Ckput Vt
iorpon impedttio fliiidt permodica cll, •c^preindc
Coatcmnenaa C. A. iti«jor fi foret , naHum notarctnr
tticrimen N. A. & C ^
; . . . ' j,
*•• ' li* Si in flttraelionem terr« refandchdt cfTcf
^nflii gravitatis , corpnt rarius in v^9 Bcykano celc*
i!us defcendcre deberct , quam denfins cx cadcm «Itl^»
tndine demiiTum ; atqui ifiad non f?t ; efgo. Prob.
$c<^. M. Corpns rarins magis traheretar a terra i^rg^^*
Fn A. corpns illad readione fcia minus viridm cBm>
ttft in terra trahente , quam denfios ; crgo trahcr^mif
Ibrdns. Pr« Ai ct>rpora rcagunt vi incrtic Coat*\ In-
^a ^utem proportiQnalis m mafb ; crgo. Cm^^
matkr z quo * corpus impulium ^ft mrius , co miniit
refiftit impuirui corporis incurrchtis ; ergo (Hniliter alt»
ti^Siom*. Pr. C. attraSio jequtvalet impttlfiii ^ ergOb
1|t.'N.m« ad Pr« N.A« ad hajosPf. D. A. imflus vi«
rium efideret in ttrrji trahen^e , Jmul tmitsii ipjim ttim
hrttur fntum C« A. traberun^ a^m ptpdp , qu$ ditn»
fius K. A. &C. Corpus rarum miiiu^ trahitur'a tern,
quam denfumi fada tamen diiione Corpora aifllk) de«
tcrminantur ad eandem^eleritatcm ; cum enim alBoiii
iemper itqualis fit reactfo ( per hgem llt. ^. IV. ) ,
quo minus virlum elidicur i corpare raro, boc minO*
revi trahitur corpiis rarum, quam den(um. Diatt
tcmere afieritur corpus rarum minus trafat a terra ,
quam dcnrum ; Cmt cnim attractiones in ratione di«
recta maiTarum attrabitinmm < §. i6). ) non attraSa»
rum ( 5« 166. SthoL IV. legt IV. )*;* crgd cum eadem
9erra traherc ponatur corpns (ivc denfum , feu rarum,
ittrilimque codeni modo trahcretur* ]^. D. C. h. e.
titrumque ai ewtdem velocitatu gradum determinahmr
C Gt ifo» fhiret molecula attnSentur in corpore deti^
(b I quam raro N*. C. Non modo ob imminutam di*
fiantiam fortius trahuntur corpora ab cadcm terra, fed
etiam ob majorcm mafTam corporum attraSorum;
cum cnim &izid« moleculc tcrreftret traham fiiigQ*
hs
lii.4ili<iruin «orporiifi ^ >oc f<Kdor cflc dcbct mncdot
pik(Qv^ corporis dcnfi, qu$im rari^^ao pluret molecolati
(ofitiact iftudjKa illo , nnfa t»V uiibafirti^. Atquo
uc rem iftam, circa quam paralogifmi freqaeai#t.Q60ttrt.
rere poflTaiu , & (blenr, cxpedttiiSm^m habetmut, duo
e4ii^m^ itt¥fiii : -I mo attraoiio9#|ii»ipccfiri, qoctenoc
fftd^rminfltio Gorporis %iii9iciu4uicmam vihdta^
IC illo4o rumpta refpicit (blam. mM^ti/si tr.abefiten%| &i
44$hv)tias ; hinjc c«c» /. &> fchpL dixi f Vthcitmt^afi^
VKo «f^ ^f^^. fmw» trabimr ,ab alia ^ ugwrm^fori^
hw. V^^s C' maffa €atpori$ aitrabnfu , «m^ auf^iBi^
I(i^^riorc modo tccepce etiam rc^kit .ma^at a^
irccrccj cum ciyip fyjpU pcrticiilc |;fOTcftrea unhiiM^
Jmtf^li^ corpofis alt^rips CQJuscupqi^ , tCtict ic rckpll
O^rcrc debctv4s attrai^va terrc, qoot (nm MrticuS^
fO^pori/r atcractl. PiifDa iUa terioino SchoHs ufitacqii
diciMlMh^^taccio mst^tff, fbrtior, cttt dcbilior : poftrqei
V^4x^ffytui validior ^ ci|t rcmiffior* ' Ulc aBQ|ip||^li||||
cx m^guiiuditti , ^ ^a^tati JS^t^m C & kc dicemlii^
Cf|t } ^ ifla ex f^i^lt > ^ ^requmtia. In caTn |irsfGii-Y
te cxtenfivi fortior eft f ttr4<iUo paOiva corporis denlfj^
qoam rari : non inttnfivi ; proinde pcr reaflionem
tt»Q»4tift atcrajli dcn(iOfjic#Uditi»i; in |crra plas.ririnm
oMteHji^ rumptcrami» apn immifivi. .. Indc patet ffc»
6pqfif> ju/ Qfufirm I ncmpc D.A* qnc^qirptti impai*;
Wt eft^rcrifs | co minus reSftit irnpul^i squabiU ,
icu qiu corpQrc «mnic «qualitcr afiiclt C. A« iinpolfni cc.
pCPporttpnc minori , q^^ proportionc roinus cft corpuc
iiipta^fttni N. A..i8c C. • A4 P^b. D. A. sqnivalct im«
jiifiii maflic impol^ prqporttouatq C. A,. npn pro-
pOftiai^ata N. A. & <^f f tjficrt : S^.^on (empcr impnU
%C&mirs ioipol^ prop^rtionata ^ nec crit cttrafiio.
%»jhl,4lp. impmfip cft .quantitai , motas nrforii im.^
ffUimk^ proindc #fltimandc ex cclcritatc duAa in mtC
iam c)trsdein imp^SinA\ Att^ftio cuteia non cft ipfii
qoimitac motoi in corporc «ttrchcnte , ftd cfficit mo«
.V . U $ • twn
mpi^^ltt l^ 4nv48fioiiit ti<it*«§|ifiiir ^i raihm
^mfSiei^i 9fi tripiiM^ d^kmimrmm mffa^ feUmer «x^
pini yfltwr; nee ^111100 qm dfittm «tcMAmicvit^
|§i|Wna •(& eaoAiNii grtvicatciv trgo^t (itri* - J|U
«MMflctt ctaAltiii Mv <^ p0iiu kac le^e»cxpof|i pofi
Am| Qimiit phMDintiiatgrtvttatif corponnn tsm t^
w^Atimm^ qiiani Mir^ijvOr M« yo/^ tirnftrium N.
1^1 %d!i O* m. 4S1 N. C^ • Dit» atit lcge ttcrtaioiiif
m^.\ tt ipiiiifna tmkfliunk , 'qux iuxet ;hfnc (oltinF, dl
Wfinri^gtcn^pcriqi d«beiit,ot poub«aitxofltnfitin: Coia
OtBtiplHenoiraii oorpa#uni leindrA^itiovV^ ^
m/brium "tmm btetlogciCBngrotiir') oudi^fliiMniOtf
aOiicoripon»m ocieftium, 'vm%t. giaiiratit ph«noflacQ|
OtlMifiri iMhiiiiI', wc cum ti.u Itgc coogrotot , ^
fwhini : ^vitmnv univer&Iein corporum td htM
4ittMiintct> Ifg W| r^rotfadfin oflo, ^ ' '
.] VII.«,to Me Moofwi» temit nttiil cicpltcotnf^
4Mm.c«*m finiodioncm iftnm^oflVcJuftm gfflvittti%
^ipiisdt «ft^ttfQif ^abrtrti mfpma grmA-jumf ftim
t/mil^ fnm HtiiimfkiwaipKma^r cmtffkm tj^r Nm»
tftm^ fuiimtr^ mth^'y^ffid^f9imtfiigttkff€rus jm^
W i^' ^^Tif i^witjirnf \ mm^^imit im ^citin .f^rmm
Uf!h(i'^fm fJi€ftommtitx''.^ttfiri7tmm fimHL^ filffictrt ai
' ^piimih •mttia\^wmitt^>^em9tmittt^ & mrs atm
kbmmmffmfits^ttiimlmtfin^pim tttmmQimm c&nm
fmrfi:.imJitMgtiIm*fmm fpnrtr ^ mumakmmr^ mimdUam,
pmit{mf,Mi^ammmfmmfl^iM A ^rp9M*im smrfra urtsm
finiK-fidiHk^flifimmr (i^wt^ fih^nifh^fim^
mump^ iku^mfit^^^M^ frk •^madram mSkr ^^
Untl^i ignoriitarttr ^ittt itlutn 000 fi>lmm efff eamtitth
mmm^iimi^ii*Sf(mi^fmmi V o^i^i
J^immmtliM Mnfkmm ^>\dmmttxmtf0imu^
.ilM«f!fi^o|tlr4#7itfiNfci| , <o«if /^ «Ai imo^i . Atififwoi% <
Ifibtt^ili0^*f <?iwiiiu*f l^r %mmmm 1 §\i m t%m^ .
Hcc, dc Ms fimilU qui ogg«rant, rcnimndi Umc
W^iH»C >sv<V'iM »r«M(i', q«w^«M4dMttSMi,
-«HOk.jHliU ^MwwigiM iiPfMtoiai ' - - «r M
, . Obi«a!oiipt •!!««. ft pmdaliA pwitiiiiiil^ £»
« • «
j:* • ♦' «f
C^ut VII;
De tnm w imeiai ceprm
Met. i cgirv4 emnp eli .Ati«$, liimiM-^w /^*l
(iiin'iiDfinic«b pfnir^oiidiTer&tt 4iffi^«MM»
'.AaiiMtVMB*''' •'• "■ ,•;;.....■■■;-,■'«» I*»
«ft 4eber^ qm dinAlaMai iiwWms>««plP» ««Oyy
U. Corf)ti& «m Manun »i , «. e, MMMr iyyM|w*<
Iwrfevenit in c^deni.i^Knftiwiit^tLiyjfeXlt frtilid» >V
ilir«aionein in fii^lis erbitc puaaii infle<Ut , vii
«iie «cccdae, Mwilnftb! 11I.^<0mm»*W nim
«iptdsai ntioni» «flSt^iMMt «na flriwe)'««t-^ Vdbi»
«UMicm ntionia fiM^m iiw0Mte» |«Mia(<^ »fF*'
imdeitm.,. (e<m» flMiMU MAna liHMn >4eftA« (jfi
KO; qn*» «ee Md|M »ii«t «ylJiWwt^ «jgMf f *;
nt. Jl am^irmn HfOUwm idtmiStmfiitf»^'*^
luc «iniui viret ««dilmidege M«tom MO«iem«, »«ti
MMrdMrofpoflonc. < IV. ii^>fMftMiu»r «(^•OfM«K»i
nnn W<livMifiiMdMif<^» Mi«»Miy«rww cl^'
«ft^yttiMft I |iimiiii>rl«Mp<w |Mf«fMn4««r)!««'
V S * (*'M*
.d I
ftf Mb JSL Gtpmmi
I
loaibos Pnfs vi^rit dooiir
f. «d lioe iiiiiB m|«iri «iti «rrtrct
dknaiom» ^MPfcikiiit -swr4l
MO hibeiirttr, o4hiie «iriy tmukm l^nm fyjtuutes ciir*
fom ddcribme. Iftod^aQi id /• 97^^t>ottflf opomtiry
fid cxddit in9i| lyiii^Httiiilfk f41t pM^"^ Scripto»
•liis*
M4 ^: i^ff^^^i^mftdhtc^
•tmmm liiimi pcrpetoo oigctor (§• if )• ) » «litcr^
nn^mfiin^trix imtqcj qiiod cmiom celfrkM «iDgea-
rpro rariene imimiititc diftantif • MKhl d^ Roti^
iinet ear^ dil&renli djbetor i4r tmtri^tiii^ HL
m ^Nthtmd pfiboit |< cnilhittr ; ^it eorpn» tr^t av
aiMHltiWffft fiMI. . Vii pi i/iflil» eiiim Ht ibj^
ttl loqfrMifeiSvtQdit, qood et impoUiim oiif iHlbiill
idttmr fimmJkm mgnium mnut. Qoibi^m viret
gftdhii' |j|Minm| m^gAmXgk ^mA^^igdii nonfloidMitiir.
«rtl iio iiifipi ■tjNtnmr tii^ Um corfi eim ftA»
m— iniit iMMMi pofieooi ^ qood timrt , nl /tflV
lit «iMW MoiM mfinifftiittc»!'
^^^^^ ^^^^^^^^^^^"^p^W ^^^^^^^^^^^^^H 4i||B^^HM^^^^VV ' ^W^^^^^^^^^
Bmiwrjotpi t^mbhmioiii ciwtm ^tfei dito»
ift A|ri:; Uiic 01 fbMMi eiltt Jdiim diCorroBt e|f
biiwJiM» iioi^iv^llMiifte^ .^
tmpirfbiil primmM.iltiioir)^ io GAib» , nim
ylfim9(m9iAMfm pm w^tmm eocmt. E. &
$it piiiiiti iH ioiM ^ ( fq[« )tf « ) , qoi primo tifll»
fttft^lo vi pnfiSM ■mpiWiW fioiilidom dttemiiiit^
tioMm \ixitm 4M.; indiiintie .Iftinpofeold iti i^Sii^*
I9r vi tmm Marii fmfut Mi»idtecgiHiifli»rttoi» ol, htc
4k fi i>|tllfipniii|im idtni«iitl^c«lwid«miw
; • ; «; raet
tttiqut in meaio non reQA»m ^am •» prpiea«oo«
rtidum «ft , «M^ ffalMM ^UcWfd 4MI9W JF>i
0, Olt &e. Di^eaaUi Utm MoHMKoha iitfwM
Crvif dc6ri|ittf Itidem Infinltc p«rm <<^ «f*^ i
bcbitnr ittqo* lerict' n^taif«i« «tairuiitinihito p««
mom. «e divcHtoi diN€tioii«ii MnntM ; ftMi
'Wlit'
itt eondpl ftlil |«Mfii «wwe |MMi«« *••
pfcB, : fWw •*# i-^jta» «1« «•«»*««••*.
4fai*(i, Mr«Mte«^.»i2l fBe4«nHkmidelMK«iK
M^ad fmnltf bmi aiMm» lik#«mNr6 nonn*.
Inm «ft ex i^ Ai O*; /«r ?A» «Mtf/W.»»«» ^rr^
Hk tioo intelllgi rim, ^«c cqicBbo* t«»fotth<t»^
?M*Kt l{)afia dkcofwt ; petet enim llB«f AM , *£*
l^. 4f .1 ieqmlci m« ^ y im*» Jf^f***^
MftnKi MH4m>«l «nmrteMi tii«qni»i <P*»*?*""*
Dam <rm» •# •rJiJipfr Ws ttnifiiMdi dtdjtBr ; nb^
4ieimrNlMe«d«tofr«WMftir, ^ fimfcr«ft««<«^
A
ti# 0m>m
kHMfi%^9 9flm |Ni(farMia aontaxac dmi
Mfiiur tahqdaiti € ^daabas illis refiikans ;
^onnfticque iti' eo ; aaod nvobile percurrens
i|i:cu(i^^mn|il tg/ffih€UC€ determinet^r. ad.r^^
oifiiMP'. w .4fcp ^ ^up pcr Xui^tsk f lorfiis
iKei^^<qMf vmKirar yim oemrtpraioi»
diffiftiDHt cDmraria, In.fisperiore 4igu-^
NT vj/ OmifiBHi indfc^fti^ per lineas if D/fl^i
ttf 9t^. 'TsHffMtliAs per tangentes ^i^ £G|
fe /?niq f^j]s ,gpjiqtua\ib^^ rfcc^ret
m centro fm motas > , iHpyi|»aiyiBtcgvyiai|»%
conque elaberenir«
sreom firmil fie# «mi tenitilbgtoi ler tan«
gfentiaK naram ' 'fypMitici detdrmfnetiir zi
rccelTum ab* artuf efl '«hfm vls centrifuga;
jerprmii^iQ^ quiatn;habef^t Qprpus^^apeun"*
dir pooiis a4 puOj^in. jcp^pmum t^^i^ntis
Ibk^ inortti omiMktgdm^A mSs iwi smiri»
nlbirt «-eu^si^qaod reYew^bit db irMr«en«:
^peum id^itafri n inertfie^ '" ' •* * V
1
Oftt. yif ergo ceutrffi^g eorperif fimpermiMr
^,!i^i€agffftji€l( 2 cafoi, veloti eflSs^os coQudepri &•
wi; (emperenini lif 'treji^'%r^ cbndpln^ fefinite
prv«it , Infinfties 'nM^o¥« iMF¥lhg(ni , qtiani cRttuiAa^
tii>sentii ab eron <|hi^ JMififliM^: . SU«iMI^
Ml|f<iconiia ooiimiUl ^qrt.>il > il im|f fcfli m taa*/
^9sftoiidU^ incthH Mcttm iflirtttii iKiSp9id&i aoc l^
^ificaADftil ignoriitfd ifiiiHin , qaantof errofet ih^«
jcic! Ffoc it«que diftHlnen eifo f ifho Vis<eentnfaA
ikmftt 'eft =) ctnttifttt f nott item t«igeAtiim
sdo : |)rojedionis meilfiM ^ft tivfihities mefoi', qiM^r
fiienrura ris centriftigflr. jtto % Vlt ttfhgentitifl» Wk
^ftcundtiin dlredioncni •rctii^-eentrifiigt &ctindiiih<
'pdrtes centro virium oppdfittf • 4tb t TtngentitHb
cttmcentri^pett vi con^rant vere mdttiin eflficit , ncH
centtlfoga ; hccf elnm ^ireAe cuHi opfHmttnr vi CM*
itilMt»,'altert tltertitr etfd^ ; neqtM-^oMM feremr
^n curvt , (ed dantatit fecundum dire£Uonem sn for«
'iftdi^is. Qaid ? quod vli cebtrifaga tft Vis fnerf ptf/^vtf»
ift tontraria ce|itripet«; ttngeniitlit iifif/tw , ' ni^cj^
ccntripets eonrrtrit#* ^^Mtr miir«n>, 'Alttif No^
llle tik vi centripett , ;flt c^nttlfiiga ^^fiimm ptjfn^i
/Ua enifn efi vis oBhmi qiitf ftatnm tt)dftmiimin otte.^
& ad cenl^nim dirigir, kn^^fmH' f^fhH' Hat miuim
rutn conditionati requinfreceffitmyUf wreui^ emf^Hkm
pro cafuy in quo iUa non a^t : non atfolnti ; uU mt^
/ tem /Ot WyS , fltmri &g^m fittitm' \ Himifum i^
fcenfnm cptporit a iangfuH^ sd arftk^t*" ^ - ^ tv . .^ ^
Sdol. Objlcimr t Mdfoa earvU&Miit remi H*»
IJbitar e>c vi cenrripett; 0c ocmrilnga; dimr ei|;e^ vto
"l^ntirifngi , neeitt i^id ineile imtgi^ffom/ Pf. A*
' tmn vh Centripeti majorl dll ^ "^aam eentiifagi , IM*
bile WceiUt M ctntmm f tnm mitm i IreceAkl; <rg6«
)|t. N. A.^ Vfret hc fimt oppolrgr, fllroinde fneompi-
nibilet , nciqae fimol imqiiim^ntHlitirt , iw *eti(hM
fottxknt: AdPr. R*A* icctflbi, vel fcMflillilli pMri^
def ib ifltnlti qtiem femiit difeOie M|iiilii^oiit
ireAt id eenfrum doiti. Ae Meei U Hegirhlfilll^M^
ieft iii inotti et^iliHid idefll vinf eentvtftigitti | 'mk
cntm Arviiineat maMtriminii tMipl^f I mndetHt
sion t« vt etAtri|^i ^ ' <k eenlrifagir '1^»- W cifmi^
i
irab , ^nm qaod mobik iiolr4t(cfpdim t
•d •rcim , fir non «clcflet. vii mnripeca «d dticettfiM
4»Utmimn$ ; binc id | qaod tttm iK>n ficrct , cocici^
jpittttt tcnqttisi &OWI ia f&mm comrariftin, flt com*
Mntitii cjiMI ^ffcQiii ctuflcm focndcin fingimiit, qtic«
^fim ccntrifagcm cppcUaoim» - Ditts IL lEm thdg^
0i§ dcmonftrinc Phjritci : o6rpiis osmc in gyroc cAmn
«cacipcrc vlm ccnnrifngcm. jB. b. e niri mic por 9^
jcatcm cUcorc vi ccnrrinctc C* tiW|uaro 6 vic ocacri»
•Sigc c «oigcacicli difiinttc moi«m qtmdcnk cffidci K«
II. Vii ^oirifimc hcbct diqncm cCcfincc ; qfUL
Wk dctnr } Pr. A. cffcftiii vjui ccntrifojrc cft dctcrni*
gatie ccfiiircndi miyorem c ccniro diftioticm , fi rtt
•idic aoa i«^>tdicr. ^. babct cliiiocm cffcdom im>
;^c €9ktipifu^ moJ» C A. rtslitir K. A. & C Ad
iactio iUc tft ipic vit ccmctfiim aw
UL Vic#cntiifii|ccicvidciiipcaiv»fi%fogpMOC
ri ccntripcM» flc cudcnc pcrtcm cHfBcm gffirSctic;
JcfgOt Fr. A. Vii ccmriiffigc cx motn dmrim tc^*
Jlfm mm coiamaiiitcr diciciir dttrdtcrc ciiqaid dc gro»
fimii^ forporum » ploi qaidcm fiib jBqacrorc, micpc
od paloc i andc cticm Phyiiei ca (uUcic aipriikrtt^
, icpciaat %uccm tcrco, c4 poloi coflipfaflcm > • U4^
Cam i^imr 4e griivitciii mcnlbrc » boic pcr obftrfc*
ticiicc mvcata c^di iblct menrura vic ccmrifiigri ^o*
rctar cliderc pcricm grcvitctii ; crgo cft vii cfttcc
N. A. c4 Pr. I. D. A« vii cfmriftfigc cx moto dir
< arpa «cciia deircbit diquid de grcdtctc corporoct ^ 4
mrmmr C A-.t-cc/lifrN.A, %iC AdPr. 11« 0. A.'
icac iwwitciic anafiiro cddttar mctiforc vfc ccntriliM
go» idE|i|c idcos ^nift pcopCMi mcrum eoaummcoi^
Ccincitic corporc cam ccrfc moventur, pcrt cfe*
Mcaimiic nnriic noirii fahihfimrr A fil idcCk
V
1
A Mmi idmM 9t|
filt i<l>m MvlNKii iUbkM *t Ti^etrtriftiit dk
miinif K»4»«G« I»dt« toiiilNM^v qQtf|^
Ibcndit ) fnoftttir ttrrt aioto molutioiiit icirct txcoi
Ifaniii , tniwtitt tt iiti»eiui ttftroliftmtt^, qntisi oot*
piii^ i^^iblttiitiir ;»fim Ttro^oNmtibr^Mii tAM»
Ctt fiMn i Ite lit#Qt corporii iktrioi inttum cM^^mn^
M €M^tmiim^ I nde eft ; daod IbliM tr^f f^t fc tlll*
Ihmi i9mfM^0hmm fnitiri fotitims ^ lobdoQt 6c<illt
I^Hiitttriim ptrtt tflfidiit tf/UM , ^ ptri ftmpifr
pftitift tiRtt eft , qotitttai detrdhatc rk wiAtiM^
fi virttgtiet', noUiqttt ^tiKttit coni rr tentrifc|t
«iitret. Seiii JSgtrt tg* 4k trtftMt ANAttscM ni«#
[)o : 5ff oifervm^P §h fipir/Me terw t^nfiimm »
'ifii iu B 4mim9 grsm , fttif /lU' nltOmm pi$dmm
"Hmpiffiuh devenim ml puifim^ E rfSm BA im^r^
m^im dimm trmiskue im hts. FhMimr iffi frrfi*^
tifft mdend^ j^rM» BE , f9 mmmid rt ikrm fet^
"^it' Jpmmm tMu^ tmijm j - mmmtmi Te^mrit mef^imm
^ mmrifvgm. Nm rtOu B B A mtm dhirim trmth
ImMin Iftu per itrmmBt^ 4f m timu/mH BD i^lto
ftr fi^mimn i IX mettjkrmtt 9* tmmffigm. ' Fi imrtki
^tiMfii gr4ve iUud per BD ht D. 109m imtegir
"grmfituUt e/lDhey frm jfm $ijl$$m^ film^ i e A*
^Tewettiut mmmtefm ^ tm ^w cein^^nt tgttttr tttmi m^
trtdnt de grtvitmlt ^^fkOm 1» f rttNMii 4^/Ziiijfil »«IMp
hthtttr integer Iflr ^eSm X>le i tiet pr^ide mm
grmnmt mfm » ^ %fit$f mr» tBdttj fid tnfirm tf^
Jirvtuittd fiiUmntttr pnrs dfi^ ktdmu mt^fimim #»
^^km tmt^s nk eenir^fiMi l^tBm re^fitSivm
ttfpeSu m^fljti tf? MJtir i^Su ttfiimt ; iffitti tMliiii
nPMfMiVr I liPif mmUm* /zTnv ivvii wenmmeur uu tutegntt^
ipr w ttuwyUgm-^ jtm vcuut wt^trm m miftev mevtm ttt
' futtt jtmmitttiir ^ omimmpi HMMitttii^ 1 ^ tNt ttutwi»
fim^ •BitM tgh t V miir rtnwii» m» m\\\'it ife
jP^tm^ j^tjjtvtmmtF tgttm ^ttttfmmmh Tif^oe Mie i^t mi
ttoflt , «od iMbii iMtr tpptreM injKfir tfMot gfi*
fktltt » Itd MiMIMltM^ ficiUt fiM cni^tiffiM ctn#
^ 1
'.
• -u
j^ JHM» fii' fi^€oqp«t alioQod • fclcro Aflmtstor |
^ jMnBOprcfiMt < fll iflft, *« fUcr» vi gravitMis &•»
^nim ibaificaiu ,-4»? oorpnt Mcno iiiiiixom J«iflmt
«DOttovoH» ttide fcro tltiidi fi tioa. o vi .ooairifiipf
.Ditor ^go^ tHk i^ M* N. m* Indk iioc mnoM
^BB c^ ^ ^odfflnviioo toftt fokri» qoom noipirio A^
Anoid forccti ^omiiwt eifeaui fi)rtiociir , non pk»
^pom offci^ma. .; N^jpi fi otroinqiio liler^ coderet^ niil»
Ipm.prcfiionom^fiillirccAdcnim, oiiio (e pcoffipiii cor*
i.9oriiitPorprtM. r«ib#oQirol , .& .otnoifoo , gioviecs pk»
.iwm ofif dom &iitret|Hr > ergo Ui ^om m^ qoo ^
girove' & fiiknim ^iiovmmr 01191 terro mota commii^
'31 , 4(^ cnm^co .comimm.deibeBdont fper ipetiom O h
igremooem fiyiiic»'^ «^.griVilBt ^poric fiiftentaii olU
«flftim (olomaiodo^pcirtem elfedui foFtietor. Sdlic^i:
lieft COHCipi graWlct .reiQ|iH« in doei pariet» cfltoorttKi
t^o. deice^uim fOMrct ffr»i> h » pknom cnoftomt
i^A % oktci|atoieiliiit4ito^eflioiiem tii fotani^i
-jfiel
*' *^^f;i7r/ w/cr4mwifa*i|)Tifii»*<« f»
*^e drca ax<;ffr fbum ^ fiir# drc;i pQnftiitf](cli*
j^qdod extra J(f pofitom reyb)ValhtUf ) nUunm
^m tnaro abiir$ firtaHgtnttm^ cijffdntt %A fntripdSk
«.Mpcui emm jgynin^iiis na^hur a vi capgini^
"liaU aecenrrumiaf ergo bac tfeflTante obride^
^liitiHeelfiiAiitiiiiittifi, ft mobile abiUt p«f
>lafigtHtfem# ^Obvii txpteflVnehta hfOttti httili
iHltoiltiftuiii fteiitnt s '■ im. Mit eoriroiitii ei»
1
f
t
\
l^ter MtoItttiB aquiin » aot Itttttm latiffima
diCpttgunu 3do» Sf nammus tabula: fitum
honKonti parallcium habenti imponatur» H
tabula m gyrum agatur^ jam nummKS gyra^
bit €um tabula » jain dccfdet ; gyrabit cum
tabula I quamdiu motus tardiulcuius cft %
decidcr» fi Telociot } gyrabit» quia propter
fiiabras fliperficies tabuur » & nummi » paulo >'
firmtus tabulsp adhxret nfimmus » quae iD(«
quaiis qualts adhrfio confiderari poteftinftaf
vis cemralis nummo in tabola retmenda ru&
ficientis^ quamdiu motuseft tatdus* DecU
det I fi motus tabulc fit telocior i quia ob
HtiAam vim tangentialem JFacile fiiperatuf
tnodica illa adhaefio | quas vtce futigitur tris
eentralis $ hac eiifa nummum decidere ed
fieceffei ^tio : Lapis )n funda circomaftui
peripheriam clrcuti defiuribtti funemque ten*
dit, Nempe t conctpi pofeH lapidem Hlum
T egitati geminis viribust altera ^^jcSl/f & /?«
Hstd y quam manttf ipfi imptimtt i altera i^
niii foPifs 9/L p^p9i»o^ ^^^1 neit)pe refiften^
tia funis I quer conctpt debet tanquam cauffil
laptdem nrgc^s verfus manum | aut fiiltem tti
circumfefentia retinens \^ fac enim i funls
tion adfit I con^nuo lapis recedet a mantt |
tutn gf avitaie fua i tum » Ac vel maxtme i vi
firojedlotiis iaspolfus i fed recefltim buno
«ohtbet refifiende hmk Intetea Vtro.teiH
dttur funts I cur 1 niii qiiU nititur tapis re»
eedefe i manu QiB^nfidttm^ diredlenem tan«
gfntis i It tiM am^lftts tenditttri quo validiof
X fft
■ /
J
«d motus lapidi imprefliis^ itini h0e<amp)iiif !
lutitur lapis recedere a centro'&it mpuis.g
qi|fi , tehemenr tor fueric motus ^rojei^liiis |
prbtncie'& amplias, fums diOendt deber^-
Sttbinde autem rupro fune Upil.celerrimo'
niotu« abit (ecundom tangeqtem ; rHbJata e*
fsim reftOemia funis ( quae eft eat»fra tmpe^
diens i quo minos lapis moru proje^li tais#4
getftem £t)guiia momencis incboatam pro(e«
ouaiur), fola ?is profeiftflis efFe^m forctri
oebet iMundam diredionem (iiam. r
Sci$L Cotiatom zhennil (ectindem nmgtnleirif'
floniiulli focaiir vim ctntrifiigMm , qao fiomineii aliud^
nihU tnt^lltguiif , faicbor cuni iUis i corj^efs gyrsiicia
eencipisre vlm centrifugam .; qol loqoendi mod^s ell^
^oidem frequentiori inihi tsmen minos ad rfgorfin
exadus videtur proptefea .* quod vls ccntrifuga ^ ot
dixt I (it merc pafliva , (blumque ex vi tangcnriali , &
iherti» refoieer. Deinct^s tamcn fcrviam frequeticidri
d( confactodini*
4* 17^1 :h icf!f$tAui u^OHtibm i^t-m^
dj^ jU Mila t4i€mififug4 ^ quo majm" tfi ^htHsff
IjT maffa carp^rif in cir€umfirintia matu VtU
Slium itaque a Vilockatt corporis gyramk repe*
tsKidam ede quantitaeem ¥is illius cemrtfti^
gs p patet ex di<dis §. praecedenti ; tnaiovi
Aniifv velocitatt corporis gyralitis reiponde^
re debet major ¥ts pii^ofediiis y ^ qt^^ na(ci«
for mator tis cemrtfuga. Ettamque a maf^
aarporii gyrantis penderio^ quamitaitem vis
ceatrifogss aoaKta «t ttporitaenii» Cl^
JHciUt^
\
\
L ■ .
ikla^ Si globus Vtmus vp^^ Ga& kiftra*^
Aus i 6t A^ua repletas ( cui tamen tliqmd
celaf^H olet terebintbinr 6t peitnixtum )|-
ope tnanubrii velociter circumagarur / divi«
detur primo bleum in minutiliimos giobulos
iquac innatantes > qui renfifn motu rorationii
#1;^ epti non i^l centrucn £;lf bl | fed in cy lin»
drum quendatpv axi paraMflum colligentur^
lo eundem cyliiKirum diibit»a^i fi proolea
torebinthino fenBbtUs «jutdem portto ilHtii
femineat* Nimirum tquf denfior eft oIeO|^
^el s^re } magtsitaque recedit a centro rAo*
• 4 .»» ... ■«.'
qUAm delatus eft ( ii aidl td hotltotkti paralklut ^
llf m inclinaco i)(8i abit ad (iiperipfeni polmn ^ < . %«
fuia globulp iiji<iQifittim ab.a^ iiRmi non tam ci^cf
^minutiicari fgtfsSL ce leritai » qoaai a^tix i \itxc (^tiil
I^QaHi #11 yi^^ii i maflain fuppletua etlaritatc^
CQrdO^ h . Menfdra proUi4e vis eentrifagi; ti
M C> five itiaita duaa in ceieritateitt* Vel ideo i fi
M:^ m i eruot earutidem tires ctntrifugar iti ratlonf
direfta <;€lerttatuni j fli ii C a 1 1 erimtin rjktioni «U«
ffafia ffliflarttiti*
Cyfatf« II, Si T Sl (i aft C: « S <?<; ( |« 01«
Scbql IV. ) « fpatii decurla a eorporibas gjrrantibua
funt peripheritt Vel aTCQi ^ argo celf ritates «qrpeniqi
gyrantium runc ut pcripiicrrdt ^ i^l arcusi ' CTcrrpofa
^^ lor^ul a^ ^^iiatora diftanu^boe ininorcm pe^.
1
i
fS4 SfShti. OifmVIh
fhcriifii CMimvini cmn tcm moni ratigititi tb(bk
vimt <tft'«ntm figQrt tvrrx td poloi cofnffirtfli , t4*
4flCqiitfortm procnbtrtnt ) ; trgo mtjori ctktictM fe*
ffnncor td^ottortm » qotm tci polot-^ oniocirct vim.
omirifugtm mtjortm e0t opor(tt ad. JEqatt'»rccn ^
^am td pplo$« Qoid vera vis centrifuga conitdcrari
Ectll QC contraria gravitati , & veloti de ea aliqoid'
trabcnt » hine grtvtort (bnt corport td poloa, qottir
td ASqiitiorem. Rtm gtomerrict , ied dilucide fie
fm mrm ^ A B dkmmr AEqnMm urftfirli Is^tm
\ frt t9mfi9 . ffusrum Hrr^ C^ ac D E ftmt •* diameter,
farjdltli tujnivif artuli ^ cujm cenmm erit iu E in
MX9 Pfffo remotim « Cf»irt amtCf quo hcm 0
/kiris rtmmior ak JEfimtort A^ Ef ^tffit foh P.
Xuprtmk ^ qutnitm j» ftovk cirtulari mm vff
ttntr^sa dirigitut^ ad ftrttt opfoftm etutrt timdt
dt/iriptt ^ iu A dMgttur ad fortet cfpofitm ttntrt
Tkrra C ptr AC^ in D ad ptrtts oppofitat ctfitft c/r.
cn/i E ptr E D* Gravitat antem uliqut dirigitnr p
falttnt ad Jeufum i 4d tetttrnm terrd C , nimirum tn
A ptr AC^ inD ptr t>C. Otm igi^r AreSio C A
fit ftnitm ttntraria dirtBionl A C\ff dirtBio E O
40 minm opponatur dtrtBioni D C^ fuo' puntiitm D
wtag/lt rtctdit ab Mqnntore A, ^ ne^dit nd poium F t
fait$ Jbh J^ttatort vim Centrifitgmn tjjt pmitrts cot^
" trnriam vi graviiaiit , in ali» autem locit minm 4&
ttlte ipfi oppoui ; t^ eo minut , tpto majii reetditur ai
M^ntort , E^ acctditur ad polum$
ht*^rfa ubi phres.cireuH todtm emptrt defiri^
hmeur » virei een^ripeta fuat ( vide^. |S4. Corotii V.^
fn eirenlttfim radii ^ quibm vfrihn viret eentrifitgm ^
qnantt^ (^ t7o.J* Quare vie cemrffitga in u tfie
^ vim eitnWngam in A^ ttt D EadAC^ fitn prt^
ttimt adlbCi mnfi ut fintf^ D f fnimirmitfiinifdl»
y !^
(
fl
^m^^ Ud 0 f$lo ) 04 r^hm, Ba mtttm nm» 9$
tifimr tfi , jif» low D p»pgu rtadit ab jEfMon ^
if ffiagir' dccidit ad paium P^ n wog/idecrefiinm
D E^ Igitur ipfi v4f witrifitga fii^ JEquatOf^ fitidnt^
tfimtkttima , tum in accejfu ad fohm t» minor^ fm
magifad ipfum polum acctditur*
Eu igitur di/9 capita , tx quiiult vir antrifnga m
mruta dnrabit dt grapitUtf , quo tttagir ad potum acea^
ditur, ' J^uif uimirum quo magit acHtiitur ad polum^
ep magie decntfiit ipfa vis etntrifuga^ ^M iii ipfo poiu
tvatiit nuUa ; if quia ea miuut tUreSe oppattitur gravit
ratit direSioni iffim direHio^
§. 173. J^wuttttfua Up mtHanHnt^ mn ra»
tmrJetur mattu^ is Hmfttfcuk itfjfttili pmrvaffa 0^
qnabili habtri patt/l i nam (pitiam umpt^idb itpm
jmitt pmrva decuriufn irideitt iqfihue parvum
eft, quod fi in (ef tantnm ipefteruri i^ulla tit
eoconcipi poteft velocitatis ina^gualitas, nttl«
Ittsqae ileicus ,. quantumvis fi cum /e<]aentt«r
bus comparetur» poifif fi»a celertutis » fttt
&re<9:Yonis mutatto aliqua concipt. Bx tu^'
dtm injlniu patrvitatis ra/^atte anitattn^ nMtt]
Ht^nitt/liSat pra rtSa Ukari poH^^
V
$ri74t ^ujMtttfua Jti0 uettUrttutt^uut r0
tardttnr tnatus^ fttnper is umpufenh aumt mM^
mo'^ fid adiue fitttto » pro tu$m utufmttiter inte^
krana^ ant ratarjstn tmltari pattrit. Dtmi Im
mota uniformtter accelerato fpatia {tmt n^
quadrata temporum <§. l6a) 1 aequt etiartv
ipatia^ ijnnennqwt vf etm^ttu verfus centfum
aeicriptr fiint ut qaadrata in£Uotl«m 1 iiv
qam breviflhnuiii illad remptis dhridt pifleft ;
trgo, Pr, ni, StntP, ^'/i, rriapunAa arciis
minimi currap ^cujiisvis APD (fig. 3?,) pote*
tnnt arcus illiinfinir^parvip^.jg^^ in quos
^iviflis fuit arcus P J^p^ haUefi pto ufiifn-nrit^,
defcriptis ( jf, pratc, ) ; erga fpatia- P ^Pp
tknt ot parres parvr illius ceniporis 1 , quo
de(bripcos foit arcns P j^p , computando ab
Mftanrty qno corpus orat tn P, Agatur jaot
f K cangens arcus P Q^ ; exhibebit ea di«*
rd(^ionem| quicorpus fota vi.prbje^ili ani*
inacmn movcrerur* E virium centro S du-
Cioeur radii yt&v^% SP^ SR^ SF ufque ad
Ungf ntem prodii^i ; inde patebic 1 mo : U»
neis J^Rfp^ ^ defignari effe^us vis centnpo*
t9 » bis enim iinealU corpus fola vi tan^ren*
fiali impulfum re^deret a cemromocus futr
adoi Radios vea:ores SP^ SJ^^ S F polfoi
abfque ullo erraocii periculo haDeri pro pa*
ralieiis^ ponumur enim infinice propuiqtu,
Denique per tUafria ptin<^a P>^i fi defcri«
l^;|tHr cir^uius PBN.i arctis P J^p eric eriam
arcus curVas 4 ?Z), hinc circulus ille curvata:
olculari dicicurt Ex pun£i:o P ducacar dia«
■Mieer P JV» quc perpendicularts erit ad ran«
gifiiem P K8i circuio,, Sr curvat communemi
(p^Qfom.)\ fimiLl ex pundis 2j P ^"can*
tur42/i pi perpendicutares ad eandem PK%
ittm OJB^ p H "perpendiculares ad diame*
trwwFM Peflreinoagancur^2/,/>W.
Hk J« canftitoris fic arguo % Ala PPif^
ffif (bat^reftangula ( inufhmt Wm dt4«
iiwtra -
mmo aipcnli, & Iineol«:P^,>/ttin?(cqC
fiiliiiter tt&^ , utpbtQ r* Ay^biA. infin^tc piib
v« ) • Quod fi e (tnguloruni £fc)#rum angti^
)is re<5bis demittatur pcrpendfcularis i erif
EP^<^ P^N.ScH Pp <^ PpNipeP
Cfom.)\ c^ujrefi/'! P^tr: P^g^t PiV? »
P 2} ^ ^^^ f^i H«m HP: ?;rz: Ppi
i>N, UP pt -s HP ^ P N. Qiiia vera
«(jualia ad atqualia eandem di^unr rationem^
habetur P^ i P pt =3 £"/> yiPN: i/PSt*
>/s^, 2S £/*: «P (terrtiiro$rcilicet ratfenh^
fecunds per eandenj quadtitaiem PN liM*
dendo); «c quia EP := JQJ^ inmHpTtp^
fict f> ^ : P,p% =: ^/: ^ 1. Sed etianf
AJa RJ^I^ ^ fPl fum rimilia ; nlni prdi
pter parattelas^/ 9 Sc pt^ anguhA exfernt^
jrquarar interno ad eandem partem bppon^
tb> iiinc F<^=;: /t/^j ex eadetn ration^'
angului / R,^^ angolo iJFp, cum fimilU^
ter p F 9 tc R ^ fint. parallelat ; quocirct
JU t pi rs J^Rt pFa Pj^ : Ppi { ptr
ae. ///, §• L ) ; ergo cum \mtx QJR^ ic p F
defignem efTedits vi$ centratHi P ^attterA,-
6c P p tempora , paret : xn cujusvis curva^
arcu minimo effeAus vis centralts efie UC
quadrara tenlporum^ pr^nde*
CoroU» 'Semper lo motQ aniformlter ai!eilcrite>
V s «.p^ ( J, iIq, Crtfff* IX. ) i hic igitQf « ^ «—-4
I» ' ' " .11*.
& fi T^ I, aritesf/R
X4 ^^•iTlt
fii , SiSi§ II c^ui rtf.
0b$ 4U$mp&i^Umf tf imhiMtiow dtfcribi p^
aji fuairii $mvM ^ qarv^is enim cum ( ut na«
l^r JniUr Brtvwii Afton, ) d^rerminamr per
CiKrtjm iii 4^to piincto inflextonem , &i p^f
^usdtm inflexirfnis VAriartonem iti pnnAii
ibquenribus tuxra determinatam legem j^ e. c«
fMirabaU difierr ab ellipfi per Yariam infle*
Xloftem in verrice, & in {^iiAi$ fequenti*
IbuS» Atqm pr0 pmsprojc^tohu ^ VF grAViuHs
mnMm$io9$$ pbteft » imo d^er . habeH v4rU$
m$rv0 infl^xi^ ram in verrice t quam in (e-
^nentibus punAis} ergo. Pr.m. hoc niajor^
•ut minor eft infiexio ilia » feu curvedo/quo
Ihagis» aut minas mobile dede^cre cegirur
• t^ngipnre; vel ab iminobilt cenrro morustf
S)ede4fttr atirem magis ^ aut minus imo; j^re
msri^ fMPttiisio^ vis ceHtripots ; natn quo major
tft vis centripecat hoc magis rec^it mobiI||<
4 tang$Hi$i Si contra« . ido t pr^ PMria velocim
t4if pro^hom^ quae quo minor fuerit ^ bo«
itminqs recedee mobile 4 $$ntrp moiui Jnt » 8c
Caatra. Jtio :/m vm$tau dngUorum^ mb qui<#
bus yi$ cemripera \ 8c vis projedilis conipi«
r«0t^$ nam fi direAio alteHus ad alterata
fuerit ad adgulum stuium^ iiabebitiir acctflu$
mobiiis ad centrum motus : fi ad ohtuJum, ha« /
bebitur recefitis* Ergo com in infinitis gra«
dibus rhafor aur minor efTe poflir vis centrr»
p«M relnle «d vim proie&ionis 1 cumgue di-
' ^erfi(fim« habtri poilint (eu virium dtredioki
tm I fta projtftiteum ceicriuueii patei' ru
«•. 8tvemper4m » & eombinafis virtbo^ . illii
l|uimvis Curvedincm h^eri paiTi* Nec^
- mocto in vtrUc9 vdrla .curvedo obrinere po»
teft» (ed. & in^mtSis deincips ftfitis i, ham fi
l«x grdvimis m variis a ceotro .diitanciif
varia fueri(| naicetur curvedo, u( Yoluerii^
varia,
«
$. 176. S! iiriWft vis tmHpiU 4d. vim
frtyiSionis » li Vi / r#^m/ vtSltr tusn ungeru^
fstit 4ngulum acmnm^ habttur dcc^u mcbilis' sd
€ trnm virinm ; nam 6t L t diredio t.^genij^
tis C6g*?.9*)> aflumpro arcu l, B iniimcefi^^.
1110 1 du^isqje reftii C B, 6c L B eric tans;
angulus LCB » quam P L p infinicefimus^.
ttterque enim evanefiitc eb^unte B in U Eft^
vero adhuc acutus angulus CLiS yUt^^et^
qul idcirco dato aliquo angulo a redo d(fFe«
voe; proinde ottam actstus erit excernus CBp^
iqoi cum aequatis fit duobus interiits oppou«
tm fimul fumptiS) ab eo difFert per inRnite«
fiaium L CB. Erit igit^r CBL obtufus , fic
latuf CB^ quod obvercicur minori angulo^
ii}ini]$ lacere CL\ ergo diftantia imminuitur»
fcecquo immiouu hwetur accefilis ad ccn»
tctim virtum.
^ n. Slf ridins nt8ttr tnm ungmi^fscfsi m^
^mm chufunli^ bthctur rtccffus n ccntra Vitium^
oititcrumLF dlredio tangencis ad anguluovi
o.bcufum (fig« 40.) i du^a CJS> ULp /^cu«
|«» paif «liQiaa ^bttiidat arcuai ^B^ oonfur»
f99 StBh IL Ofm Vtk
snguti ad Bf ScC eront jcnri ; maius taitar
•ric iacus C 5, quam CL ; proindeqM d«w
ftantia mobiiia ao^a fiec receflbs « ceom
Ttrium*
JcAtf/. Si <|iiit neget fngalmii CL Jf obrofiiai elf
ie , dDC»c«r C O pcrpcndtcokris tdCLi patebic in»
gulafo BI^C cooipooi c^ O EC tt&o^ dc B£Q
acuco.
♦ - . .
Ilf. 5f railrfr/ rr^or nir^ Ungtnu cdntihef,
sngfiium r^fhp^ » bJketur jdm wejjus , j^im rrr«^^
/fc# y y^m Jenuftti difiantu mcbiits nt^ntt l4Jifft\^
frontvilocitafprajcflionirfuerit nnnfrtr^ vel msjor^
Vfl d^ualis refpectu ejus veheittttis , ^us fer Jimi*
dium dtfiantia 0 centro 'virium itcauir&etur vf^^
4ju£ ibi 6Aetut in curva, Adl proiedionis -di-
re<%ionemL? ducator parallela JC^(fig«4i.)f
Paret imerr^Iio CLTtribos quibusdam dtS^^
fcribi pdffe circulom ( §♦ frdced. ) , coM
portio (ie L n. In hoc circulo^elocitas eflfi^
debec tatitay' quantam mtibile acquireret ca-
dendo mot^ untformiteraccelefato eit L J>er
dtmidium radli LC (§• I8s» ) ; effeftiH au-i
tem yelociratis a fola vt tangcmiali provc^
nientis eo tempore, ouo fbla vt graviratif*
decurreretur LX, ti\Lir::i Kn; ergo (%ire-
locitas fuertt minor , ejus effe^us eodeis
tempoftulo ef it K m,:=i te\ fi mafor , ciui
^ffe^us erit JC«= ^f^^viyindt \n primo
cafn puniftum m jacebtc thfracirculojn', eo«
qne tpfo fmnuecor dittaana C hf ih iiUero
' ^ cafu
caitt pniiAoni • iacebit eietr« xtrculam , 0ok
que ipfo augetiicur diftamia illa Cfi^ qurii9
circulo s: CjU
§« 1 77, & rsMut vlf£lw cuni-tjinffnu famt
luti cnfiiu Sit EQ rj0^a ( fig. 42,)"^ qnam
Corpu$ defcriberer firfS^yr proje^ili, aot pra?-^
cedenti velocitate p^^vfin inertia?, SiifF
reda , qiiam corpusMeicriberet unico im«
pulfu yis centrtpetse pff um^fculufn infiHiufi'*
mum ordinis />r|iwii. v&i^' dc|niguf direAio vis
tangentiaU$ad.cent3S^peum (ub angulo acu^
to« Tum dficaiur^ iA perpendicuiaris a4'
£0: cadet puii^um ikf jultra G\ quatfepor^.
tto G^ erit infinite parva^infinitaee ejusdeoi
ordinis , cuju$ tik GH% ad quam (e. habec
m cofinus anguli H(?Af ad radium; vei cu«
jus efl: HM , a4 quam (e habet ut ideiu co«
iinos anguli ^ (? ad co(imim ejusded\ anguli.,
HOM. Eft aotem <?H, (ivc i?F infimtifima^
mniinii JicunM ( cum fpatia ab ^mnibus cor«
poribus libere defcehdencibus confe<Sa (ine
utquadrata temporum , bic vero tempv(ca-»<
lum pcr f^Bm byipothfin (ic infinitcfimum ordi* .^
m frimi) i quare etianii Q M^ ScHM erune '
infioite(ima9 ordiinis (ecuBdi. Porro (i ra.
dio E H concipiatur defcribt circulus , qui .
produAa: E 0 occurrat laN S<, n^ habebitur *
propoi^io ? Mni MHr^x MHx MN ( de»
monflrant enim Qeometr^e ; quod |;ierpeu«
dicularia e (}uovis p«ri^)«rM cir«ttlaris pun« ^
/
J99 SaklLGifMm,
Ao 40O>tffA ad diamotrani lit media propor^
ttOMlii* tnter (egmenta diametri ) ; fi erg^o
Mn fit infinitehma primi ordinis; U M H
inHnitelima Tecundi ordinis, ericM/f infin^
I I f f
ttfima tflrtii brdinis^quia — ; — ac ^*^ s — |
ee 009 00» oa?
cumquo pars inBnitefiiha terrii ordinis ne«
gligi poffit f^elaciQ ad infinirefimam fecundt
ordinif, ficut infinitefimum primi ordinia
negligi potell reiate ad finitum : erit GMc:
Jam S 0 defignat velocitatem pfiorif
(•mptifculi , qu« per vim^inertia: continuata
airero tempuurulo eahtbet Teloctrarem) aut
vim projeAitem» B H dofignat yelocitatem
altero ilto fiiquente rempufeulo geniram vi^
ribus EG^ 8e B S ; proinde eft I 0 ad Gl/^
iicm velocitas pscoaentis ilempufculi §d f4
imrmtmwm ( tn circulo enim radii omnei
iBlfjoanturs ade)>que£/fs5 ^AT); quarecuin
prMedento tempuCcolo Velocitas fuerit fini«
ta , ejiH incrementum tmpyfcuU infimujhno ■
^ikfrig primi , erit otiam iitfmteltmum wiinis^
frimi. Sique in polygono » quod evane^
ioentibus teniipbrum intervalKs , & figurx
laci^rijbus in cuivam conrtnuam abic , fifHta
iHfi$ tmfvn , angulus fiierit acotus , veloci*
taris incromentum tfhfinitum^ quod cum
negligi non poiSt , dicendum ; viribui sJl
Mff$lwn, 4iiu$um m/finmUkks vitociuum m$Mii
in^fum/ti mrvn r$vm$i pr^mrh
Sio$L
X /
-*•.«' t ■ ^
'Sd^dA Ne , oro » monflra ^ptitn in eerebrir
fto depingit Tyro «Qdirit fbcilmf : ii^mtttfifnm of\
iink pritni » §M ftcundi , vel ttniU Portio infioitt
perva finits quenntetii , dicicor tu/MtffimA ord^mt
fritm* .Huius infiaitefimc pars ifcrom ijifiiiitefiin^
dicitur infiniu/tma oriiuis fecundL Iflios tindeoi it»
rum iniinicefitni alii nancopatur infiniufimu ttrtii «r*
iinh» Exemplii i thefiioro, vel mari, vc) priegranA
di monte pctitii ^ fic commode iftnd ttloilreri potcft;
0 • • •
r
, IL Si raditu u8or cim ttngmujAciju mt^
jpthtm ^tujum 9 totoHtas dscrcfcit. Datii , ut
firius 9 redis £ G , & £f » fit direaio itte*
ius ad alteram fub angulo obtafo (6g*43«)*
Si duQetur HM perpendicularis ud EQj ca^
det ipun^um Af citra.C; quare GM^ric de*
nuo infiniecfima ejusdieni ordinis » ac 0 H»
htHlA\ cbmque GH fit infinitefima lecttn<^
di ordinis , emm GM^ &i/itf infiniteiinM
ordjnis (ecundi. efife deber« Deouo ccntro
J^, intervallo AH^ deftribsitur circulus tran«*:
fiens per punAa 2Y » & n ; fietque M n t
M H si^MU i MNi ubi rurrum M N erit
tnfinitefinu ter tii wdinis ( iisdetn plane di
cauffis 9 quas .iiipra recitavi ) ; (iromde M»
gled^p MH^ adbuc manebit GN infinitefimua
ordinis (ecundf« ^ Eft autem hoc loco GJf
i$er$9»t€tutm velocitatis prstcedentis ^ quod
UnMiftulo ittfimt$finm 9rdini$ primi & ipfiim ti^
it^ttiufnmt9$ ordMs frimi f iMoqisc tempu(ibu«
ki fttiip fbAum ) quod cum Mg^igendum
aiaii fit^ ftatutndwn i Si in p^ffiptm^ mti iut^
M ifimtii tsMtn V9lkr mm ungkukti^ mtgSi
htm shtttSatn^ ngi^iig^tm^ mt^ilu JmfOkmOm
c
IS4 StakJlOfmVtL
IIL Si ndbi Mflbr emm unpm tfdti
jpdtm r^Sum % vd§cHsf mMh t^^imiuar 9^im
farpnftrm. Cxreris ac (bpra poiitis videbif
{lerpendicalaretn HM C fig* 44« ) cadere itl
pdim Q\ qaare G M przienie cafii erie nnl*
]a) fed HM €tU infinirefiiBa ordinis (ecan«
ci I iicuc E F* Dudo rurXum circuio fiec
Mmi MHss: MHi MN\ ubi Af 2f tft aafi^
tiicefime rerrit ordinis j quare ScGHp qu«
prnfrus eadem eftcumM2/^ manebicinfinU
f e0rrta tertii ordints. Quia vero G Jtt cxhu
ber incrementum velocifaris praec(^dentis |
^oir finita fdr^ Incrementum itlud , ^ipipv)^
U injiHitefimo primi ordinis hCtwttk » orit inffiim^
Jimum JuunM ordinis f Umporc autem flnHt ac«
ceprum > erlt infimufmum primi ordinis^ quod
f efate ad quanritatcm finitam negligi potefi;
Crgo /t dircSio ungtntis ad rddium v^Borom
Jherit pib M^uJo rtao ^ ulociUu mobiUs $4dt0
J^irpttrdit.
> * StloL tiide fidl# emihtf (otnlie prohtmaA ]flk
^icntii I Onormiiuure uhrisatit imrwtintum f vd 4t^
tttm»fnium fingulis ttmfufaUif* Nafn.fi dtcafttr CtJ^
( fpetiutn I qood priore tctnpuicQlo confcfiom fttjr |
tf^ S'y(\ temptt(culocn sbs T; tderiras proxtmo fetn^
|n(cHlo habita a C ; «jus iticitoicYitum ^ vsl dccrc«
iDintttm as c ; vls autifn p Vi qitti (WimcrTtf ' ^
1,1 .* * ^^
^ AT; MtirmUm. U Jiuim«mfkmi«it>ttigdi H Ghfi
,, . FSS
cc
f «fi ^ «ta«^ I i,g,i ij^i '• . «, Porro cum £ G defft
V 'j CC CC
gitet. .fp^tiDiii ^Dre ttmpQfcuIo coftfcftmn ^ & 0 N^
icdl^G 4^increaieutQm , l:el deercmcmum (parii ( ini^
tK^ctpc^li^;^ (|^tii4cm fig^ 49. i Tcd decrcmcntum fig,
4}^ ) , jerlr fpatitim £G.id fui incrcm^uum, vcl de^
crcmi^ntum ^ ficut ccleri('as ^d fm incrcm^ntum , vcl
" *• *— : nyss ynVS \
^ itertftieniam i Hi^tSi ■■■ir." » .Mit-a C^ w ■ j
3 i - f .. ..V > • CC * C
«trgo * s3 :■.■ « Deniqoe ; cum ^ s 3^
liilMfisr # £3 II ^71 h<.4i ifnremint^ ^ tac/ i/itt4b
qoonf& .fangook tffidt enm dijrettQM»tie g A «t imi
-" $« t78« Theoru .irifititti tfMtraikitti f tn
qiiaounqoe com iiicedtt tnobile » -fiehaber i
. 9 c^pus juxtM dhiSthnem quimcuHqUi projtBm^
fimul urgiitur finffilii tmpufiulU Ver/us punHunt
^i4ffd iXtra pi^offjSionu air$^on0n go^um 0 di^
i prilft.t^ ^ iatirs iifj^$m polygmi^ ( njgi 4$« >,i
W Projifiatiir otiim^ «offui» e^^in B p iut ihs
chifo: fefi>pMn;iilo decurrec ABf fimttiqde.eo^
detii^'«em pufcuto orgeer ur vi ctntf\pnv Tor^
fiif C» fic tatnerli ut eoden^ iHtf (eMpafeifttf
foU vi grayiUttt 1it>ptti(isii delfujrrcirtf W D\
§10 Mhtt, efmm '
corpos hit ex A wg^biMt Aatb^minkm^
quariim dir«AiiiMi AB^ AJO^ quire molia
compofieo deftribet didgoiulem A M. St ia
fine prtmi tempu&ult cefTifet ^6t\o vis cefi*
tripetj^ » (ecundo rqutli tcmparculo corpm
fuld vi inertiss abirec per SG s^ A Et^ &d
pomrur non ceflare » poilttur iterulii corpiii
ur^erl vcrfus C iiixta diroaiooem E F } pro»
inde iterum def^rribet diagonaicm E H% Sf^
militer terrio tentpuicolo lola vi inortis abi^
ret per HX=t £H i 9f ibla vi centripeto
ptr /f i; iterum ergo motu compbfito fpre*
tarper HU .£t fi^ tempfiftub 410 perL<4
5 to per 0 it &C, 5ed bm diagonalos ralciaiie
polygonum } ergo«, %
•
StM. Cooci^itur hle irb centtipets (
JbdtmfMttf ) ageiis per ftittirvalts tiiitki 6iigaloroot
Isflipoftaloriifii oqosliiiln \ ^oo initto ffodacat lioiol
satam «sm vsioeitatetti » qoim aftiooe eontiflas par
totmn ijpfliai ttmpiiiculiim prodtoccrct > 'qoo fmdhm
csAi dcleribitor polygoniim quoddsm , iit dcinde im«
Mnotii inttff dwi tn . infitticoni ^ doDce peoitds ava*
Otftat » .avaiw.lctiitfta# fimoi kccnt^us poiygom ba»
bsator aorvatQra cootiooa or^ ax continuo ^ A ios
4(rfioaid impolio vis ccocripftf »
CpHtH t Sl lcmt>ti(ctiU » ft polji^Mii Istcfi
fttacipiaotor iofiliht psrvs » its ot ndmettti eoniiii
Moiw aMstm^ > ibagnitudd auitom ^fiiiita oiitrtia*
lor , it afio fta esmriptto fit contlnoa 1 tmo modo
fri||OOom sUhk in ctrvam Ui^c^ ^ icd * dktlUtl
fia ifOjsiiHi tvadat lu>c Csjtl^ tsogcos eurfo ( iisoi
{fodMcantf hfaa Mddvii inhmti jf^tvtm 0 ITJtt S^
tT| liMMitei |ti^ Ofit] mSfuiigm m^
^
P$l moi^f^ hifplit %i^
t« .;. btbctiit eniai i^roprieutei^ m^jfAii^ .qti9 ^ ^
ijit fit reHa omnmn pro^ima arati ^ ita f ut iuf$r
eam^ ^ arcum alia nQa ductnm fofftt ^^fid aliqua
Jpilnm Jiti f^rte imwergaiur intra atrvihn \ unde ttiark
ionfequitnrihiitam ejje tangendient cnrvte dat4t in dam
Ifuaw fUfiScjf^ cn^ jfimVmrn uuica tantummad^pr^^i*
CoreB* IL f olygoni lateribut infinite pinris Cvh-
^taii JpifSf^ tn i^rignecro arciif infinite panri ii«^
^m r^opdencest. Qasconque igiciur de iftis ^ica^.
/U bit <]aoqu€ intclkdt volo ., cam nihil diflT^ranc a^
CoraU* llt 'Dum mobilc per poly^omim incc^
^^ cx^^ tfViot$srCtir..ih £ » dcfcrtbit radio tfedorc
fuream ^li ACE (radium enim ueBorem ;;ppcllo lino^
/iC^ vcl £C a CfDtTO motut dnQam ad iliod orbic#
poDdum 9 in qoo mobile cxi^jr } # • $hnili|cX' ^rgo fi
mobilc in pcrt^necrQ curvir fisiuicap^sc inccdac ^ j^
fcribcc radio vcAbrc aream ftfiorit^^^C£ ( nam Jj^*
fttrem vffco partcm vvM CQUiftfi^W^m daoboi f^
"*t, &axca). • " . »tj ^
Iro ki€$dim dffirm rsJk vpMmt^fmMhttJem*
"jtorius squtitt ittdt. Dim: 1n fig* ' pfyti^^^Ia
ACB, £CH, HCL8cc/mtt^ti\hlttiAn
«inio : AW ACE atquatttr £^\q £CG(qam
habent «quaUm bafim , fiC/^titadjnem ^ fi
enifjf) per C concipiatur^qgi; pacaU/ela-^
if Gf > lacebpnc ambo snce^ €M>dei» |iairaHf*
' las ; ergc^babom eandenr altttiKiiiieiis ; tom
qoiaii£:=: BG^ babent fmriliteiM eanchttn
' bafim } • Porro i^lom £C(/ ?s ifilo g CH
y ' (ma-
1
C fHanentti «fttm' cadem bifi f Chabe'neVtn«
aetnaltitaditienv, cum linr inter e«ide(^'
jCSzx ECH,. P«ri r^tione dAnionftrJbis*
£^]M,,HCt ^LCOyOCR xqu»li« tiXt^ Sed ^
ha»c ^la iiint are« xqtMliba» CMnportbu^ d«»
ear&5 ergo.
' 5c]&d/. V Theofema Iftudi qtiod cYim ftqtienil
-Corollvio Regula prima Kepiertana dtiitur , eft pcit*
Cipuanr Aftronoinise l^byficse fbndaincntcni t altuiil
|ih>ind:b"' ^imo defigenda' dw;t\ adjun.£lii$ Coroiitrili
OltiniBus j' qiiorum inaxiinus ufus.crit. . ~
5<s5b7? Jf. Facilfcft demoflftrarc Inverfum (fte^
ireina : Si tnobik in fofygoni ftrimetro incedeus ^qrta*
ilbm temporrhiis dfjcrihat Mfeat aqUilet , mrgebitnr vh
'iribus 'ttd iderntHiirHm cdmfmrie t^dintUm. f^ift^
j|>fpdlaca^ttr // E inO (fg. prac. ) fic, ut ^£-s jPG>
Fiet ECO =i EC/f ; proindc ss ECH. Cntn^^€
V\'* hgcbafim habeam *qtidlett* , cfunt ejusdem tK
tlhidiiiis , h. e. crunt inter casdem paralletas , cotifif*
^uenter G H parallela E C Jam (i ducatur HF pm*
f^U\iC\pR £G, bQbeUtur itiotui per £ // re&IoTu^
81 dttdr.alios i ^Hiect per £ G , qui provcnic i M
IrtertiiB I dt per B F / qni oricor a vi leRdcnce ia
. cerit^m C« Pro firqaeniitul ^lis eadcm «ft demon*
.1trati0«
» ■
' * ' Cor^S. Jt. 'Arta^ qtiM vetrii r^itU veSor , ftm$
^emparAus ptopoftioUatet. Si cnim rddius vcdpr ««
qtuflif^at tcqinporibus dcfcrlbit arcas cquale$ , daplo
'^tctnpore Y^r^^u^^t^et duplas , triplo triplas , atque iCa
Icmper~ar«« tnint at tcmpora^ h« c* tcmporibus pr9«
-i* , * / i
Ortff.
pimmk^HA^, }^>
<*- ; A^&Tt, Etiath w-ptti in kiifmiJl^Mr^tfeiHI^
^JiiifiiieHt. defiribit ^tquiUiita i^mparUfUS mifuitki il»
ttekifmtM in Mlia ^u&vit(^nt ffi ffUi hm ai ijfiti
iglikil.' Niiii ^uiflk otnhia Utcn tfjuiihm^ ]pt>fy^nii
^qaalAus lemj^cnlii^ccuminnirj cft Cit it Si t
trgoCjta jLiA • ,
\ ^
ft*oji^onts ptimx ; quacuii(j;u« cnjiti.iUi fit, fitHipfft
irelocicas lu quovis latere mnttbiitur in eiadeni Mitt»
M /io- qu« nia(at|ir ydolSttaf' ia latcre prU&llft
•ii^ ettjmd^ ffriwHtro moti iehtti^a^ 4n ilivif^
mHNi^ pimnQis fitm iu^irfi wo porpiitScuU m mtrf^
k.tv hoe aidk|or-^ric cderitift'.iliehiiti ^. Jim mttuii
]ierDehdie|tlaiti ^ fln^ciflimir Vi^v S^i t iA «^a
dcitrihtt «taditt» irtftpr «quiriibUs.lftiipMdbta]^ «quidc*
irta^i^ SMeJam. dbD tetnpliiktiia/qboirum altcro K#i
dbi Vtjtoif de^Ht^atf^liOti, ap »1 icb|bl dtltti^ Voc«^
liir «^i.bi&l 6i idi^t^J^ltitii ;^) tujui^titudl^ i»
■ • . • -' *^ . ,^4$ t* .
UI» «I fltt piilr MlHilii k m te^ic^a >^ V
I i
UV«ndo in prbportiotiem tiJbtiti«bktil^fit^.«Bi ii ^
toiif Vero attttuiint» Ipfil pK^ytfndictilt ) .bhfts ittltm
iihiilMnc (palM t^oaKbtti tfmporlkot ctiiftAi ^<)tM|
Iqt lB0|D.;|qiiibilt lEant ot cderttJitcs ;
iJMtla , 'qoani cdcriutcf fiinc inver(c ot r^.,^,
Mreviteri jqau vf £ , & £ // pcrcorrootur ,
tcnipQrc (fig, praced^ ) lubctor /^lom A C Z ssl
£CH ; tn /^lit iotcoi #qiMltbu# ba&s (imt rccipro-
coiK altitodincs, ico pcrpcndicoh f ftr G#9w».^^
mtpAEi E U ^ EC: A C Sidf. hiqwAE^
&£Wdenoiont 4>*tia codem tcmporc dccorfii, pro«
indof^iic ^cclcriiius \, EC ^ 6i A C fiippopontor cflii^
^MH^P^ ; crg9.. X>%x ; folooi tn moto atqoabi^
li , \\T ::^ r , Ipatia fant ot celcricaty ; atqoi tm%
m qoavis cona , domaxat in circaiari habctar motos
•W^fiif i: eigo. ^.' ^ioacanqoe \%fjB acceleretar ,
0|U r^pvdcturoioioa tcmpufcmo infniu ptrvQ^ fcinpcff
f 191 «qiialiiU babcri potcft ,( ^ 17}. ) • ^
&ioA If^« Dixi : cclcritatcs fant invcrfe , ot per*
rfidicok ad rangcmct, jfjpav erit , prdiutlm fkmiC'
; (imt cnim in ^tis cqQaUboa ha(cs onivcrfr o»
MnUUms f qoif «noiinwr perpendictititM Hinc celefi*»
iia iil ^ovii ptiitQo.l.'efiiidem curvs , cft in ratioiw
fictprocc perpendicoK C f e ceniro viriom doeU iii
Ciaigiotcin SLT (Bg^ 47- ) crioHeoniem. per ip&inf
tMfiiHQ t ; mm iotim in rationc iovlrfi radii vcdo*
tkCL.
'^* CorcV. V. Si T ss # , eeleritatei ecrporie ht eifi
€uU ineti itbique fnnt ^eauaUs» ^ In circulo enim x^
qoamor radii oipnes ; mi vero (unr perpendicula a
cci^irp flgiirc id tangentc a dcmifla ( per Qe$m. ) «
CercU. VL Sinon babctur T zi t^ aut fi gem*
mXimr moent ht ooa eurtfa cot^ereftdm fit etm niotit im
/ptavie oAo <etrvat eekritatei cerporif inpolygom^ vel
fmrvte eafftnva perimetro moti fuut iu ratioue cemp^
00 CM iMrcAo meeknfi , if inmf$ p$rf^iisi»hmif^
Detn,
^
t
Dem. Sint priora dno A'^*^ =» — — , &jr 8
"^4
•«rgo a * a -4B, A a> r: «* t|. i. ax. VI ) t ^fdb
inde B rz: — — , &^ s; ~s i ^C 4^** IfiBpIii thiit
ut dup!«, fict^- , * * r:4 *-^; (cofl%ii^
X y
•ter Bs *ss — t T** Q»**D* ntmB, ftl^ik^
ttnt celtritates ; x Qny fiint /l^la , ftn alres' Alonmt
Tadio vedore detcriptorQm ;'A 6^ a iiint «Itittidtnei^
iqnaa ferfiHdieulif fliccimMr ; dcnfffoe fraOionte rrsj
y ■• ' •' '^
<& — ^ liidtcanr rattonenr eompofitam ex dtfidi*lif«
- • * t-
^eolaram , & inverfil altitadinnm*
CcroV. I^IJ. TfMfav pfrhdfcnm m^ittk HH M^
tuniju0 atrv0 inefieutk efidireSe ut aren erhi^ hiugri
defirihndit ffinverji ut ureaSeOerif tempare .dat^M
feriptiJ Com entoi radios vedor «qualds areai verrae
cquialibQs tempoflbas, tcmpus integr^ revolationft
eo mifas efle debet , qoo majdr eft orbis integri areC
& minor^iHina |lortid datc^tcfiipore de(cribitar« Bri
nnar. Aflren* . Si ergo tempua tllod dicatnr 7« «rMI
orbis Integri A^ t^QmrS^ erit 7 ss ~ • h* l^iTt t
a • ^
A ^ai -^ 'if • V
tei ^ 9 ^lfr%\Mi^Tt 0 ^ A$9 aSi «
S ^i • . ,
y } S^
ji4* pBkn. Ofawn.
x^
^ SeM^ F. Jorim daariiuoi htc expofiran cx
Jlo itlnflri a iliotfe^ QBia radips rcdor ddpribii
tro^ ccnporilntt proporrionalet , facile coilficies 2 il-
Jm| cflf Cfnrrmn inotqi . circa qood ares teaiporilktt
jprdlportionales ^cAribi|n(Qr. ' Tales defcribit Laas
prtM Kmm ^ fi^t^ yovi^irc^ Jorem ; ftrrM igi«
inr eft cenernm , in qngd rendit Xon^ i jf^n^ i in
^nod firellttes« Tooi rede aQrmareris : Ji qnis ph>
^ jfOiarom tdeoi icbims tii»endir a i pr^grcdiendani ^
^t iil C» qaod ex « in /f , ar^s Aflronoaiicas ^Cl^
fCH «qQaieacde; caTO ramcn, inr^ras: ergo (pa«
tic » 4( cdericares ^%m c^q^aa, ^rc« co4eoi tcmpo*
. fO coofeSbr nofi defignant (p^ia , nfqoe cclerirarcf,
4mmo « 91VC M^di afC ia sqoaKbos c^elericates fuiu
iarcrft qc perpeqdicoHi , fi^ Ofgues 9 ergOt quo Plan^
\|% cft Soli ranquam eentro £uo vicinior i hoc jHajcir eft
lUiaa cclcritas ; mq remorior » lioc mUior rcloQimi
Vdo ; crgo fl naneci revolratur in ellipfi A B^B
# ^« 46. )a maximam cclerirarem obtinebit in ^ , obi
^tboet mwiiMm didai a foco < mitHimRi m vf 7
. 9icdiam in £ d^ D 1 bie cnim Planeta obtinfc mr«
4iKcm ajhtmnm ( ^m .idcireo fw^i^ dicitiir » qatt 0
, W ccmro jijptr^ crigatur perpcndicuiaris ellipn oc«
*. facrmn tn E^ tom a ^ foco dapafar i? F, iii^
i( £ f(| mtdi^ 4lrmbiu^c9 mrer maximam'» & mmi»
«lam PUmt« diflanitam a Sole, -. Haio rcrponc^t cc»
lcrinii inedia J ^ lllrio «- crgo qaa pc<4»6nionc Planc«
fa in cUipii rcvolatoi dc&cudir^c ponQo w#ad F|
lltCi cA ifffii^Jumm 04 m^mt ciAem prop^rtioac
lempcr majoa fpariam pcrcorrit codcm rcmporc 1
jjuno A in pan£)p <^ano v#g« mtnato pcrcarric crcaiv
^Bt dchnis ad pandam B imo ftiam mtnato eon«
$^ mm fi Ci 4l iongilMo itcai imi crii «4
longiradinam idi, ue pcrpeiidical^ria a Soic dqAc
in lanffcnrim ircai tdi ^d iliam ircim imi i nam
irQ# 4f5B,t (k Atf C.codrm nmporo dc6?ripta? ront
•fuilii j orgo i}iHmittm liiiciKlo Iprimi ^li fiQ^erat
ilH-
I ' '
^alrifudincin (ccundt , tfttitmidfin b|iC|,,«4i (jbptrtrf
Mcb^r badiii tmi, uc h(K: pado fiat .cooipen(atia.^&
/\Ia rc^Mcanru^ ftd arqoaUratein» IVco t crgo '^ qtt
^proportio.ne Pkneta defecndit ^ cideni ' propprHdt^
crcfcit cdcritaa ( crcf<iunt cnim ^atia^eodcm tcfiipv
rc confcfli ) }. & 'comra / qua proporciofic' (llne||
•rccndit,, cadcm 'dccrcfclt cclcritaf, ^
De motu ih circulb; . ;^;
* ,» . ■ .
§. 1 80, Oir corpus in 9rUu cirmJmi mp^
vc^tur :, Mimsri' Met lemims virih^s : IM^II*
' ^fWf , &* ccHtriMaf vn Mdtunquc^iiUa^buic si^
'^ufeHinui id toim ta (imneifn curvam l[
^quiri , alias di^um eft )| ^fi«/' tmin^jic l^
tPHPcrari oportit | »1 vsIoHt^ Wfortj in cir^^
inctdcntis ulHfsc mamdt c$4$m^ ac^unjifprsf^p
Kamicam in ^ujusvis eraieAofia» puti^i))
quovis ccletitater fint inircVie ut per{3cndi»
\ fSoU » ^rpendfcuU aatem ( qn^ fimt ipQ
raUi) in ^ircuto omnia liqt «cjualia j etiati^
yHocuatc^ in quibu$cunqu> cirgfili j^^^S\%
i|ire debent ^^uales i Hhid yero a p^ha lUf
f\\xm attemp^ecaiione pendere ex cioouw)^
t diceDdii Hiamfeftum fier*
1 t • »
/ . $, t%ii Vic $ltir§ iiuiram ntfn/jwm ^JJ^^
tkcvii lAiim corpus aiK ^iA vi centripeta
§b\jfit per cangentehii | aut ^ifa vt prpjv^^iH
raec in centrum* ' '/"
$. 183. Vk e$n»iftf .M proifSikm ttUut
* Y 4 - f),
• 4 •«
144 •^hV. CajputVn.
i^.^ Atiz MB^vm proitAilem , tum L M
yim centripebam, Invenierut- MB efTe me*
jdiadi proporcicinalem inter iWD, & AfL 5- at*
guiifjB eft infiivfe parva refpedu jtfD j er«*
go tfCiaiii L A^ refpedu M£ ^::^' if L.
$.183. DinHiimif vis projeBHis , 6^ 5«*
. -. l^^^/^^^^ii^ #«y5«i/o r«5^; fac enirn,
confpirent fiib angnlo aciuo , crefcct ^eloci-
ta$ corporis ii> ci.rcalo mori jjconfpirent fiib
an^illo obrurp , decrercct ( |. ; 77. ) . ado :
ttbi diri^i^io yis tancrentialis ad ccntrafcm elj
Iplb angulo acuto ^, habetiiV acccflus corporis
id Centrum virium ; ubi fub angylo obtufb^
habetof receflus ($,. 17$. 3 • Dtriimqbe ad*
yerfatur motui circufari , in ^uo & velocita*
ttbique effe debet'uriiform.is^ & diftantii
Corporis a centr4 in^nere ea^em*
$; 184* f^ts%ntripeta ep Jebet in fMoH$
iompofitf' ex Jireiis Jluplicata eeleritafumjf ff /«•
verji fimpUee radiorum^ vef ut afii effferuntj
iris eentr^eta efi ui ^uaJratum e^Utiiatiif^appUU^
9um ad radium (five divifum per radium cir-
culi ) . Quare fi vis gravifatis dlcetur ^t
• CC
ceferitas C, radiui/i; fietr^s -r-t ^^ 4
$U mobilo \n qubvJj peripher i» circulirii
PMnao B ( % 48. ) , quod vl projeaili J& f ,
& bontnpMa tf 9 iriSputruiti deicribat «rcum
»ii qui fi •flbnucur t n8ttiir pkrvus ' «^
. ■ dif-
€i(fert a chord^* Jam ex E demittatar peiy
pendicularis ^G^ erit /i)um GEB ^^JBG^
^ quia fi n veriice anguli redi ad hyporhei»
nu(am deinttctaci»r pefperUlicttUrii , divitfit
M Al^im in due alni tiaiii «toii , qutnr flb^
ffiuttld (iinilia) . Conferetide tatera^ hotno«
loga &etCB yS Bt::z EBi G B i proind<|
' ' ' EB^ '*'*''..."..'
6B :si ■ Atqui veroGB deHgnat
srim Cfmripetatn ; ^BB «(b Q>itiiim , tff^^pn^
indeaelMrti ( nam i ar » t, eft C;^ =»
CC
&•/)} CJJeft radius; ergo T =3 — -.
^' Or«i!^ It ' ^ il cll finus ver(as arctis B £! infioite
parvifcft pnim p«rs j^adii imfiseepta inter ICbQipi x^
j^uni E G » & arcam £ j9 j( ; Vgv j&sy verjm maimr
fim cemripetam.^ rj • r ;-^
OroU. U. I Biaeqi vis cVntrtpett ^ fitt vis gravif
Aa
Mtis s5 ~- Xi «^J- CereJUlVAi hic vcrocadcni
1 " ccy M .. '
gravitalk =3 .l-^i ergo (per #«• IV. C, i. J r-^ cl
D DJi
CC CCDD
-^'^ CCD ( fer ax. Vt
'\
't)Jh . D
f. t.l. HStte paret < <^4 ^tatitate torporU tfret
t!iu4 gyriaHf ,' (^mfut Mli»09 • etttm mem, ttgn»»
fim(MmtttMrv,.t$tratiHi,
SiSkMr C^< IHf^
ette, fie eom^convinces : arcot £ ^ ponlcor infintte
fAttm ;' ergo.eckm tngiilQS ECB^ mjos menfora A
EB>f Ifft infinitt peiiivi» , qoi li negtiga^Qr ( negligjE
otnm poteft infinirtfms } , erqu «iigoH C EB , dt
Cii £'4in»o^ fiioipti #qpalft doojbos opftis , com a»-
josyvi A^ oipn^ tWHli (imol (bmpti ad«qoenr dnoe
te^o%pir Gemn , Forro iir^lo'lfi)ftclcs sngnli ii4
iafim fafit ^qoales ; hie CBEi ac
'proin4e oterqpt rt^oSt'
Obtter innoo t eb etndem IMhtum panrlta*
tei»|M«ili C (fig.45;) Bn^s vf C, 6cfiCi)ofle iC
iiiaii ot pafrplieli^ ; naip iqmodo ai^otii^oo imerin
td candtfD partem oppofiti adxqoant doos rcdos^ lior
betor ptrall(li(ipi eriti^Hoil|« -^ r : T
(;■
ScUkU. Ittrom tsdii levandi caofla, qpod^o
rebgs .^(tiradis naljpi (olct ^, .otilittjtit^Cr. coipmoa»
flrandc j;rttit ddftrfntoi fatnc ad fnater}am Phiibfl*
^Bodignilftmam tpp1!cabot ' Si)edentur torpqra ptj^
licnrria , toromqoe Wrtrtthtriildi^ ektinincntor ; '^^^
qaidem corpora, licet non finratltar' circa Soieoi 'ln
'Qrbitis«circ^laribof9 ^d cUipiiciJB ^ .j^taivsn ejfondeflH
'eAAtz (!neeivoHt pericolo lainlf ^^ffinit pro circola»
f ibos , Soiem habcmibDS m cerir^o j . func enim pla*
ilbctrtim cllip(et ptrlinf dmnino 'b^l^^fricir , ac.prli
indt ^4 figoram cireoltrem protnne a^tcdont ; hinc
tero applieari po(rui)t corooribof 4(ti^i Jh tUipfi motif
ti^, 'qut: ie' drcoio dlArTimu S^ ^primum ^^ ot
vidco ) doo mihi con(Utoet|da Xunn :, upipm p^i^*
W»t qUQ^ plineU^ijUtvis Impendit ^i^^porrench^
orbiam rutm , 6t ^rti^ ^us^if rndius , qui d^(^n»
Pm $ Sq\9 d(tfign«t,: Uttr inter^ ct)co|f fiu^iii^
f «p Uim?n (I probtri^ni »K w fubiAdc jrdpcriaip »
l^ffv^m^fQ Mn ntopabor, .5it igitur Sp) fp ccntfO fQjUh
ih ^Qndimmi circt botic rcvotvttor ia cirtulo om*
t>imiii in mrcwh^ f ^
Vdnqs • > -291 <• fftooocoo
Terrt • 365 • -§0000000
Mars • ^87 „ « 44000OPO
{opircr ♦ 4^1% . 156900000 -•
tMornas • 10759 « •taoooooo
UrcogOQ(eancur Tirct ccQtrs^^Si quibm ^irc cocpioit
fnimsntnr Yerfus $okm^ de^cgen^^ Cvflt yelbcirttt^
ipfi>ruin, qux dcinc^ps pd fecundam, drgniUt^ni cie^
v«r« dividi dcbcnt pcr dill^Otiain > €|iiis Wl ceocralii
^C . /. :
« ^ . Celcritai inifCWCarj 6 IptpW POrcjjrrupi
■ . , '. •• s
ixvlietat pct tcmpiit pcriodieum^ tisni C ^' -i^-^ ^
T
SpatiQin vcro , qupd d(carrit||r , clt Qrbfti cujafqu«
]klanctc ha^tepas Ignou; giiis tsmen qrbitiS| (ive pc«
.ripheiiis.proportioniles riint rsdii, qui tunt ip& ^i*
ifl:antiir> dividantur pidii pcr teqipPra .revolutionuia
Sngalis planetis propriarqm , qua' in ppcratipAe r^to
i oegligi pQ0qnt trcs nUiiili didantigrt^m ocnnicim Zeri,
«dbac cnim mancMt mctiva 4i(^intiarQni reiado eadeip,
£rtt Cclmciia Merciirii ;^ itf «cCC^ if^sf
Vtoms =. 97 n!« ^ »4Qi
Terrc z:z %% ^ = 6754
Jpvii ' q5 jH • z::z. la^
Oalt eeleriiilt, fle eekrisitls qfflsto fecile determi»
nstar vis, qaa finguli Planetss in Solem icndant, «Mr
vidcndo qaadrata celeritatnm pcr diii|flmtas,'five ra«
^ios cirGaioram a Planetia dcfcriptoram, in qnibus <•«
idtimi Zcri Iteram (aivi^^^ttoHtf mi mliHt. ncgligi
peiTwd Obtin^ifw
©Wf
141 ^ sakn, Ctptnrih
-*'' GraririS Mercarii iii Sdlem :=^' fttct^to
/Vcncris * - ' = fctc 41 S
Tcrr« • - ' = projjc »1*
Mtrtis " • ^ * ?^
Jovis • . ^'profic H
Sarornt * - — propc - a+|
fffbm rlrium c^ntrtUam rationem fi))icire examifimt
rlmt9nut\ j9t felSciter comjfcrir, maig^noque Aflrono»
foorum boho adnotavit svircs centralcs daordtii quo.
rumvis Pianetanim crTe in ratione rectprbca dupltcatm
diilanttarnni # Sole^ (cu *: vim cemralem imi ejje ad
vim eentriUem %di^ ui quadratum diflahti^e l£ a Selk
ai gugdratum iifiawia imi ab eoiem ^ie^ Resn«
ita le hab^ai. ^fcperiantor t Confcrantur Planerx duo.
Terra^ & jfupiier \ erit cx hypothefi %%^t 8 s^
MlV^ ? ^^^ A^i termini rfti^nk frima defignanc
gravitationca TerreB , & yovuxn Solcm : ratiottif Je^
cundig, rekiprocgM earundem duplicatas a SoTc diftan^
tiaSf negle^Hs 6. liltimis 2ens diftanttai^um flmpli-
cium). Si)^ewtoni proportio qbtineat, erit &dutn
nie^iorum ss fa^o cxtremorum;. qu2 qnidem faftt
.licet tton omnino irqualia fint ( oritur enim aot6oo»
* & 194688) i parufh tamen ab 'aiiquantate abfiitit, *ne«
ittqnAm 9>(iit^ra , (i in calculir foperioribiia firaoio*
Hfs neg\e€tz nw fuiffent* * ,
, C^rvtt. IIL ^ centreiif , 99«* -^rpm iu eoiem
Hreuio urgetur ; c^j^ht e/f^ ' ae wvifVrmis \ corpus c-^
liim in circolo l^^ilite^-mo^^r ; 6c irqDalibaa
ra • ■ ' >
CoreVAK Sf itptPJFtintuH eodem tempont per^
eurr^ntur , eruftf viret iireSe nt radii ; nam com mo«
hili lo eirculo mairsator s^oabilicer , erunc celeriu*
c tes
S,at fyl^l^ «pdcfn tcoiporc decarA-, 4ii^^ut^pcrt<'
zi\f ^ <)\^«r cun^ proportionalcs fitit radiif , c^cfl^
^clcriccCfi iU<lcm rtdiis proporciontUs crftnc ; h« c.
*,••',.* cc[
C;i^' 1t» ' Jioi rcvociCi SBq^tuofi^ pruicipc Vzz ---9
llftii)w RMKnifioffio Anr F as •-^«i^ sallfi
Cdr^K K* S/ iivtrR eireuli esdem * eerieate per*
eurrafitiir ^^ etmt "virff^c^traies iuveffr ue rMdii\
€»01 cnim in ctrekilis omnibus cclcricas iic conihos^
CC 1
• »«v >«4««S fcx. tf ^ V ^V •
^ - '4rMi,«^. 5? iUfeffi Vrd^H lUiHrfii teletiHiU
h/s percurr§nmr , ermt vires eetitraies iti ratione cam'^
fQfisa exdireda radidNun f V reeifreck duplicata tcm^
porttin. Sco cric P^^ sc «-*^~ « Eit ncmpc in oiftfii
- TT •
.r . ^**- . " j * 54
motti cqoibiUCdi -^«^^ &^Ca «--^; hie CC
T TT
J» --^t <^<S8o^H~^, &ai(ttAiUiikMio
TT R ^
hibcbitur^as —— si — *^4
TTH; TT
Gf-i^a. Kri jf /? 9 r^ enmt vires Hmrales its
fSH^ m*P^ JpHcm.fnttparttm periMicpmtSh ;
cum cnim fit K t 0 s Rttit TT^ iitidimii0 iv-
sninos riCionii fccoulc per JK Si^r, bobtbitiir V:
I
^
it&itamM, enha Utmbra 'ptfiodica diretii^ut Ihlj^^
Cum tnim tn mOtu cJr^uUri ^ <|Ui ^qbabftii^Cfl ^ fpitt!
tm , five ptrjpheris» atit^radii finr nt tempoMi^ d( ^y
tiiSni ^fLii K\r iz t\u - / i. r
ptrcur/aatkr , ertuit temptra ptriediu direSt mt taiii^
fgvtrjfe *( tilerittut ; iMtuin omni ilMttt itqtMiiitt
*•••*• .. ^ ■ . . ■
«ft T,«— -i liic CMA r.a ^-*.» .
. ■ ." c , •'■ c
1
t
- - ^ Jl' .
— * Seiii|><t iitttiii y m -^4 ^ &Aft fii^
** . > • .. ' ^ ■ •—
HintibMccit >^ai -^, ii.». Vi^m^fftlLtLtU
Rtift
IM. XI. « r SS ♦, «HM» ^«1^4
MCM m Mbtt-fMidi cibntttttt m AimA dirtadM,,
• .. •• .,■'■ ^. .i'. Jl ■
■. ' •' -•»'■ ' .CC . . .«4 i. . , ,,
:v^^. .. \. ••
AM
• .. r' AML^nr IttfinitasHSAiv fi c>iiliii!<e»bQ»ari«
iiOMbei-eMito. Tfro indiiftrtus ftami^ ti^iM opet*
fictle tilpBiiaetBr veritattt ftqoentet t f . Jlt r.a TC»
Ijfi bipc U. fi C tit «, «ri»|tt r st T< «, di6 Jss^
UuB.ir as C<e; fi^ st r)e*ic TC« »;& C;esai.
' ' Ki< rr " CC
♦ j f. W. '— « — — CC: d e, hlitc IV. ■ /
TTr tt \ .R ,
^ — i- X — i— ",- V. eum -.^ *s erit
Tl* . ff . V. ..« TT
WxvA -— .* — . Vf. Si r.a », «|t .TT .'
" TT «» '
/, is 1? t r. ^ T» t .^ i^Rt /r. VlU }5i,lit/ Sl
r TT, «ru K ss v i£c. occ. ,
." §. i8 j. ttletrhMf qua mhiU in tirikh rt»
«dvHur^ tsjtm ^l fftm tuttu Mn^m^ ftct»
k^filhfeyndtH^p& OmUium riumm otaid^
' .• cc ■■'
f^0,, pm,ln ptttfti circulo F.sa-jr (g.
pfrce(L),ergoCC:£: FR,tcC:::^ YVRy qaJ*
tcrp*^ uf^i.dc raiionih|Uf^ 4gl^»^r ^t?P^ ^*^^
iic ^iipli, olitlncSituf ..«iwn>:"C ,s^ : VT* *VA i
h.e.Ctczz r^FRt r^vr. i^mh*c
cadftm eft celeficaa ^ quatp corpus^^moteiitHi^
formiter icceltnto per 4aipidiam radii, par*
tem ^cquiferet , gtfod joflcnclq t Sciniper Ja
ftotd uniFoVmitir "iccelcfiio S^ r'TT
tur -^ £3 l^rTJ icmttm A a a rrr.
i .-f , Por*
Porr» qai» i|Mriuni.((l«to iffwp<t»tqit»OBl.
forratter $tttAer»to dccurfiim eft fiihduplMB
illias , qnod mobtic eodem rempore pcrcorA
reret , fi M^tmHHtn' movertfur Telocitete iHi
iMeff-4 , quam liabec f^ ttmfut ifiul- ( $. loA
CinU. /r. ) ; 8c qau celerit» eft rado iaadi
ad tenpos, erit c =: ; £ft aRtem it«
T -
^VTT^ quod paulo fupramoniiij proinde
%WTT '
fa^ (bbftitutionefiorCs — . • • -■ ^ aFT*
Wnc Tss ,&rra— 5 qm^
ler fi ftibfticaetar ih c^aatiene prlndbe
/i . rcc cc
ts rrr; fict — j3 -2. is — ^j undfc
CCcs — - s3 «rjl. Denfque Ca r
y* 'S^* i^t' dtJcrittnJuhi eireuJum n«u r»-
^ltMtuTt ut iHt etntripH* fi^uatur ratiMfm i»»
Virfim Juplieatim MJisntiartm , fiJ fugieit ^mc
MM^M Z>Jf ffwitatij , iM»</0 j» i^M/» ^ #^«ii.
MM 4 iMire dj^mtHf | CQrpBs enimTn peri>
r ^
i)0 mm ifiilriuki %$x
pheri« cfreali moeutn m omnibtts MhUm fciji
EuiYdls «quaUtef a centrodiftat^ quAte nU
i) ad motucn imereft» utcunque diterni po^
HAtur ieit gravitatU in dtverfis diitanti)!'^
tnoda 0c fl^qualis in «qualibQs* £x eadem
ratione^ quod fdlictt mfu$ in cifiUy mituk
MH aJiciMiur uUa grsvitatis indquaHtatt ^ confi«
cies ^ fuiiicere quacncunque graYjfatis !#•
gem< ' '
|. 1 87. Si vis gTMAstit fiquatur rgtkHtm
inntrjm du^lieMm MfiMtitrum « ctmrt , truM
etltrtutet in diverfit cireulit couttntritis ( proin*
dfr & in «ilipjibus parum excentricis ) In
ratioai rteiproes Juplicata di^tntitfumf five C*
runt inverfe ut radices radiorunit Andytitt s
t t
Si r a — — , erit C « — — « i)#«f« St^nifa
t t
werit T: i> a rri A/i » — j — , cti^
/1/5 rr
CC te 1 t
fimiliter — t — • ss — : — ( cam Tss
R r RR rr
€t . ' ^ CC t
<-^) } proinde ^-^ 9 ■»—>. Quantitatet
H R Rt
«(|ualei per eandem qu«ntit«t«m R dividen*
R t t
doiobdnebU CCa '— a «— 1 Tam Ca — -•
^f4 SiSi»IL Gfm VtL
1
§, 188« rie^m ; Si C ss » mmr
Vkru iit rMi$m rtdfrtc» Ju^iaas di/tMtisrmm %
C*
liam ftnper in drcitlo V ss — >- ; cum er-
R
I
go in Fm£U hypothefi C s — — • confe-
fR
X I
qaemer CC ss -t-i erit Tsa «— » fi»
vires erunt inrerfe ut quadrata difiantiarimi*
s
ScboU KoCirtint Aftronomi : Planetaram ccleri*
tfttec efle inverte ut radices liiihntiironi , quidni igi*
eor refte intulerlnt eorum gravitttioncs in Soiem efb
ui ratione reciproca duplkata diHantiarum.
$0 I %$. Si gravitsf fequmur diHam rsiio^
mm I trunt quadtsts tifffporum foriodicQrum ta
1
ttAi difiantisrum. Dem. dato« quod T ^ ^ — j
RR
X R
^ fict s2 ( iemper cnim !n circulo
RR TT
S R
V^ a fjitfo. Cbr./X). Qua-i
TT TT
rc 2*^ w Ri j h, #♦ Ti : I» « Ritn
C^rotl
Ik nwHi tfi $trtuU% %$f
C&nlL tn ^€4dem hypotbtfi ttmp9f^ ptthdkajum
mi tMdicts quadruta trtplicatarum di/iMtitiarum* ; naia
quia TTt tt a RRR; t rrr^ latnnque extrahendo
fftdiccm qaadracam fict Tx t 22; t^RRRx t^rrt^
$. 190. Si futrint tjuadrata ttmporum u$'
^hi difiaHliarum , erunt vins ctnttalis in ration^
rcci^rocA duflicata dijlantiarum } ^cum cnin
/ R
V ^ :— ^ ( §• 1^0. CQroU. IX.) j fi fMdc
R 1
Rt RR
Siboh L QuoiiUm Pltnecs primftrii dfCi Solcffl^
4c fecundarii ctrcA primarios movemar in orbitis pro«
dcimc circuJaribus ; & quia quadrata temporum» pcrio»
dicorum (iint ex Kepfkri inventis ut cubt difianrta*
rum ) binc primo Nemonut collegit C tede Boskovi»
chio}^ urgeri prtmartos eum {icundarUs iii Soleoi »
iccundarios in primarios viribm decr^ceiitibm in ra»
tione retiproca dufUcata difiantiarUtJh
Scb^l IL Sed coi ufui tanta ifta tbeorematdAi li»
ries l^ Dicam : maximoi Singula oumprimis '^tti*.
Hent ad motum aftrorum » tnatenam ^bilofbpho iant.
digni(timini» His ^ atqiie pr^cipUe poftremis altquot^
qii2 reguU ada Keppleri audiunt» iunitttur omuis tneo»
ria j^firoHomid Seiptf)uianit. Eoruudem applicatio».
tiem vide Parn ll^ Sn&. 1. C 1» pag^ 30.^ & 31% Mi«
tabor I (t iine Voluptate legcCk
Schol tth Maffarum ratlonetn babcndam tf[a
inmotiS) dixialUsi hictamcn, ubi tbeoria prtfcni
f otiflime rclf lcit tttotttm iftrorutti | jtoorulto caruu-
1 t Aemi
$$6 SiOioIU (UfiUJtlU
dM 0011 HttxAni proprcrtt^ quiHl ¥ts gnVtttfrit fre*
jK>rtionau tiort fir iiMffii anraaU , (ed attrahensihM.
Qnod fi fii«chijianim opc viret eetltralcs txpcrif i cotw
tingct^ criam mcCkroiii ratio habcnda critf & oioiicii*
cc Gravefandh (cqnentia thcorcmata locam babcbunt I
I4 Sf iuorum corporitm if di/lauti^ a cetisre moHu^ %f
titnpor4 fcriodica aqUalia Jmt ^ vires cjentraks eruut tit
fnajfg, 11« Sl iempora perrodica^ (f majfr tsqUitiei
-fint^ vires feqttintur ratiouem difidntiarum, 111. Si
fojitis iifdem tempQribus feriodicu tum maffk , tum di»
fidntiee a Cemro ifueqUaies fint ^ vires eruut tn ratiofsi
ox iit compofitA. IV. Si in eadem Ijypoibefi mdjfg puM
in fatione reciproca iifiintiarum ^ eruut liires ^qUaleit
V. Si tum majft ^ tum difiantiee a ceuiro UtrinqUe isU
demfint ^ Vires ernnt in ratiofie teciproca dupiieata tem*
forlsm periedicotum^ VL Genetatim ififtt Ceniralei
aruttt in ratione compifita ex direSi mdffarum^ ac di*
fiafitiatum a cemro | & reciproca dstplitata tetuporUtti
firiodicQrum^
Pe mo(u iii aliis Se^ionibus
Conicis.
§» 1^14 Si mhile Hpt&jeSiUf t^ ctftttipi^
i4 ad fccum tendenti ellippfn defctiiit , ejus tii
HHtriptta variat Vgriitd dijlantii : irefcit in mimte^
dterejcit in fnajorei h« e* ubi corpus ab apfide
fuinnia de/cendit ad imam, cfefcit gravilas S
ubi ab apfide ima afcehdir ad (hmmam , de*
crefcir* Dimonjir, Sit area JSn ss DSd
(fig:<49. ); Quia tadius ve<Sor «qualibua
temporibui aeqaalcs area* verrit , & viciflim
C$«<790> tifcelTc cft €odem tefiipore dc<'
\
JD# mitu in fiShnihus 09nmt. % ff
(cribi drcusil4^> £cl>^; hlnc guo tempore
corpus in D foU vi projc<^iri impuiruin rc*
ceqcret d foco ^ quantiratc d n ^ Dp ^ co^^'
dcm reniporc in 4 foU vi projcftiK anrma*
tum rcccdcrct ^b eodcm toco S qiiantitato
191 # ;?: 4 f* Ircrum : quo tcmpore corpus
In D urgenrc (bla vi ccntrtpeta ad focum S
;icccdcrct quantitate D $ » codcm temporc
cc0ante vi projc<^iU io 4 acccdcret quanti*
tate 4 ^. Sunt itaque D t^ U 4 € fpatia ^
qu9 mobile fola vi ccntripcta impulfum de^
Kriberct eodem temporc, Atqiii D#,> Ae^
quia Dd > As $ ergo. Cumque vires (inc
ut fpatia eedcm tetnpore confcdiia» erit l^is
in D| h, c» in diftantia minore major ; in 4^
ieu in diftantia majorc minor^
Schcl, Bixi : Df> 4 c f ^ia t>4> /i ti
finge cnim D e < /1 c ^ aut =3 -A c ^ nunquam dc*
rcribetur arcus Dd^ maHcntt fodem iirc^iofic vjs prow
jedihf w ufri^^fi apfidc» ,..
' ■* *. -
§• 1 92. Jn quAcunqut St$iont Conica qus^
dratum ctUritatis tjl ut vis , ut finus anfftli , qu0
direiiio vis incUnatur ad tangtnttm , if ut radiuf
circuH oJcuUioris (dicitur autem hoc loco ciN
culus curvam ofculari ^ dum per tvh ciua
punAa infinite propinqua tranfit ) • Dtoit
Sint tria cujusvis curya^ pun<5ta fibi inBnitd
propinqua if, E,H^ ( J^t 50*)* P9^ qua^aga-
tur circuius ofculator H^A , cuftis cenrrum
in C^, &'cuius perimetro m Q^ & P occiir-
rant reft» <? H^ £ R Tum per duo curvi?
Z 3 • illioi
35S StSidll. C0futfIL
illius ponAt A ^ 8c'E docatar reStM AG%
item tx b agatur C /i perpendicolaris ad EPp
qox ipGim E P bifariam fecabic in R [ Pir
Gtom. ) m Denique ex eodem cencro C au-
catur ad' peripherijr ponAum E reda £ C
His pofitis conrinuo liqiiec : re&am A EG
infinite parum diftare a pofitione cangentis;
fltque acieo re(Sam CE haberi pofle ot per-
pendicularenv ad if £ G (ptrGnm.y; quare
angulus AEC zz REC ^ ECR ; cumqM
idem A E C :=: A ER 4* RE C ^ fiec:
AER Hh REC zz REC ^ ECR\ mnn^
que fubrrahendo angujum REC^ erit AE R
s ECR^ cujus ultimi finus cum fitf/l»
0tiam erit prioris, quem elficit dire^H vif
ium ungenu. Quodfi jam radius fumacur s
2 9 & unus anguli AER r: m ; fique reAa
C£ drcatur =: R^ na(cetur proportio fe-
quens : i; iti ss /{/i^tR^h. e«ficut Cff adfA;
quare fAz: mR^ ic EP^ cui atquiiralet in-
finite vicina G^sa a iii/l. Porro cdGH k
(7^=3 -£(? « ilGr f nam fi e punfto quo-
piam G ducantur du« fecanres G J^i^^C A^
crunr fegmenta GH ^ Sc G E exrra circulum
pofira inregris fecanrifaus reciproce propor-
tionalia ; proinde habebirur primum prd-
portio G H : E G z:^ A G t G J^^; tum
GH X G ^- EG H AG). Igirur pro
GH fiibftiruendo valorem ~— *— (§, iffo»
C2
CoroU. VUL ) , & pro G ^fiibftiruendo 2 w /J ;
ircm
D0 mtu in fiBiMibuf €mUU^ ^ii
item pro EG pdnendo^, & pro SO ( ^a»
dupla e(l ipGus E G) ponendo s 5 i obciDt«(
bitqr H 2 m JR s: 5 M 2 5«
Qiiantitates «guales utrinque multiplicando
per C^ » & dividendo per 2 St ^ fiec mRI^
P5 Ca. Q,E.D. '
ScM. I. Quia f» £ defignat red«m C S , ^quft
eft dimidiam chordx , gisam circulus o(cul«tW e di«
reftione vis abGrindit , perinde futric , fi dicat : ^a«
dratum vtl^citatis effi ut vhn , ^ ebordam , qmm cirm
fulm oftulator ex directiotit vif centripeut ibfiindit t
ittnt enim dupla^ ut fimpk. - .
CC
Scbol U. Qaia CC ^ V m R, trit V^ -— j
mK
len , v^ ttittrilif trit ut quadratum etltritatif dirttfe^
f^ rtciproce ut dimidia cborda j quam eircuiut ojiuiator
mhfiindit a dirt&iont vif ipfiut, Dimidis chordx (ub«
{titui poteft integra , cum ( ubi dt rationibm agitur ^
fimpla (int ut dupia, > v
CoroU. Theorema hoc admodum elegans eff ^
fertiliilimumque pulcherrimarum veritatum , quaruoi
•liquas fiibjicio t Imo s Cum in curvis onrynibus C ::;
(i>t7Q.CoroH.IK) crit CCsj ^-^; proind^
P Pf
^/*
mRF::^ (4.i. axiom.IK), ^mRVPf
PP
AA
r3 ^/^ , aot K =s ' ■ — • n, In(pc£ta figura
f6Q SOkll Qfmm
S, ^m obtianv btiie proporttonefn i ve rtd^ ^4
uin ingnU CZ« P» itt C L ad CPs fi^c < fi ndiM
yoiMtur;^ f, fious gngoU Cl« f ss n», diftantk C£r
9 Dp porprndieolnm CPs P » fict s : ms DsPp
P
mgf^mD^P^Am e ~. Qqo rtlor» (obfttriuo ia
D
PRV
Mnttlonc CC^mR F.crii CCa ~^| & CCO
O
CCD
B^PRyi mm •**-« s K Slmn idcm rilor (hb»
,. PR
ftiractHF in formal^ 4 ^:si mRVPP^ titt AA tsk
rPPRV .
m. ^i crgo AADjBi PPPRV, fitf a
D
AAD
PPPR '
4at9 quQvvi umppr9 d^fcriput , ^ fimpliH direSa
difi^miic 0 ceitfrw virium ^ mm rfcipr9C(^ mpliHU ptr*
fendicuU 9 cffi$r0 in xmgmHm demiffi , 9 rr(i^m«
fimplice radii cipcuH ofcul^trif. 111« M'm 0<culicit .
in r^tionc rcciproc« triplicata pcrpcndiculi c centro iit
ungcntcm demiiQ (ut docclnr in $im€um SiSimm
I
CfniMnim)^ (Irc H et --^ , Vtlorclioo i» PoRtvm
PPP -
.AADPPP
formuU fuWlituto H^t tV^ — '^»;gsi^AD. Cm
PPP
igirur in eadcm <{a<ic«inquc cqr?9 crc9 ^quaUbuB tcm»
. poribqs rlelcript« fcmpcp finr flpquelcii C JT. 179, ) 9
omif^o fcrrnino co'iftuini ^A^ Iwhcbltur T s» O,
b, c vif rejpitim cmmm c. c. itlipfiQi ffi dirf&f »1
dijiftfh
4l/kntin^ a mtr^^ Snp^C^op plaribus recitdndls,
gusp qai vol^t, BQshvhbinm a4c»t m Sufpktn, a4
fb'dof^$tayamm\ fcd Mathefim pi;obe callcac, opor*
' §. 193« 5S^ Jffiribatur fU4vis StHt^ Qanics^
virtum ctntro cxijhnu in foc9 , crit vis cmrdis if$
rsiiom rcciprocg duplicsts JifiMtiarum j Cc^X
V 9: — • Tkm. In cllipfi, &bvp<jrboU
perpendiculum o jm in ringineem demiA
fum e(l ad {emiaKcm cransverfum , fKut
pun<%i conraAus dtftantid a foco eft ftd per«
pendiculum § cmroxn cangentem demllTuiii
( fcr cUm Sc{f. Omi. ) ; quare fi perpendicu*»
]um e foco in tangentem demtfium dicaeur
w P, femiaxfs transverfus ss i ( eft enim
^ntitas conftans ) , diilantia pundi conta*
D
#uFafoco ss JO, fiet?;i=3 Dj "^j bie,
P
perpendiculum # mtro in tangentem de^
X>
mifibm ss — -t Cum vero radius circuli
P
ot&ttlaroris fit in ratione reciproca triplicatA
hu}as perpendiculi , erit R ^ ^'^ \ q«<>
Talore (ia formuU V 53*^ ) pro R /bb.
Z 5 . Ww*
c
r.
A^ DPi A* •
fiicuro fiet : F z^ — — — -* — . be»
D% P^ D» ^
ram omiflb termmo coaftanci A* , obciiiebi*
I
torr;:s . Q.E.D.
DD
CoraU, Etijoi in panboh ( in qnam dlipGsy ^
fiypeiiiok abcaor ^ obi axis cvadit infinims ) cft K =3
I)DD I
■ ■> ■ ; unare cdam tn parabola J^ ss — • Dieam
PPP DD
iaoicn panlo infcriof : ad ddcribcndain parabolam
omnino rcqoiri , ut ria ccntralit eanicm dirtSiwcm ^
& maguitudhtitn confiantem lcnrct.
%. 194« Cireuhu tftuUur JkJUndit s din»
flicm vit ctntriptu quadruplum $jus skitudink%
fer qitim eadvrt dtbtt corpus grmritau canfiant$
( ijusm babtt in cs difiantis ) ut se^mrat tsm tt^
hritatem » qua projicitndum tft ficundim datam
dirtSiionimf ut dtfiribat datam StBiamm Com^
cam ; b. e. chorda circuli ofcqlantis SeAio«i
nem Conicam , & trait/icnt fotum , in qua tft
ctntrum virium agtntium in ratione rtdproes du^
plicata difiantiarum , eft quadrupia d\&x alti»
tudinis. Dem. o(culetur circulus SeAionem
Conicam \n E ify prae» ) . Sit cenrrum
virium alicubi in ^ per quod tranfeat chor-
da B P. Sic denique dire^io projeAionis
E G. Pono mobile in E habere celeritacem»
quam acqiiireret cadendo per £ /« In da-*
ta
I
Di motu in fiSlfomhus CQfiMs^ 3^3
ta hyporhcfi corpns eodem remporc, qno
motum uni^ormiter accelerando decurrit E f^
motu acquabili conficeret 2 E i (§• 160, Cot\
Il^. )• Irerum eodem aliquo tcmpore» quo
corpus motu uniformiter acceicrato defcriblt
GH :=: E P^ di<aa cclcritare projedum de^
currit EG ; proinde Ei ^ Sc GH defignant
fpatia motu accelerato confe£i;a ; tum Tcro
^ Ei, Sc E G fpatia eadem celeritate a:qua^
biliter dcfcripta. Si autcm C =: ^, habctur
S: / :=: T : ^ ; quarc lincis 2 Ei ^ Sc E G
exhiberi pofiuht tcmpora. Jam confcran^
tur fpatia £ 1 , 8c G H , mocu uniformiter
accelerato defcripta , quas fiint uc quadrata
temporum ; erit propterca Ei; G H zz^
Ei* : E G^ ^ Multiplicentur tcrmini ratio-
nis primac perG^; ficit £i h G Qj GH
X Gj^z::^ Ei^ : EG^ . Ettvtro EG^
r:: GH m Gr^ ( fi enim ex eodem pundo
G ducacur altera (ecans » altera tangens , cft
pir Giom. tangcns mcdia proportionalis inter
totam fecantem G Jpf & ejus fegmencum
GH)jergo fimiliter 4£i> ss Ei M G^;
hinc fa<^a apqualia in proportioncm folven-
do, obtincbitur : G J^J % Ei ^^ 2 Ei t Ei^
Quonram autem 6 ^infinite vicina ponitur
xtAx EP , & arcus £ /f infinitefimus : fumi
potcft G bsi, E P; qubrum altcrum alteri
fubftitucndo fict E P: zEi ^ 2Ei : E U
Igitur EP M Ei :=: 4£i« ; & £P s: —
Ei
^ 4Si. Q.E.D. . Sfboh
5^4 S^^hJh CaputVIl
Scbol,l %\Ei « GO^G H ¥i QD =! 4-
Si^ ; £G^ ; fict alternando . £; « G^r^ Ef^
Si C//'k QQ: EG^ ^proindc6£G» =; GH
K O^, itidcm erit 4 5/^ =: £i x G^ J Wim
prpporno i^ft rationum irquftlitas,
. Scbel, II, Qud! hticnfque dipci , illuftrabuntnr («'
q^enti probietnare ; Dat^ quavis curv^ , ^ ceiifro vh
tium i^ in qMouif cHrya pun^o 4tterminare vim eetnri^^
fetam , ^ celeritarevi proje^ioniifr Solntio % Daro
(]qovi$ arau cu}iisvis curvs datur ope Geomi cireulijs,
qui Gurvaii) in dato pun£)to ofcuierur. D^toquQ ceni'
tro v(rtofn datuF chorda circulo oftulatore intercepta,
(cu chords^ ft dato purvae pun^o per focum trmfiem^
(k $d aiterum circuUris peripheriat pun^^um tennind»
19 ; b«c duc^tur primum \ poftw ccjcrira$ corporis in
CQ
quncttnqj curva rcvolut^ invenienda cft ( nam F;a — —
mK
^. 19»« Sehol, ILJ » Invenitur autem ope perpcndi*
culi in tangentcm duQi (§• I79*)i quod data corva
tibiquc datUP. Iftud ad vim centripetam^ ^d eeleri»
fdum projfQionis quod facit, dabit eam ( p9r (tnte di»
&$ ) quarta para cbord» ^c,. Arquc bsc gencralis cft
iblu?iO ad omncs curvas pertipgens» fiiirum fim
( {cPibit; Noftcr ) , quqnfi ufus fint pieorem^ta bae ge*
fier^fia^ qti(( ftd cajus particularet appUcatt^ plurima
filia pr<(hent 5? elegantijjtm^ i ^ fitiiijjima, Sic quo*
niam^ Uffi motus pt in circulo cum vi 4ire£f» ad cen^^
frum^ (^Hgidm vis cum t^mgcufe tvadip re^tis ^ i^xbern
4a , quam circuhs ofiulator (fbfiindit q dire^ione vis^ efl
ipjtHS eircuh diat/feter ( cuin per cjus centrum tranfirc
j^eb^at, 6^ quivis circulus ul>ique fui ipiivis ofcitlaror
fif ) \ facih ex tl>*oretnatii espofiris derivantur ea om^
Vfiii , ^n^ circti virfs mott$um circularium prodidif Hu'
^fnm , c«m|>ricn{s ^V* i^rohgi» ruo ojcillatorio,
Sciol.
— K-n
1>$ mdtu infiMi^nihus toniciu %6t^
ScbcL tlL Ad peculiafcs {blutiones qu6d «ftilief:^
clttilbeiitur es d pectiiiaribus curv«rum naturis. Si^
in ellipfi jacet pundluAi i inter S ^ & £ / sn paraboU
eongruit i cuitl S ) in byptrbota jacet S intcr i ^ 6i E
( f f^ Ge0i7/. ) 4 Sequifuf : Si ptojeBionu ctUrim
iAnta fit { qUamam carpvs i tbto projidionis ad ctntruM
\iirium tadend^ adqttirerit manenu fadim Vi eentripM^
dejhribindam ejfi parabaUm* Si ea celetitai minor fit^
allipfitfH Si deuiqUi majdr : byperbolam^ Sed ritn
Univirfi Catctilo difiniri apirofiw eft , quain ut ferri
tytdnei pojfint t tccito noitruiti Makd* £t Boskovi^
cifitts i non vacat , (cribit | in buJM generalis folutionif
idnfideratioui immorari diutitis , ix qua ad particutant
iajiu mtilt<t operoftor efi difceiifns. £go Veritati baie
dariffimc 5 quiH Tyronibtts propolieiidie tntiltutti itt->^
hsii I hodiequc inhitreo i fortc • • < < Safficiat lii«
tefea cogtiltio hiftmrica , cajbi reiiiit)i(centifl ad motum
afltdtum apprlfnc ncceftiria eft^ Pbilofofbtca ^ fed
Tyfotiibus peroblearc habetur in Dijferti Boskov. da '
ihotu corp» aitri in Citttf* immob* j itcm in Btcyi tbictis
Scbifffl di motu prajiSi
§i 195« Dum taffut eUipfim dimtiHi Jb
dpfiii funma defcandit , motuf ejus iJentidem ae^
(teletaiur x dumque ab ima afeendit , femper reiar^
datur^ Nim Ctmpet iti ellipn perpendicula
in tangentes demifTa decfe/cont pro rdtiona
imminutarum diitantUfom a foco }, proinde
cam C t # cs pt P {§i 179*) , m dercenfu
\ per orbitam ellipticim mocum accelerafi ne«^
N cefTe eft« Contrarium obtinet in afcenfti }
trgOi
CotoH* 1. Proitldc in carpotif Jifaft/U pit illipfitti
i)ii ptojiBilU , £^ cantrifita ccnfpirati dihit fub angu»
to aittto ( $. 11% ) i iu afanfu fub mtsul& abtufb
(iiid.HlI}^ - . Cmtt.
$6S Sc^iff 11 Oput m
Cor$U^ IL Kurruni c^rfus in tUipfi difiendtnt
mtttdit md ceutrum vitiUM f^^l^jC, } i iuiifcenju rtcf
dii ( ikd. Kll ) .
SihoL I. His omnlbus ex amaditn cognitis fa^
cllem hab«nt explicatum pba^nomem fequuitMi ^ ^*
l^Uiieta cirta Sokm ( aiu centrum aliquod noix long#
diltans a fliperficie So\\s "^tnovtmur iu orbilfus prpxi^
me ellipticis. Ratio cft : quod vi primum cewtri eti^
ferantur in Solcm ( aut ccntrum aliquod Solis {iiper*
ficiei vicinQm ) , pro ratione reciproca dupiicara dU
ftandarum. Tum quod mox a fai creatione projeQi
fuerint minore velocitate , quam fit ea, quam Pitne^
tc acquifiviiTent e loco proje£lionis cadendo ttlqu9
•d ccntrum virium manente eadem vi centrjpeta ( {m
%^^. ScboL IIL) . Alii dicunt t quia minori c^leri*
tate projedi fuerint , quam quae mobili in orbita cir*
cuiari retinendo fufficiaf. Dicunt idem. IL Pla*
neta moventur iu orbitis varit excentricis { dicam vero
Fartt II, jf.9. excentricitatem eflediftantiam centri el*
lipfeos a foco ) . ^. in caufla eft, quod varia etk*
titatt projiciantur , quantumvis (emper minore, quani
quc de(cribendo circulo fufiiciat ; itcm quod fub va*
ria dirtBione vis alterius ad alteram. Quo celeritae
projedionit major eft) aut quo minns anguias acu«
tU8 abludit a Tc6ko y hoc magis orbita elliptica acce»
dit ad eircularem. Qus autem orbit^ magis ad cir»
cuiarem accedunt , earundem tnajer effe debet axit
tonjugattu , ac propterea miuor exceutricrtns. Nam
cum in omni ellipfi qudfcvis dns re^ar cx focis ad
idem aliquod perimetri pundam da£kx adirqoent
•xem majorem C 1^^ ^fi proprittat tUipfeas ) debet
]>rofe£lo majori axi conjugato refpondere minor ex*
centricitas i minori major ; ut con(ideranti patet.
IIL Plaitetet tmvtntttr in arbitii varie Bd EclyptkMm in»
aiinatif» Ijt. ctiam iftud repetendum eft a varia com»
UnaMnc vii jrojcitiUs cam ceacrif cta» IV». PUutta
dtfcri^
Le HMu infiiHcnitus cowdu $67
ieferilmnt €re/is temporilus profortionnUf, ^« dcfcri*
bere debent; nam iftud in quavis cuiva fieh dt;b«fi:e^
doeui ^* I79t CoroU.L
SchohlU Jam qn^fita aliqtiot expcdlam, qnae
11(111 erunt inmotu iiftrorum^ Q. L Cur Flamta in
eUipJt cirea SoUm revoluti , confeHa periodo Ji/a y lion
fofdent inter fixm Inerere videntur ? Notflrunr enitn
Aftronomi : poft piurium annorum decurfus altidi*
jnum orbit« planetarix puntlum ( apheUum vocant )
non easdem inter ifixaa ha^rere » quas inter hsrebac
alias. VjL^ tribuendum iflud accidentarta caulTx ; fci^
licet 2 mutua Pianetarum omnium attradlio eorundem
tnotus leniibiliter perturbat ; hinc apheliorum progreC
lio. Q. II* QuomOdo penes Flanetas qmdrata tempo*^
Tum periodicorum fentper fnnt nt cubi diftantiarumi
i^. ad rigorem loquendo : func ut cubi diftatitiarum
duntaxat mediarum y in quibus aifefiiohet ellipfcot
conveniunt cum afFefiionibus circuli , qui defcribere*
tur media illa diftantia pro radio aflumpta. Quoniam
vero orbitac planetaric admodum parum excentricet
funt ( nam , KeilJio tefte , excentricitat t. c. orbitc
Telluris compleclitur fere 17. earum partium y qua.*
rnm icoo. compleftitur diftantia media) , fumi po«
teft : easdem eflfe afFediones orbitarum plaiietariarumy
qu9 funt circularium , ac proinde pojita lege attra^to»
nis agentff in ratione reciproca duplicata diftantiarum
cfle quadrata temporum periodicorum , ut cubos di»
Itantiarum, Q* IIL Cur Planeta ad diftantias na*
dias delatiy in quibus cffdem^funt afTc^^iones ellipfeof^
qu£ circuli , »0» circnlos defcribunt. I^. quia vit
tangentialis cum centripeta non confpirat fub augulo
redo , quod tamen circulo conficiendo neceftarium ef^
fc docui^. i^V Statucndum itaque : nonomnes ^ £ed
plerasque ellip(ium afFefiioncs in diftantiis medii/ eas*
dem efle , qux funt circuloium. Q. IV. Si confpi'
ra$io virium Jiib angulo nBo faciat ad defcriptionem
€irm
X
%6i mttuc^ptt
etciiU , fuU ifl , quc^-^eaMita ( hAtt^t fttteeiH t«
ilti(TititO| & itifimo (i/mitst elKdeieiS panao ^ h«e« in
ipfidibu» ^ Hon defcribtitMr circuh^ 1 1^4 quU ddlcit
Velocitai pfbje^tidnts reqdifiti id (Hrculumi Q. V^
5/ prb iiAtia qUaiUiiaie iiii mttipH^^f ittrHque pr4
iiaria CektitAti prdjc^ionu ifHitia ift 6thitatum cutveth
C§* l7$'Jl qiiom$d& in Utfaqui apfiii ^ ttbi dii/itfd
/jalfitUt tS vif UHtripiia^ £/ pt&fiQUif , iatUw ift or»
hita inftixio } tji. quii nttn trtOdi a ^ttiititdti %iifcett^
ttipita , &* ptojfdiotiit , (cd veto itiiin ab attgttkfttni
vatietati pefldet cojusvii CutVc iftfiexio ( ibid, )j qod*
rum ono defieieote compcnCitio fieH poteft per ilittd«
Q. Vl. Si PloHata in iliipfi tevohitut utgeatut Vl ceit»
ttipita agittti prO tat^ invi dtipiiC, difl.\ qUi fit , Ut
iiOH fuiindi iu CHtttitm fuUtn detabatur « Ci C« Luttd
in iirtam « rW/01// flanetd ptipiatii in Solitit , ficUn*
darii in ftios prtmattos ? Sane tuin 'i>U Cinttipita in
attiffinio otbitti tUiptictt pUitSo taiitte fit tjficacitatii , Hf
flanetam adcideti cigai ad focum ^ fieti iiiutiquam /v^
titit , Ut in imo femita fuee punBo tecedat a foCOy uii
pto qiiadtatd immiitttta diflantiei Mim ciHitipitom auge*
fi UiCtJfi ift. Qttatifa&a contittiniet acceJftQm ad fb^
mm delit fiikindi in foCitm delabi ^ mqui iUipfihi iti*
figtam difcribiti pMfl^ MxC eft rotetutis illi obie«
ftitio eosufti otntiiom ^ qoi t^avtotti pleCitis idm«
fintdr« t^* <{t| iioti ibfiOd^ eft itt iiifimo retHit*
illiptictf ptmdo matcima vis tntttipeta > it fimutfM»
feima efl Ptamt^ vetocitat , ic proinde iterttm ntaxi'
fha aii cmpofita i5c anttall ^ t^ tangiutiaii ; Ctfjoi di*
tidio tititum «t)ert 1 ot id eetitrom viriom retidit ^
fie potioi Plitietim ab eodem iVerrit^ Sed hititf »
bojorctoe iimilei objeAioties allii ad ntotum afttotunt
ibuttdi I & ipiii Bosliovitbii Vcrbis dilttam* InttHf
IWtf f rtiibidi ftifiiciiti
Pa-
De m6'tii gravium terteftrton»
%i X^ti Girdvii 4Uifi» pi^yiSd (k^^
ke I IC gi^ayiticis difedione id^crikmt ^0^^
toUm^ tujus Ufigtns tfi iffs fti^i^fris ditettt^
A B ( /%« 5 1.) ; DcMi Si graVe proiicUtttf
fectlndiim il B I 8c inret-ei ti gravitAtis ilf-i*
fearuf feeundam if R ^ ufgebituf gemiah
iribiis diterCe rationis ^ qaarMna altera mi«..
.^riMfi eil ^ mufkrdHr alcera ^ qiiare ibolHle
Tpia unifarmi projedrooe impiikimi fioj^uliir
rguilibuf cempufculii derertberet fpatia ik
qualiiifCi Ci&{ ^fel* incem gmvitate fpatit
In ferie numerorum impartum ) hinc utris*
que viribbriiflimiifdmene debec primo Mm*
J>u(lulo in f| altero in K$ q^* punda noa
acenc in eadem tt&^ ($4 ^g.) t fed in cuia
Va p4rJb^U€Mk Nam in mocu aniformittr §1(1^
ceterato fpatia funt ut qUadraca tempoi*tfm \
tempora aucem deiignantut Bneis AC^ A O-
( cUm in motU arquabili fp^cia fiht Ut tem»
pora)^ fiett AEt Afs AG^ i A Hi ai
£ti i 1X9 4 Siirit vero AS^ kAi ibt^lC^
Ik : £t^ tcPK femiotdinicje ^ proita^e qui^
Am% (emiordinacarum ftlnc Ib Utione ab^
ciflrarum « qu« eft prdprietas patabolii lli^
behiis AR pr# diamttro i «rgOA
^ I
I^ ^ iWKii/t Cf«i m* a
^^
SeM. L Similiur ^ pxtf oppofiit de(crftetiif
firtbolt y fi eorpiis 6bli<|afc^As^cMlar iecnncloiii du
ffodionem/f^. Nec modo fi oUi^^ (ed eciam, li
itmi^h. futSt direffio {viijeaiohti ( J%. 5 s* / P^
ffftboiam defoibi neceiTe eft. Coniicitor- iftud proDfl«
Ctone etdem i qoft paulo mox u(i {bmus. Immo: fi
CVpps noi^ qoiJem projici.i (cd alit vi (econdtim ro«
ttamhorizonttlem «briplpohanias, itt tamen, oriis*
teiet etitm ri {rtvktcit delcendar , iterum paraBoU
dt(ciibetor.«» hOtrvaUo uon admodum magHo j ^o<ro
cpin ixigtm^ fkUqmf sircuH ttrrefiru arcm f^ro re&m
hark&ontiii adfp^um baVeri podic , grave.qobdvis 'ff
h^ U0i iuntis alto de(bcndens ptrabolai^ 4^(^ ibit in
liypotbcfi tcrrae motj^. Sed tnim : dtSum faraboli*
^ik iiou ohfervamu$. Quid ita non ? Jfj^. in cauAt
€ft*/<]|hod tint cum terrt hOrizpntititer moVeamar
siiicli c^inmotai.. Sic neqoe (i qois ntvi celerrter pro*
pulfii ytdot moio eoMmoni movettor , tdvertit Itpi»
cltffi jCi (iumnitttO'mt& demifloa. cutvtffi dtilribortl
wiv^fUi w^ini ^ptOttor: in litmt conftitonu^
SchL IL Hxc corponioi joUiquf » tot boritoa>»
uttter projcQorum theorit noh obtinct^ ubi five t^riir
tiJiflinHa tAotom imptdit « (ive graviiaiif magnitudo ^
tot direSio non eadeiii pcr(ever&t« Ncmpe s ctirva ,
4jfuxn proj^£lilt de(cvfttt In tere , plurimnm recodh d
furaiola , if.acotdh adfirmam byferboU , ftmro ad
tfflihn quandam Mjjfmptotioam acctdtnte iu infiuitumi
i^ ufptom congfttuttii \ quod quidem accidit fotiffimum
in globis minuf potulorautibm | vel ubi cum ingenti ve*
locitate , y feupbili eUvatione fit pr^eSio. , ut gUbut
4d ingmem difianiiam abeat , ^ refiflentia dtu agat /
iUmt repflentia de motu ficundum direQionenr projeBio*
nit uecepto ptrpetuo aliquid detrabit. Itt Boskovichim*
Etdtm illt terii reiiftencit cfficit , ne fiuida c vtiii
crumpentia , tu^ tatut ex tngoats ctntliboi direAio*
ntiid borizoncem mdijutt profiUences » corvis ttome
ptrt-
B$ mfu gmvium urrifirikm fft
))ariDoIicfl$ acfcnbaiit; lea diu| r||X|f ad pflraboum if»
otdctuci^ -9^*^? rffAvitautn^ yero £^ AOQ^ ^^
qiicnrU : cum grdvitat tonvergat^ti^ Terra cmtrum^
^ dfcrjrfeat m r^iqti^ recipr.' d^tic. 4ilh»^4^f4i(H,
dibct dcJtrHi arcus hypifrhola ^, a^l . cUi^m JuUitipt^ /i^
cum in coffro Terra fto var^^^^^kcipqte prjif^$,fi[^
jeiiioHUf ^u^.tatnen^in nofiris frtpJeQi^itu^t-^ffM^ttf^
ferimur in fuper^Cfe TcrrKf^ PvP.^^^^ ¥^ <t^iK*'^t f9
fUipJirn inducat ^ qt^dt tanten oh impiOHem d^autiam iU
terius foci a vertke froxinto atteri foco ad pmrahoUu^
^cceJit quam proxime , ift fuam iUigfis iu mm^tifum
ilblongata defiuit tandem^
, ScboU III. Si arcui jil,K G (Q>tcndAtur ciiordf
i^G , dciignabir qa difiamiam'^ xcda cniniyriiQflr con»
ifiedit obje£lam fi^rieos tum fericndO| dicitnr dtfimf
tiafirnpticiter* Qliod fi ab objcclo ^u.fericQte, (n
fcricndo dcmittatur pcrpcndiculujn ad borixontcoi ^
iflud dicctur ahimJo jaaut, Ricda.autcm RO iuMfp
perpcndicuium, & fcricntia , aut feriendi locnffi in»
(ercepra , audit iorizontatu difiautia , qoc etiam a$n»
ptitudo ja&ut in horizontali dire£kioQe yojKa^i (bUr^
Porro expcricntia certum habemui : maximam aro*
plitudinem jaQus obtincri fub .diredionc 45^, fluc
paullo miiiore« Dirediones ali« atqualiter a 45^ dif
ftanrcs ( c. c. fub angulis 60^ i &)<><' , aut 70^ » A
so* &c. } ad eandcm ja^lus amplitudinem grave dc*
ferunt mancnte eadem vi imprefla , h. Ct mcniui^
pulveris pyrii , mancntibus eodcm formento , codca4
^uc globi pondcrc i hinc eft , quod idcm ja<^8 dof
plici dire^lionc ficri potcIL Hia prxvie conftitutis
fu
ProbL L Data vi imprejfa , ejm^ diriBiona
horizontali AB^^ altitudint AR {^ i;^. ped. )
determinare amptitudintm jaaus k G. Sotutio : Cntp
in parabola fint ab&iflk ut quadrata (emiordinatarum,
Aa & • fivc
5^4 SiSun. OfmVH
Scbol^h SiEi ^ GOtGH ^ QQ^ «
Ei* ; £G* ; fict alremaiido . £ i « G^; 4 ^#*
C GH^ K Q^s ^G» ; prouidc 6 £ G* =5 G/f
K GjQ, itidcin crit 4£/^ =: £f X Gjg i mm
proportto cft racionom jrqotlitas,
, &60/, li, Qu« hoenfqiie di^i , illii(lr>bQDt«r lii-
qoeoti problcmatc 1 D^ ^miw curv§^ ^ cctitro vu
TiUtn , sn qnavu cttrv^e punBo dttermmare vim teturim
f€t0tn I y cekriuuem profedio^ie, S§la$ie ; Daro
^Qoris area coiasvis CQrvc daror ope GeoM, dreoloSy
qai car\'am io dato pQoflo o(cQicrar, Datoqa^ cci!»
fro ririam dator cborda circalo oicolatore inrerccpta,
(eo chorda i dato carv^t pon5o per foctm pr^nfietis^
f/L 4d alterom circoNris peripheriss pondom tennin^
ti ; b«c doeaiur primom 1 poQct eelcntis corporis ia
CQ
qoiCQnq; CQnr* rcrolo^ inr cnicnda cft ( n«iii V^ — —
^ f 9»» Sehoh Ih) t Invcoitar «otem opt perpcndu
cQli in tangcntcm dodi (^< I790> ^Qoddata corvo
tibiqqc datop. Iftad «i vitn ce^itripetttm^ Ai eeleri*
fMtem projfBi^wf qaod ftci^ dabit eam ( pfr mtte dl-
&$ ) qatrtt ptrt chorddr 9sc, Atqoc bsc genmlis cft
jblQfio td omnct corvts perripgens. Mirvm fm»
( fcribir Noftcr ) , ^9nn ufus fint tbeoremta b^e ge*
fier^fiOf qn^ ad cajus particularet appUcatn plurima
nlia prifffent £? eleganfijjim^ , ^ utihjjitfja, Sic qtto^
niam^ Ubi ftfofuf fif in circulo cum vi direBa §d ceti^
frum^ dHfiilm vis ctmp f^geffte tvadif rtBus ^ ^.^borw^
4a , quarrf circuhs ojitflator ^tfcindit tf direBione vis^ efi
fp/ufs eirctiii diavfeter (cvimpfr cjus eefftntm tranfirc
^<:N^?f fi^.qulvis cirpuhis ubique fux ipHgs otciilator
(Jf ) ^ faci/e fx f/Morei/tatie e^ipofitis derivatftur fa em^
ifh I ^!9<f WC0 yirff tncfffunt crrcularium prodidit HH'
gfum f (?«m primis //* borfibgi^ fup ojcillaforio.
N
Di fmtu in fi^i^nihus tcniciu %6^
ScbcU ilL Ad p«CQliam rolQtiones qQOd «ftiliet»
e3ct)ll>etitar ec fi pectiUaribQS cQrvaruiti naturis. ^vt
in cUipfi jacet pQndlnm i inter S ^ & £ / in faraboU
eongrQtt i CQfH S^ in iypiriota jacet .Sinter i ^ Qc E
( pef Ge&tn, ) * Seqaittif : Si ptojeSionu telerittis
ianta fit ) qUamatn carpus § tbto projeifiotiis ad auiruM
Uirium Cadeudo aCqiurerii nimi€nt$^~4udem lii Cemripeia^
defiribendam ejji parah^lam* Si ea celetitai mincr fit^
4tUipfim Si deHique majdr : bypetMam. Sed rtm
Univirfi tatculo difnirt opirofius eft ^ qiiom ut fetti
iytcnei po0nt i tecito noltraiti Makd* £t Boskovi^
ibiui i n&u vaiat , (cribtt ^ in Itujus genetalisfolUtionis
iCttfidetatiofii immorari dttnitis ^ ix qua ad partieutani
iajits multc operofiir eft dijieitfus* £go Veritati haie
«lariffimt ^ qaii Tyronibus propolietidlb tntiltutti it^
hsfi i hodiequc inhirreo i forte • * « « SaffiCiat lif-*
tetti cogtlitio bifltica , cttiui rertiinifcentifl Ad mitum
afltctum apprhne n^eArii e(l< Pbilofofbtca ^ Ctd
T yfotiibQS perobfenri habetur in t^ijfhrt* Boskov, de '
fmu cqrpt aiin in anti^*. imtnobt i itt in in Stivi tbiitis
Scbifffl di motu fryiSi
$4 19$« tum \t9fput iUipJtm d$cuff$Hi A
ipfidi funm4 difciftdit | motuf cjus idintidcm dc*
iilitatuf X dumqui ah iftta afccndit ^ fcmpir rnaf^
datur. Nim Ctmptt M ellipfi pefpendicula
iti tatigentes dettiiflj^ decreicottt prd ntione
iitittiinutarum didAtitierom a fbco }, proinde
com Ct i a pt P {§4 179«) » ^^ dercenfu
per orbitam elliptictm motum ^ceelerari ne«"
cefTe eft< Contririum obtinet in «fcefifi) }
Cotott, 1. Proiii Je in icfpotii Jifanjit pif iUip/nn
i>k ptojiBilii ^ If tmmfiU cmj^irdti dihii fub MUgu*
U MUia ( i^ tiJiJ i iu afunfu M mgulc abtujh
(ibid^Hah^^ - \ Circtt.
yr ■
motti «auabili , fed celeritatQ finalf percur*
liPiV=5 ^tl^^ 3Ift^ 'Porro cuin ih motu «•
2"uaDiii , pofita celeritatifip lequalitate , jfpatia
DC uc tcmpora » defignabuntur (empei^ per
AM^tlAC^ quibus ceniporibus mobiie m^»
ftt accelerato decurrtt A L^ (ff C f. Ciim-
aue in piotii ^untfarinirer jujcel^r^tp jQ^atia
ptif in. ratfbine ^diipllcat^ tebbb^um , 6ct
21 L(CI :=; Jkf; JC^ . £ft vero ^x
tjtpotb.4li AHs?.4^li Aifi aq^M-oind^
4> M^ ^ 41^ M 4. if 9 qiiMp:.Yiilorem \n
priori proportiote fQbftituendo ^ ficc : 4 JLs
ettai 4L H ANi AC% i tlACt ^At
rt €1 m AL H ^z; ( namfaiStiup medio*
nnnarcO. Tum^uerlnque dividehdo pet?
^I,tfabebitur^Ca =: C/ >* AN. Deni-
^ue fiiiaa arqualiiioltpndo in proporijonanii
tntANi AC :=: AC: Cl. Q.£*D.
r.l. .,* • ■ ,:••.;.. ,r '^
$^l,-l Thedremti hutc^ imiiiim^ tiifte»nm«
fom % Dofmnico Cafpno invcnturn , cujus hodic frc
f]*?'^:^^'^^*'^ ^^ iS^^^n^is pilis ignivpmis , . vulgo
^i»», qiiw' prinuirjedfrc'traditu| Coms a Mms^
pmA mmituf Semi - ^rcMfo ' Torriet^m , ^auf ' eitittw
^ I < .
&ioi: IL ,Mc^ac9Wc iiucUig^nt omnes cfle^C
^ ff/^^^^^rdmatj^ , :<^ .C7 =3 4 E.i^kfciffti. Qutv
re /f-Veft paramctcr diametn -^^Rj^nam qu*vis ter-
s«« ft^iknaiif sd ai/d/am qaamctinquc , &r r^.
Li metu infd^onihus contch^ $67
iejirihum Mreat tempariha pn^porthnnUs, iy. deferf*
bere debcnc j nam iftndi in quavis curva ficii dcbcic^
docni §• I79t CoroU.L
SehohlU Jflm qnsfitft allqtiot cxpcdtam^ qiic
uGii erunt in mctu a/lrorem, Q. i. Otr Fiamtte in
tlUpJi eirea Sokm revoluti , coiifeiU periodo Ji/a , 7iofi
eafdem inter fixm Inerere videntur ? Kotflrunr cnim
Aftronomi : poft plurium annornm decurfus altidi*
jnnm orbit« planetarix pnndum ( aphelium vocanc)
non casdem inter ifixas hdtrerc » quas inter hsrebac
alias. l^, tribucndum iftud acciVi^/rtfrftf cauflie; (ci«
licct 2 mntua Planetamm omnium attradio eorundem
motus £en(ibtliter pcrturbat \ hinc apbciiorum progreC
fio« Q. II* Quom^do peties Flonetas fuadrata tempo»<
rum periodkorum femper Jhnt nt cubi difiautiarupu
9« ad rigorem loqucndo : funt ut cubi diftaptiarum
.duntaxat mediarum , in qoibus affefiiohes ellipfcot
conveniunt cum afFc^ionibus circnli , qui defoiberc*
tar media illa dilhntia pro radio aflunipta. Qooniaoi
vcro orbitc planetaric admodum parum exeentricet
funt ( nam , Keillio teftc , cxcentricitas t. c. orbitc
Telluris complcclitur fere 17. earum parttum » qu«»
rnm t ooo* complcditur diftahtia media ) , (iimi po*
teft : casdem cfiie afFefiioncs orbitarum pUnetariarumy
qu9 font circularium , ae proinde pojita lege attra^io»
nis agentk in ratione reciproca duplicata diftantiarum
eflc qoadrata tcmporum periodtcorum , iit cubos di»
ilanciarnm, Q# II!. Cur Plaueta ad diftaneias me*\
dias deiatij in qnibus crdera^funt afTcdkioncs cUipfeoffy
qoae circuli , non circnlos defcribunt. ^ quia vic
tangentialis cum centripcta non confptrat fub anguio
. reilo , qnod tamcn circulo coniiciendo neccflariuin e&
Cg docoi^. iS^* S^atuendom itaquc : nonomnes ^ tkd
fierasque cllipflum affefiioncs in difiantiis mediit cas*
dcm cflc ) qu« funt circuloi um. Q. IV. Si ccnjpi*
raM virium Jut angula reSa faeiat ad defer^tiotum
tirettH t fUid ifi \ jucitfa-Uiha ( hibetflr itiMll i«
itttflioid^ & ihAmo ttmltx elKjoeleie pttiiao ^ h«e« in
ipfidlbui ^ «loii dtfcribitut cirMt$ 1 ^i quii ddicil
Velocieai prbjeAlonls rcqailiti id drculutni Q. V«
i< prd iiAtia fUaUiiiafe 4ii €entripH£^^ itttHque pr4
i^aria tclftitOii pr&jt3ionii itaria ifi ^flntairum cutitido
C§* 17$'J\ quomdo in Utfaqm apfiit ^ ubi diurfd
i>abetut V Vif iiHtHpita « &* prdfe&iUt , iadem ifi «r«
hitdt infledciQ } ^. quii ntnt md§ a qUOniiidti %iii cifh
ttipet(f , tf profiSUoiiir i Cti veto iHifti ab atigtilotum
vatietati peftdet cujusvii eutvc ittilexio ( ibid. ) j qao*
rtlm Hno defidetite compcnfiitio fielri potcft per alittd«
Q. VI. Si PlatUfta in illipfi tevotutui utgeatut Vt cctf
ttipeta agHtti pra tat*, inv* dupiii, dift.\ qUi fit ^ Ut
iiM Jubindi iu dnttUfn fuum detabatur \ e< c« Lutia
•iu tirtam 1 rilit^i Plauetii ptimatii in SolitH ^ JecUn-
darii in ftidt pttmatiot } Sane ium t>U tinttipita in
altijfttiio otbiitt iUiptiCd pUuSo tmitte fit efficacitatit ^ Uf
flanetam aecedeti cigat ad focum ^ fitti iieutiquatH pi*
titii i ut in imo femitee fu^ punQo tecedat a fbiOy uhi
pto quadtata itttmtm$ts diftaittiei %fim cinttipitam auge*
ti neteffi ifl. Quatifa&a tantininiit accejjione ad fb'.
aum debit fuiiftdi in fotum defabi f nequi eUipfim itu
agtam difiribiti pMft* M«e eft (btenilis flli obie«
Attlo eostim otnttltim ^ qot tfnptini pkdds idver*
fintdf« 9< <fti noti ibntio I eft in inflino (etnft*
«llipticir ptindo mattima vk ttntripita > it fimuttna*
itima ift iNanitet Vitocitm i iC pfolfide kerttiti tnaxiM
ma ak tmpofita i» tenttall ^ ts iaugtutiati ; cnjtii S*
fiOid tintoin it>cft ^ tit id eentrtim virttini rendit «
frt potioi Ptifletim ib eodem ivertin Std hiotf ^
bojtir^ue fimilei ob)eftloties alliS ad ntoium afttitmt
iboiidi , & ipiii BoskivitM iftrbii diltiim« Jmttf^
tmi f mkibidii fttfficiil*
Pa-
Dis m^hl gravilim teyr^rian»
f» !^Ci ^yaifii 0^ia plriygiid (h^U^
fee ^ ic gratitAtii dire^ione id^ciilmm p^0^
Mmh^ tujmt umgtnt ift iffo ff^tfiHftHif ditctH^
M B ( /%« 5 !•) « Dff^i Si gra¥e projtci«ttir
fecUndiim if B I 8e interei ti gravimis ilf-»*
fearur feeunduitt A R ^ ufgebitui' g«intqh
iribiis diverCK rationis « qaafi^qa ahere Mf«w
.^iftc/ e(l ^ tuefkrdHi elcera; ^ qiUTe ttiobSU;
'{ple anifarini projediooe inipiikiMft fioj^uliir
it^aeiibas fempuicajil deftrtberee fpetie W*
qualid ^C| (?»$dMe Mceifigniviteie^adi^
it% ferie fiumerorum impariuro) liipe utris*
Qtie viribbriflimi^ftimeue debet primo Mm-
fiu(l:ulo iii f I alt^ro \n K$ qusi? puiida ticMl
lacenc in eadem ftJ^ ($4 98.) » Ted in eur*
Ve psr^MkSk N^m in moiiiaiiiformiter a«i^
eelerete Q>atia funt ut qitednita tempo^tMi |'
tem^ote eutem diiignantiir Bnef s AG^ A P'
( cum in motti «qitetMli fpatia fiht ut ttm»
\on)i fiett AEi iff ^ dC^i A Di m
ti i Mfy « Surit Vero AS^ 6cAi ibGAC^
^^ : Mt^ icfK remiotdiii4tde'^ ptoiiidb i)u*'
drau {emiordifiatarum ftlnt iti titiorte ab^
ciflarum « qu« eft proprielas |N^t»olai ll**
behiis dR p» diametro 1 iTM
^jff^ ^ StamJU Ofm PI& •<&
N
SchL L SimiUcer ^ psxf opfK»fitt defcrftcrar
fiiibolt , fi corp^ obliqafc^A^itfiar iecmidaai di-
fftfiionem^^^. Nce modo fi ^ilifua^ (jsd etUfn^» #
4lprN#iMMvAlStdireffiofrt}c£Ko^^^ m^
ttboiam deftribi necefle eft. Coniiciror iftnd proDO*
done etdem ^ qae paaio mox ufi fiimaf. Immo : 6
€|[^piii 0<^ qnidem projid.i (ed alia vt (ecnndwi ro*
4Jftmhorizoatalem ibripipohafnas, ita ramen, tiria*
teiii ectim ft {rivfcifif delcendat, iteram paraSoft
diftiibetnr 4u hterviUlo uou Mdmodum magk» j ^iure
cpAi iscigtm'.^^^fif sircuU urrtfirii arcm pco re€ttf
lioriiontiii ddjp^pm baVeri poflit, gravcqabdvis *€
lcifi U9U lumif alto defcendens perabolai^ ^e^f^ibit in
fcypothefi terra^ moCji;. Sed enim : JuMunr faraboli-'
iiM iiou oifervamm* J^id ita uon ? jA. in caaflt
€(l*/<]|bod tini eum terrt horizootititer moVcamar
iitHli oMimiilii.. Sicneqae li qais nifi celerrter pro«
falfiiircaoomoitt etfMnniai iiioveitQr , idyertir lip«»
im^ jC^ fiMnmkKcttDifi demiflhoi. eanriia d^ftruMrei
«tf ry W wyn># 6>tftetor; m ligoti ooptetnttti^ «
Scbol iL UxQ corpdtnfi /Mif^ » <ttt lorit&Ofi
utiter projeOorum theorii non obtinet^ u&i five i^riif
t^J^niia tAotnm impidit » five gravH^magnitudo ^
gmt dire8i$ non eadeib pcr(iirerat Nempe : cnrva ,
4fnm prol^dile defciPiMt ii> tere , plurimnm tetidit d
ftur§b$k y if. Mcmd^ ad fhrmam Irfpertolse ,* «mtv ui
f^mn quandam e^fmputkam aeeedeme i» iufnntmei
0tiH tdipiam cmg/ruani \ fuod quidam amdit poeiffimmm
in gtohi minm pofiJiramHmf » vel uii eum ingenti ve*
nk aeeepta perpetne aiifutd detrabit* lea Botkovhbhtt'
£cdcm tlli cetfii rcfiftencii efficir , ne fiaida e vafii
cmmpentia ^ iaV cMiB t% ingnftii cinilibai direfttet*
nciid horizdiutm iiQcli^i profilientet, corvas atome
. . / ptra-
f
i
B# «i^lif grmAum urrtfirikm ift
^artDoIicas dclcribfliit ; (ed diif r|Xtf ad pirtboltiii if»
ccdciucs* Cuca ^avitaum^ ycro Itdem MQyf[ ^^
qiienria : cum grdvitoi eonvergat ^a^ Tnra cnurum^
4yrffiat m r^ifit^e .recipn, dfflic. Sft^Mnfh(Ji§fki^
ket deJcrHi arcui lyfirbgla ^/jf^LcUijijm bab^^
iurn in cciffro Tcrra fro var^q^^^kcit^t^ j^4«M^.|Nrfr
}i(lioHff', qiut.tameH^m n<^ris fr:PJtSiotiibm,r,$HM,n^
jfcrimur infiiper^cjc Tcrr^i^ P^i^P.^^ *<^ ¥^ iHHff^^u tj
tUiffini induca$^qt{d tamefi oh ifftviaHcm d^autUm «4
terius foci a vcrtice froxifm atteri /oco ad pmraMmi^
^cceJit qffam proxime , if^ fum aUiffis iu immfHpim
^blongata dejmit tandem^ ...
^ . ScboU IIL $i arcui jHKG (igibtcndatisr chord«
/f G , dcfignabir pa dijfaimiam^p reda* uAm,^m con»
ticSxt ob)c4iam Kricos Cam fcricndO| dicitiir d^fimh
tiaJ^mUciur, Qpod fi ab objcfl^ (cu. fcricatc , fia
fcricndo dcmitta^or pcj^cndicoliMn td ber|Mnsc«i >
ifttid dicetur altitudo jaam^ JK|;ft4, tutcfn RCt uicc^
^crpcndicalum, & fcricmis / aot fcricndl loeipm in«
(erccpra ; audit iorizo$tiatff dijlautia , qak ctiam mn»
pitndo jaSut in horiawnttU dircdionc yo^^i iolft^
Porro cxpericntit certum habcmua : mtximtm tm*
l^iitudiocm jtdos obtincri fub ^iftfiionc 45^ , coc
paullo minorc, Dlrcdioncs $iim cqQtlitcr t 4$^ 4|r
fttntcs ( c. c. fub tngulis 6q^ , & )o<' , tut 70^ 1 tk
}\o^ &c. ) ad candcin jaSus tmplitudincm grtvc dcr
crunt manentc cadcm vi imprcflt , h. ci mcnlttM
pulvcris pyrii , mancntibas codcm lormcnto , codci^
ijuc globi pondcrc f hioc cft , qood idcm jtdot doir
plici dirc£lionc ficri potcft. His praevie cooftitotit
tit
ProbK U Data vi irttprejfa , ojm^ dk^Si^m
iorizontali jtB^^ alsitudim ^ R { zi n5*.i^^ }
determinare ampUtudinini jaQm ti 0. Soluria : Cnip
in ptrtbolt fint tb(ciflk ut qutdrttt (cmiordintttrum»
At ft • ' fiv€
J
L
§. aoOk In utroqiie pcnduto tlterfiar Ug
U hini^ ,^Qc ilHnc prQC^ruenes ( qu^ Bonf^
fi filufn .e/Uco fup , dimexe «tur » &^ pondu»
laprui 6m relinquatur ) aodiuite. ^^ettDwi »
$at vibr^nhnii p quae <y2i^M«iur i!iiht > fi ebdem
tempore a^folvantuK^, rel hMtfyJloctrbfht , fi
breviifimo ; iftud' enim Latinum (bhant to^
ces Grxc». In pendulocompofiro ji^u^ Tir^
gx pundum » in 9U0 fu^latu c?ter||i ^PAn*
2eribii> locandum. edM grave upicom » uc
iobritteatiir ' ^i/ff^am fimfltx tampQfit^ ijitin^
mim I Tocamtts anmm a/iilUtipm^
' Cirotl. bmne pendolum compbfirQm re^aci pol
toft td iimplex; quocirca '^u^e in ftndnh JHniftiti^ €$•
4tm in comfojlfo hcum babtata , t/i mcejji.
ScbpL L 'Qnodcanque pendulum of^illet , parct
Hfud^inoveri vi g^aviiattf rej^thiv^t \ riani vi gravi^
Sati^ abjbltit* movendulh ^eflct liAea ^d horizomem
perpendicoiari. Idem efto judicium dc o(cillitioni^
bus tton jaai ope fili , auc virgc , fed iu curvo eanali .
facrisy 10.9PO cx parrc opppfita.poft imum fvnctam
babaanir ctifVi pror(ul'tfquUi)/ac^miHsfriorit &
Cmiliter pofira. Quare ifiis appUcari potcrttQt} qos ad
ftudHltrttm : aftillationct d|c«m« ^ ^
ScboL It Qusvts curva confiderari poteft rtn-
quam compofita cx infinitis ltneoli«'rectis, infinite
parvis , quae exhibeam Ipngitndines planorum tnfinitc
pirvonmi (/l^ 59) « Hinccflti quod , cum de pla«
Hts indimtit agerm f/. 143. ^fiqq^t hqic locb rc
Anrnvi , qi^t ^i J^atia , ' ctltritattt ^ BT ttfitpara dt-
Jttnfiatm pcnrttticnt. Hcc iblicitc notanda b^cvitcr
comigtttbo. Oibiib prope tbcoiSa pcndulorum hidc
• • ^ nipc.-
th.mtu grmimB Urr$ptwm% 379
Probl III. Data vi infpr^§ , V mffUmdim >•
flm i^urmimri akimdiftm. ||t, Itenim «* ngciim
Mrtbolc habetor ^£< ^X » fl* ; R<H»,«ni
tede ^ X » — I' , - f . Numcric» ^ |t s).
' ' ^ '^rqbi. iy* ,P^<« ahimiiim , Sf M^ifKMf^^ jMi
£Fitf dmrmiHAri quantiUitm vk frpcliiUf , fto rinV
«im jd^a/fi (tibu ,vi projeQtODis «rdnfid cndll )[ id mi
ntm terfifm: Sohti: Coin mobtieHapft Kbcro Um
tTft l^ confictot 'pedct t S i ^«pcrictiMr l^tttmi «odcfll
teiDporc iMtu ( DHilbnni» pfoieai^mt 4ccttrrl^ti4iiii|
(roindc -^CJ»^ ■■■' '. i A; -^ C » $^ ; ■< f>"n^
lii namerif pribjfibo» -rfC «« ^i.^— . tSi ^'
Qncre mobile impellttar ttnta vi imprcflk , oncnt^
ftlt fiogtdis bio^tciii finmdif ometirctAr iol ^PedcN
'■- I. 197/ lliedr!» ahWotfie BiUimrc« ii«
^bec : H',^ j^rjum pnJutmmr Cfig.$t*\^ *fi
fimsm A H fiUilrufU if/mt AL) Cv« «jat
altitadinis , m qo» delabem grave* 4MqtUMK'
ret tamaai projeaionis velocitatein ,. qiianta
grive proieaam ferretar per ^C» fi ^jP***
Vitatis non tthp6diretur ) | )Sif A N .* A-C^^
ACx Cl pm* qao tempgie corjs.quqpta
«ccelerato percur^erec^^ii"^!., eoaem eeniporc
A a 3 • m,ot^
Ul
■W*o »5i»Wli , fed celeritare finalt percar>
*'^?.^» dupl?»» de if l. ( §. Itfo. Onilf
aabilf , poGta celeriratm|i leqoalitate , {piitia
nc at tempora ,_ defighabuntar teicpjBiM per
A Mf 8cJC, qaibiu tent||oribu» mobile me-
tn accelerato decarrir J L, Cf C h Cum-
O^e in (nota jiniforipiter ai;cel^at9 (patia
mt in, rat!b|ne '^upllcar^ tetnb^fum , 6et
I t « C/ s ^itf^ : 4I C> . £ft vero «x
^f^^ Al, M ^i^, qMiflp;X«iorem in
JN-iori pMpertioteorebditttefido ^ £«c : ^ Lt
^'a ^i- H ANtlACt fieACM M.ifit
* ^i n-AL M ^/7 (namfaaammedio-
rom ftc. ) . Tum •'utrlngue difidehdd p^ef
Jl.Wabebitar^Ca =- CI h AN. Deni-
9ue fiida «qualiiiblifn4o in- propor«on»n>j
tmANi AC^ AC: Ch Q.£,D.
- -Wi>ArX ThMrcaMti bai^ iiaiiimi iliftnHnatM
tnm ■ Dotmnieo Caffino inventam , cujas hodie fre-
A« ih GeiJria arlitAi ffnehendonk A \kV81 Noti-
FMlcfc «nitar A'i»«-«fr<^<»it&/-r«i«ii;» Auffeiwell.
^-If» *;?'*/*"''* ' -l^ ^' = ^iJ.n^rcifli. Qu«.,
r« /WeftpSramrter «liJ.netn ^R^Mm(iu*vi$ «r.
T*. f^.r*"^.'^ «if^JpuM ^aa<n<ffcnque , ST m-
' ' " : ' ■«■■■'■ ' ' --1 '4 ' ^n. •
•'.'n j. 4.
^ 4 ■
^ctcret Ofcofii«cr« Utm r(tS$m «ppdlabinV; ^ HodtQ
Cn9ll. I^ Qyth jtC diRgntitl\ntm &ite8ti6ini^
foxia quiin c. c globtti vi'(bta pr«|edfli imptiifti «B^
m) C I' vero iinetm li^fiif' rei^akt. (Iijic ^n!AL
^anmafo \d«fl«ait globut t linea direfllonfi ) ; ml»
Hifeftum eft r menfitr^^m frtijtSioftk ;HiiixaM tlriffA^
mk cert« raf ione definitain , ^ lifuam kffk nj^
t(^'ir## C9ntin»€ fr^or^onahs. - ^» «'
• f I"»
k C^roU. IL ' Ut gi^ire «re«m' parabol?ciiitt jfii
hnt , dcb«r celciritai projeftibniy ciTc tanta , quan^i
•orpua icqiiireret libere dtcfcendenclo p^r qt(a^A
partcm pirametrt pertincnttirai ^m dBiniectufir^ 'wA
iTinfit per punfium projcttiMi^ -' '*
.*r «•
Orpff. Jlf . hftncnfe: eadiem TdoCtfitt pro}eCK(|^
nis maDct^Zf conftahi; crgo-Sc (^Npafametcr mA
nct conftani. Quare utcunquc mutctor drrcffo pr^
je&ionii , eadem rainen parameter qmnibui pariboUf
€adm7$ vikcltato dtjcrifti^ commimii crit.; * #
* Cora. IV. DiMntti fb^i a vcrttec aJiOQitttr qtiaiS
tft parti parametri (ftrA&tlftf.) ; cr^o v cx A punl
Clo projeftion^ radio i^L^cferibiftlf circulor, (^ntf
pcr foeui quiromni piMbolirum (tad<m fri^eSidfUi
etltritate dejcriptartsm criC in peiriphertc dt8i circoIi,7
Sciifc Tlf. Probl. L Deurminirefnenfltratit pr^
jeSiofUt. Soitnio. Si ali^eBnm feritfis ^lf ferititdutli
fiit §n tadtmUneaboriaatitdUfi.t. \nAl^fig* 5^.), cxplo«^
(b femcl tofmcnto (blicitc notetur dtrcSiO pro)efiioi|i^
j4B\ fivc angului , qucm formit Imci direetio>iii cuni
hoi^zontilv'; tuin tneatdr exaSa Aicnfiira diftahti^,
^ly ad ipitxtt delatoi cft globtti. Expimfio ^ cri«
A^a 4 • gatttc
ponil 4^ jAoifii iLiilCm««gfilu ad ^, <k 1» ttenw
|«fi:«nc Ifttera KJ, fkAB. Hit cognitttfii^r propor*
fb.l iBi ; vrf^ i;l ¥< Jl I .^^ b, e. qii«r*mr rcrria
jwoporciomiis td diftas )gj; ^ ><£} liebir m tldi»
llfrirafii projedioois infnfiiftni AVi% 11« S» #f^
0mn^mim 4hiH^ ( «nt hQmiliore ) /(74^ confiim
jfim ikf e« c in 0 9 dnda pcr O linea $i Jborizoniem
fffjxeii4^q|br^ |l 0 / explorctur dtftftnfit A 0 > tiefi»
fUirof^Ot •Iter engolQf QAl( mm iUe «d Z rffioo
oft ) ; bil eogoitis invenitor AOI ^ proindcque &
S' *9 ](oiajpl«aieotaai %(} .dnm rcQos ., (ifr« ang;ohii
[OM^ Sioiiiitfr «i^oliti AB Q fiKiie ki^enieror»
m ob p^n^hfiJ^ J„ ^ Ai^^iVc dcbec^M engolo
^if M^ mljnoaific^ 6j$plor«fQ BAL Dstis teiw
lAi in ^lo ABO mgfiri^%' dnobqs, fk Uferf 4Q
ifmm fn Ttigommetriam definietur B 0, 4c ^ A
SrfOiO qo^retor ^i^.^prof^riiooeHs |d AO, dl AB\
^ dfiidirm proje^ioQis oien£iir« ( i« I9ff
Probl, II, D^ pf4^i9nit Mmfiars 4N^tf/
Jlh^itm /'O diHmiiuart funStfim piaui iBim ^ fl|
fN4 ,<<M^ j[/9i^ Ci^. 5 4* ♦S J» *A»*«o ^ q«<t«»«>r ? tie
f rQpartiQi^s «d ^N, ^ ^^ ; h«o invente def.
glftdaii, p!sni pnnduni M^'m qoo4 gk>bos inetdtc,
fC.fi omiiis &Q, pfragitui: I i^ A lo<;iii meehinc belli«
(^k^ $ ^ ^i i\, pknqni iQcie||d«m* Si hm w^w
idm/lie0 uott efi in eadem bvrizmtali mm pfan^ ftrie^^
^ } mg^ur primuin j^prfiffu^icphriier i$i HMeam Ae% •
Hji^iamiil^tn oifnfliFa pro]f4Nai|is«^>7; cum (iiper da«
!R proje^ipQis menTiuM ccMnti;uatur /^inm ](f»/i^kf ee
fgf , ut btUS ^^ C perpf iid.iciil&riter infijlUl f iano fff
rieodQ /^^, E)c Cre^jo WC de(0ribator ciFealos ^
^luf trenllbtt fior poii^im N i fangente m hibebir ro<
(Uai <ff^ ^ ^ Ijnfam 4ii4^onii he^leoue isi^efini^f^
,. fc' feceWl
k ^
I
2fff jMiii jpwtefff Hmprtvfm %7f
tfi D» Odncfpt voro iyCD dcrmtteatur in ptft
mm ftri«ndiim rtda l> M r^t^ic^Hs , & parallehi
incnfoFft pir oitOJonif. C/rr s r«^« D M d^tinier i%
l^ono fertend<» pondm My in qtto4 incidat globoti
ii^ Miifn eft 311« proportionalit «d /t N,\(St AD'^
£u9d tkmvifir^mkm fitftr^ftn Enimvoro dtt£b N2>
fthcbitttr ^inm JlND to A^^ ^DM ( mm oll
ikilf , Si jIN piralkltt , ^ft tngalut ADM rsi t%
Snto Ny^ D ; taqt angoltts D AM ^4 tfD; t^tn
Kbo ba|>eant ctmdcm iai menfafamj^ ftilicet din^j*
AiQm trcM DB4i proindt AN t J D ^ ADi
H M. Q. E. D, Jt hm mdctiiuf Mi/Hc€ ^ ni
»<irfnjii horitmsMli cum pknojfhitndo (fig 56 ) » con»
tiiicio mcnrttrt projodionii cri^tor perpendictttaritar
$d dfltuin planum, ^ bifaritm loeetnr i tvm c pondii'
ki(«etiontt ^crilMUttr circnitttt Ccfcra porag^n<h liC
£M IK Qttod angoiorom DAM, %ANO
#odem fit menfiirt ^ doeet 0§$mnriti , per t|utm an»
galni , qtti <It 10 p«ripheri« eirciili a tangente , dC
chordaf habef pro monfara dhnidittm ^rcui ab ea*
dem chorda (ttbtenfi i ergo m^nrara anguU DAM
•ft dimidiom areot DBA* |i. ettam angulos; (]tiem
in poripherta eircoK oomprehendttnt dim chprd^ , faa«
iMt pro menrttra dimidUim arcoa , cui ^utdeiii thini'
iofiftttot ; irernm ergo mtnfttra aMoU AND eft di»
nridiom aroot DBAi ei|Q D WAl =s ^NJP,
■
Prohl* lil, DlOM f9Hffe9idfaf meitfkra AN^ Ah
fifi»e fkm fmiBpJMfnd^ M^ iHirmiMrt Imeam 4i**
rtSiantf ADj vr/ A d. Solutia : qttS^ , n? prioit
iMnfiiM pri^eMdiilt , deftriptoqoe circalo , erigtto?
f dato pondo M t^M4 D paraiWa monftni pro« '
jeAioiiitt Iftn ?el cironlttm ueahit tn ponftil do^»
iMt D , 4c d, vel (fi feriendam fit m) tangif in mU
€• # I f^l d^ai^vt circttlom non coming«t» M fmiw
Aa 5; « 9m
I
^m^ D , r«t i , *i^.,qojbat circBlBt tpemri ' iitii 4
f iin<^in B , in qno^ tiqgitQr cir^^lqs » dneimar c«
^ loco machtnif UJUftics ^* re^ &i A-D ^ ^^ j€ d
ttvLtABi fi fenendofn & »), qn* ckbiuit dtfiiki»
rafail^ lifieaiD diredionis, Dm. Sic eaiin ienipcr
jnnfiirgcnc ^la fimiiia, proiiidfqii» mimfiirm.fr^^
l^om^ lum dirtBiaim^if Um^ Uffmr^^^m ermHk
trts Qttfudute propmiiimUf. Nam Into t /\toi>
jiHti o) ADA^, qopd Ctpf» .cyri^^i cft; cCg^
A^\AD:=i AD: DAf. Mdfiki £^lumAdM
^ 00 /^lo jt D M. ( mm anguM dAH ineiufimi
^ djmidiam trcoa^ii qjDodipTuin diinidiiim irciU
A14 ctiam.mcnfiira eft anguU ADd '^ tom «ngolM
AMD eommonis ell otriqoc /yio ;, proindc ango^
Igs vf ^ 4^ p p // Af) ; e^o .crlaoi ^lom Ai H
y^ ^, A^^^^^t cqfo 4o)iii# ooi )tta A DA§
umiUa fint inter Cc. Hinc vcro confurget proportio \
*A N i Ad zz Ad : d M. Quanqoam qoid opus
^luio ^DijtfinCuppcciss vocafccZ . Qjitipendio a-
x,p:t conppUtor ex,{^ duci-^cd^ Hdi- crit altcrnim
AdM =3 alterpati^^N; mi^^Ld^AMzA ANd,
htbcbum cnim ambo.ci^dcm mimCNtrant; ficc A N:
4diA Adx d.M. Illtio: Pn^i NB , & w4i>
nsb^tor ^lom /^ NB .^ A^^^ ^^ ^ > a*<*^ ^I^ P^
ittf^. stignlos J^ // f/i ;;3 ANB, qh «andcm otriai-
yiC menifaram , .q^pcirQa ^ N .% A B :si A B:t^
m. .IVroj Si ex j^m|£)o /i srjgfnja ^vcrdcalis dp
parailela ad mcnfuram projecrionis non occurrat cir-
cpla f inflicium cfit^ v^tea /^k^c^Mmt [me^fmrM fun^
^ftm iilstd attiugt ^Hm f^jfi^ . ' * «^ -i
.'. '. • ' ■ ' . ''* ^ ' • "*
Prabl. IV, Daertfilmrf , qu$t,dilV^i9uilfi»^id(ii$'
funiiiim Attingi pojffut Sohtio iii^ii^c(ts. e(l ox prior^;s
njiin fi yercicalis e datp puncco tVriendo. erecra cirea«.
lt|ip fic^ty p^rcr hinis directionibqs iiiem punttuiai
aqiagl^Uc.^ &t4i^gh^ onc^ ti t^ei^xqntingsn^jix^i
- * ** li«
1«^ Illa4 noto: fertiore ictu^ quia ex^^difiort lofo,
fcricridum efTe pMnctumMi. fi «dhibeitur directio
^ D 'y ictu vero debiljpro . fi»d brcviori.tcmpore, u
«^l cra w^«
•
$:'t9S« H^rizontsUs smptttuiiHis J4Buum
jtM^ il m/unt ut fiuiis' 4^pi^^ anffil((rum^
^ti§s, forsHdta linuti Mndionum AD ^^ Hil AA
$um li^fs bortzomsli dfi. X /%• 57* ) • ^ < i^
Siv cUredio 4 ^* E punAo i agctsr i# pa^
nlloU » & =3 tpfi if iM ) itertiP reAi ^C
Patet continub , ^ ^ {inum efl^ angdii # C^/»
^m dnplus eft anguli dAM ^j nam poftremi
illius menr^ra eft dimidium arcu^ 4^ \ pno^
ris ^ qu^cp /ormanc 4l»e radii 4.C« & ^i C
menYura eft totus arcus Ad^ ergo cum if M,
s f ^» eric i<iM ut finos dupli anguli, quem
Skck linea direAienKs* if W com norizontali
Jf Af. H; Sie diredio A D ; erit eadem rede'
Aoi fi/iuf anguli i/Cl^ ( fiam arcus quicuo*-
cue ntnti)re^iente& (erpicirculumiaut angu«
n contigui .H»bent ^epsdem finiis re&os fifi
TrigonomitrUm ) • Atqoi^ ifte duplu^ eft atiir
gtili DAMi ergo. Scilicet : menfura an«
guH i)if;M^eft dimiaitirti krciisifli&f an*
^uli vero dCN totus* arcus dDlf :=: toti ar- -
cuiifiX), cum chordie parallels in cirailo,
aKqu4tes\arcu$ intercipiant / /rr C^faeK^rtaei );.
e/go Nb ss Adi premaeque ND 4^ Dd
z:z A D^Dd. UL Sit dentqoe diredto
AB inter priorei medta ; manireftum eft :
acigulum ACB duplo» efie anguH BAmi^
pfterii tere fiooa eft Mdius ^ta Am^f^
ergot '\ &hW
%%6 SiUklti Oftn^tt
S€b$t Ffobf.'!.' lHtmnlnarf bcrUoiniJem
§^imatf$ jdSus amplttudiuim. Saluth : fia( /f tyi ss
jiC; dtRgnablc rtcM A n$ fkctut ampUtudiQem maxl»
mam. Sun( «0101 ainplicodinet in rfttione' dietoram
jgnuuoi \ itq^*i r^diuf eft -pmnium finutHii mtximoi^
tinde (k fim totta dicitori ergo. Qvkttc fi pttaOttm
fli^i firUwbtm jaetat nhr'4 m , attingl non pottrif*
Similiter mH eKhtbere ^meft ihaximam jectus hori»
2omilit am|^cii<tinem ; ^km-m Bts^A^m ( p^
Gt9$mtrimtot '&itit emm btna ejusdem dreufi tan»,
geniet ok «odem pon^t^ m doetfr ) , j4m vero sr
^C:^ ^ 'A^i fivf tPmtur 4tfpU altitudim iSh
§d quam gtttik dirtcte jutfim eadcm viilocitati proje^
8nm afioudatct^ vtltx fuu^lmtatem ucfitirtret ,*^uu
fryicittir* .
ProbUU. J^Hru^ttfiri ik^uim,fiik fua ahtU
tytmur b^rizoutaltt maximu jalbtt au^Umdo., . Solutiot
tmplitodinet jactoum fliot m iintif dopiorudl angUf^
Ibnira elevationli machinc bal)i(lic« ^ tf, praf* ) ;
ffgo com iinof pmnioiii maximas flt fihos angu^ j
rlctt ( m 90^)1 directio fiib tfigoto 45^ dtbic miP
iHmtm tmpiitiidiiiem jtciiii«
Probl.'J[IL Pfmnti^ara tdtijpmum fimkt pn^
JfSilii puuSum^ Solutio l ^ jID Itntt dirtQtiooit
(fy. 5 g. ) ; v^ C ^ horizpnttlif amplitu^o jtctof , t
COjUf dimidio 0ri§;ator pefpendicolarif CF, dum oe»
oorrtt dttai linetr dircctionif, * Htrc eadei|i ^erpen«" > !
AcoUfb CF biftriam (tcttor ; functom interfectto»
liis dtbit titlfimom ptrabolA^defcrlb^c ponctom,
ConrblOO coim liquec iinstm directionis d D ftrt :
Migmim ptrtbola ^ iteoiqo^ iineai^ <r ^ fi^haupm
Wh Eft wrg (pir Qtpt^' mvf ) ^{m;fn« part» j
b^iict ^Rpb tWwk . fivo tblmdinis tls «^g<>*
Prob),
(
4
fHiiUdhtiim' itUrndiUKN r4tionm umpariifn / qnilfm
ghU fkmm ferim* Spktio i Inveniariir' fifans cr»
«olortiiii , quM fiMRtWt dct« cKrectitms^^ciim pl«n4
Mntodo* Dfc» t tmpmL kpfikiini trtHic ut Itnui
qutbai 14^ p«2^aim Jf ^afting^tiir. Eo^ca> t^tn*
Mjfe^ ^uo globQi dirtctimie yfD^ ver^^y^^i impuU
uit ^ ^jdefcrctuf in Af , decurixrct rtiotii cqvabill
irectaili ADf ftljtd^ qnla (bla vt im|rre(!a itqtiabU
Jfter ^inte accedit ad M ; ftfoindc t^fnpora fonc i4K
rcctae k4Di ^ Ai. At^ui hn (ont tit limit anguk
lorBin projectioiiia D AM^&t iAM-f efgo« Pr« nn
ftectx\#^D, Ql Ai fiux ehordc duplonHm #rcttiio%
^m 0ietioptur dictoi angulos. Tuoi vero omnis fi»
ima reccua eft diinidiam diprddt «rcoa dopti (pn*
THjpis.) ; ergp cum' dupta (iht ut (impla, orunc TCf
tttt^ADt & Ai ttt itiiua angulorum projectioms.
Jam difflcjle non erit capto iuiius jactui experimentd
^terminare tempua i qao globof quivia s^fnpendnma
ptioti^ & eaditrt tuliiiiit, gyri$ qkmttiiMe ett «i»
ieim tnmbiu^ igipiiUni ^b qaam dircecioiie plioaf*
ierieU'
.\'.\
De mota ia ai^cu drcQll»
$« t99. Si grtTC Ittflif ptitiAreoiificle»
ratund rqrpendttur e filo i aiu virga rigtdii
^ inflexili ^ Cique alterum (ill ektremunci
eppendatur punAe cuipiam immobili ^ iiA>>
betur ftnduhm fin^Jex^ Si eidem Yirgs ri^
gidiTi fc gratJUtts etpertt ippfndikmtr fhh»
ra pendera i 90« (imu) moTeantari mof a ite
loco fdo vlfga^ liab<bitur|«ii4MM iiii^
'iWs > §iMQ. '
§8S SilHifUi' Ofat PB, ■■
1« 80a In atroqae pendolo aTtffOX i(r
|je hioc».^ illinc procoruoncs ( qo^ fioo^
fi filum .«.loco (bo . dioMixo^nir , &^ pomiai
lapfui Ao relioqoatiMr ) aodiam ^eiUsU9tm »
guc vArUUmi^ qa« ySkifWir liinr | li eodooi
tempore abfoWantar , Tel hmlyfiwckrim^t , fl
bref iffimo ; iftud enim Latinom ibnane to^
ces Grarcx. In pendtflocooipofito-i^uj Tir^
Sat pondum » io quo Iji^lati^ c^ter^ j^nr
•ribii^ locandiim. o(rot grave opicoai » uc
iobcioeac^f^fiffiM/mo fktlfUx immf^fM s/ieht^
mm I Tocamoi amnm ^/HUMimii^
.-. • . . . • >
' Coritl. 6mii€ pendoUm compbfitom reiaci pok
k#ft ai (imptex; auocirca 'jm m ftiidwh fisfUet^ #«•
^#1» fo cmfofio tocum babtatu , tfi mceffe.
4 ■ d
ScM\ L V^Qodcanqoe pendoium ofHflet , ptt^
ilfndrmbveH W ^avitaHk relpettiv^t \ tiani vi^rtfi;^
fci^ abftltede mor)(ndQO] ^effct liftea^kd horizontem
Mrptndteolari. Idem efio jiidiciiim de olciUitlonS^
Mf non jam ope fili , anc virgc , £ed m curvo canaii ,
fictit, io^fiMI ex ptrre oppofii^ppft imnm fonctom
babeinir etifVi prorAliKicmk/eefimiKf^nort, &
fimilitcr pofita. Qne re iftif epplicari pottronty qo« ad
|MMb/9i^{f^liacioiifli4^im«^r ;
Sclfoh tt Qocrff cnrva coiifiderari poteft tf n-
^nam compoiita ex infmitlf Itneoiia ' rectis , infinice
parvif , qnie ejihibcaiit longitndinef plaiiOrnm infinite
parvonmi (f^ 59 ) « Hinc eft| quod , cnm de pla*
^ indmaiii i|erem §/• 141. ^fo^t koic loco rc^
Anrnvt t qw ^ B^ \ eeltritatte ^ ^ fn^^ *•
Jee^flmm .pn^t^nc. |lec iolicite notandi bi;eviter
coimgiiabo. Omdb prope tbeoAa pendoiorom hiiic
" • ^ rcfpe:-
HfMlllill «ft«* VWibd inmn pierii((iqulr{p«t?Aiti jtixin
kfi^mihmflafii*6teoifntndi S*, cclcriratem = C,tem«
fm ta T\ gmteatem refpectiram =3 K'' ^iMitiam
irtf» Jkutidum Mtndinem p/«ii/ toftfti^tTim ss /; cc*
teieitem m «1 cempos s t, grartcarcm abtblutant
;• •
§f 101« T>if€tnfus cmrM^is pir^lsmim in^
Kh$mtm ift 'unif6fnaiir Amtitaxui ( (1 a fti^io-
ftei^^tatn * Inedto refifterite ,^ pcr qiidd gfa«
Via fbrutitur ', aUisque impcdmieAns, acce]e«
titronis abftr^h^tar ) . Ndtn in quocanqu^
punifto plaiJi mclihati conffituatur corpus D
(fig. 13.) , femper ^lum DGE idem erii^
pora VI gravitat]
tum acceieriht / fic prorfus '8b £6fp'ir& 4i
Srarltatii rtp^tmyk per plkfodM rrfcmaturii
efcendentia« Scilicet : in delbenfii bdb
pUnufn incljnjitqn^ |d vjm.gfaritatJf refpe-
^ivit « aiqux adfeo \, immirost^ « Qvgalu mm^
tnitfius fit a0CfffiA,i)ttv« m^ «lur . lametfi A
plam fito impeditt » itidem mmor accretcac»
iqiiaiii indefi:enfii libero, tamen fini^per aii»
Aa majorem cdlferitatetn rl^petftiTam towSh
nentcr creabit*
fim$ #e sOTiiitf , ftt^ /.«160: diSMfimi ; fuoelrea
I* Spatia font ut ^eadratt temporam , irel cekritt»
tnm ; nam Si 4 ^ TTt / r a CC% ic (HM. yi.
iU Tempora » icemqtte cdirititei iimi \m fitione (&•
^uplicsca &idonua i Mm #^i ; #fjo Tt i^ C^ai^
111.
4
m0 C; e tA Tt f» iV* St>atimo.4 grftvi in ptfM
incliitato |>trcar(iini ^ft fui)do|^l0(p illi^i i qu^ «m
dcin temppre tboo^em mobUi mifkirMter decufroir
irecor tekritMte fiualL V. Gravitas re^cctiVi Oft vg|
conilanii oim &miliW gtavitasabfbluta fic coqiiain
}mtaum u0$ fir^fnJiiumri inira idtm tmfut
genium I ut ^mk incIinaH , dtituJo nd lof^tmdl^
H€fn ; Cve C i i t^ 4 Bi AC\(j^ if, ) ^
tim, Celeritotes fudt tfii<Sbus pleiil Viiriiim
bcceteratricum e^antikin ; tiSttms Veto Ieii>»
per c&u^ fuii pro(lortioditi elTe debent |
^uare cum vis grj^vitotis refpe&ivx iit ta
irim gravitatis abfolutie ut AB ud AC (§^
i47.)i ^^>^<tt celerit4tes iii ciidein ratiosxft
jl&oporter*
Jphttiiim ^ ijMu 9§tUm Hmpoi^t m jfrtt^ifatji^ aijhtkt^
^oHfiintfir^ mt fian» incUaati ahihnda^ langhkkmik
Nam ficot ceitritates ^ fic fynxvk eodem tem|>ore «om
fecca fiint tffeccoi virium ; tTgOi Hinc facUt traiioi
^i^tifii problematttm ie^otatiMi t
Probl. t l^aU aifituiit^ flmii mlifM
kar€ ffatikm fttttuittni plaHi Mt^tMlmM ittumm
'dnm toiim mnparit. ^ qna mtiili tapfu prpendicnlaH
tkcufrtrH datam altitmUnim» Solutfit i £jc B duditnl^
perpetldteiriarit BD id AC(jlp 60$) \ ethibtbtt
4^0 (piitiefQ todtm ttmpdrt obKqtie diiificiendttmi
Cm naim w B Mniil iti|iiii mit ^tmittahir ptf«
B# mifu in mu ^mH^
^K
ptti&ictxUrii in hypothcttofiini , ^afttw H^MTtto i
hirfum r/ ad /pMtiuni iodem tcmfori dirtcle SPnfichifit
dum^U^ flaiil altiiudf 4d hugiUtdi9€ii$^ \' ^
ftohltU Dau ndim altmdiki fltmmf^, ihm^
jafH hHgitiidinem bab^uiiunt deUrtHinare ratimiim j^
iiorum iu fiugnlk pian^' eodem temp0re Confcimtdorutta,
(^.60«) < 5^/M ; Diiflll ut ancc ptrpetidtculiribiii
ad datat ioiigitudines fict Imo: AD \ AB "SA AB%
^. iiiio : Ad i A3 /A AB : A u Mitic ^^ei-
^D >4 AC =: Ad M Ac (jf4i.tfJc.iK) ; pta»
Irtdc AO i Wrf is ^c 4% v^ C-; - h^ c-. iS;pa<i4 defa^fm
^ltfuo decurfafuni tuterfe m JcHgitudines piaHprum*
Piohl. tll« 'DiM tadem attHttdhte ptautrum ^^
i^fam lougituiiuem babeUtium determiuare fnunum
tatiouem vifitim rff^e^ivarum. Seluti^ : Iti plaiio \ti»
cUnaro ABC fiW vis fefpcflfvki ftd «bralatam , utABi
^C (i, 147.; . Rurfum in plano ABe eft tit ASi
Ac ( ilid. ) . Sctt ; (i gravitas #b(bluta VO^ltnr m
Vs relpcaivt arJ*». fi« li«oi jf^t /J ss AC: AB.
lldo : r } V I /^^ .* yit ^ crgo ci^ «*^fi^ pttmtf
tdto X r t R ts^ A C\ A c \ h« e« ^f diverfit pUuk
iandfm attitudinifn babeuttbue vires rejpeltivgt fuut rU
iiproce ut plancrum longitudinet ; qood erlt dctermi»
tiandom*
Sebid, Therorcnift Mathcitiaticimi eft / Si fittf^M
proportlonci cjusttiodi « ot pritntis conrcqiicfiji pr^*
portionls prlma; fiat itl fecut)da proportipne pri^li^
enteccdens | & rccundus antcccdeiria proportionis pri#
111« fiat lccundiM confcquena proportionis fecundc »
liarci proportioncffl est etque pertnrhat§\ h«e. MHqfiAl
terminoi effe mifrM proporcionuiiaii
It^ if9i^ IT. C^^t V!t.
* '^ ytoit ly.. D^ diverfis ff slHiudmiim , tf
tongitwlinihui ^la^rnm dttfrvliumre tmidem fmtumr$
Irattoitem virium rtJ^eSharum, , Solutic i Sinc pUini
dtto ABC^ Aaic ifig. 60| & 6t« ) ^obtiAebicut de«
V n AB
IMO H r rises Ah\ AC; proind* A pi — '• — -.
'.••'• AC"'
ILrii^s; ai: €C '^ iteruinqae r a *■ *^* i
rorrq cnni jrqiulia «d #qiialia &cl , fieri debet i^ lE 4
J^x A.B ' V >i ab
r s3 -ip.* — -~ I ■ » ■ ■ • Utrinqnc dividcndo
AC '49
AB ab
Iftr r 33 V , obiitMbls Rtr n ^— • i -— =*
^B M «<» «^ M ^C Sicrepcrict iiSat virn
ifft inratiaue canfojlta ix din3a altitudiiOttnf Vreci*
^iraca. lcngitudimm.
$• 203. GfOfOi Jefiifidens pcr pUnum hclU
Httum in fim ^m eam actjuirit ederitatctH ^
^uam in fina ahiiu^knif aequifivijfet lapfu pcrpen^
Jiitdari $x aadcm attituctinc. Demonfir. Seu
£orpos obitquei (eu direde defcendat i dc«
ilcendic (emper motu uniformtter accclerato ;
proiode fcmper C 2: F T ( §. i6o. Car, XL).
Eaautem F:R vz JC.ABiH^^i^ iteni
ftmpus defcenfns per altttudtnetn plani , eft
ad rempus deftenfui per longitudinedi ut
AB \^C( quod infra dicam ) ; ergo cele«
ritasi quam grave acquirit in B defcenden?
do p^dBt&^ 4C K ABi iterumqucf
celc-
. torod^ t ^Uatt g^ivr^ ^Miub f Ar i^tf^ «te'/fft;
^itM plmnrifm Utfihn wftima ^hriuaM ; ]pM *t ^ta
^l L Dicts i Mobib tjteaendthi ptH )4^
ditktiuf fiioVertir, qUftm ptr yf < ; ac promdc pofitk tcto
ipo)r«illt lh*q^aiirM Wfcai» g^AvMtik f&feim^ wf^
ins Cm ccDecitftttil cqtmles hon «rttlil, icd iMijKMrt
fcnajfo^i rcipnodc^t Mjlcr ccleri^ ^ 1(^31(01» taiitaiar |L
^ cel^ritaccs cnim fintMi orVviki fiium ticbcht iiii|mlfibi|i||
gravitati^ omnibui . infotiX, fitmptift ^ xot^jjUt dcK0i(»l(
itd^^orc hAbitis; It.' in plaho ji C rc^ohdcrcit f^
iqQidcHi iniioA iehtfori ftiajbr telertt)» nhalis , hi!(l
^tij^ p9h cdlcritliir impcnlii fii&Icc ih ^dr&onVhlr
jpbrtii^C^ quam iic' ' ' '
ik fiit piafH uHfinki f Oa ihcC figkAi.} UMh^ ^ohMk
teitrittt»iA ^ , ifffcihi Mfttirttfit i^Mdeifsi^ p& A '0^.
Kam defeehdchdd per A C acqUittret^^aiidmh v V9^^
iapra perpcDdicQ^ri /^eicAB { \, frt^. ) ; at^qhi ,banA
cahdeih dbtih^ dctBehdehdb per aubtcuiVqUc j^]ah%
^Qbd bitchdb : ih dbf^chfil i^ler 0 E «cqUirit 'cahd^nl
celctitateinj qiiaih dadbhdb Bbt tf£:!h EFtotru^ tiha
deih i quam Cadehdb htlr Ef\ dchictUie t)d* I^C itc».
rtim cihdcih j ^hath ttdcehdiehdd jpdr Fr. Eft Vtf^
dE^ Ef^ Fc sg iV^ -i^f »i|&i«si: ^0 r
^ri^at. it §€d chim : hihilhle beicHtiti HibbiiS
Ofiieiaiit cnguU JS, F; € ? jl^. biliil cd fchftM)
B b i ^ls^
s I
j^ /r JPfff s vimv %. iPcUritlteni^ iti SogvAii oinre
panfSs dttitfltiTi majortfln non «fle qatntiratf infini^
tcfiimi Iccuildi ordiiits , qudt conteitini poteik
' ' (Vo/£ Jli. Qttftvis Cttrvt!^otlfi4tniri pdteft OH
^mppitta ex iufinitis planis inclliMttiU ; qua^e tnobiid
pet: cur^iini continuatn defcendcndo ex Ain Ci .^^
obtinebtt velocitatem ^ quam obtinoiiTet de&tndendo
,, ^ ab4.^ r4MJtw Mfien^ p0tAC hB^tuM^
m»ilnaHi incknMM efi Md umpus d$fc$njm pn^
A 4 dtimSmm yuukm pkmi y utACiABi
§ft T: t ::^ S i f s^ ACtAM. Dcm^
ptdtenCui ctarporis in prl^o indiMto e(l
i)hif6irmitef icceleratui ; 1un« T 1 1 U zi
4C: AB ,C§,|.<0)). TmAJi (te.<oO
eodem tJKmpore decurrituf , quo il jB bpfil
perpendicuhiri ($• 16S. ProiA /•) $ i"^^ ^'
14 s4 if Ct 4J0l| tatix y$nto A C ^ AB% AD
ttes GonttfHlo priKptfrrlottJkl ( h«e. AC% AB
a 'i<JBt ifi^ fM.)j proiiHle ifCi / ifjSt =9
AC i A D. Vel ideo racio ^ltera aiten fub*
Itittri poreft} (itbftituriocie Tada obtineblrur
TTi tt zs AC^ t ABt ^ &c utrtnqiio radt«
C«m extrahendo Tt i ;=: AC^ AB^,
, S^l Di:4l : (t fuerint tr^ continue prdportio»
mkt^ e.c. #« b^ ^i obttniri hanc pcpporlionem «
da t tft :^ at c* Si enitti a.' i :=: h: c\ btbetbr
ac ^ bb. Pada «qualU per eandetti quatititfltctn
l| imiltipiicando obtinebatiir auc ^ ahb\ denique
&ly«do in profortieinetn ittaai bb ^ a\c*.
Cor$t.
-j
Oirir. L Si pliira e)atd^>fMtd3intt''pliibt dil&
tniltf «onrerantor, rfmpar» del!99i<us«nl|iK didlA^^t
planonim longitfidin«s« . .-y -^^
• V t * f • * * t \
CorolL Ih tmpoTfk ' delcenttt 'per f gtifihitii
qudrumvis fimtlium , Q^ ad boriz&iifem^ i!milfte^*ihr
*clinat>rum perimecros fiint in r^iioiie (ubdiipli^tt
'quornmWs latcruni homologorqmt Cum cn|a| iii
mocu uniformiter accelerato T s t ss l^ S l - ^ $
t§. f6o. CoroU. VllAy crit.( r« fig. «o. &6i.) T; t
r= i^ACi f^ac ; cumque AC : « c ss AS f a t
:=: BC: * c, flct dcnop T; # a /" W9;l^t*il|
Cdr^^l!^* III. Slmtlct eifcoIorQm arcus (unt plalii
initiiicft fimilster inctinara » qaare id^m mobile lid^Qf*
TQt arcns fimilet temporibus , quat finc in ratione (iib*
dupjicara horum grcuum , aot radforum iplii p«>{|Oir^
iionaiium*
§. 20 y, Tcmpus dtfanfus vn" quAsvis eher^
4as drculi , cujus Mamctcr fii ad torizontcm pci^m
fcndieularis , ^c^udtur tcmpori dcficnfus pcr ipfam
diamctrum. Defcendat enim mobile pcr Ad
IfiS' ^3* )» dcterminabtr perpcndicularis J5X7
( nam angulus A C B \t\ femlcirculo redu^
cift) fpatium codem tempore oblique decur*'
rendum ; eritque tempus per AC 7:^ tempo^
ri per 4li? ( §. 202. PrM. /O • H. ob paral-
kUs AC, 8c 5D itid^rm anguhis CBD rcAa$
c(t; proindeqne DB perpendiguUris ad CB
rurfum determinabit (pctium codem tcmpov,
re dccurrendum , quo CD :=:ABi ergOt
;t: t^MEi TtHiyaM defeen(tif ^er fBumk ciratfi
«iiMaAii Umr ft #9111111« i «9iAnt«r mim Hmpmci
df (c^nfiu pe t ^iiiQotroai^ Cm W9tsk i «iffiiioc^ i
frqnAri fiiniliter temport. deicenfvt per qnosvit muil-
vrjffipf^M ^fm%.\vii pra ctior^is tMWi poffinij
r«ai^4fcn«niinmi cbor4i& qvtidm Cm fim ton^tih
r in^ P%rff Cmt ^ tt noh politionf t icu p«QdoVo«il
fa^HorizpAtfai inclioA^iQOf i^ « q^^ pfii4«r ^rfviQi
»
)f$^ 2Q6t (rftf^ ihfanJw /rr /Ammi I^ rll«
^ind4r$ M4fi i nam celcrhas » qiuiP mobUfi
in fine plant incUnari conrcquituri noo con«
. lifiuo peric » M ti inerci^^ conferYitur ; or%
^i^ niQDile concepto impecu ad candeoi paf»
• tis eppofit^ aliitudtnem metu retardero
efijenoece poteft , fi ira dir«^ ferat j 0^ e«
corpui ^K 4 Updim five in C, five in # , ah
fcend^r? pQt^n ad aititudincm C$ , vel C n^
\iAi tempora. afcenfus rcfpondehunt rempcH
*Viqm$ (jefccnrui p«r pl4na/«ti/air tnclinau«
SckoK Si metuU defeendcns vi grsvit«lit (^tu
(jjnni eao4cn) » sot ptr^llelsm dire^iopeoi perp^nvi
iirgearur, «eceleratqr niorvis; oianet enim celerirti
acq»tf?ta , fi( nova eonfpiranti continoQ t^ditur )
cnmque grtvirts in vidnti^ noitpfs confttntivt , mo-
biiQ squtlihtts temporibut «qualit tccipft celeritttit
inercfii^ntt » aileoqnQ motns uniformiter tccelcratuf,
fit. fi gr^vitas in eorpus jam moruro pcrpetuo tga^-
con^rvia dirc^ionc , cpqMaU)>«s tcmporihus 9pqu||li«
^nt cc^Ti^ati$ cieorcmenta y motusqpc uniformiter
1 Cfardahirur , non ante cKftinguendus , nffi cntn ino»
Wlc pcrvcncrii ad c«m alritudincro , cx| qoa ^it
CVHlt
redica corporit nutlibas tcni{^ribus cqualci cctci^
Mcit gradus gcncrcr, & cxftinguat , dcbet in D, (k
r, M, dcji , cliisqitc ptttiAis ffmilitcr pofiris idcai
cclcricatis gradus invcniri. Jam ad piudtiU g(««Uiill
, guorum rheofia manifcAe dcrivatQr cx
§. S07« Si jnnduhm $x punSh '^mnis B
hp$tur inC ifij^. 6^.\ fin nUSlum d^fimdi^ m^
tu uHtformiar scccliraio^ Cf in B 4Cfuirit cmk
^lcrii4$tim » ^m. mMi ftur^M 4fc$ndirc fofft
in J). Cum cnim qairis /pi4u|.vis cprvx afr
cus coniidorari po^t ranquaiv comppucaf
ex intinicis planis inclinatis» in6nit« p^na»
poterunc cuivis arcui accMifnHHiari , ,quse^d#
ono, auc pluribiis plafiis indiaaiii di^a jT^iKI
•t^ui; ergo, v
C 208* Olcritat per ^ucmvii circutt jrflMi
CB (6f. 65. ) in B acqmfiis $fi sd Hi^tim^
gus Upju pcrpindiculm pcr totgm diamctrwff AM
saftiiriraur , ui cbcrdu CB ud diimnrum A Bi
Ducacur enim C m perpendicularis ad A^4
eric celeritas acquifira per arcum CB h: c$h
leritaci acqulficae per mB (S^aoj. CcaO^.Ji
cumque celeritas per m B fit ad ceieritacem
V€f d B uc r m B ad f AB ( h. e. in ra«
tiooe fubduplicata fpaciorum $« ifo. OroU^
yih) eciam celcriras per C B efle dcbec a4
eeleritacem per if £ uc r tt$ B zd r A B^
Elt vero ^ium ACB ^ Cm B ^ adeoqun
ABt CBz:- CB; mB^ proinde AB2 ? CB%
:::AB.mB {§.204. Sckol.)^ S^CBi 4 B:;::: t
Bb 4 • inJBi
%Bi 't ^^» 'Qi^oniam itgo celerira« per
fB^^ a4 celcritateim [>tv AB nt ^ mB ji4
f ' Or^ff* Si celaritaret pcr plures e}usdein circoU
jlM^caa in potido infino^ A aeqjii^t^^invkem cd^ftpraa«
W ». Qcmo non yider fore easdem tntbr fa ut. fiint
liorain krcaom cbord« CA, <& £i7.
f • 409» 'Tmfor^ ikfirilfuf pn^JtmiUi du^
rtm iiriuhrum sitw CJBO, ^ifg (Jli* ^^)
funt in r4iigff$ Jbhdupticat^ hrum arcuum; ^ SY*
ftMcttfAtti arcuifunr plana infinita (titlilicef
SQ^mx^l tfijU) tiid decurruntur rempori*
k^ ^UM Shf irr ratfone^ fut>duplic:ita fpa*
fiorum» (eu longitudinum ($«804«C«r,i/i)|
f rgo cfiaro arcu^t
}trtm*fiim 90 rw^nf fiihJ^flkmf^ radhrumi Aine eiitivi
ipciii imilca m ra4ii , id: eft ut IqngitucKnes lieaini
M|i4^1orum \ qviar» ii radii dieanrvr L ^ & / v ^^
Xff t$ .s, i ;/; & IJ: / p: f^i; //. Hinc jain
diffiyile non erir datis tripua bornm terminorum iHf
tiitire quartunn \
' '€. ftfO. JfuMcri offiillatiBnHm ^penJHlit^*
V^fk iongitu4inis ^odem aliijuo tcfnpon corlfcS^
tum funt in rationc rccipn^a fubdupHcata Uniitt^
^num: nam fimt nurhert ofcillaitomim rtci«
Sroce «t tempop^, qu^e funcin ratione fiib*
rplicata longitud1num(§,^r^f.C5ir,)/ ergd
P# mtu h srm tirmHi, yj^
ScM, Kurtitroi ofcflUuofium t^ Inmfl^ <if
teftipori cx eo conficifiir , qtiod otcillauQnutn ramc^
rus efTf dohcat co minor , qiio m^jus tf mput fingoiit
picilUribnibos pcragfn^is impendt dfbet.- Iternm d^
tis (ribut terminls fm\t d^terminabieuf urriuttibrt
j^nciiili (ire longitudo , icu nqmcrm o&UUtionum.
$t 3 11« Jn ifiehroHh divirfifwn fenduiH
rum 0fiilla$iontbu$ vir$$ grgvitmif mekmticii
Junt ui panJuhnim longtt^dims ; fiint enim yu
re$ conftanrcs ( quttef habentur in exigui|
ab «ad«m fupergae terr« diftamiis) propor^
ti6n«tar fpatiis eodeni tempore^ defcriptis
( $# 8oa« CorBll. ) ; fpaciji ofciliatiooibiii i(b«
chronis confoA^ funt arcus iimile$^ live «i^
cobt^ fimiiibus proporrioMles radii ,* radii
funt iongftqdinei pt ndulomm } trgov
tminlum^ art( ftnduh ffutdem longitudittii^ If itqtnh
Us mui demrmtiis ifichrQM effi dshnti »oli«c cnmj
bypothf G S; $m Ttt.
Coratt^ 17, Erg9 ft idvn pendulum , Wf ejusdtvH
hffgMftsU penduh in vari/f UrrdS hcif ifocbrm($ non
ffnt , vis gravitatig conflans mn efl, Ubi plurcs hsJ
PCntur ej^sdoin penduli o(eiilarioncs, vis grwtatis ms»
jor cft ? olii psuciorwi minor cft, Hinc f i6i. Jfi
finJF. docui, m^jovein graviCMcin cflTc ySfii po/¥ tcr^
U, qaam Jkh /EqHaten. *
. ScM. /, Monul, moncoqne itorvm i qn* btu
ftp»Wl ad pendulorum hiftoriain fcripfi^ ftripfi TOcm
rcm sh^rahendo ab adjondis , e, c. Ai9im ^^ «
Bb} • ir^#
nnUa haber^ntur. , pend^li.iiiotiis foret perpcnmf ^
j^ omuioo exa^liflimuSr. Interea rero propter mcd^
l^ffiflcinum , fri£^ion^m. &c, I (iicceflive miaoQCitw
^iciUMioneii dpnec fehiini pendiilani in B conq«ie£i:flt;
SeiaL iL Ad ofcillationes i^endQlornm tevoe^
fhmrnw elaflicamm aghationes ^ de quibof p«QC«,
.fnt\5lli^o «utedi nomino fibr« eltftic» chordm tenaiC
6memf*'JIB-*\fif,'46,'^^ «qutbileni, & (otttmetaUi*
$4mj qwt^ tmi» m^gn^m,ft0d9^t eUfticititem , fiibtiv
de vero^nimis tfin(z eandcm psrdat. Ejusmodt libri^
^ii fiijmeiitis tfnuiinmis iptcr fe conjugitis coneipi»
mus CQnftarc qmpi9 corpora finfticn;
W
\U SV 1iht9 alicujot fidrfma //, & £ figantor^
svedtoque ejus punAo C appendator pondof^ iB£Af tnt
thorda , 6l abibit in fimm jiDB. Tom fi fluird«
tcnf^ qoidfnf , (td nonduoi inftcM medinm pmidniii
C iungatur cum mcdio ejusdem diords^ poftee flexs
tundo P , r^£b| C D fe pundt CQnnede ns dicitof
o^itta» Si dentquf centro $ , rf dio B C de (criba mr
orcuf C#y fa(hibet De qaantttatcm , qoa dimidlA
chordf^ BCy pcr fiii inilexionfm produ£^a fuit. Or*
4o jam po(cit eximinafe rf tionem , qoam ed inviceiii
^iconi v^ f&erfiam temkuf x;^ t ^ vis e$ttdm ivfieBtm
X» i , figitt4 /9 C ;s $ i f9ffgffu4Q cbgrda nondeip ini
IU« Pnfifi figink $4m4um ex^ tdktw
l
fr%fnrth\lx tzti n-^l Slvf : Bft vis iufleSent $4
frim t^nffmk ( anff infiexionffii ) , f#;. dttpbt figitta ai
dimiii^m ^h^rdgm* Vis tn\m mere tendens exhibetoK
f ff rf df m eh i quare cum pdiitf figltta admodoin
u:%n &rfa ^^sV^i ctif m vto tc ndois exbiher}
jeiffl
gr^tQino ^cfigiwi fMA pcr 4iagojiuliciii m % $4
Q«iil fiiaain «icdion«i cpqnclc liidq oHrcoimMi» hi»
.1-1 '., -^
kctiif a if =: -*-— i proiiiic 411 ai </^ U» Ui»
Cpiiq«e motentQr f is tcn^ens , dc inAcftcnt » «ffd|^
Jfrvim tafukm rAtiomtin , fempcf filgittf exi^4 c)Qiii
dem atieujus cbordc CMndut csdcnit Viribos eniq|
irs imnKitatis , ut $mmn $i$muau$ in eadem ratioM ,
Dportcf man^ntc cadem longitodine cbord^ manfct
s
cafdem figimt, fccQC noQ hahebitQr i:t:m a A' "^ h
J/J. Si Gonfcranfar duc cfaord^ M^nt iongC| & ir«
^Qaliter tengr , ernntfigittc minioic in rationc vt«
rium iniie^encium. Semper enim ^ $ $ ^ i f%^
fupra. Quarc coliatis dQabus f)bria erit IL t i l ^
4.VT: 4^# rs STt st. Cumquc e^ Aypo|/(. Tsi»
^ Lss /i ent 1 : i ?s 5: #. Theorema iftod ctiaiii pci^
tinet ac) vhpi;das incqQalis diametri. IFt Si divcrfig
l(iin|itudinis fibrx , tamcn dtqualitcr tenfar inviecm
conferanrup, eront (agittc in ratione compofita virinm
infleAenrium, & longitudinum. Kempo e(k IJL : i|
ic «S* T; / ^; crgo fi T =3 ^, habetur 1 1< ^ i / i;s i*:*!
Si pra^Hrca £ a; /, cficdcbct I; 1 :« £t ^ H#C| 4|
alia manifeita lunt,
IV. Cborda AB utcunqna ttf^^ft hipH$%jN^
<b tamfu^ fibi rtUa^ ofiillah Nam vi clafticicaiii fm
rodit ad iitum priqrem ; reditqQC matQ ftmpcr 10»
eelerato ( (eu, qnod via claftica non . fcCQS itgttC $Wk
XH igct pcrpctQQ i fcQ f Qod oovA cctoiM kUniUMi
Cm^isrtrinert j>0tlVr)} obdfi^ igitiir innKtimite cev
nnreffi^iil C, '«hdc ftj^t. nlM-iori ^xc9r(iiH9e , 19
piagtm oppoiicatA irc , iterumque urgento eUfttcicncc
ikwi^dw oporrcbit.^ % • i . . -
■ ■ r
tujuf condilto non memini , cunnl ejns appUc^tio «4
Hmirki ]m' ftre atKiqti#(a (it ( teile P, HiAik^ > , &
oicillationei in exiguis arcttbus ciroali jG^tis i(bchrou#
4<^rth«ildarK«r/
' , Caput VIII.
De motu,& prefllone fluidof uml
Dc prcOionc.
f. aij. F/«/ii dixi , quac impreflionl
tuivis levilfinias facite ced(int« ^ Proritfljma^
yiiaf cedionis ratio (tifSciens efl: in particqla-
riim cobasfiont tam exigw ^ ut £ictle,ab inv
iMCfim feparari poffint»
ConU* h 81 pare^a fiutdum componentci facilit
tno ffparantur I pot^d alift fluidi portio in ifiam , alii
to iilam plagam mover! 9 quin tota fimui mafla in
liiMidim plagam ab«ar, Comrarium obtinet in (blidifr
Or»0, H, Si geminx e)usdcm fluidi portioncf
in d{vdr(as pUgas abire poHint , pprcrit qufltlibct flai*
«11 parr dSftin^an) aliqqam fundi portionem preincrci
^fiftin fo0i iimul nialfa eandcm va(is portionem pre^
tl^Ht Qotre qn^vis fluidi ]>artio , indepcndenter ab
elia I CK^rm poterit vim prem^ndi fundum vilis, vd
iNel I 4|«o ceiuinocurt Ri^ruf ^ opppGcum habctar m
6Ii-
ftentit* ••• M ..•'.* t.* .•; * > r** • •
.C^rdlLlII^ Si Aaidcirtitn pArtM ^Viflime cObiN
tetiti tftti^uc impreinffni ficiLe ci^unt.i €i ftciU tno«
vctitur, oportec easdetfi «^lutrim) l^irig^tM» 6v ^d»
inodmr fubtUes eflcLi} iSMI firmiMr c^renti*^ .frif
alo y iift i|iag[«i]tuda ttomd^ lmpc4ii»it Stibtilitai
parfioukmtii itiinUcfit deduettur ejc.c^^ 4{tiod fiuid4
& ie k. aiigofitirimi eot|»orom imerviilo tafititielU |
hitic fo^^c itiflalitQf cortMirai.ic intMiefcntii.
§. 1194 Flbida vtl Umffnm fiifiti ttl
i^rrrag«^r4^ batnogtiieairoci»! qwrejmdomt
hecerogenci « qus diverfae' fiwt deHfitAtif* *
JuHi. ExperitDur Aije Vis qubcon^flMidd pt^
tiuni j^favtus ciTei qttatn vacuutri» ific mdf
li^uUd mnU ffi^ fum fpMM iHUgrd m^s^
/id f^ finguU Mfmdmm m^mlsgrmm fmH. %
nam gravlcas tmiui teaflk orituf a gtavitatt
finguiarum partinm* ^
$1 215. l^uids vmnis fnmunt Mrptf^
pt JiMida , ^buf iuiumiunU Mam graYJa
cum finc, urgencur* ac tendunc deorfum )
atque adeo vi gr«vitatU premuoc corpora fi«
bl rubjeaai feu jMirig#ifra fint| £vo hm^ff^
m4$ Qtiafe & randus vafis premitor a fioi*
do I & cjuatvis inferior fluidl portio i fbp«N
fiorei fibi Incumbentt*
"■•'-' • ■ • ■ ' •
fft imn effmi^tfii
talitt, i/A em tdmjMrdit Bcnih^ «^ui^ tcfknm nM^
k pttff^odam Vi t ptiUXi ittolli ^ iqiiaindia itiht
«qutm Vtrfttlir ( tt^ cafen in tiftdn tkiit ^ ptrdpi c^a»
AtMi t^^ndas pfx> tqntntitltt Ihlllk ftult tokiteitff^ «Itr*
AiiHtfcM ijluidtt U io^Jfi^H^ tf^fjfikwm mm\gh^
Hfi}^ h$ t. Mll liiti de^mimi ^Q^ pohdtre Gid prc»
tMre Mttfirftlti HM fhbjeaui^ VJMm toceiii plr^fHm
Htl» dYtMbttiar > th ^ ««{lAk MBf tilehtnt Ipeatial^rt^
Vifttt fptdSei }'. labrnfn rttKilief WelteiQ pnl&i^
pti«s &ntenHtt nrti^^ 4)n« jiin lltcentidmni oiBtniii!i&
nis eft , Vtiitltcin - confirmttnm et t L Qnpcnnqnt ,
Kitco ci^nfifitnt liqnidt pohdnt (boni habent , & grtvr- 1
teietH; pMiiidt tjnotnllqte iot^ ebhlilltnc > iiirgehtQlr
dotrftm^ tqgtopremnnc. IL Onmt;ctrpu» niritu^
(td eentrolll,(|ii||t,v * qi>0 ^^ i j^^'"^ ^ fiuida^
Utv Fiuiclt hittikhtut td cehtrum faum , ijutrodia
ISmt ffl,/^t nen pnprtpi iguidni {>trifer hictntUr ^
(hun innt in frofrio. Stnt ihlocc) bon j^rbprit coiv^
tttartt hitiintlt^ dtlirluih , ^ttit fih^ulip Rtlidordnrth(r«
Itatile grtver lliht ', itqhi liMipel' gttVlrs runt -, ^Um
Mhqiit loct teivfifbnt 'Hdldt ; •trgo; IV. Rem evin^
fculit txpceimeimr 4k obftnrttiMet quotiditnit ; Mer»
tnrint eni|h th inbt iTori^ieeUitni» #(ccndtt) tc deftens'
dit ; hon tucem tifcenderet, htfi ter |)remeret.' tdo i
Sittiilittr ih tiibil cthihiuhicttitiWs ^ttolVitur Vtitt^
|riat tb tqilt , oleo» fluidisnoe tliit Ifiecifice ieviori-
vllt i nifi Verb tqtt^ dleufn &c. gttVlttr^nt, neUtiqutnl
iltt)nefettih |tib : St TfhitH ciVa > hd in tbbulli db^
iohgitm dt0neh§ itre eVtcnetli^ , ' ec t^uc ihiihetgi:
tm^, tlcctldit tqtt} itoi^ttlh ttnHi afceilfionls t(t pte^
fto tfrit iqu^ inctttibcntitk * *4tl> i JMt jus tlft potirdai
^tie tnHtRr I ^tn hth ihlii^# j etgo itr grtvicah
E» I Vtt Vteyiii^ iquitimlherrmh {yiondtrethr ; tunl
tti tqiit tepiethitt^ beprehchdetur jpohdus tlhtH'
■Mftti j ftitntnm ipf ciidiif oihhiS| quit m idiA|^)tt
V
\
iurfum €/i ad Jpdiiuifi todem $cmfi>ri dincle ^^nfiOgf^
guM^u$ flmi dltiitidf 4d hngiuidiutmk
/sf^ hfigitiuiiuem babeniium dtUrtHinart rithMm j^
iiorMs iu fingiM phnp»- todem ump^rt CoijficHmdorUHi,
(i%'^0 « •S^^''^ • OttAii Ut inte ptrpcndicnlaribiii
nd dtcal (oligitudines iiet ImO! ^D : ^B ^ AB%
4i£. Uda t 4di AB :=i AB i A t, HtHC m»:
rf^D X AC =: ^^ M /^c (jr*i*tfx.iK) ; pro«
iitde j((^ii> : ^^ ^ y^p// v^ C^.Ke^ «Sjpati^ defa^/k
^ltfuo dtturfafuni iuterfe m JoHgitudinei plan$rum%
9
Prohi. IIU 'Viki ^idem^ atiftHiim pta$mrum 'iR
t^fkm iofigitttdhtem babemium detertnihart fnutu
^aiioum vifHiim'¥^^'t^ivarufH. Hhlutii : In piaito
clinaro yfS^Hrtltvisfcfpe^lfVkadalrroiatim, xxtli
^C {i. 147*) . Rurium in phMABt cft tit^^
Ac ( illd, ) • Sctt ; ii gravitit a!>(blurfl vo^fttir aa
(^» re(pcdiyi>^.rRt» &i ^m^ VK^ « ^C* -^A
Itdo • r \ fi t AB t Ati ttgo^ett ^qua pgttt^f
tato : > f K ss A Ct A c \ h« |; /#<' ^/itfr/Ti ptanif
iaftdtm attitudiftem halentibus tiret re^6tin4tfuui iri*
ifproct ut plinof^tiM Uttgitudintf $ ' qood crit dctcritiK
nandaiti*
j « fi
5fiW» Tb^orfnaaMathcinati^tMtscft/ SifinfrfM
proporUonci cjusniodi, trt prtmoi tonfc^qtiieiii pii^
|K)rtionii pf ima: fiat in (ccunda firoporripnf <{Nf ifiyf
inttccdcnsi &iccbndiif amcccdfitiij»ropprtlonii pi:i#
m* iiat lecunddi confcqueni profjortionis fcctffi4f| ^
Itaict proportioncm tx etfttc ptrtartata ^ ih«f.''Mi^[Mf
Iffinttioi f flf rHtt^Hi pr oporciofialcii'
«
B* Prttbi.
|i« s^ n, ot^ m
»ii' i.
JProR ly. 0#t* diverfi \S Mkimiimhm , (<
tofighmHuiiui fla^rim iktenriiumrf umdem fmnfMm
)rani^m virium "rtJ^tSivQrum. . Soiutio t Sinc pljini
4tio >f SC| & tf ^c (fig, 60| Oc 6t. ) .obtinebicuf de«
Mo^ r r;ae ^Bi AC;' pro&idt H ai — ^
-» • • * jf%^^'
IL ri i^ a «^; «^ j tteroinqM r a * ■■» i
rorrp cnin orqtiftlta «d i^qaalift &cl , 6cri diebet i^Rt
V y^ A.B ' V >k ab
w s9 ■II s t % !■ I • Utrinqoc dividcndo
WC - cf
-**£ c*
gcr r as V I oktiiiAls Ktr n ^— ; -— =*
JfB M Mnt 0i M <^C Sicrcpcrict i/A« v/r«/
iA tHtMimte cmtf^jSta ex. dir§3i€ akttudittktttf V recu
fi^Jefigitudimum.
t - ■ •
$i so). Girji^# Jefiendms ptr pUnum tncU^
Mim in fim pUfA esitt McquMt ttierimctH^
djtiStn in finc sliiitidinie ac^ptijvifet Uffu pcrpen*
Jiitdm 4X jesdtm ^tlitudittc. Demottfir. Seu
£orpoi obiique, (eo direAe defcetidat i de«
&endte iemper motu utiiformiter cccclerato ;
proiode femper C is: VT (§. i6o. Cor*X/.).
Eaautem r:Rtz if C : i< 4 ( 147 ) $^ itefii
Mmpus de(cenfhs per dltftudmem plani , eft
atd tempus defcennis per longitudinem ut
J^B \ A C ( quod infra dicam ) } ergo ceie«
ritas I 'qiiam' graye acquirir in M delcenden?
do ptfiliSeft ;;; 4C >< AMi iterurnqucf
• * cele-
. c
,t»r»iLt 0uriri gHmHt mti* *» Uitttt «j
«ilM. ^b^itU^^ tk pilm& iitaui^ vA"» Htdfaktir M
.fim plmttrtm irMilbM «cfuSmttt ^dtrittMi jpMkiE^&ir
dttlHui aioverdr, qUiin jptr^^; j^ jproifldc j^ittii ItfSrn^
i[)«im(ll\ltotq^itflfl«« ^ffcai» gfivlvAlik f&p^ ''wfpitKm
H» V A» cc&rtnnn «qinilcs hoti ttatik> led l^ilifNicl
Itii^^ rc^Qoilclitt Mjdr cdeti^ i «iiiM 'mim }L
^ "^ cclcrfritcs vniin fincHil «Hrhiiii fiinm litbcnt ><!i($Uibtt||
jpravitatik omnibkiB ^^V)i. i^ptic ^ tmjpjitit dcfttfii^
c(rt^]porc ti4brtis; jj^. in pUhO ^ u rc&ondcm ^
Snidclb tni^jbfl l«Mforf ftiajtor t^lci^t^ flhalts , toS
icjM p9b cJtertt«{r iMpcn4 filfilcc tiik jj^dfimMr
jplctti AC\ i|aam ^c; *' f ' .>
» * ' 't
ilk fii^ phM ukimr f fiiiitooC^ )%rA4v| UMif^ 'AtMt
KAin defecitdcndd ptr J C acqoi^tret^tahdeih \ ^i|M^
JbpIU i^eqyiendieQi^ri . j^ >f J3 { ^ *r«0f: ) .7 ccbui ^bsA*
eahdeih dbtii^ det^ehdbtldb per 'aGbVcaAq^c )pIaiDi%
4dbd bftehdb : !h d((dth(b pkt 0 £ AcqUirit *cchd%iA
tdctitateini ^ih iiadbhdb AiJr tf£:fh fPtihrra^ initoc'
acih i quam Cadehdb ttdr Efi dchl(|ttle ^ f C ItCB^
rfim^ tMdfih i ^balh ^«tcU^Bhab jpdr J^V. JBft Vtitir
i£4» £/4« Fcs3 Jg*ih^i^'ii A9^
irg^i
• • « * •
•mtiuit «ngtdi £, F; € ? 1». I^ ad' fhMMl j
fH^onAnoiin cbiM dtdetlim Mbti n«5U^|0ffir,
§^ USmr s vioi^ %i. fckfitltcfik iii finaqiii cpnr*
pan^ ainifliin inajoritn non «He qntnutacf infini^
tffinit lecandi otdinif , qn« colUeinni poreil*
« • • «
(V0/& iU. (^\imv^ com confi^cnri poteft M
^mpodu ex ipfinitts p^it inclintm i qotre tnobilo
por. cor^ani continnatn de(ccndfndo tx ^ ia Ci tcnt
obdoebtc velocicaceni ^ qoam obtimiiflec dt&tndendo
« ; ^ a04» ^ tiPfHi itf^tn^ fimAC UmAMM^
Hm^fkni it^iuuiii r^ td umpm Jhfc^njm f€f
A S shkmHmm jjmd^m phm i»iACi AB^
fHfkTit sa Si t stt AXt AB. Dcm^
l>e(&enrus cbfpoiis in plirto incliMto e(l
ijMiifdf mitef acce|cratui ; luti^ 7 Tr U ^
«odem timpore decuftituf , quo il jB bpCii
perpendtcufari {%. t<^ Pr^U L^i \ indeTT/
U^ 4Ct AAi dim^^AC^ AB$ AD
1WS contiiMMi pcM^MrrtoMiitt (h««. ACi AB
'^ ^ABi AbiHd.)ii prtim^ACr t jf At »
^C^' AD. Ve! ideo racto ^ltera alterV fub*
ftittfi poteftj Hil^ftieariot^eTaa^a obtinebirur
TT: tt =i AC^ t AB^ '^ 8C utrinquo radi«
Ctm csttrah^do 7: 1 ;s; AC^ AB^,
. "1 . • " »• •
4. . S^l DM; d foe|ikt tri^ contindt prdporcio*
nakt» e«.^. # 1 ^^ ^ 1 obttiiiri banc pcpportl<Hiciii 1
4 a I ££ ss t: c. S\tn\^d: b :=: b: c\ babcttir
H (? s3 ib. ttAtL irqotllA per candeni qoafttitatem
j|^ltipl|(^ndo obtinebanir 4«^ iss aib\ dtniqot
&J||€fMio io propbrtimtiii fittaai bh m oi^*
Ctra*
C^> h Si plara ejatd^fMtiQtnis^jdiibi dil&
ptiuioniiti longinKliiics. .-•-*.
OrcU, th Yeippora detcenlKi ^er ffgtntfntii
quaruitivis iimUiom , Q^ %i bortzonrem itmilftel^^r
^cHnataram perimetros fimt tn mnone (ulM«pilttt«
'^uoramWs lareruii^ homoiogorqmt Com ttnm( tn
motu oniformiter acceiersro T : t s l^ S t^f
4$. t6o. CeroU. VIL), crit, ( in fig, fe. & 6i.) T; t
= ^AC\Vac\ c\\mqvii ACi ac ;si'AM t ak
s: BC: * c, fief ilcniu> T: ^ ^ #^^#;#%f-)t|
' C(»roS« 711. Slmilct fircoforQm arcus Ant pleili
iitAiitii fimiKter indiniit , qcMfe id#m mobtie lieVtif*
'.r«r arcos itmitoi trmporibos , qoc (tot in rati«ne fib«
dajilicatii hprnm sr^aomi «ot rfldi^ntm «plii fgBfifM^
iionaliiim»
§. 20 J, Tffnpuf difiinfui ffr quasvis ch^^
iiAS tiuuli , cujuf diamttcr fii 'ad Borizontnn p$r^
pcndicuUrii ^ ^quitur 'tcmpori dcficnfus pcr ip/am
diamctrum. Defcenidat enim mobile per Ad
IfiS* ^h )i dcterminabtf petpcndicolaris jB^C
( nam angulus ^ C £ in femtcirculo redu;
td ) fpacium epdem tempore oblique decur#
rendam ; eritque tempus per AC ts^ Ccmpo#
ri per AB ( §. 202yPr§bL /. ) . 11. ob paf al-
klas ifC, & J3 0iti(]«mangulus CJ^pTcAtfS
cft; proindeqtie DB perpendicuUris ad CB
rurfum determinabic ipttium codem tcmpOf^
redecurrendumi qoo CD :=:ABi ergo,
"^ Bb 5 . CQr%1t^^
;r. : fCMEi Tmqpm de(cen(iif f^ fsumk chmi}
«jflnaip Umr (• 991111« i 9^nt«r wim icai^«ri
4f ftctnfiif per ^iiiQtnnioi^ Cm iweii , «xifliipct i
«qiari fimiUter tefDpon, 4e<cenr«i per q[^vis fnioi^
vr§fi pteoii mrm », ^m pra cboriUs hfthm poSnt ^
r •01, nrcui ninfaii ebo^4i& ^Midetn (iiU fm \o>v^^v^
€in4 f$xp^ (uDf ^ tt noh pelition^ t ^«^ pva^QJroQi
fi^KQmpitwi incliQati^c ,^ % ^ut pcii4iir g;r«?iqi
H$« aQtr, CV^ i$fc($iJm /yr /fMiMi l^rll«
^$M4$r$ 9$up i naoi celcrtus , qium mobtlo
in fine pUni inclin^ri cen(equiiuri non con«
, tiiiao Deric > (ed Ti inerri» confervetur j or«
go DiQbile coQcepiQ inipeta ed oindeofi paf*
•tii oppofic« ehkudinem oioto retaroeto
eftondeiie poteft . fi it« diroAio ferat ; 0, c«
corpui OK 4 Updini five in C, five in # , o*
fceQcJ^ro pQc^ft «d.dUitudincni C$^ ycI Ci^
[.iAi tempor* afcenfui rctpondohum tcmpo*
*TiQW (^efcoQriis pcr pl4Q9/«ii/iMr indiniUt
SfiiK Si mebite defeendoiif vi grivic«tls fi^coa»
^um ^jndeip ^ sQt psritllelam dire^ionem perp^Hui
isrg^rur, «eceieratqr niotiii; maoet enim celeritis
«equifita , fi| nova ebnrpiranti centrntiQ addiciir |
COfPi^ue gravttas In v^dnl^p noUria cbnftaHf fif , mo-
fcjlQ atqoalihiia temporiboa ir^alia accipii ceteritatis
inerfeif nta » aileoqnQ niotns onfforiniier ae^leratnf,
A^^ ^ gr^vicat in eorpus jam tnoturo. perpetuo ^gili
contrsria dire^one , ^(}<)aU))Qf temporibns $^uili«
fynt ce^Ti(9ti$ dcorementa » motusqoe pniformiter
1 etardabirur , non ante extlingnendus , nifi cnm mtt
, l>i(9 pcrvcntrrii a4 esm almv^dinem , t»| qu^ ^S^
cwv
re<iitQ corporis saQalibos tecnj^ribas cqoalei cete^
cttiigradas generet, & exfHngQtt , debet in D\ dc
t^ m^&M , iliisqiie pQiiAis liiniHter pofic» idesi
celeritatif grados inveniri. Jim ad pmduh ^ifMk
fiido, qnorQin tbeom manifcAe derivitQr ex diAtit
$t Sd7« Si pendukm $it punlh ^uUtii ^
UuiUr inC (fij^. 6^.\/ibi riliBnmA^fiindef mom
im mniformiiir ^ccckrato » €f in B Mc^uirii rmk
pt^riiatm » fus. mm rcmd^ 4^bmdirc fojb
$H D» Oum eniin qoiviS;'|CUi{i<jras cpryx^
cus coniiderari po^t ranquota^coinppQcu|
ex intinicis planis injclinads» inOnite pairfi^
poterunr cuivis arcui 2CCQfHtM4^n t Sl^^^^
tino, atic plurilHis plaiiis iodiaesii 4^ ^MKI
•t^l; ei^o, \ r ^ r
f. 208« OlmtSi per fuemvii drcuH jrflMI
CM (6p6$.) in B 4€qmfi$4 $li Md Hl^^cm^
^na t$f^m fcrpcndicnliri f$r Msm diamitrmif AM
e<f tfirersnfr , ut clmdn CB nd diim$$rnm 4 il
Du^atur enim C m perpendicularis ad 4^i
erit celeritas acquifira per arcum CB hz c^
ferttiti acquitieac per mB ($« 903» 8c ao^.jj
cunHjoe celericas per m A m ad celeritatero
f€rd B UK r m B id f AB ( h.t. in «•
tiooe rubduplicata fpattorom $• i6a 0»ilL
yjh) etiam celcrtcas per C B tfft debet a4
Cf^iericatem per i< £ ut r m B ^d r A B%
Elt vero /^lum ACB ^ Cm B » e^eoqU^
if j3; CjS::;^ Ci( : «tj^J proinde >4fia ; Cff»
aAB.mB {§i204.Sek$i,)^6f,C9'^dM^ r
Bb4 • mSi
n
ThJJV Y AB. 'Qiioniam *rgo cclerira« per
.CjB^ftl a4 celeritatcjm ptr ABut fmB «4
r ' Or^fff Si celcritatet pcr pluret e}usdem circoU
^eoa in pando^fino £ aeqiii^r^ invic^m cdfiif^raii*
far ,. iienio non viaet fore easdem inc^ fii ut* iiitlt
boruti) ircntnn cbord^ CB^ & EB^
•/, »
f • 809» TSfw/wn ikftHtfut f0r*JmSu du^
rum tiriuhtum ^m/ CBu^ Sctfii fig. 64.)
jl&iff iii Tdiinnlf fi^duphcAtn hrum muumi St^
. lAinet tvAm «ncuf futir pbna infiriita rtrtilHtet
fnciinata } afJ^dpfiied decurruntur tcmporhp
9&t\ '^W iHf itv t^aetone* fttbduplicSkta rpa«
fioruiHt (eu longitudinum ( f • a04« C^i"» M } i
|W|50 «fi.m arcui. . 3,
ir*.
Tl^tm^^fm f# r^tti^f fiUf&flkmtt rndhrumi ftnt cnkm
#cos (imilQa m rs4ki ,^ id^ &ft «t IpngituAitif 9 JierROl
/ ##..s:, i » ./; enT^; t ^ l^hl ^A Hinc iain
;ile non eric dacU tripufi boruiii tcrminorut^ ii^
t«iiir« qu^rtuni* '
' *€. ftto,' ^umtH ofiillathnHm df^nduHt^t*
V^fk ^ionptudinit ^odtth aliquo ttmpori eotffiSif
i^Um funt ik r^tiont rici^ro^a fubdufilifat4 lohiitt^
ifriffJw:* namTuttt numcr? ofcillaitomtm rtci«
Sroiqe ut tempor^» qu4t funtin ratieine fub^
'^rpligara long5ti$dlnum(§,^ri^.Crtrf )/ etrgd
V
* 'g<iM, Nomtroi ofcilUrionum tffc Inftrft iit
temport ex co confictfur , q«od ofeUlauQnuin nom^
rus cflf dalcai co minor , quo m^jus tf mpvi» nngul»
picilUtionibus pmgcn^is impcridi dfbet-- l«f«ni w
tis rribuf icrminjs facilc dctcrminafcttttf utriuthhct
pcndiili fivc longitudo , feu numcrQi o&UUtionumt
§, sil. h i/ifhroitif dwtrf^rwm fniuhn
rum •f(iH«tiontbu$ vi»<*$ ' ffrtvititu mtlfmieit
fUMt ut ptHduhrmt loHfttmlmH ; fimt «mm ?i*
fes «onftanws ( qotlei habentor m exiguil
4b •ad«iti ftperficie terr« diftamm ) propor-
ti6n»rx fpatiis eodeni tempore defcnptis
( §, aoa, CnroS, ) i fpati» o(ciU««Qt>ibw ifo.
cfaroais confeAa funt arcu$ Umile», iivo My
cnbrt» fimiiibui propoftiwiale» «dii j radw
fynx jongitudifies pwdoknw» $ •rgfft
fendulum, 9n$ fpidnh ejusdem lotigimdiuk , V ^ejH^^
kt Arm 4mrmti9 ificbrQM fjfe Mcnti ioiwc cmni
hypo(hf fi ^ i / s0 ri r«
' Drf ff. II, Erg^ R fdm fend»Itm\, Wt fjusdtpi
hifgimdi»^ ftndnta in vari/f Urrs hcif ifocbrm(^ nm
fnnt , vis gravitatM emftans mn efl, Ubi plurcs hu
Wrnr tjwidnm pcnduli ofcilUrloncs, vii grJ^Titati» mj»;
jor cft j ykipfuciarcii mlnorcft. Hinc^. l^i- ^h
fir$JK docui , mniotcm graviurcm cflc /»* f^^ ^^%
Sehl. l Monul , moncoqne lw«m t Wt *if
ttmt ad pcndulorum biftorlam (crinfl, ftrlp» »•«•,
tcm •hftrahcnio tb •dion^is , C, C JWWIJK Wg^ «
rt^flf^fifi^, 0emri/ffletm0^ €Mf^ •^T'
;
\
niiUa^ habercntttr , pciiduli*motas fem pgrpcnioSy
j(fL omutoo ax^6liffimuSt. Ineem Ycro propcer mcd^
Ip^flftciHipfn , *fii£lioncm. &c., (iicccflive mifiDimtvf
^iUMioneSi dpocc fciiiim pendoluin m B conqvieftat^
i^^'<>
&W. tt Ad o(ctiIacioncs ^endnloraai reroe*
fhrnrfim $laflicamm agitatiot^s y de qaibot p«QC«,
fni^lUgb iutem nomine fibris eltfttc» chordm renai£
ftiHMiM0H(;^46. ), «qutbilem, & fortcffvM^f^
M«iy qe:f»09a(»in^gnc«i>,pfod«t fbfttcit^m , filbtiir
de vero.nimis ftcnGi etndcni fKBrdsi* Ejacmodi lifari^
Ku fiiamentis tfnuiilimis intcr fo conjngttis COQOipi-
mus CQt^fta^e (^ippis corpori. flnfticn;
* . •
ir« Si * itbi** siicufctt fidrffiis ^ , & iB figsntar,
mdioqtie ejtis punAo C sppendstar pondos^ iBfleAcrot
f hords , & sblbit in 6nun ^ D & Tam fi fbirds
tfn(^ qoidfft) icd nonduai \n^%m mfdiaQi pundmil
Cjongstar cum mcdio ejosdcm diordsr po(bn flezQ
Siinfto £1 , r^£if C D ft punQt conncdcns dicitaf
Agitt^» Si d^nlqqf centro B » rsdto B C de fcribstnf
iircas C#| fs(hibft Or qasntttstcm » qne dimidii
ehordti. BC^ pcr (ai inflexionfm prodajlts futt. Or«
Ao jsm pofcit f xsmins^e rstionem , qosm ed Inf tceni
^icuni v^ flfor^am mdeftf x;i t^ vif €$n4m ii(/Mke#
m t , figitu^ D C ;3 $ I hnfffuio cbqrda nandttm ini
III* P^fif figink mtmodum 9%^ hobmr
'I "'
fn^fih f /U f 5* s fi^^f. Slvf t Sfi vU inJkSm oi
#•1 f^n/fm^ ( sntf inflexionfm ) , m.ihfk.fimtta ai
Hmiiim ikori^m* Vis enf m »»rrf tfffihf$$ cxhibctut^
ftf ff dtm f i^ ^ quftrf cum pdfits %{tta sdmodam
iMtBlficf I s» ^^'ss 4^|Cli4Mii vto tcndou exteM
Mliftfifttii^i MciA. Vktwtii *#«*•» igjl
4ir<«timihiii i.4> &#<<; ^«Mrc compiitQ imciUitof
^mQi0 4i%iiiri pMA p«r diigoniWiii u a r 4
i
Q«li Mlam fliidliacQfli^ftiilt Mq ixirf aMtriMB, hiu
Wtiir ft li =s -r-i proiAie 4ii « <-^ H Vii
Conqiie imtiemnr Tit tcn^em , dt io&rftenf » wed|
Jirvcm e^tnhm rationit^ , fempir fitgitti exi^i» ejtliii
4cin alicttjni chordc «wnibtv e«(Unii Viriboi enim
iri imimiratis, ut $ttmeH tm^tuaut iH eadtm r^tiqtt^^
Qporrif ouin^Qtf iadefn lon|;itttdiQc cliordflt Qieniri
l * "
ciidcn figiltif , ftcoi qpq hihcbitQr ^ M ai » s; «^ k
JJi. Si Gonfeniiifar dnc chord^ «^Qe ioQfCi & tf«
^oaiitcr teQ6f » criint'6gittc mtniinc in ritieine wu
fiam {QQe^cQtiatQ. S^mnor enini 411:^ t '» Q|
fuprf , Qaati cQlle tif dq^bui Ohrif erit 1 £ t M ^al'
4 .V T; 4 M ^ STt 19. Camquf exhv^* T:si9
0; Ltss /» «»1 lii 53 5f |. Hiioremi iftod eciam fm
linet 9d ^hoi;dif iQcqoiltf diimetri. U^9 Si diTitfit
iQngitudinif fibrc , timen «qaalit^ tenrfl^ invicfHl
conferanrap, erom figittc in retione iompofiti viriQQi
inileAentfam, & longitudinam. Nempo oft !£ : ii
is S T: st} ergo fiT^ t^ htbctui i £ 1 f / « ^:iii
Si prjifcieret X a: i, iOidibot l>i m S; U HH^ ^
ilti mtQifciii lum«
IV, Cb§rda AB metmp^ tt^fiM M^^^f^iM^
ib tami^ fibi rtUa^ cfiUl^h NlQi ?i lUfticitiltl Sm
ndit id iitunfi priQrem ; rcditqoo motU ftlRpir Mk
^elcriio ( (eu, qaod vii eltftici nan ;ikQi i^Qi gflVi%.
m igir pf rpf tuo i &u f Qf d ooYft iitoitM idMWOMi
• ii
i§4 mm Ofm^i^
Cind«S'rtniitri)H>ffcr)) obriiitft igimr mixmMfn ce»
rittreAi- in C, qrtdc fii^a- «licriori «scttrfione, iy
^gam oppofirai* irc , irmimque argemg elifticitfitie .
Aitei^ cm oportebit. ' % i . - .*
«y^ AU« omiico ; ^fMr- peMcm a difortt tydaUks \
«ojtit con(tilto non memtnt , cani ejas applicatio ad
llminai jam' f#re anriqiW fit ( teile P, MM ) , &
oicillationes in extguis arcobus cirooli^Gicis i(bchrou#
4«pr?bffldanror,
' , CaputVIII.
l)e motu,8c prelHone fluidohiml
De prc0ionc.
^^» 9T3. 0iiiii dtxi , qaae iropreflionl
hym^ .levt(nnti« facife cedonc. PrQri]fl]m«e
UliiU cedionis ratio flifScieni eft in particqU*
rmii €olMfion« um extgita ^ nc £iale,ab in*
W9f m (epaceri po^u
Cor^lU h 8i panif fiotdum compencntci facitlir
Ipo ff pnrnmar ^ pot«(l alin flaidi portio in iftam , «lii
in illam ^ pUg^m movfrl , qoin tor$ fimnl nmflit in
iiin4em pUgam ab««r, Comrarium obtinet in tbliciiffr
Or»ff. /I, Si gemfn« e;asdeei Anidi portionct
in diverlas pUgM abire poflint , ppr<^rit quelibet fltii*
^* pnr dSftiiiaiMn «Hqqatn fondi portionem prcmerc,
Iflrin foia iimcil . maira eaitdem vniis portionem prev
fMU Qtnre <|R9¥is Hitidi porfio , independenter ab
etU . eK^rere porerit vim premendi fuQdom vaiis, vel
/#rei I foo emtrinoidrf R(ir(iif ^ oppoficom lubetQr iir
ftli-
■V—
\
Ibll^i r ^Miittm i>irtmH|M0 ^.HMP^, 1rtlc.^Acil«
f«t, tOMii &UdMifr(«t;'ib Ja^4«9i>^l|fkOttet|.Aut &#
ftentiU ' ' '« . ' ".* c* . •• •»;'?-• •
tetic i 6itq]u« impreinM^ ficilc ctt4unl.| & ffciic tno*
V«titur^ of>orM MsdcA. ^Qih^kMf i l^irigMti^ v A id»
modttf» fiibtilcs tSk^i mks^ 6tm\m ot|«r>«iiua4 ,frif
atd^aiut i^ii^kttdo» t»(Mtr) k«p«4i4|nt<^* S4ibtiUt«|
fardmil«nita niiiiifcac. d«dy«ifiiir c&.^ii .onod flaidA
ft iie tit mgaBiSim eAngor ttfn itiicirvctlc uiiiiiticttt |
lliiic ikfc itiflchtQt cofftMTis^ic intWicicMli
ikf#rdritrr4 } betiiogtnea ifMt» v ' V^ qm^Mil
hetei^ogenMi qusdivtrraef fim^cSW »
tiU. li^Ji^ Ctu JlkUti ifiinUjrMtk
fint. EltperiiDur &i}e Vis gtibctin^j^ttjdti pt&
tkum gfavttti cflei nttam vactittin*. mc moaf(
U^uU^ muU gtst^U fim fpUbu iM^d^ma^i^
fid (^ fif%uU UfmJmm mtimU^grgim /imi |
nam gravitas ttnioi tnilTii oritttf a KtavttaM
fingttbrtim partiatn* ^
$1 215. VpiJa emis fnmunt Mrpctj^
pi fii^ffd p fmkui intumhunu Naiti 4ray||
cdm unt, ttrgtnttif I ac tendttnc deoifrum \
atque adeo vi gr«vitaii#i premuM^rpora b*
M (ttbjeaii ftujMMgiiMra fii)t# fivt tm^gp^
mi$ Qtiare & fimdlii vatirpiemitiir a fkii*
do i & (]U«Yis tnferiof fluidl portto i Ap»
fior« iibi incttfflbeoit*
1AII& DiMkilfMli Biifc-|^ilti li TMrftlil rinbSi»^.
Miit, iqtf em tdmjMrtMt flraii^ «ilai^ tsjpimtti nM^
li plhspefrtodiilii Vi t ptU» ^ttolli^ ^mdiii fHlri
ttqiMtii Vtrfiil^ ( it » ciitoi in iiltili ts^iit , (^trdpi cjos»
diem t^dndos ph>^ftntiYM fttlkk ftuli tobicmiv elti*
itfr#) lu t. Mtt liiti deo^niili^ Hi^nt ptAvittt Coo prc^
IMre MtiricWl IM ftt^cftril^ CJMm ivxm fHr^m
iK>v)i«iActiBr> in ^«<jpiMi^%iaBi'4chMr ipcacial^rc»
VtiMt fpcdfici V- ' lObrMi rciidliit Wellcia fd/Sut
yirfiii nmtentfii nviii^-y 4^ihc Jcn flccctiliortini oMniiiii*
nis cR, #<lifiriwM(' confiroiciiim e« c L Qvocwnivi
bi^o cti^nfificm liqnidc pohdui iloin hihcnt , & grcvi.
feiicm; pliiiAdt ijQOMll^lft^oti^ Cbhlillcilr > iiirjgentiit
lia»rilkipi|«<ti^;prtnHnt. • IL Oiimt;ctrpii$ nirilni^
itd ecntrtiil , Vfijf^s c Xfx^ ji^cft ; j^itur j& fluidc^
lljk ipiuidc hit&htut cd cchtrum uiiuni » ^oaihdia
JpBl^.^r.'wr|. ic^ pr$pri^i ^dhi pcri^ hiicnthr^
thifn &nt tis iraprio. Sahi ih'l6cO boh ptbfn^ ton^
ttttftc hiilillittt ntttHcifh ; ^ilU Kigul* n))iddl^in*tn6^
ti«itlli gtivcr fbht \ it(|hi lliAipcV gtc^ts filnt « 1)toi
lelittqiis ioei teonfiflifit llclldc ; •iiqph IV. Httm cvisp
mmt ixptf imtncii dfc ib&rfiiilritBf quolldi«iig : Mer^
ticiit ct^ lii mW iTorMccUiipiCt 4j(ccndit) ce deftens^
itl ; koh ctttcih itccndck^er, htfi if i: |ircnicntt/ ddo i
(fittillilir ih tilbiV ctihihahtCciitiliiis l^tf^olVltur Um^
dlic db^cqic t oieoj^ lloIdiMot itiii fpcciSce ieviorf-
tttt 2 liifi Vcrh iqic^ i^ietifti dcc. gtaVitsr^nt/neUtiqticnl
Mthnefletlii*. |tih t St TphkH ciVa ^ fed in ibbntti ib^
lohgiim difthchl ittt eV«cnetM,'« c^uc iiAilhetjis
m, cfNlldft i4ilh II tolrtiitti Wtk c&etffionis %(t ptei^
iio iicis mfitt iiiOililiciit!» -^^ t Mcius tft poti'd«|
%ifiii4ni|inr 1 ^m liiil ihiiclp i etgo Ut grcvitah
Mifl Vci NHIili^ jMiiiiilinliierfillh ));ond]prcthr r tiih)
Mdtt iitfUC fepietilttl. mji^rebehlletbr jpohi^us tlhti*
mifiii «liciitwi ipfcfMlif iihlirsy ^jb* m idiihpltt'
Dtmitti^fiddorilfnt. Iff
■ • ... t- '.7-
^t« Yttne tttain profiindiQs fliergimf |«gttli .tqnii
rep)et«| qoamva^aa; crgo & aqua gravhati . ideill
•fto dt fltiidii aliis*
R4ti9m aivetfirktuin. f. Si llqoida graVitafli
In loeo proprio ). debet ppndus Hqoidi gi^nVitantis (eCf*
tirt; nott autem fentitur; el-go. Pr. m. qtii Otoiaftl
6 poteo trabir , non (entit potidus aqo« fltula coiiteii^
Ut , (ed neque pondus aqoariim litoldt iihminentfiim %
«nt eerte qui (itolam profutidios aquU in)itiep(am tt^
hit , non ttiijtta (enttt pondosi qoant ^iii initios pro^
iunAe aqt^s immerfiim | eoiii tamen pro di(pari ratidii
ne colonmarom aqtieartiim iltols incombentiom po<^
dos diipar (entiri ^eherec ^N O. M. debet liqof»
4i gravitahtis pondos (etitlri, nifi qoid obeft C. M. ft
dbett N. M. Sie D* M. ft N. C Qtto minos aotes^
SaVitAntis liqtiidl potldal (ctltiattir | obeffe (blet teqjd»
\rikm^ qopa iil^^ tifutdutn prMvitim , & tpbnnM
UtirMhs jntercedit ; tiam ^ tit uifira docdk> , qoantonl
gravitans portio iiqoidi ticgetitr deor(}itti , tantam tt
Mtomnis lateralibos ot^etor (hrfiim;qtta *quiUbrtta|tt
eonftitata liqoidi graviMmli potidtts , ac preflio omtfi»
M (etitirl neqoit. Nempe tra res te habet» ut //i/i^
cihi , quarum tmi gravilfimis quidem ponderibas cn
liuAa r\t , fed dtieri dquilikfdta i tnC eflim j onofiil
huie lanet matiom (oppohe, pondos non fentie»^ Ad
fr« D. t. p< A. non (entlt potidus aqoa fitola eontetu
tlft nee aqUarttm (itubfe^ilicombentium e^ tf/AMi ««^
qttitihriiattnk C h. p* alia de caotra R h. p« SicDi
i« p«& N< C qminttttitetinqite fitala immtr^tttr a^
qnis , (emper eolnmna aqoea fitnlc Ineombens !n ns
qoilibritate erit eom eolomfiis latendibos ^ Oc pra Afl
(Mirl ratione colomnarom aqoearom fitolft Ineumfaen*
tiam itidem diCpir ratlo habebltor eoloiniiarttm late»^
ralium , qo« ctdetn nt^opoftlont ere(ctmty ant dteN»?
(cttttt^ ^tta <oloffiliii|fittt2ir.ilitttm|Nimiii ^
' • ^ i^ *■ * . • '
1 ^ Mi$ tL e^,m.
tU Sl ildMi grivttdit p nec faifrt tq^ l>H«
IfTtif gcre i t)ce pircos nattre i^ ticc armatorct tif \m^
hagiierullii iQt inirioiti CMilllere |)orerunt; eotnpriA
^mt enim ^(^tcbit bcrbiSt inCncs', i& urtnatotM^ «tl
Vigenci tnoit iqoiruin (ibi incumhcntium* Qi|in eti^
fun. ektri flqpis tief^ iion\ines piogrcdt « nec av» vo»
)ata (uo^iCfitm B^^dmte polletit ; urrtsque cnlm preflio
jier^^ f qu2 muTtorum cemenariorum. pondus ^d^qtiii^
iupcranda clb ^ 6«,(cqt)<M* SMuida ftd<« aqiiu
■^ \lpftata guvitarent ^ aut \ito graVittrent inaqUahi/itir
^» fc<|ii« M* S\,aqtiili6rata grtvitant j^quahiliptr N«
j^u. JM* . .$ic P« i]|. & N. C/ Primuin >|| ingcnd
^ ^ndcrt iqoaroin libi incamb^nriiim non. COmpri*
^ inuntur lierba^, quia pondul tncmnbentis/coiofnniK
jlqdec Ibftenlator , atqqe in ordine ad aiQltun clidi»
lur i coluinnU laceralibui ^ CUt% quibos atqoilibrit«
% £li(o iutcm f Otidere i(tg |dm ^$dle Hoti crit plat^
lis io iqoii iflbrgcre» HuC idiiotandum cft j quod
palu0rium hirbiruin plurima;ri(iices fiiis noti tn fbndo
fgotit) (ed io (uperficiet nafcontur enim t% ftminibns
oqoc iOAitititihus. Dtindi^ tiott eomprimuotor pifcc»*^
jl^ orttiitoreS) cum tis ondiqot itieumbint tqoi^ ^tqui^
iUrag^i qoarum adionei motoo ft ic clidunt^ fil igi«
lur^ut preffio tquc incmnbtmiA ab tquilem t€ft$C*
fiotiem iqoit jttferSbriij & columyarum lateralium i^
• tentiitttTi tiittrei vero urinatoriboi iai^guis per ocO*
Its, ^«rct^ iuretque elici (bltti jion |quidtm lh tq,ut»
tom iiKtunfaet^tium pon^cre, (ed ab teiis nimiotii .i^ofia*
|nrei& dentit^c ^^ prscipuc ft campant » in^ qua oiinito(
^ fonliftit^ ntmii propere Inti^a t^quis deint^tator* Quo
mimit iotem empMia Ip/a ab immini aquirum <poa*
4^t eomfMrimatoCi obeft denoo aqjiirotn >g»i7/^H//if^
4k cimptnt !n moduio fornidi ex^vttx ^ra \
tiint ttiftm.mlpitiitii vitri cimj)iti« formtm induerf
ddbttlt* t^/irm0 ntc hoimnimi j^rogrtitui > xtec tvf*
«m volitol ofatft iiris g^vltitio} cum enlm griviti»
liontiD Hfli otittrlvrii tUdtt^griVitai icrii i^At^
rii|
flflimm fiipcf^^ctti tttri^ Mihitttirlt wtt m
«^>'6«% i^fl^/tllB^ 1«*'% ^#q^ <>W> m^y \
jrfliU libnitliiii ) & t^nod l(tt]^r, p^Mo ikt^marw
Qttoniudo jiiH )plru|ridi pdCt , tbjos MMnWa liiit*
iDh*€ «liflb]Vi^:a»inprSnii tnftevb > «rcjvic ielbrtii bjp^n^
Itrct ? Grcii* cl)unlcin, diKrdVcfciitut tacntbiii , fl|
tDim»fii^ctchtUr t)ifi itsdcm bi» kniile ^ & tapliQi ^
fmclo ^jmtitrdta IntKimhtrtut. i>ket IL Sttiic^
tOliiniki& UVtii i)bti iilki IneukiibchlB a^iiitMta ^ fehtict
ytHtti diehtrit tjtiiidcni jpnhdu), Mti ^hs^ igoim Iblife
tiatUir Im BdlrtfMr^. ify SolUdohfeni tdcbb tA eau^
JEim MeiTurit fivtl «liatndtncts ^ jBv« iciSMIkfttii tk
iBirMictroi ^
im, thdvck-i dcbeht ( iiibtus cnim ctfcduii cft ffkviti^
fiohis V t\il Vcirti li cjffefihs hoh tft ^ faiibctbr graViiift
f{0> lcctt iiaib llht tjffcah) . koh autciki hiV>Vcmur|
tfgt) htc ghivitiriti' l)e. D.Kf; Si Auiidi «^tihfahM
l^vtcaht gritviiafhftJe Wvu^ ftn i^fiMHie^C^ Si Iji^ii
|^i4«yW iMlirttii^ & itmtacifer N. M. C kki. & N\ Cb
6raV(hltiohchi ViVahi ^ ieu cflicateekii IjicD ^ t|«ii MH
<lfeiii'ihotii bdhjuhaa ctb
: * ^ . I>ievl il Oihnisr iJ^lriVitatiO t^ pird]^ IMoM» |
«i^. fi'ihidi «quiliWati itaVtMnt i IhDvCri dcbent»
m. t); Ai left prbpticr motbm itnl^hahi fihcnl . hblb
tihi^tii a. A; eft lihicit )5i:dt>ter khbtuhi Nv ^ Si C%
(^raifiUtid c(t'^i:6i5tet ftrihiiitcHi^ jhairmbhiihi^ It itoifk
gldMticfhein iiiiivlSrfi i ^b) JShit tuifi^iehM bfalihtthf
fti litfth) i & |)iHrffibheiii fluiiib^iMh^ t)uahtVfi l£khla
■I ^gMudci» ^^ttlitti «ar «iriiiUirni «tHffil ivdhMk^
Miui«(y«if pfftftnv^iitt »^lli<gSinit i '%l«fll ^^^^^^HMt
fmftfiKitt^; IttUk "conteqti^i ; >%iM*.^ % iinttct Jctiiw
Pr^ m, Non cxpttiiodr iaa}oiiKlii*fli^ttl^tefii^in edti*
ceoAi fitult, %f^m pFofondt $<fMi t«imcfgitur |' qt|pm
^lttdiiiniis fltlt» At<{ut v)er«N»«j|9fi:iri ^debtreiniui. t
MoCceus, ttciQetlimi iirnlaflt pirofondiut mtrfini e
ihndo gltest conftrtdo eduein^ut^ 'i}iitin duiti minat
|H!ofiuidc merltm;' ergo« oqi» Sitwtn profundfbritttio
f^it inimtrfii re iffa premitnr magts; q«od*tOfn«f»
etm eductRtet non mtjotpondut {m^mt^ tribai de«
bet a£(ioni columntrom Itteralioai i^ & tqn^rum ipfe**
fiorum » quarmn vf4 oiiim aBqoiiihritatem iiidiioivcomL
lolorana verticflit;pr:prfmtntOt Qood do glaoit ingob -
ijfcom. eil ,' iit expedio i experimur ma>arem difficoka^
tem^^ '.quia penes giecttm , eorput otiqueiblldoiii) ^n^
cettdt (uOt vaHdtores itmitet cohsfionis , qiOMi>>peiiM
floffit , ^ioromptirtcs fiioiUimt icptraiitur« ^ ' (
'1 . > ••' l
§* %2Q, Buid^ homoffniA mn pnutmd§fiu9iip
kuamji componmt aJ Imllam | h, f^Jf^j^f^f^ftk
Oibf^cuU cuivis impreaiom proniiJlitny t^
^gIGis urpnHjp^mriiMti 90 usque deftmdttnC|
dam Uicot 'deicendefidi ultra non (it^ ^ E((
vero iefnpcfr Jocut* de(cendefidf ^quotttqi io fu«
per6ei# horironii perallehi non-rum;^fcrgdt
eoittqqe de(tendenr,dum fiht in fuperficie^
ri^onti paralleUy five adlibtJhm^ IL Finge,
CQlumnam aHauam verticalem s x altiorefiii
•de columna ubi vicina : comprimec ur fphx^'
Snla t ejutdem coiumnas «x; cumqtteomnei
p|usdcm LtmeU^ partet t^qualiterpremamin*
oinnem rcnfum^ «qualirer. iiidem premettm
^hacruU 4^ ^q$ e(l in eadcm columna horis,
, ■ ' 8on»
\ »
0r mmJkUaim. '4i|
^_ ^ eatitr|Jtrii|iiifcM#4y!di
primatof ttnbol6| qui tX^Sin f^jfizt ipttt^
Tam vafis| ne iilU lij^uorfc jportio ^gredl
poillc » uMi^Hi per poroi V^iis erumpit m
q|tti4<)in > fi<:qtte^i)oo lliinoi^gtr comre (ti»
fKirficiem tefis fuperiorem t quem «•mtt lip
4«r4t & fundum»
«Jla^fc Prtfflo in oiiiiicm iMftci» tft ftcdkvle
«fftfdlo iluidorQfn , • qua pkroms« HydrbdytmtilHe
ylMrncHnent pcttdcrc vtdeotun uolto, ]MllioiftA4ik
tlt' cattffmm mlniif eicpiorittiii •& . ^to tsif^fi$hH$.
$cill0it t etuflaffii non air.nino t<rei)oiinur , qmt coiti*
|iiiuittoii«tn ptrticoltrutn elementtrioni flalda fompoo
tiemtu» noa CkxiiiifikiB^ eognoiciinttt. Scd 'itmtfl
Taper matcrit iftt (hiloropho digttiffimt tliqoid difiK
etndotti* > ^ .
Ptrs mtxittit Pbyficorum velettf ptrttt ioile»
Mm cicfncntarct tilc J^lidas , ^Mrm , & yitiffcii ftti*
ftm ^b^ritm. Miiiat tjont^m prottdatyr in ittM»
tom ; gtairifi , ne frifiio impeditt tdmomim ftcitttti
^otom « ac (cptratioftcm tb tlils i '^Urkm « t«|
0htri£9t fiMki dieunt , qacid liarc i%ttra maximc ido»
iict fif td txplictiidam fluidorttm fummtm oiobiliifti
ttmi & mintmtm cotittlioi^« i
An molecultt (oHdt^ ^ fic (phcrlctf i e qoibtte
Atttdt. ooticicunt f dnrm fint , dt immpriJlihf , nott
liitis convcnit intcr Ptiyficot. Dt Aoidit Milmadtdl
ctrtttm luibcmttt t tlaiiict dTc, & fom|ircmlit ; itle
Attidttm Mf tft. Scd qttid dc floidit tlcniioribttt ^
Oi 0« oico 9 tqiit I viflo ^ Mtrcorio ftc. conMfoctt»
4ttm t Soot f qoi potcnt , corom ptrtct dcflMi^
ttrtt dm^4i cflc» & iwMtfr^ilit. Sie trgttttnt i tt
i§^b«re tttftt MiiSorc 4utdo tmptcta | & hcrmctico
Cc 0 . dtoft.
$t4 Mttu Cftthmm
Prcffio «11111 ,. qotm flatdtmi ^crcct ln ftMi.
dum, ptnd«e« -^•^, ^^t^tituHittr rekinnu
twm ftnmtMum^ ntmi«i>0'««(unin«roni pt^
«Mtim^ CvMM poiktktifk, 9uc«tid«it*r
JMi« imwiifo eft proporiiwiattf crg» pr«C
i» in ronchim pend«t « b«d « It «[titudtiw lU
quidorum« IL IrtV«lntiiclin«tisliqutdapf«.
«nune fandom MrtSlfi tf ma gtwHm^^
«ft«utcm gnvkm ^bGAott flatdi hemogMei
«t vohtm«n » (urc roKditasy volumen priOiu»
4if au< fyUndrt ut b«6tduft« In «Ititttdiaei» t
irgo^ pnSm «ft .nc bafis daa« iti «Itita*
«kncm»
r&ppneioMt^ ^ dt * dtitoditiw i ^&* bifisj,
i flMrit f aa ^ , obtincttir t Btp a ^:aik e. ms.
«|tt&ttttor«;it(J«)ds prMnmi bifim i» tiiti«|ic «Ifi.
mmfuidt ^m frmmu fimdmtri 4mm4mmS
ftmndlMtkH «fmJm kifit tf itihitudimt, ^t
"itm eylinder reAm LM, }neHn«tti« MJT.
tatrimqiit b«fis dtc«tnr B (J^. 73.). Pimatt
tyltndri pcrpcndicnlcrti premitur 'Mdtrti^
uu dlfikjUtin^i^ f^ttt, £ftvcr^gnK
,tft«» r«rp«air« «d «bfolatam, ut pl«nt !«•
clifMti «lti|udo.«d loiiginidiMf» ; erg» fi ftra.
«itat «MUiiii AuiU cyiiiijjpv M i« cmtwa
dtc«^
' '-'■ ' AIM txHUmttir ftidtculas f Wtnehhret flaidohijr
iittfonqoc dcn(braiQ covRprifni polTc; i^qc ifti fttiliito^
explieim ^ftahm ^^mm prdfioocifi in oinnll
partct { cnfli tnim ecvpuf pref!am vfrqa claflfca lit
«gar m omn^m fiujim ^equdtiter^ conftqai d^cr'«l
qaalsi praflio in omncm parremi * Fomin^ reficifli
aere torgidam , & Yi& aliqao CKade conclmm ,. vl
mjlgna tfomprimrs niirctar undtqQc acr pcmmipci^
daaftra vafis , dt «qHali yfriom qaantltarc rcaget fiv^
infundam , (ive in Utcra valit , (eu dehiqoe mCvaa*
fix illo aotcm , qood de iphirra aurea pHns mcmort*
Jri, onum Htud inferri volunt ; cofnprcflioncra par'*
tiom ttqotdi dcnfiorti reUte^ad noc infcniibilem cffi|f
re vera tamcn babcri.
» .
Dcniquc alii fic conflitoantt Partca pr^pri^l 9t'
«lementaret Aotdoram denfiorom durk (ant » dt hi
fompreffUesi in cirom tamefi intcrftitiis refidcr dul«
dum ifiqaod-iobtilittt comprimi potent ^ qood prcH^
liim* vi uia claftica reagit in omncm (enfiim , ficqiMl
molccutat elemcnraret fluidi denfioria ^opcUit in ovnim
Bem partcm. Non rnale*
Flotdam qaoddam (obtiltai pofle latifarc in in*
terftitiit Hquidi dcnfioris evincit maetina fneumaticar
eonftituarar in ea vu aqaa plenam , & lofUbfia repc*
tjris exhauriirur aer ; conrinoo balbr aeris anrea in
aquis comprefiiy |am pondcrc eeriff (oocrioris libcrati^
aquis cgrediuncur , ac (bpernatwit. Ergo craifior il«
le ter , qualcm rc(piramQS ^ penetrat , ac replet intcr*
ftitla , qus inter mokcalas aqu« intercedont. Qoidl
ni interccdete po(fi| fluidum atiqaod aero noftro Gak%
tiiios, quod intimc aquam' pervadat , ^ ope machi*
nap pneuinaricx expelU nen poflit ? nam acrciB hono
oCualem ctiafTam non tffc teqoalia in omnem parteoi
prtffionis lubeiner admittonr , caro eadem prtifio ha«
bcator in vHctf B^hai^ Qold OKnen fi in ctoflt fi(
€c } • fob«
4»l SfSiott. opm wn.
fiMlifflfnQl •€»» fnalii reippef mtnee In meiHi Btf-
l^pne poft repeiifiis otc»nqoc fiiQioiies ? Qiii4 fi fo«-
^^ floidmn «iiquod fubtiliqs » Hleni pforfos cfun ««>,
Sod t liqooribof plcrisqQC cfrtdicor * (bcqoc ob&n-
cfiicit, ot liqQidc conleiccm in (olidc^ c» o* in
ll^ciii » qQod<|uc iieruin igmi , & cciocis •«fxtlto
foimifl^ conglccistii liqoorim molccQlis Auldicoio n
fc(&Cotc ? Ccrcc tb ciosmadi Aoido fiibttiiort, & ^U^
Jk94 pcnccrsri Auidc denfiorc fttcdct evspofctio Uqoo-
roin , c c* aqQ« , fi cnim cqoc conftsre ponctnr pcr^
tiCQli« folwn durif , \f minim ^l^idi , vik patanc
ficc concipi podc, quomodo fOolocQte iftc • rciiflM
^mflii cvclUncor, & in vsporcs sbouic*
Scd cnim : nunquld C$rtif/tanm hsbebirur , qiric«
fcis fimiriam Iwc J^htikm %i^c% ? Hcbcccur li-
CCC ; babebirur cb iic » qui (inccmai oicteris? iubeilic
Csrtc lan^ nocioncm non bsbcnc^ c qQibQs Csrriftcm '
lisbciri in tsnca lucc PbiJo&phiff Nmisoc* AsxAssl-
dfifki^ turiic non cft» Mctcria Sibfilis CcrtcGi dtn-
iifliinc c(t \ ilU s^modiim fubtilii , ^serc uruali rcii
rior, Matcric Carteiii ubiquc diffupditur , pcr tpft
•dco fpaiia ccelcftis} ifts latcc m interftltUs fluido*
f um , ^ forcc Aprc aor^fs ctmQrphjrrsm ( qocr modl-
cc cft alfitudo rclccc cd fpaiic ccelcitic) clmtQr <kci
9f 2lS< IhJIhuHs kamgdnHi qukfcnftihii
finguls iarizfltti4il(t ahcHJtn UmfU^ p4rM 4fV4li^
Hr prmmt in mmm jmfum \ fa^ Qnim : gio^
l|Qiijic cleer fortius promcc aleoro (ibi conti*
fluo ».. prt mee eiin4em pro excc^Tu ,%JtUim
iucrum ) prefTus iTM^ni fopfimct «qualitcr
(§t 4. ) J, &, «qucli;er roprimot oUfticiwf
ftu propria/ftu^alecrius mcteri* intor ffuidQ»
rum nrcrfliciacompfehenf»! f)UiB eUfticitj^
agit
'^ ^ o.
Igtt \n ohHltm parterh ;^ «rgo. IL , ^Hi fiiif
*p|F<r drati dtici)ja$ piirtes undique prement
iri|i]9liter ^ non baberur viriam «quilibiltfig
qua fubUtf mottttn confeqat neceno eil ver#
lui tam perrem^ ubi 'minor babetur re^
{lentia ; ergo nifi molec^ly omnes prement
«iqeHter^ fluide non quieftunt, 4^ ^
. CoroU, Incle flaunt (^ecntle t I* liquidi ImifQt
gcfiei parr^s omnci equilibriam iervsMii incer ft* U|
tn liqu 4it vi Ibltut prcflionit nalioi unquARi fnotiie
iequUur; com enim molccule omnes (ii^ in •quiti*
ht\t, pre^Tiones oppofitc, omni cs^ parre l^uiici^
fe fe prprfai ctldent , qoantumqdc #li« mQtuin urg«»
biint, tantum impcdicnt elift. IIL Ad motum ii|
liquido ciendom rcqotritor vit cliondc provcnicot ^
lofficit dutcni vii minifni i i\xm f qjti^rium tpUat»
« •
§, «19. SiHgftl^ $jusJim firsH parM nm
Pio40 prttfitmt aqu4Uut in mmmpmfmr/id
ip/f fnmunuit ^u^Utcr. fr$b. Obfer^pmtitfr
fluiaa ( pifi odmodum empla fuerint; f • cf^
ifTgentti lecus i aut iTafta maria ) indnerv
ftiperficiem borizomi parallelam ; ergo fin«
^nlis partibus ejiisdem alfcujus flratit lea
lamella^ incombunc columnat Ji^uales $ babf^
turque atqoaris pitttum premencium nuipov'
^us ; ergo finguUt eiusdem ftrati partef 9^
Soa iier bremQnnir • cum earondem irimKI'
dem eue debeaiK effedus, Confirm, Sf
ptures tubi ▼irrei atrtnquo aperti gtqviit pra^
ntnde liquido inmiorganmjr , ancirgtt liquU
diim ad oandem in fingalis tubis althodi^
^ C c 4 * iifm I
^ Mkn> <i9m.m
doram p«rtes in ta<)«.T} profhndiMt^ cxiwtfM'
tef ^fq^luer pr,eini« " ' - . t .>' -
pofdumi^fi.n oinncfn p^rccm ; tiCfp n^ premunt j||
•(iniem jprteoi^ ^. ninmtor unicn le mpverc iii;
«mneiii imS$m , %« eK catifle daftkmtff proftU^ &;
VC MifrMii iiuiteritf inrra p^oroi gfiBQrttin hi#ei«A9>V
Sd ftlScit «4 preflianetn exeircndatn in omnem-
He Li^nf ^ yveniQn^ ex c^infra gravitatif , ^oc |iem
9j^, niii ftitenda ilcQrfmn «d, vel pr^p^ c^mnB
^iiiviRi Wgo H()|i(€i44 nQn pi^Qmunt^ nifi dcQtTum^^
2« ttiMnres premtitiit 4-% cnofla ernvi^atit |tr«i»4rio, &^
r#Ar &liep< fitp9id^rkx iiiium^ N, h, p< E«t
4mi diftinQtone M>fi>lvnnmr reliquat ' Mempe • gravit >
|aa«ft rttip pritnaria. {k ^ir^fft cnr Kqnoree prc^
•llMit l,anK{llai in(criQre$ fibi fuhi^idal i ^«oniam v^^ ^
Mkiiuru pr^i nef<|nennt, nHtli it«g;«n| fn 00111619
finifli^i ipA li«e fupei«iorom LamcUarum gravit^s ctaR
Si.^(K f 4ic€P0 Iket , /iamdarfa , tmdm^i V m^0*
##» ^Or ItquciromLanMU^inlertor^ peepiiaitt \n om^
Mih («nruai. CM%ri ^<|oefiuKbnQdnm floida fieiBiifH
4krio, ^ in#ir^£|e prmiaiic aii^ c v caufla ^^ qotoi ^
^ofTa graviratis I ppQmcmt enim ei^ r^tian^ fiu comn
prefRonis. JJtmi J, Repognat^ v^t floiJa, vj graviratit
Im premant ftirfiim, Ija. Ut premant (iirfom dTrtft^
(e.printiiriai C. A. reo«ndai}d, IndheAe, ac me^iaAtQ *
viwniiBiBQncM A« «: e. P/«*^ II. Si Mv»» p#^ *
Hmnt in Qinnem pirtoin f-aherornim-^^ , opoi^teri vil.^
ccrro pre(foroQt nutla prorfiv: mt ^r^vitiia; J?!, Pf^p^&
flwt |r4vir«i mlm t^fCm iu4it$Sk^f^-ViiiflXmi^*H^
y
Qais nmabQ dtc«K; pondcrjifl 4 j;nvit«(«ii) A^i&Tiii^
mx «o , quod ianci uni Hnpdiitmn «ftolkt panclat mj«
nus 4^ fksri 4t4iff£hiin? i|ai^ iCftdiii ppitei 41 $nty
Upiciufii .cubicorum prefSotic Cm nm^ mo^uK I^pide«
Ini^riorcs i 'ncc igirqr riiperioift AsidoriHi IphstrttUl
«t rollunr infniorcs. q^* N, Cin bis (bUdii obdflr tna%
jpr refiCkeniis, Ck mioor mobilitas, <]ttdBi tribui deb«(*
V^lidiori pmiMip. cohsiiaofi & figuriK noii fitis ic«j« *
gsr^ , nigc iphericir, (fd sngvlpte» quc incpttor c^
«d motnini^ proindf n<m C^ue ftcilc ciHrQdi, vcl
•ttolli poiTunt , ut i(pbxrttl«; Ac Aalejcnbt , fffx^ft
X^xn Oxm mobilct ttt msximci fk cuivit imprefiidiU^
^wilticnc ccdunt, Ut SoUds oibica , ^uirttfn iinaiii'
•Iteri incuiubit , nm iigunt nifi dirciSianf vorticlii^'^
inare «liorunt grtriMl <gui^«ntiam ; (jfbanfuiM agiml^
f^cttiiduin dirc^iunsoi pundfnpi^ in qt^iim b«bietn« .
inuiouf eont^dm, IMqut ; fi oorporc (^lida qoU *
4wi t ^ r>)ixi iot ^ ^ l^vktta «crto ordine Qhi ioH *
l^oncntnri neripo^it^ nt 4^«« una cUoMp «ttoUitf«>
|Vt Ptrtet llqttidi ftiiida contign«vin«g^prcnMu*;
l^r , qucin pitrtes « fixuda mtgit diftaotei »,fra^ f^^^t
les Ucjuidoruin liQn prtmnutur tqoalitcr, , cWw% '
FUidorom. partes m ««iffxi cotumua yntk^jU fittt noa'^
Jr^in^nuir 9qMaiit«r ; iHsrigitar fiuB w ttiifmL^mU
u. kmrfa^MtaU t feu ilratp, |t, 0. t. Non nrCQ^vo»^
tof f quaiir^r ti()uidoruin pactct in diverfit t«m^ti«^
Ht^^onraiibui C.C, :in «tdcqi Umcllai^ fiv« ftti^a. ^"
Kt Q. Vid« rationcm pafirionit^ « qoa rqi«t«Rd%«Ap»'^
tclponfia ttd Onfim^ ; mm div«c%t iiqnidacnm mik^
m^ If^ ««d^ «olttOiM fitia tncttmbttn^ div«ifli lH|«i«
o^cttrn altlcodmet, atqne «deo pr^ m^wA «UliadiMa* .
OiiiMtinm MructtUcoia iocnwiSlsQam iMiktwiL.
IN sahU,^aifMtpft
j0r ^(ffoi" III Cdd^lli ibltO lCiCfll lllWtlW tm f^
t »»
f «<
' .V. IMAi cf osdtfn alcif QiJtnii ir^titerlMipie.
fDnnr partcr flM fi^j^dl»! tnm pdh» )N4cftf 4tiRi4f -
lie v^lidiQ^ preintt M^revrinfi. <|ciiiB tqoa; iralidi^t
|fta7 (]^ain %ltiiiif ||e. CK A. Ibida ^effrtgme^^iliqtin
fgant fdiftrfe- ^iritdtii (pecilicir, non «^oiirfer prr*
iHiint C A» t^mogf^a N« A. 4t C« Major gfavitas fpt-
tiSca pcndff 'a* ittaibri namero tnolecQlarcim corpui
i4}tiodvtf Jkii^00^em iUiqu9 volufnlne coii(lituentiQi|i| <}Qf
rnm fingQl« prfniQnr; ae proinde fndobitatom fS:
inagis premfre corpora (pedifce graviorti qufoi le«
f iora , 6<i t fluldiT lettftfinta lum c^nalitfr pre mfre
pnrtca fiW 'fcb^cRlf /
VI, Nfqof flqldfl fcwff^ief cqof alra <;quatiter
•ffmniK^ fQt'cerre n^n in oifinbm partem seqQalirer
prc»ili>ljf T ergo. Pr. A.mkjbiP^efl: celerftas fluidornm
ertimpcntiQm e ra(if i)i ftndo *gerforatis , quam in !«•
tere , (eo fcframen fKClfiitiir in Wdem | '(irf in diverfa
C^mfimdo altiindintf; h.e. citim liquorfi deduqnt cfi-
In primo , nihim i Ite A» ; tnf jori anrem <cleritati re*
fpondcre dfPft major prf flio , ^uin c (Tfftus cauiBa fiiif
proporrloni^ edb debcanr) ergo. Jjl. Cttiui liquo-.
res dcfl^nni *afii ^mo^fim proprer minprem friftto-
Wftn C. A. proptcr maJQrcin prc(Boneni Nt A. 8t G.
^ftm dMQmnlarf ncqtTcb P|iy(icoram qoornndam
0plnIoiicm, Oc in his pr^eipoc Qaltemm. Sic fere
{llii Lainclla {)ori?onr8lis §b (fig 67*) non premic
Iftfraliter, neque nirfuni, M gravitate fua tantutii
Wfmir dfor(i;im, J-aracHa 9 4 premitnr a (upcriorct«
♦ , atqiif phffhmfnifrMohtffi^txi\\xx\w\ furrQm mo-^
40 > (^d ^ fatcralitfr, Qt denrfQm; debrfuifi tamfii
|wnt?ftiam tWadf eaiiifii, (AWctt grtfviwh fn<rr S|-
iniKeir iNNHotht f/dfor&m j^cinir dupUci cx cibini;
Itttnlittr foliini « cauflii prfcmonti limriorBm Ut
iii«UM:«i|lb iodt gcmiiM foii&ci»fif.* i. li^idiKnm
fvi^fimm f$rt$udimmm mfitrt in J^^ mmmkumt
IM^ifr4/f»i««i,2,M>iy»te.i]iMrr iUii aiiftonbiitprtmt
4(orruin Utnrlto «i nt t, f «^ oi i, f / of 9, ftfi
II. PreffiQmm h AiMft , fHlfwrfim undmm fp jiri»
gfcfH j» eademfiri^mmr^rummmrMHmi fid mimm
mmpmmMf Jhffiend^ # ^rr; hiflc prefiio l«f«f«li»|
Mi ruritun TfTfeiis Uitieilc 4^ sOi J4«m«ite c4 m
t|t/ai )ff ^9 }4lC« Prain4c, inqaiiint, preft^
fmpndiailMrii caltiscttny e bftfnclte-fnpcnir pFcflHonem
mr^lm ponderc «insdciii Unnill^, qiod lamencrii
)>«rf txigniiin iif I oc infenfibilc t^ ftmif 09999$ Lmriim
f i^M lifU^hrwm 9 finc crreure «fMroi porcft, kfHidg
Stmmr^jmU^m in mnmtn pmm , fi prcflio illa trU
nuitar^qibmricirCKwAii lioriaoniatilKit^/^^acij«f/ipii»»
hWvA c^fiindum c(lb dc toia qnidiim (liiidoffttiii
iMilli diftrtis rcriiic afiirment, $ic «rsuvnri pcc^
l^cndicnlarit prc(Kb ouinslibft horizQntatitliimeU^ (U*
iptrcr prodioncm in dinm ftnfiim pondcrc iftiiii t%ii
mcU^t ; «igo componcndo jNrcifioncc QffiiM«m imircri
li Uniclt^runi^ (ivc toiint ma9,prcffio ptrpcndiciitf
lcria toiius |i<]iiidi iJipcrctiit prctSoiicm in iliMHi ftn»
(umpra I non dc miirc integrc ; nc^ certom iiabcnt 1
pcrjkcndicniarcm totioc mad^ prciBoacm pneYitcrc frti
^at fir in alium (cnfiim»
liki quidcm ob)c<ilionc hic rccittra nihil orgcimf |
fd ilftii tioico, vMerinti <)ttl(i rc(pondcinii
VII, Si in floidia homogcncic fiii)Qtt iMiadtBl
ff (f mdci roajir f rcOio , forcios (rtmiMf ikttii » i|it ^
IWi ^
Pr« m. Non expmnior flia}OiiK«ii4irficii2^trf«^in cds»
ceodki fitah , qilc profiinclt 0(}oig toimcfgitur ^- qwm
%«je»oiiniis flltt» At<{ai veroK.«^rirl .deborefnas. t
iftcat, OKiQciduai fitolaai pirofondiaf nicr&m o
do ghieio conftrido cdaeta^oi^ *^tm dom minaf
ppofiuidc Ricr&oi ; crgo* |)|, Sitiilt profundforitat
ffait immtrfii re iffa prcmitar' mtgts; qood^ttffittt
ttm cdoctMtcf noo mtiof pondot mi|fiit, tr3>oi dc*
l»ct «Aioni colvmntnim iat^rtliiM i & tqnuum ifiibr
rtorum , <tatram vU umta sBqoiliisritticm iiidiiotrcQflK
itlflmna vcrticflitpt :prtmemt» Qood dt glaett ingtb
ilom. tft f ' fit cxpcdio ; cxpcrtmar majorcm diflScaktiF
lcmi '.quia pcncs gltcttm , corpafQtiqucibliiloiii^-fKii)*!
ccndt fiiilt validioret limitcf cohsfionif , qimn>*«pcnft
floifbi ,, (|iiprain<ptncf &ciIUmt ' (cptrtntar« ; >
^\ \'^'\
%%2Q. Buid^hommmAmnfriuimd^wtif
iudmji componmt tj ImUm^ ^* P^jM^^*f^f%,
nit^ti piur^Um^ indmm. . ' Fr« ' r luidorQoi
l|)bf!cul« cuivis imprefiioiit proniilitiif co^
(loalGls urfftiH»0iriUiu w ttsque deftflndttoc^
dttm iflctti 'd^endofidi altra non iit.^ E(l
inro ienipor iocdt- do(oendendf iquoiifqi in ia«
pOf6f i# horironf i ptnllohi non- fant ; '^ergdt
^inrquo deilendonr^dum fiht in fuper&cieS*
ri^onn paralloU» fivo W/Mm^ IL Fingo.
0<llumfum aliauam vtrticalem s x altiorfpA.
•Ilo coliimna ubi vicina : cotnprimoi ur Cpbkm.
inUf f}ttid#m colamnaB ^x\ cumqae omnci
^|u«dem i»amoll« partoi a^quaiiter premant in^
oninoro Ifnfum^ «qualtror iiidom premetuo
(^liaErttU 4^ ^q« «d in f adcm columna boris^
^
.-*;
MMiUi; nlMlur!it4U]itt globitlai /fs tfievil^t
ia OHmm^imrtittt» cfttTiqiie n{btl impedbt
mfmsCttt^um (poniM^ Miiii tibHMi fiuidi
pmmamM-^m icicmiibtfe ) .fttiitttttr- ra^fMii
fmmnfqmpmtm ^^hibtili Irft ito aMkni eo»
Jttmna vertiaili emcipiemes , lec pmmdmistb
kliMui tottc^ pefoeiidet igimr tkier^lQfmii
A«:i leplebitqoe tocufli celtdtltti ab ea»qiiMI
^lojnoXafeendi&dtxtA ^firmMr tcototniiA
qiiar¥is altiof auidlitriciMifJo&qQe deftoii»
<tit eoQsqoe I deiii-cotum Itquidum i;om)tii#»
ieat; quiefcere autem notivpoteftj nifi iiii»
gulatcaiumnc finc in «quilibiicacei i»ie« 9«
earum momentafintsqualia^ qucmomoMI^
f um aequalitas obtinere non poteft (pofita Mi»
tectriatam homoMieitate) difi[ cototitliit fllil
in eadem altimdmei -- :^
'•?...•. *i:t 1!
n
' mi^n tt%rtii tdrtlbki eetiimiitf It^tarHM
ipm^ irfnMMiur attoHtrt Victiuit« IrHtat iiit^ #ii|l
tiHiii ttt i tm toRimtHt Irltlntf t^tltdetif ituic '{lirtfKti»
tit fpediee I tubetortitir ttrtiifittiir fti^H^ttig^ *M|
fi ntia, vel ^lerti ^lainiis ^kintis di umffa (iant #fa»
Itfertif Mgitfae ^tiMitiiti i>rtfiNint yi€faiii« etltihif
^^ri^^^^^^h^^t^feA ^Hi i^^^i^^^^^^ ^^^^^B^^^^^^^ ^^i^A^^^Mi^^^ft ^^^^^y^^^^^^^
ep^pmpmiB 1 9 levNiiip eeieiiiinK inefpaRE 1 j^enH^i
iMccndeiit4 Uiee tn fwil vela OMria itea|ieii|tii
%tinciaai horboori pinlltlaei y (ed cenriaiimi ly
lcei aniin £bi depoftk tate grtriticis 1 ^M idirfrfl
ei tn* dtvrtfii tttr* lodt •
M , K cyltndri ; •iftrp*dMkm * ttttfiltiMtU»
ifid4'tmboimtf^MntMJwhSmi'§n)ttthm tom
M #
|>rcffio aniiti ^ qoMi flaiddtii ^erctt in fim» j
tMi ^mmMM) ntimtt«'««<uninirism fM^
«matmi rahittrM pofkft4i|ir | qcue «tldciittr
Imic mimiro eft proporimmeif ergo pro((
fioin fontfom pender i bifli k ittirudtMli»
qusdorunu IL InVitis tficlinitts liquidi pr#»
iiunc fundom JkuSf^ fff uu gtMVtMi^fuB^
^ iutem gfiviti^ tbfblmi flaidt homogoa^
•m vohimen i five roHditisyvoIumen prifmi^
4it iu< ^Ufidri ut befiiduAi in iltimdioemi
Ifgo^ piefio» eft .ttc bifis doAi in iltica*
eiMem*'
IrM^^ <2«Ui>P^iCI B^k^ (:4<fimiflt siitMi
r&p preffiotiet» ^ dt 4 sltitoditiei ^ Boii bi&ft ) |
i flurit 0 si ^ I obtitiertir i Btps: As a^ h. e. itii«
|tvjtor4ri(g:^{ds ]iriiiititMt baiim i^ rstiiiite ilti»
10 i «q^ ii^^&kM ikimdioi fimii|trcfr4iC|iftit
Joiifftla tedM fsA.
p i*
tKitai cylintfer r«ftai iJITi {neHn«flM AfJT,
litriMiqat bafit dtcitor jB (j^. 73.}. Pandjtt
tyiiftdrt ptrpMdicttlarU premicur ivntgrta^
Uk. tfjftlmitindi^ •(i6»&tm^ Eftvcrognt»
,1ttt«i fc^MAlya ad «bToliium.) ut pl<im ii^
cbniti «Itiiudtti^ longinidiiiiim » «rg* ^ sra*
.fiia^ iteitt SoifU cpfliiv M 2« cMfiim
' C3 x.fiees x:B*t MHs: IM i MHV proio.
I 4«qu« Mn B ¥t M ii it*Ud ta ^B m iL M-
-..■.••••.•,• iMN ■■.>■-' •"■■
«R ^^M LM rM)4 ffgtti - * »
• .. . • . ^». •• »
tktidt pyratnides » ^h/<m y& pttmtntftuulm «
UM^uatn /i ln^ Ji^trtdt tnfttUtrt aauidij fortU
Nftn tt tit Vi» conieuiil } cojus bjdhi'itiptrlor
inijof fit bfefi«rii (jf^. €9. )' urgebitUt !ft «a
fuhdta dire^e a Mq cylindro dj ^Ht^
qa» mi(Sk"Jltt'C, (^ BkA Ofgebnfit llit<rAt
trgo pr^ffio in fundnfii «KMflMir to tt«M«
200 C bafii fttperior idf^inr lirfw<ofi«i%
ve>^ffi!> fbrtt.»il18ai»l'« '^ ' ■• • ' '
/
•^ fc
IL Sit «II edfitaim » eujdi b«fi< Inftrior
fit m;i)6r ruptriore (j%. 7Q«)t deipdiiQrb pri
fionefln liiAdi ia vaTe 4£ CD c^jMrt «}, 4|tu»
b«ber«carumre^^«4 Co««pi«iiir«iiifli
Ami^m i A «iMUii«i«»i «odeai MflipoM^
q^ littidam in v»(e aaf pltori d«Aif M( fiihb •
du4i fyktin «odem fcmpor* confe^i f xhib*p
twac 4B«l«ri|«M«. |*«rf« «4 ,<«p«cH««-<yiitt»
dri i<> Mii«ii»««p«cit«ti «Imt^ 4tjP.(««iaii
#nidl fli^a««'pritttcyitiMif«i iH ««littMitimH
liRi n by^thfdc*min«f«r iiiwwtHo f f)|
Mqajlttun ititiM» eylln^rt:^ b«(ei fant fttb
- ^lSo iti iilHhiShlctil ra. QtlaiVtiiVrimfffMPfii^CV
jiiiiBiii iiihHiiiiiiii'|>irffiiiT" ^'
• ilntlltMiMliimig^NDIPvfEtll,
;Ati%$7<^amii)iMiif''^^
, (iii)liiB'et<(X«A
iljbili! >' &>°MiMH «liWthvk
. Hrtbiw ferpciKiiciiiarrttttt iwttHnttb
tk )Ett«m voiuttite hltiSilc^ Vfi^ «Mfd 1\<lfiiliiil
i^l^«iit; €rg!6'. Pr. A. Si ttott p^peiHtiiH, ct forlft
tde^Attfia jpreitittrd noh vid^Mf^ "q&fiA tsArutti firdflll
, <ii8Jil€iMr a lntetiW tofli ; ^ liis vtirn fcliliicti m.
ifuif s «^qgo^ P^- «>• L^tc^a trotii iUi^CRs ftim |)f Iffi ii^
iclifiiMt \ tt^vA ifhi ii<m iuliiifrciift t^ittHn Ipmdw Vtnrfo*
ii't tlf«o)nWfl<is ; ti^Oi ^. -N. A^«d f;r. CX M. ««»
ttim ^i^<6o fijffinercru^ t kmiWfi <roni, f?)ta^qtc#
ifiielwirinii tyliiiHiri iWecili C. I^ ^ifipnm « kterilbusvob
M ^7. M^ £c IX V & Nr. G. |>MrtiW|fa ytcrFbns ttm^,
^ {Uki-tiiii « eohsitmi^ mediis riihi)«t^ f)^«i(rit>'ifqi»idi,<&»
Ira 'e^rlirrdVttih /^a Bi i^ni^mik Vxohtllio uftb^M^
tft«i «hiMt<* ««f»cdltn(kw
\
Ui^ ^ihiiiiiidr ti^g^ c^lMihiH httinkl fitto^
titfti; «t^uc it iiftb^.* mtdiantibtit i&ittm tffisjpiri^
Itotnt fliftdum VsXifi tohfVis ergo. ]^. b^. Ii^. JSi ^
Kiin^j|«C€lraits ibe{)tnt) aot hifi prdflioht tvik ige^
^ht th hritdiH ^ cotumhs ihtdiir ft ft «tl jattrt dil^
Ihndtirtht; hhnt Vtrt> hiAitn mcrditiruhi pcenit^ht ^fhlt
thftr^eht^Ut^rtlt&^ i)cqti6 Victs t>betnit lictrhh) fbliftii^
J^^i jflulbi^jccdiijslprtthr diifFuiio mtditirhhi. iScdltk
«t^ &iida ^olS Wgeht* pt^mbiithi tck fihvdhlh^ lAiitt
^lciir.i^hhinff ktttiielk V'
♦ .t
tV. kh Vtft ^nito fhjp^rUrcb^^^ ^^. 7^*)
liMik ifit ttdtin prtflib ^ i^h^ iii cyluidnth e^h^thl
l»HSi & airitui^inii,; ^rgd.. lE^h A..boVumh« JlareH;»
its Vaiia itohici bitviorts fuht tohtmhii tjj^lindHci s tfl^
Ims icilqvt funiium ^rehiunt | trgi^. tjt» iBitvioiiitt
fiiril » «Oftti^Qhieaiar hirtiigtl iUis dideh) pttilito ) ^^
tiabtchr in quacyh<}cie colhmua iiccbhqUt lohg* @» A»
titti ttfmJhtuiJiGaihir N| A* & C. Singula cju^tih t^ii
•■at^diA^iitiiflM «iisieitf «dNifttantcttiibfc<V}ciMld*HIRMc
)ffi^^nai'prenftiHefiMa«itni -^«fMW |^ei ^fim i
iRAt1in"«ati^ ''I.AIntHli-liorrzontiiif "eaiH' ^^i^dKMt
'ii.^efR'^." si (Mtiitihtt ^n^m amm cputm»^
^Umi itti^ ^tttit^t bfevibfesi^^ qtniMgl4>M|9Mii,
'«flAi 0rMiaat'ghiriMi< iHtnHiitt ^lriilpm ^ At 'liqt^
•mU^^ifbWi^ay') <fMt«irar6:)mmiin{i!ah« etAifiSHd)^
*!>)&', 4qUt^tMti^¥briiVibrek,' tt-itf^ordfl^Mmt-,
%iJ!a'diH«i^ mMtfi^tilc In €oiem ftmo %iiid»m edta»
•5»eflli4a«irt'r8eH|iit*=a*«(nt; ' - '• '"^ •" "> '"
•^>| itfiii^ijnl» io w iMi.'j.-. » .1, . .»1 ,'11 ••brij^
' t ^Vi^Qtfi'W««i> <Bftiriet\nb<la"feai*>iW f illr»g»Bi».
'ViidAi "i ^ airilUJiUeiin' HiAih^i ;'1ion'(eflm'9iMnf 'ptth.
dnt , eaniesiqae prtflionem ; atquf liititSile *dMteM(;^
tSo dKmamJia ilt ex bali duflyi in alrituclinein ; er>
■■^X V"^- M''^^ lttidtMde«->^ni^ut<ol{ funA
iftdbHi Atetti e. IM. olf vaiidiorMn altet^tft fiMI
'*ftMyiiMieiti'N.' Mi fic ]>.'ni. Qt 'N;iCi <Qtii «tftimk
<'<n6 fcdtii£&m '^)ut fiiMiw(if}hiMa(i(Ks^Jafflh«i««^
'^'hmk''0i}\ ob af^ifllttiiiliij' iJdliiHtoneA {^tiiS^y
lltinrV; itMin foitit^ di;bet''nr«inofieill tmMiflit
^crptftidibQl^rein ,' {tl^eraldtti!, i^iii"dc'iiMAm jikh-
haaiiia ditie^Buidam, 'fifiAa^mfeae^fiftMtWtMa
iUc^,'' ¥kc WM, '^a>fednS fe^''(Kto«>ii/iM»,
Vmikki^i Vlibiirai i Vai • aUtilia^<likliiMibat«tik%H'
^iKinlf ;''lidW«rqt(e fiiiMtiin «tobileiii"; 4it(^<«it «««
fbftineatnr, cedat pr«(B9iiI'irqaiA ^iixtiMM^plMfieAo
. Mm non majarem «dlubcnda^ ^e (uilinendo , vel «f*
"Idil^O^^fiii^lfafiVt^rdl di])iUi3'mliiRJricJii|6ltqoC
N
,1fWW:$««E^ -WIW) PfJndtt^ $^(|m« s^ fJ"««9W», /«««F» nT
;iHitturt.4i<ioa :p|cw i?i:sfy^?fP*ff5BfPWqi^ffi8ir;«^
- fit cpnrra tuiKkin vaiis ob ^ol)irr«ntwa|<j ifyi^f^ qun
faado immobiU. Ccter^iin vis, ^ efficacitis prth
^ m»i|cmnH iHmAoA"!^^ ^^^^ coni^o ^convergepte ucii
jf »»loraw?? fi4^fndp^, Wt iisvai^o Aio^in mobilitip^
4|^fthiftftiim«rf,,^t jl^^iwr i^f fctQHi»,ip . Ad'4t^^
l^Wtef«> fif^<5ritatc)pc^flji^r«^,d^c5pfiqfjidi^n^e fi^ .
-*^fWjqfft2JHfJMHWr,?,f^«8! ^995$co^.|aWH!9 ffi^
br».* Asr.o[»flfJ!r»qr^l4«miEr4i/i(fJn(|gprihi\^^
' ^ipfAWft WWftHfn^ (^^»*' <^* Mi:,aiii$.ipia»nt%^|Sr.
^JK.m/&W^I?»«J»S»9^i^"9^«^ttS;al> efBuxo ifcdiQito.Cf.
^i^^hm^^^mfWm ^Cf conico, auandoqui^^mi^
n^rtifWii^.Wlftlpti^^i^^^-flWMP iw^t.d(Bb€i jnt(j|l|k
iMip9Rmn§f P«;f%faf4 w^ l^dJBkM^c^onfifl^^
jc (jV . obitsri.ifiiii •7i)d.rtJjihr3'iiii'ii*, in »11;» . ; -nfc . -•/ia
AtqH tmca cspcriauia mtOB cBi
m teoisorc
|PIVplUCl
qaann
mtdnpk iit ; prmide eflrednf cft proportioiC
Mmi qoMfarapfar. Eoinnrero fi dimlLtflaK
notiu non oiinas eonfideranda ef
fitM , qnonuD aittnfn altero conipail
CtJ3 WWl"'^4^rf «irjugiiilie msnibuihlfi nidf>
£lehiTiiO|»& eOflflQUllKmtltlkuS^tn
oup».i8,iIqmB snpa luincnoq iduJ moD tmm
>fii$8l«4S}iSlif)jsrlt»|)Mt^ti«^^iMii^
flfukiteaii, KlttH«trtei<miflMWi>, ifei IWAAAI^,"
sTi ' £ ba
Dfmthifiildoiruii . . ^r^
«ffigns» ■'"4'wteftwiM criWl%emh"jlW
%^MnM](,-ino(ioiqib BtifDj^fbslxiia-iq ; ifl Bl(|int(;tip
■ ' " tnsydiiiiS .^iqoibeop ino3
' .|,i;.,iLu;"!.-,i;:3 ?unmi fion-zjnom
-fl»Wi_!i4fU:|:iif.': yia.:.^ rT-(j:&!;.9 moMup .g^Ai
$. 32^. In fuhit ammuKieMtttfut (eu reouJ
/i&ii^'«}iriWriiiim"''P«rit*>ii«te'bsal4sil'*-
ui «qultibrio. Pr. H,S «* aSB «tp»*»»
Ifra I Cr ijuiJim luminii , lique nMlOa ad eaar;
dem sltitudipem afliirffunt, ha)>etup-^ OsS;
mNU(ik(l«btalIfIWM)nl aiMiKi ntafi.'
nim, cum tubi ponanturzque amplii&teqns,
«ltt<it<«iB!b«6^)i«4««»wi(^it>f«»le^t»..
tiuw ift« •niiprliiyuituimjitft altetuanmfatit
4ll^mijlUiiit)Mi#itttwi,Milii)d(i 'i« ifu^iilaiiki
tiMttt&itgOWIialtiiMliAnkMtteirpnisB»
d((Pnflwpl»«(i«n»^f ?fc!?«>*<iwi»j ,er»&
Uii>KM«t|fM*l«l>&in^<M>Miiiikahem> agj)
oHjKMai wtn ii)«niilft»ii«»«o|»lilie»«>«r^
MAMItil l^ ,tMt«i<l«li«i<«ttrii>i ^ndduis
'* (ti*^u Af: «I rS < 1 C5, fif que defedui mtl^t
Dd 3 • f«
'^
jjfe ^''•'^(•nijrto «Tlufij ,ifif)' Twk> v{f'/ti • TriLPii
i^ oml 'i^riini ^ ifjo; ij.fnnu 'jfc ifrrjifj^qfni cnt>niw
««««•teftl '• ^Vi^iNjai' 6&hdiiW Itawdf»
•^etndem altiwlhsrrif ''flfbrgere «iibenf. ^xcipti
cqitii longioru. N«n fi CTM lUud Drevira^tfqariih
Irtiih tfihii-oflleiat , qua fWmiaJi9i|aarttJ«difeafi<toi^
«ttituditi«lii^i(fi«rgai|jpJi4M}4ft W^b4(*i»,f,lHiD|(Eiii^
|ienti(iari fciltcer: aerivantar aqufPclaco uiqt^Qjiw
«elfiore per oiMlemfiibterrHictiini-qiKnibiBdci.^^
Sjw«4<#W*nt*jr MU^ ftUcn^ep, jfeMrYi^ ^iturf
itiiunr, a qaa proicct<e lunt, multa ^"^i!i^i^^U$ JbfRA
dihem impediant, ac itniiiinauitt ; mtfiuit inii^refiS
!?£hiiM;i^ h4llir^if«^i| Vl»MmtlMtHH^^
1$ /It^l^ifif ikooiincittccp»^^
tus, inftar tuborttm cmnmunicamium pp9iiififio%^ildcp«
rhrata ad candcnt altitodincm afTurgcire potcrit , nb}
istftigiHt{tfesctUt^)&a»i9hpfe^t|d9<<pr^^ '
2*©qi3x3 ' iinodob 3'f'jo'irtIU •? -•.!••. k.:.^ <iitr^ f:*;*
uui fpeeifica. FiogVfemhi^ffigUrdW UMgim^
replerj tabos ejusd^m luminis..tnnuibuimo«
Qi^ Dd 4 « altu
4«% jHNvflAttlMPMR
fartorej prtonde ad Abcm«iWAm)L»ifMA^'lttf
^cim .cquaUtfteiii haiberi debet major aUku<
Ocm in*ior| tjito {na|or ett gravitas Ipecinca
'V* "-'''^\ - - ^ ■ .
CAininuni«ant)bt)s coiiquicicanf, debent eorum «Ititii* '
"jhju loitai J3{jt)b iwdefi insjsTilujjjs rni.t
t^taMrwDtmyM^Wdnttfy^ft ^fufacrpcun» wl
d«ni«r^tt«re dclKMt ^(«xtMiiniinA< ji|u«Mit**(|
brium Inter columaam conflanttfhi^^eX SquHL^.'*
-^&bejrp |,i9K^4At9« ^Mffn^il!»t?fl»l9i,.,^o -'
1
j
} . s^iiw^nwJiim^mttM^syq""!"
lllWI9f{J|i;>9LC I ^<>*>n denliQre, li utrinine aondos ^>
J^ut<'il'gUa>'f</iMv <iU«>£niSri9' aimm
qMKbr*t^:''>nfli4fie-cTUm«oi(i«ln« tbbdaf^ufttfiMaV
Mi:<1U)tfibfre, aqiilifasauiefit liAat MivnHTfltnan
•<<»Hlim'.'<lffl9»in ("liei-j !""("'n<lenv4ei5tef„i^,
^4 <l^)tt;<ie liquiilo tvriQre, qu>m.acnriirrc«' nmcf
'nfiriiiiCtis jrollttd-gieilf Cdidsta AicKc^IvrW
iTnfmrfr „liAn sSlSi^." ■■■■ ' fl- , 'oi''»!
■■•^n ;■-: i.i^j ■■^.[.■■^■^ :::■!. p ,iijL[iOil
«•tUfWA t«n^(ni JifiitUii ^idunKJ^^^fihb
ftprtm* ft tomfsnxt ad lAtUtm^^&Aiglii'^\Mt
tolum liqmda immirfum ^irjifttt la Uto , ^uo tnf-
»fiawrf.i'1Po&i»no |WiT£lni*
rm* i>riil>;ipiiis Ilii' <Ul
Irqutdj
lii-ail^
sjlisdci
qinpfj.iDfgOr ili Idepi
folido'-«itisdein gfsvihii
<H li(}eMii'j' fea qoievU
«wtjhi^,Xol)((swi,j(4t»
iiiii»;t*uBti jiiuieifiin, c
con4in«tur„
Wli
*»
Utvrokflliuolli f - ip&d^tnfc4wilH)4erQ,4«l)Mp
Gi)«nqi»«,«j' foMuRi^iniiKiifufiin. ^ TiJfcirtMu*
iiYiWftfftift-eft-iBals-ii itftwrprwrilewpMjA*
levior , nihiIotninus.ftaBC5.i«9|fq!tHRtf<yft«fe
pondut, quod prxTilet ponaefi /ijii^i parif,
difi^a^rotyi^ <Uid^ utqlm^tfi dbladlinii
4«iiifilM*Abew«''.>.'''; '.> i...<-i,--i >\ v.».>-.'',,i\
-mi Qiit. , o^oi ua li'.l', ;i^, .„,i' ,.,«,'..i'i .li.m^i' nuij„l
""Isaui' ^ilil«'congi!«,"«lti««i»A ocj«l»«i«^
nnli Mi^raiBqpbso»iientt«]a;xi: .|. yVdRffiwi^iwnlt
<»*9 Wpwirf>W»ffii:r-#i^iw>WWB-Wii»Hyjifett
"Wftific^aisiiSHinwiM. mi^imtoiilfeWfi
qilu!e ^*cr relSU id am»l mannM funi Jpcrtfrce 14-
;5!S?i34vaiM«t f tkt»' .j >M««iaw
nsbcibiilsbirBlaM ba^v^ iotf ortQDHIiiiilt Kmp
iviii «if «HiSi.„
oia'iII!c«Hi»iir.''"''l£ flvirt-ei^ltmi^iilfillV'^'
«>tipii«lfl«i lMt««:&4l)it<8U<; i1ll|;'ellniadi<ak
■j .., .;-««tl»...i>
«>» smfi>'ii0fi^
■jljlill* "«llli
■•kifiWI»»»
^V* MII7
4Kll^lAM»Ji la'
WtriaMdb"l<li|l
*8il»edi»^igiM''
twniscjiliiiaci'
f«'WfittrtftVfltei
**"* M*fi«
p*«'"iii 'tinsi
«intiebatprtllidri
CfMfitii ftBulte
•«i«ISI»iti}u6lt|
^n^tilttsiitintllM
«"ititjjwKrtfe
"•»'i|vliiw(i»IR«
JwnWpjiiflli pt,
nWiriimnj«»« ,
'^(i«w[tii'@^
<i op? vcUctr fi«
•ft pnp aiiii» volu
<Mtn'i«ariiAii
^iliuq
ilJ* 'SirolllllM cum ffltel;,fc[i!, iiilsw,,.*""»»
€SW?f«»L !!#**W. «1"0»R™ ■?'«'."«,"•
ffiSS.TSi,T>Sa 'fia jBWfWiJi'1'W* 'l«WIW.i!'«»«
"SkWss? t, j'?''5'¥ ,«#'«;?.'«"!«' 'fcifiOT*
'•iKSlS !,i,f'%'''''W'|(HiJ'H«!'V'''»»*i'«*""*
dflfiimUWTMmBiSim^^riijfii^lio^f oimMhrqtHwonlav
iK?ifcriWi™j;&'*l^,jro'i*j'i=,':Misw''e*>*
^lr ^ym0' *«««"ff.iffl/'*»'H«';l««'W ,
alf^il» la<W!»ir,yi(, <m™,,,,<(jw(m;,j>ivS» iii,<»h
immw:msmt>^ n<i«i
'=T!M «fS»*,Jll'»«l*«|i«i
W^;i .1?'W^'5'«l"'''<*»I
,^lQm,^e,lfflil''wft,Nia» fe
p»ffl'p''q''*ip>i»'w«'».,fi»**
l5..*W|.»l»i)-*«r'W»«'
m,s'fm^:imfminmiir*a
m.JWiH™! «IlWiffitMl
!«»«W?i., »l»ii))w»i*»"
c«>i9M:#l«lW'mi'.lw>
i>iim'i,,<li,^<l,i,<pmiiri'« >« Mifft^stKiMl'^'
S»T>dwi».i<niim«MA><.)««^rl!mi'WWi&iffi!
«ur; Oiniiiter ergo (blidani ve^^flkttPf «tl
^(^^ip0y| k\vyj;^ivr jo..\v.»4'| aVc--. ■. • . u\i*\i^ 4»' ;=*- -
^liniirfi tiU|^irtjp mwtttsof i^ idiicrf priort^ocftidrittin
^l^eriMeriiipteiM;'^ ^fn^^^ «xf JMdein ' lAktidi bptrliio
iiitfp«6ilaiusi^Tjkftf yti^t ibih^ dc|Mnifasac
, ^*><$riiic «qtniKKi ^0(lihicftittiin^:t«l'ttqtiilt)>rHim cnm
^^fdnd^BJHiS<^4iliferpijbilMci Imslnp «diieteniiis. M*
^iriifti 'dciniAt ii^ ftimneigicu|C toiMiiijiHi^er icrfi*
nte';'?tdibls /««ribiffc trqui^riuWt^^ prdi^ondefare
« Nwnmi foHdtiibui HDipftitn^ q Cy^linidruni civQni ri-
^-«pleop/afvi ; fitettcr t^tnitr^iWititii v^ niantfed^
cfsndieicr p9ndut'i^oii cttrittttni' iibltn-itocplcntti » le
i^yrottide, volttmini ^yiindrf ib)idi<re^ondehtii cqairi
afitndv^ fod€i|t ftttdo intrt tqidim.ti^ U,
ri^lindtD^ vitrct^td&ininiticet» urqneiftqajrr rcfAttii
I itetnittittir gtobtilQs cetfiit » qui (peciiiot 'Jtvior co^
M% ^^«mr 'innttsbir^,: ptrtem rtinen illiiiiiexrrndet»
9M« Mbbt^^^^ ^iidtcri«MMlii0i
4
pellic ; catnqae (itjb eo4em vplQminc majus (ic poq*
tarpor^ iiverfa gravitatis ^tcipcdi invicttn Cfni^f^
n» , nams fmdnis^^tti vidibimr^ fwl fuk eodath
mhmiimjpi^ pmJnmi.mm^rqwAdliitQ^
»«|ftpf^aBipqUttdb iltnnM^ iMam^4>^4tifle2gtiiinii|nfllMri
atHMaptBfoMdoi if qiiiHlwriityiiuiieftfiii». ^:^q^ paUm^
ocitiatft ^im&jH vcrfiteen:^ «ai-^Mrii^ar^fAnd^iid^
ttAiyiMiieryvohBwetti fwmtidBk3Biqnz,ik ittptdi ftbBoi|dcit
rmDunoibdinqiftUwelMqi^iii^ W^ ^iiiptroiifti^gtmi ;
>^ia «ibQiibif&booiqatl imittiRlBr^:fiM2»4il^^
TqdamjbcgBiictHWttt opelytKriaPf icffi MkM#nAiitMC
^«ftKii^rrqqetirf fl%^';^dqoiro thacimiitideliiivojmriia
^tdtjde locaihfiri-^^fy^teUit tMii waipjkbolfbmmaA ^
r>^tiim nrgem ii i^i flti fqnea . ttbtajjtqftff» m ^ ««^oor jkf^
^/ideris miit^(«idi2)kqrJittnim*^- Mitit ^ fcmioii^iitiff»
) ^ciirgenti^fimi&^enM-aqtiiflirftqtiilibrentQr ^^knoiifKi
tb iqdirilKtmmiflilptoytttir wmAihatktin^yj^jp^^
op^nXfitiiMnai^i^ HttiBsi^dmniib^tiaiifio Annli^i
ff]iatci^)^«ie6oB«fmot^l| «u^tByitriiiitoi^KtiinfifilrFateeri
^ cadivif vjn ^ttt'iUf«irmdiii^« f^^i«htm,imekifiiitr^?jb
^j^K • FrobL
• •^^■^■^ ^^^^^^» ^vW^MW ^W9 ^BWy w ■ ^t^ \
Sit pondds imfBc inicre pcMdmi* s: t0& tibr« s: nI^
Sit ptMidui eitisdeAi imffie i)i iqtt Kbritr m 99% iflitv
is «• Qtointfm itleognit* «liri !n niAifii faMitis ditigKor
C! ir. Argenti ^ >. Qata jptms ftnnl (im/fltt «t^
#qtiinl toton , fitt « i|» jr :« mi ; prmtidc^u» t jf-
m m m, x^ Jartt qticnittir qMltMi pokidcril ilk
uqt» ftmiiterc vidcaciir iifNlun ^ poftcc «orftlitMi iil
«lixto lctdilSi. Sic rcpcrics 1 cipc miiflaM «Qffi fini kk
•crc pnndcrttl 3 19^ libr. > dcpttbtndts tiiidcwi in
^na appdidcre 18. lfl^« Itcfnm tkpt muitkm vt^
rnti pctfi ) cn^iis pondns cxtra aquas m i^. Vk^ \
aqOia tnnldabitur dccima fni partt , Ik ipptmitt
9« lil>r» Incatur tandcm iMet ptoportio r tf. Marft
nuri pnri cktra a^qnas pon<ierati appthdokit iB^tfbraOt
Jacogniift maira fiari in mixto lattntiii qoantoni ifi ^
tj#
msM «pptodtt f Sivti t) I t| is dr t "««^ (Mft
ttiiffi tft 4tos ttrm(0M 6^ proportioiMilit ) v Edkni
incthodo opcrabcrfa droa crgcncam ^ ficcqut l ik l |
9iii*9*
Qoait <fsf^ fm a f l^ l^
rtdlittil
)»
I»
Ifo a i^ • ^ t?t fMi
DL • « (190 s •• t7t «) t > li )6^
mhmiffk jit^i»^- m^
^^MH^m^fafidamfm attsl|ntfiHB!irtMj^ iMflfe^tf M
-mnt *-. z'>:r9i«I ^tm m hat^ mlngt>:ii^Jfwthnm^ •« :;=i
m li-ijhm^ ii»»l*t«0D imriiBifp tp.-i]^ Jb)68 *« >»
h^ii>iiiiiiijtttqta<ofcl?ttb»toft Mtriiwtei fTMtrrrfnid|ll
ium mq^tdehifttrf 4tbet^ quahtuinvis ctJim dorptof
lMbiK3mi»ttfiMft>iiM|0^ WM
dos omliei Vi ergo pDndcri%Hj^fiid^ ^imdum petlt*
^iV«>- «n<OT j V«m fuprenUL ^us fygerfictes fit tn iiM4
tadt.n bori%oniaU cmnfluidv; dt cijl^^ (« iftj/ww-^^Vf |t
uqitas vi ttJ^A^iiMymfnj^^nUiiz^iA^
^U9 confiuuetUr, b^einpe i fondliin qj^sdcm graV^
tif fpcciRc« cum fluidjl epdem platic taa|)o fc IjibSr*
aebet. quofluidi qi^^pottio fijb ffaR V^lli^mff*;^
itqoi ifta fe cotiipoliirariiBSli!bfeir5^ ^P^J^^
fieics in cadem linea hdffjtontali cum alfls flaidl^r» .
fieics in cadem linea hdtT^ontah curti ains nawitTfir» .
tlonibtijSftte do^mcunque locutti occupiveHti liTiiiiOU
tjff iftirrHittTitt» lc# *^mm ^artim**#t<iteitlt
irtdocreffctotte ideo ti>tom mcrgi debet j i|^nd* au*
tem pfotwndlus ihcirfiaiii qodflk KA Ctrti^liRifct»» Wl
CorfU4 Jf^ttd^t^t t^ifl ^'^^^i^l^^jf/Ml
^ 4)4 St^ tU dfun
fimJii ixptlfi ad^iput p0tA$$ toHUtfiliiB ; f( eiiint M«
mifii fluidi pottio adffqoabit potidiis totios (blidf^ jant
colttmiM iila conftatis « ilnido , 6c &lido ifnpofito erif
jn «eqttilibiHo ; (blidiwtl trgo iiiftitMri ^ & «b iiiieriorl
defi:«n(a arceri debet^
CordU. ItU BdiidUi A filid4 mnijfum aier/fiit gto^
^itati fiuidi ; pars enim ponderis ^ quam (bltdum itl
j9tiido amifit , faftetitatiirj obitqge vices floidi ei^polfl }
proinde inftar flnidi expulfipremerei ac gravitare de«
bet eom reliquo fiaidoi
Schl. It Rei iltQfttatid» perqtiailt ticeottiitiO<
4tim experimeittntn recitat P. Mako ; (ic iile i Vui
vitreum 4qua fifi^ ixplenm e hilaUtt fii/pefidituf ^ tis
qUi immergitUr eyliuder ^eus di drhie equiut i aijUs
axtrermm clavo fixuni fa | depeiidei^S , iteque fmdum ^ *
mt latera aafis couthigens : intpofito deinde iu laudent
cppofitam fondere dd aquilihritaten^ omnia tedueUntur*
JEbctrado cyliudlro iUito deftruittir ttqUilibritas» RepO»^
ratitt autem , fi aqUa' ejusdem cum cylindro ifdiumiuis
tU tas affundatur. Unde per/picue inteUigitur eduSa
cylindro tantUm ponderis adefttptum fUiJfe aqitit , ^Ott»
tum is iti eadem petdiderdti Hinc porro facile erui*
tUr mitabiUs cujuspiam plnenorHeni ratio i fi lauci lihr^i
infifiat cylinder loiigus aqUa teptetUSy cujus fittntfia fu*
ferficiei intemrfus fit ghbus plumheUs ieitui filo bracbio '
lihrdt affixus ^ ae ponderihUs in lancefn altertitrafft itrt*
fOfitis plend prociiretnt aqltilibtitas ; ambufto fih ^ V '
globo pet aquam detabente lanX iUa attoUitut. At poft^
quam globtiS ad fiindttm devenieuS conquicverit , redii '
prifliua aquilibtitas* Sit eiiim poudus aqud ^ ac q^liipk
drifirrtul :tj F, pondus globi t^ G^ pOitdUs aqU^i ejusdettt
votttminis zsg ^ perdet globttS de fuo pouderi pattemg
accrefcentetn ponderi aqu^e i ium ergi globits bracbio li*
hree ajfixus eft^ gravahmt iUud momeutQ F^l^ Q ^£
>
/
%k i^p Si>Udm fp$cifit9 jfr^ui fluiS tm
mtJufH deJtsndH id MUati dijjefehtia poHdtfum
Jiib todtfn voluthiui 1 n« 6* dijjiuniiM ^taviiatiim'
jlpccijie4rum \ tiam fdlidum tale ih I^Uidd atfiit«
ter« videtuf tantQtidem pondi^risii quatitutn
tft pondu) fluidi fub eodem vdlumiM e|(A
pulfl^ defcendit ergo tion totOi fed refidutf
dtintaxat jpondere I quod efl ipfa difieitntU
gr^Vitatam rpedficarum*
Cor0U. t £ild€iii vis idhife^A^^ t& foti<io kitm
fltiidtitti 4>^cifiee levl^s fuftitiendd ^ V<1 Attotiendo»
Corotl. tii Soiidtitii /^ecifice leViiiS lii^uldbgi^
tiOFe peiiitns ititietCnm a&end^te nititur fi ^qdall'
dliferenti« pondiirtini Gxh eod^tti voltltnhiej hitiiki^
ferentte grivitdtttm {pit^i&atiim*
§« dt)4« GrMttstii /pitifiia foUdmm pm^
dtri d^ualiumfunt Utiptrocc Ut poHdtra iH todtm
fiuidd amiffSi Sunc eisim graVttate^ fpecifical
folidorum pdndere «quilium reeiproce dC
volaminii (|; 6^* Cor^ L)i volumina auteni
fiuidt expulu ( qu^ titdetii funt cum volumi«
bus (blidcfrum ) funt dif e^e ut pondera 4 fiu
iidis jtmi/Ta} ergo gf avitates fpecifictf folido*
fum idem penaui nabenttum funt feetproct
ttt pofidere ifi eodem ftmdo m\^i$
StifSh 11lebtiefti« ptmftm itCtt^U ttpidfkiiii
|fitiliti(iat l^ificis iorom fete folidertitiij ^eoffi
£i i ipoii*
/
jfpVifi^tit tniitiic sqnaiiaiinr, at (pedfice gnviora Rint
.codem illo fluido , cui immerguntQr. Si qu£ tamen
., corpora (pecifice leviora iint Huido , e. Cw lignum^ i£to«
ram gravihtes fpecificas etiam inveftigabis cKplorahdo
partcs in eodem fluido demerlas j in quarum ramm
4ire6ia ejfe debent gravitates f^ecipcdt foiidorttm \ nam
aequalium {blidorum partes in eodem duido demerfae
' lunt ut (^xpulfi fiuidi gravitates , quc atquantur gra«
vitatibus ablbkttis» ac proinde etiam Ipccificis ipfb*
rum (blidorum; ergo«
§•29$. Oravitates fpecifics fiuiJorum junt
dircBc ut pofkiira ab iodcm foUdo amifia. Nam
idem {blidum rucceHiye diverlis liquoribuf
immerfiim expellit idem fluidi valumen;
quarecum gravitates fpecific^ corporum idem
volumen habentium fint dire^e ut pondera
($• ^3« Cor. //•), pondera autem fluidorum
€xpulfiirum fint proportionata amiilis pon«
deribus folidorum: itidem gravitates ipecifi*
cx fluidorum proportionatae erunt ponderi*
biis ab eodem (blido amidis*
Schol* L Rttrfiim alii in detcrminandis fluIdo«
fum gravitatibus fpecificis jconfugiunt ad varias ejus*
diem (blidi partes (ticceirive in diverfis fiuidis demer*
fas , JuHt enim gravitates fpeeifica fluidorum reciproa
nt partes folldi ihiis demerfie. Enimvero cum (olida
ihiidis impoiita iiiergantur eousque , dum pondus flui*
cK fiiiidi expuKi adfl?quet pondus totius fblidi, quod
pro fluido luftentatur (§• eja. Cor. IL ), iden\ -effe
debet pondns fluidi cujuavis expulii ^ fi idem fblidum
jmmerjg^atur. Sunt autem fluidorum idem pondushaben-
tiam fpecificc gravitatea reciprocc ut voiumina ( §• 6 j.
Cor.l)', voluminafluidorumfuntdired^ur partcsde*
mcr*
..y
Dc motu ftmdarwfh 4)7
merftv ^o gr«vitates fp^tficc flaidorttm fiint rect-'
proce ut partcs iiiimer{k*
V
SchoL IL QoiiQ viani pkrumquc ingrediama
exptoraturi gravitaces (pecificat corporum five (blid<^
.ram, five fiatdorum ^ adhuc paucis docebo. 1« Grom
vitas fpecffaa mjtiivis fluidifie dtttrminatnr : (btidom
(peciflce gravios immergt floido, ca>as gravitas fytzU
fiea dcfiderator ; minuetor pondut fi)ltdi. Eft veroy
pondus « foiido &miflum ut pondos fiutdi idem vo»
^omen llabentis ($. ^32* )> <]u^^<^ pondus a (biido aroiC
fnm exhibebit pondus fiuidi Uib oodem volumihe, quod
kabet (bltdom (§. 6^ Cor IL), Sit cxcmptain t fruftumt
trgentt, quodtn ^ereappendat lo. libras, immer(uiil
«quis tppendie 9., libras ( fi enim bilancts brichiuti|
ergcntoi onuftnm immerget «qoCy comperiet^prcvi»
lerc altcram brachiom extra aqoas fitum, cdm antew
liac cqoilibratft eflent; & ad cquilibritatem denuQ
inducendam requiri adiedionem onius librc ad' ar^
|;emam ) ; quare pondot aqnsr fob codem' vUiftMnc
eit uniot librc. IL Gravitatem Jfiiiflcam divtrfim.
vum fiuidorum tKphrMs , fi eandcm maflam e» c. ar«
genti prius inaet^edecem Itbrasappciiidentem^iycriit tU
Us fiuidit fiicceflive immereet; fic enim explorabtt
(ut (iipradixi) graviuteai ^cificam^ngolorum fiiii*
dorum ^ qua cognita inhote(cere deber comparativt
gravicas (pecifica* lll. Qravit4tim Jfttifieam ^Jiver^
firum filidorum eemperies^ fi qocvis doo fblida di»
verfum volomen faal^entiay & priot in aerecqoUibnu
U eidem alicoi floido fimnl immerget ; experteritprtf«
vaicfe pondat illiot (blidi , cu|Ot minos fuertr volaii
vs men , nam cum minot liquidi de loco (uo depolerir,
minot pondot amififle videnir. Hinc ut (bltdis «rqui^
librion\ intra aqnat reftituatur , tlteri volumioit ma«
ipris (btido adjicieadom eft pondot» quod defignae
diSereiuiam, qoc (pecificas tnter graviutes horuot
cerporam intercedit. IV. Grrjitas fpeuficoi filidi
£e I * etttn
4^ &iih!h e^m.
imio primuin pondcrc foli4i in ?crc , cxploratnr |>on»
l}a9 $)usdiBii| Auidi^ imm^r^ ; qMQ f^f^o eruitur difFe^
^fientia gravimilin ffepi^m^m 6)Mi 6^ fluyiqmdeiii
VbltifPioui.
Sed jam fju^rer^ Iqbet i nihiine t xptor^nd» cor*
pPFOfii ^Qcer^ gr«vitati ofHciar , 6 XQrporum CoUdQ^
rmii pQndcra in ^ctp prius inveftigcntar, po(le» 4n
jlqidii? ai:rcnifii non mtnus ^uiduin f& , qaaip aqnn}
l^rpinde Hcut aq^ai aut fli|id\iin quodvil aliud| fiff
9cr 49 vcro folidi pondcre atiquid dcccrpat. eft m*
j^^fCf^, Jjt. Decerpic omnino, qnpd mxinif^fto cxpf»/
irim^nto docpnnuF. Si globus plumb^af , <Sc ch«rt«*
CCtM in licr^ Iil>cr9 ^uuipond^ranteii lub virrQm reci«
yicna^i^onitirugntqr , qc rabinde ope mnchinc pneu*
in^iicqpi ^^(h^nriatnr ner , fqblatQ #qailibrtO pr^poilei
|(lob(|S phartgccos. t]|c vero nefcip ^ fi alind qoi4
^uQ^ fubeire poQit ^ ^uam : qciod in air^ libcro m^
l^f^m ppnderji fui pm^m nmiiiHe yidwur , qasp in
faptto fefc ^xer^re .ppreft. Se4 Mmch fi fpppow
VQlununenoq miilcum difrernnt, ejns ratio bnberi
9ion (pl^t, ^Q etiam «« capir^, quQsl r«nis «(i^odiiiii
<it, c^ enim mnxra «cjris ad maiTam n^n^ fub ^dcm
yi^llimin^ «r i ; gpp*
ScM. T^bnbim , q«$ i?»Wbpai diwftm dlv^»
ipriim eprporum grdvitatcm fpecificam , adfpripfit -W««
fgf^cfihroekius ^ lol^TtiSiniws ille rcrnm Qacurali^m fi:ni«
mtor I ^ui indMitria (li^ magnum inter Phyficos «Qc
m^n fit>i m^ritp (im conrciHt. i^o Cnr^pguint
s
JEfi IfipQnifiim ^ « fi ^W
iEs Siiccix fwlvum r » g, 78f
»
^
Antignofiiufn crudmn. ^
AmimonitiQi Hnnggripom <>
Arg<^Pfa«n puruin
Aunun puriijiiiiiuii}
Pismathiiin ' p
Cbalybt iiiA3(:ifP(: «IfliUcns
F^rum r
.>iAriciifiti . -^ . -
Mercorios Geriii*nicii&
Mcrcorins BHt$onicos •
^Cinn^barit nattva "Xyx^^t
«Cinnabtrlt fii£fcitis »
Ploinbom Briunnicam
Plflinbiim G^rmtfiiciim •»
Plombi calx
.^t^arhbi ceniflt « . v
.{jjBth.fgyrigiin tori « w
Lytl ^rgyrinm ti^g^eini ^
ScartMim piinim ^ •»
£tc>noiim poriflimiiai AngUoim
#^iim ^
Aclifltes ptlUde ndim «
Admmss r
Alabaftrom * ' ^ '
Aliimen plomolbm
Amiantboa ' . ^ ' » '
Attramentarios lapit riokceot
Arfenlcom robrom
Arfenicom flavam» fire turipigoKcntom
BeryUot ? •
Cameolos
Ctleedomos QrientaUt
Cot - •
E r 4
W
r
p
r
9> 149
4i ooo
7*9
640
80)
^«
589
S9S
30P
4
fi
t
4,
H
11
S
II
II
8
1
7
7
1*5
94»
iS6
epo
04*
«59
». «11
3i 5»7
l, 87»
». 9IJ
1. «0*
1, «*|
1. }IS
3> 05$
*, >«»
.1, 6^
/ Crc»
^
tOktL CfmPnL
CryAdlm r^tpmm ▼slgirii
Cnmim D4shetnicm
GraiMos SoccicQS
}lxiii»titcs •
Hy^^baAm «
/•dsicot
Ltznli
Ljdiof, iamitraiar Bf grom
Magncs
Bislachifcs
VMtmor IraKoifD nigniiii
Maroier IcsKcqib albuoi
Msrnior IrsHcum aliod
Kcpbrtticiis
Onyx
Opsliis
OfAites
Oftcocdlis
Prcodocopazias «
Pyritc« acrofas ♦
Pyritct fcrri •
Quarr^am «
SsrdaQhaccs «
"$ardoiiyx
Ardc(i9 alba •
Ardeiia nigrs •
Sclenirc» •
Silcx yirlgaris «
Smaragdus « .
Talcuip Vcnctum ^
Tophu^ , five Tirai ..
Turcois
TurmaUnnm cryftsnaB Qigra (ataro fismm«
CQJoro cx IndU OrUa(aU
m, 650
s, 500
ft, 69S
4, 5M
«; 507
^. 704
V7»S
«, «94
s, 5»«
1, ^5«
* s, «SS
5, tt4«
4, ®«7
4, 9««
«. 76|
h m
!„ m
1,4»«
«, 95i
vv
Mtriim albcim Britannicum
■^ itrum viride * •
Arena valgari» •
"l.atcr«s durl • *
Bitumina , Sf Saita,
Birunien purum , vcl gfg^*
Bitumcn nig;rum
Succinum p^llucidnm
Succiuum aliud ptngue
Sulphor nativum rubruin
Suiphur vivvim «
Sulphur vttlgarc fufum
/lumcn
Borax
!t^itrum *
Sal Ammoniacum parum
Sil g^fTm«
Sal mirabile Glaubcri
Hartarus crudua «
n arrari cremor « '
Tartarus vit^iolatua
Viriiolum Britannicuni
Vitriolum alt^
Uffuu
Abiat •
Accr
Alocy fiveAfphalram
Lignufh Brifllam riAimtn
BUXQS , •
I^ignum Campochia
Codrua •
Coccoa pQttmoD
Ebenmn •
F«gut
£o ]
44t
0, 0Q<
1, 744
1, 065
X, 087
1, 871
a, ooQ
1, «OQ
I, 714
I, 7»0
t, 451
•a, »41
», »46
h 849
I, 900
», «?8
I, 880
I, $00
0, SSCI
i, *77
i> o|i
1, «It
o» 9«!
«» «M
I» J40
•1 711
Quaia»
^
44« $$akllCi(mVBU
Jpnipcrvis - ^ . • Qi <l4
Nephriricuni . * - ^ <* I, aio^
Prnnqi t V * ♦ Pi ^*l
StiH^fra^ ,. - g». . . #, 48»
Subcr . ,p - O) 240
TaxHI • - -^ * P, 76Q
tJimtti ' w ' 9 9 p^ 6p9
l^ignam rirtegituai Vitgipic r h V%
l^ignwin rit* . ♦ « ' '1 1*7
Hadix Chin< . 1» ^ i| 071
Cortcj^ PcraViinni ' » - o, ySf
Galla % - • . I, «34.
Cimphort " , « ♦ p, 996
Ccridm * ^ * •» - or, 955
Qummi Ari^icttni «# - »,17$
Myrrhi r . ,** • . t^ ?5«>
Ppiqm ' » ^ - * I> J<^J
^ix ^ * ^ - I, 150
Befina Guaiact ' «^ * f, ^^4
Befipi Scimmgmi • * •• t, 100
£s(pQh«btqr bio ginyiw^ Q>«Gi^ Iq ^lUonk
bui decimilibai ^ qnai 1 nnmerti inregrii iiparac in«
lerpoGta lineoht $tiiDif«M^ it«n> (pecifici aquc gr«-
f i(ll ?t I» 000 ; binc ^ CoUtfom iulpbur vivpm ^
Qoi rp^iictm corponiip gavitattm p^perirt ipll
Vol^t , ^4v9rtit rpUm I tf mpcrato aere cxperim^m» Oi»
pi|i>ija effe ? non niniiifrigido, non nimii cai^tf ^^
)7e fbrtp Uq^i^rum ^(^ frigore eonftrifionimt &a
9llorc fUlattktorum ^oiltii ^Ut raritit ja oniflii. fir^
^SioA ho^io rppertjp {;r9vita|$t ^ecific# iioii confin*
m»r illf$ I M«if(b«f>brskio ootitiif
jhUdorHn ifffiuiais, n4n\ poiita fsadfm 6gur4
globi ferrei, & jigncl m^rgirpr in ^odem
liii()uof|uido ferreuS| innaMt ligni;^i|S} ergo^
11« (cl<fm globus ferr^ps diverfi^i flnidis corn*
ipiflus qelerias defc^ndir.in uno^ quam alio^
0,0» ccl^rius.in fpmt^^ vini , quam in a^ua^
Qiii nam vero iilud 6eri point, fiquidem R^
gura (it c^u(Ta merfionis I Hm^ manente ^
dem (aaiTa manere d^b^t id<m effci^u^i
«rgOf
ff $37f Cliii//i nnr/iomi /ilidmm infiuUU
$PfgrmnUf r$fpf^iv§^ (joam bfC loci vocabo
wceffum grayitaw fpecificap folidi fupra (pe*
Cf ficam fluidi 9 Of c, globi ferre; fiipri grayir
fntem a9U« ejusd^m TolQmintit fr, Merg{
f d defcendere ih finidis { fed cauH^ defcen*
fas in flujciis ed diffcrenti^ gr^vitituro (bwi^
fic4rum (Sf 3)3f)9lif e» grjivitw refpciS^iva}
ergo, C9mm, l, PofitemaiorifpeciSc^gr*-?
Titite (blidi bibecur merfio , ««^ue non po«
(iffi non h9betiir| ergo majorflUgP4vitas(b«
]idi» qu^m fit (fuidi» eft aufla merGonist
^nfirnh H PoGta eadem graviwe fpccific»
fc«betur celerior cJe(cen(Us jn un<nrtguoflui*
do, quem tn alio ; ec {^ropterea celerioris de«
lceniTMa ciqini^ gravitis re(pei%iY« } qHidni
igitur Sc merGonis ?
lnaMr(i(ni ainittit gravitfltem fwqi ( |t %}•• ) j M«
cflf
444 ^^^ n. opminir.
eflfe grtvittt rtfyeettv^, ^^. Dt A. SoliJQRi (pecifice
lcviiis (luido , auc e)iudein gravitAtis fpecificae smittit
gravtraxeQi C, A. fpecifice gravius fluido Subd, «mit-
tit gr0vitiiteni (Uam non omnem C, A. omnem W« A.
& C. partem duntasat ponderis amittere videtur (b*
lidum mer(um , eamque non majorem ^ quam qux
ex^qiiet volumen fluidi expuUi ; reliqtio pondere , ii*
ve differentia , & excefTQ gravitatis dc(eendit fblidam»
II. Si gravitas dieenda flt caaiTa delcenCiis , &
fherfionis non poterit ideoi (blidam in eodein flaido
)aiti dehtfcere , jam enatare , jam denique rar(iim
mergi. lltud vero fieri vide^ius in pifcibps , cadavere
hQmano , globo vicreo , aut quovis alio , (e4 cavo ;
^go» ' 1^2» D, M, non poflbt iAud fieri ntaiienre eo*
dem volumine tum liquidi , tum (biidi .C. M« alteni*
tro miitato N* M.. atqui fit iftud aiteratro mtitato C,'
m. utroque permancnte N. m, fic C. Haic , huiu^f
qHQ (imilibus ajiiis objcAtonibus ut rite (etisiiat, - nofTc
oportet omnia , qu2 (bperius dixi.'
III, Etism manente eodem volumine cum (blidi^
tom fluidi npn merguntur corpore graviora ; ergo,
Pr. A. Scobs ferrea , ant qinevis minotiffima metaUo-
rom frofta flQidis tnnatant, tametfi graviora fint parl
volumine flQidi, fiihilque immQtetnr volumen five flui-
diy (eQ (blidi^ ergo«^ l|t. D< A% nmi mergQmor
Sl^raviora , fi eorum gravitas non fit expedita C. A,
ecQs Nf A* & C, majorem gravitatem , (eu ni(hQi
defcendendi cobibere poteft major fiuidorQm vifcofitas,
etuqu^visdia id genus nflTeQiOi cai (bperandie non fii&
ficit ilia gravitas refi)e&iv1i , qast reperitur in minimis
hifce meteilorum frQftoIis. Dke$ : Gravitas re* ^
(peQiva (cobis ferre^ pror(bs eadem eft eum illa tottm
inafT^p fcrrre« nondum in minatas partes iiviEt', fed
^revitas re(pe£tiva totiua vmSm ferrtae vincit floido« ^ ;
rtim wdfiofitatem , eot quamvit aliam aflfedionem ;'
igttnr <k feobi ferm Tinoerc debtret, Nen sBtaa
vin-
D$ ffioiu fiuidortm, 449
Tlntttt; ergo. :^. N. M* Licet rcobem ^errestn
conttituant «xdem tnoleculs^ quxe prius maiiain to^
tatn , cre(cic tanien moles in fcobe fcrrea cx fa^Va di«
Viiionc molecularuro ^ ortisquft adeo pluriitlis incer*
ftitiolb inter iingula molecularum paria repertundis*
Majori hiiic tnoli proportionata eft major refif^ctiria
Huidi ex partium Vi(cofitate , ac tcnficitate provenlens*
Alia reiponiio facile crnetur ex infra citcendis.
IV. Gk>bus^ qncm t$rmefitarium dktrz foktit^
aquis tnarinis inje^lus dehifcit ad certam aliquam pro*
funditatem ^ e. c« ad medium ufque maris i deincep»
immotus hsret , ad fundum non delabitur. Atqui
globus iftc gravior eit pari volumine aqua&i; ergo iton
omnia corpora ipecifice graviora merguntur. i^* D.
M. dehiicit ad certam uique 'profunditatem , ii funi
iiligetur C. Mt hoic ii non iliigetur M. M« acqui glo«
bus ifte ieoriim fiimptos gravior <(k pari voluminc
aqiis C m. iiimptus cum fnn^ ex auo petidet , live
cui iiligatur N. m. ^ C. globus ieoriim (omptus ^e%
cifice gravior tA quibusvis aquis ; ied & ad fanduni'
ofque dcfcendit. Si tAmen fimi illigatos aim fiine
defluo ilelcendit , non globi iblom ratio habenda eil ^
ied vcro ettam fnnis bene longi , quorum otriufqoe
volominibos fi refpondeant paria aqoc voioroina, roa«
jorem eile oportet gravitatem aquanmi , qoam gtobi,
4c fonis conjunffim fompti. Scribont alii ^ in caoiie
.eife msjorcm aqoarom marinarom gravitatem propei
fbndom^ quam (nperiiciem* Sic ajimt } prope. fbn*
dum babetur major aquarum , aot verius fluidi alte-
rios » ne(cio cojus» eompreifio , propter liHtioreiii alti«
nadtnem coiomnarom verticaliter prementiumi sdo s
prope iondom aqiie mAjore copia fidis onerator ( ho»
die enim ialiedinem maris pieriqoe omnet repetaiir
e ropibos ^ vel fodintt ialiom in fondo meri» dditdS
€c«cU>ot I qoarom perm eqoe merina corrodit , ie«^
44^ m»ttc$f»m
^Ue liKlea otmat ) ; qdodrM gniibM iA» ti. ei|ilM
grariot «fBcita^ dlOo globo/ hinc lion iubfidit^
Vi Sl grivitu fit Cibl& OierGcnij , itOh poteranf
mm Diagnit pondcribtit onDllc aqiii) tnnatartfi Jm
Aatant auitin } «tgo. Pr. Mi Graritii ligni , f^rrv
tncnloruni , & tel maxjme |M)iKleruin navi adjc£toi
f om major efte vidatnr , ^nam fit llla aqiUrem ^ «k &
fi in tiavim tUinjiciai vaQi auro i Mercurio) argdnto^
«litique metallia fcfena ; ttvp il graVitai fit &)d£Gi
dMrnonb, dcbifcet naviii anfiniti minot tft gi avk
taa poiMktnin ^ qiiz nivi 'Vdiontttr fingalatim fimi'
Jttotam, qnam ponderl tiatia idjcfiarbm; atqtti fiit*
fiUlatiin fitinpta mergDDtar , fimiliter crgo idjtiAi
pondnl nivia inergi debent i qtiod falUrt ^^ N< M.
•d Pfi Di A> gravitai paftdcrutn iingtllidttl fumpcO'
rmn inajor tSk C. A. (iimprontm cnm volnniine luvil
K' A. & Ct Si pehei ttavim conlidetinttir foU vOlD'
ibina iigAti ferrametito^tun , & ponderum, qtiibui tn
' tleritiir navia/ aftf fateor, illii rerpondeuirolnmen^
qdtt (p«dfice-l«viuE. Scd antcm limnl 'attendeflda efi
M^tai navii, rolamcnqtie iftiDl Cavifatii addcnduffi
ttbqtW Toltniiini jiavit } prtM enim , quatt tota tiavia
ln«|;eretar , de loco fno ejctnrbandam eflet volufncfl
«jos relpondcn* tton nodo di&ia pondiribas , fed
cdam eatkiti. TaJe «atc« voitunen eqac graviBt e(t
fUvi fiuttptciam oneribaa <djeAii j navii itaque mer<
|i aui debet' Qaomodo eon<iatio&i fMislaCieAi
«ta t «bwido ^t.
MQoU hofiaMMiJitef idipotiu cqaii
i vero ttot lUa ptfiiia! tA fnri tol» v
go< $< C^ M< K< m. tirea aewi'
tindiqaa ef^ttiKttir eavltatj Cbjtii
i^te fltffi iti (tronath «ft , ut eit>
MriaMkto eiiMt){tf otiare. Pof ro vollM
voluniiM avlmii effofmrita fitntil
iadf
Affifiltt tt€|li%tietlditBf {Mf T^fttntetl «^tiif ^ffc ^^ttH.
liter grave^ qtulre aclii merginoti debtt.
Vli^ Fa!>« Ai^ebtctr « facci ti^rbaratti ^ (al ^ & &e*
dhAnim gratiora fiidt pati voitittiifie aquar/ nee ramciiv
tnergtitittit , led fingitlit aquii niolecdlia innarantj^
gravitas ergo tfM eft catifla itief (ioniii ftefpondettf
aliqui : it^terc^dare hoc eaftt pirticulareifi caniiani , i
qua-prff fcindettdom eflef titaiir. Ito&ati s qo^tiam iif^
caufla ilift partlcoiif b effeietia « ot dlablotit fabammi
(accharl &c> ttlolecol* poroa aqotfc fobeant ^ & iit iii
Atfl!ineant6r ) repontmt t notidam convenfre ititef
^hyitCdtt , at adtaae fiib todiee litem efle< Alii eao(^
iam eoniiefitnt iti exil^em ^ ae tenoitatem moleculi'
ttnti diviAriim ^ quartlm gfavitai mitiime (lifBcietis (ijC
ed vitteendam partium Htiidonim tohdloitem ^ aiit te^'
tiacitatem^ Alii deniqoe iit mofttm inteftittiim p^^t^
thim minimaromi ^ quo fobiltde immitioto , ittt pfd*
pe evatiefctnte^ ecklm miitimc mohcuis fillum ^ (ie-
ehari dic^ ad fondam dchiicatit ^ uti oempe evenlro
folet aquli eofeti quOpiaiti tittQlii
Vllt Avei fpeeiiiee gi^l^Ofei littit ittti tfdtitlt
timen i fttdeiititttar ab aere ^ tteque urgente graviti«
te refpeCitva deiSfeiidmtf i ergtt^ l^. C. t. p* A« D. u
volant temett^ (At^ter motom ^ qoem (ibi Imprimotit^
(itiiitietifarmii ok cii^ fortiter verberiti ierii C^ A*
volarent < d Itce ibetfent f4« A« & C iVia voUre cti«
fifieni primo libi mdtom qoemitiim ittiprimif ^ toiii
etii^tti aiii jbrtiflimtf ier eiti verberat^ Sie verberi^
tas ier evidlt tiiiqaeiill^ |taii6htm femm ^ quo ivia d*
fltentitort Etiimqttc ad volatom ii^ttm eoiifert ili«
fOm , dt eaodof etfiatiivO ^ «e ditifitio ^ lie eniill mi«
jos votumeit aeris) re^oitdet levii&miti onmitio pttu
Aii. Eodem fero medianilitio «ilplieiiidom ift^ qoo4
homiiiei (pkifieo gfliviorci •qotf intiitimi
*.' . • • *, ' ^
44i SiShth GafmPSh
IX. Corpor« rpect6<:e IcYiofft ftpe ktifil^tllllr-liA
ftili<ium; efgo grAvitas tcCfn^&vfA non^.cil caii^.merk
fionisv Pn A. Spongia, frujElus hortenfes^ panis^
lignofttnl fegmenta^ rrabti iifimo &c».ieViora fiint
pari voiaitiine «qniKj &p« tanieti tti^rgontur;. ttgOk
Cwfirm. Experientia certuin habemui non mtt^i la»
genam vacuim t vitro conflAttm^ qus eadem fi iluido
iqueo repleattur i eontinuo fondum petit* Eft vrro
bgetla aquis repletaadhuc l^^x pari ¥oJi?niine aqu^e i
€rgo< Pr. 91» Volumen «ijiMs re(pondeni volomini
iblius vitri eft gravius vitro ( anc certe t ti leviut tft^
debet iagena vacua adimum dthi(cert). Volttmcit
aqusB rt(pondens volumini. akerius aqud? lagent con»
firi^s cqot grave eil \ ergo lagena aquis repleta l^
Vior eft parivoiuhiine aqua?» > Mtrg^tur tamcn^' proitt*
de. qt. N. A* ad Pr» D» A».Scofai lignea, frudqs horttn»
fts, ipongja &Ct roerguntur) poftqoam aqua per poroi
&beunct in iocbm acris eyaftrunt graviora C. At qoain»
dio intra eorporum iflorom poros adhuc iatet aer K*
A. & C. Ad C0ufirm. C. M. N. m. adPr. K. 1«
{>• A* Voltimtn (biius vitri gmvi^s e(l pari voiumtnt
aqu^. . Qood tamen iiagena Vactia non mergatur | •
ttibotndum tft nOn modo vitrO j fed & aeri iagentt
cavitatem txpitnti 1 quorum duorom fimulfnmpt^rutH
trolumen itvius tft pari voiumintaqus. Sic quidcm
faciie txptditur obje&io prflriens* - At ii Vafi vifrtg
lobftitnatQr vaa Ugmuim^ t«(iirgert viMuftr^ &on mo*
dica diffituitas«
X. Kihil Immotita ^ivitatt^ diii^iliat «tmtalA
^gura jam mtrgicor , |am iioij^ innatac corpos Ibli*
dumi } trgo non gravicas | (td figora tft caufla mtr»
iionis. P» A»^ Eadtm mafta plombi Q>barrain c^tis
^icns mtrgicuri tademqut in iamtliam cn(a) & di«
dfi£la (bpernauc, ergo* l^» D« A* Nihil immocata
ftwrkatc aifiluia corpus iam mtrgitori jam (uptrtia»*
M&Af^Hrii^^Ni^filCi Ad l^n D. A. 6i<*.
fatt« '
iiultiil in laini^ikim didtidtis fap^maUt p^dptir itnmU
fmtam gtavittHetm ^ecificam G. hxauffa nova figur^
Nk A% & C. Si quid figutc tf ibtiendtifn (it , dicatur ^
J^er^mi^iicet) occafito noviter dcgUiiir^ gravitatis fpeci*
fics. . Sed in hoc ipfb diiucide expUcando 6ft difiir
tuitas. Fars Una (ic putant : intitr •ejitsmodi Idminav»
tktcunqui^ poUtaiU , & fluidum fe infitluat aer ; undo
lotuth aggregatuiti ex aerd ) & lamina (pe6landuiti eil
ceu corpus unum ^ t^uod au^a (ic mole levaiit (pecifico
levitii Volattiine aqux «xpeliendo/ Pars aitera (ic
«xiftimant : Manfa globi plumbei iit\ lamciiam didu£li
foiitarie eotiiideranda xion eft^ (ed cum ekvitatei qufl»
tirca ipfam undique eflbritiatm: prius , quam tota im»
Ikiergatur aquiv. Dicunt : obfcrvatiohiboii fspe adhi-
bitis exploratum efle 5 <}uod cik^^a laminam fluido len*
te impoiitam aqti^ artoUantui^ undique in fpec'em coU
iiculorum eam dngenciun) ( forte ob cohsiionem ) ^
Heque tamen ad laminam deidaaint ( Ut fieri videmus
penes vitr^a Huido abunddtiter txpleta ) ; hinc , iftis
.jquidem au£lotibUs ) promitieiitia iila aqu^ id^fn pr««
ftat , tanquam fi lamina cingeretUr lateribus (blidit
Verticaliter ere£lis ad inodicam altttudinem aflurgen*
gentibus in tUodum navicul^^ Sic vero facile ex t«
lias di£lis conjidtur ratio \ tob quam lamina plumbe^
«iquis intiarare debeat. Dices t illud eft caufla merfio*
jnis, quo pofito merguntur, & notl pofito non iner«
gumur torpora ; (ed pofitd tiguta t. c. fph^rica mer-
guntur corporay noii pofita non merguntur ; ergo^ .
I^. illud eft caufld ^ quo pofitd ceu ratione formaii^
& Aitt&ii ^ ^e imitiediata ^^ jtnerguntur corpora C. M; •
jceu conditione prsvid lid obtinendam majorem gravi-
tatem (pecificam , dut ad facilius fuperandam refifteii»
tiam medii N. M^ SiC D« ni< & N. C«
XI. Figurft cft caufla <«eleri6ris Jefcenfui in tktt*
1^0 1 ergo & merfionis i niiia cadem , puto, utriu(quft
pSiSk couftUtti dcb€t. iPn A» mafli fem in fphdsrain
FS « 69ti€ti
COifia celeriiit deicendit, gnani eadeai i^tfli ihtfk*
hxxtti fonnata ; ergo. 9« N. A» ad Pr. D« A. mftllk
ferri in f^h^ram coa£laceieriasde)(cendic, quia mfljoi?
«ft grayttaa f^mfiea fyYtsttx^ qoam cobi C. A. proptec
iignram fphnicam SubdifL per aecidens, quatenna
fnmau cabi fignra in {phcram mutatur gravitas ipeci-
fica C« A« direde, acper^-fe N. A« & C« qao minos
voinmen ejasdem alicajus mafls , hoc major feft gravi'«
tas (pecifica ; e(l vero minus volumen d^hxxx , quam
cnbi : proinde major gravitas (pjscifica ejusdem maflk
'^hjericie, quam cubicft; bincitidem celerior defcen»
iiis» tdo : Cobo ferreo refpondet major fbpcrficiet
fiuidi de loco fuo dimovendii acque adeo major rcfi<«
fientia, majorque firifiipf ft Q^ denoo repcti poteft
tardtor dcfcenfiis.
^
De fluidls e vafe profluentibus^
%. 2 3 8« Si pnffid fttddi aJi^ua ex parta
%^Uitur f vel minuitur , movnur fiuidum in €am
fartcm^ ubi ^tjfio fMata^ vtl minuta fuit, Sem«
per enim dtficienti virium aquiUbritat^ habetur
jnotvLsfieundum dctertpinatiomm vis pr^evalentis i
crgo u preflioni preffio aequalis non refpon-»
det I aut omnino fublata fuit » feretor hqui«
fium in eam partem ^ ubi preffia fublata mt^
irel minuta,
Schol Hincefl, quod foramine in fundo ^ aut
iatere vafis fzQo liquida erunipunt; hinc iteruiri, qnod ^
•qua afcendit , fi e tubo fiiperficiei aqus jmpofito ae«
rem exfugis , atque ita fiibieftan) n^uc portionem ao»
iris prei&one liberiib
'^D^ fHotu fluiJorumi 4^t
§. 2?9. Ctkrita$ fluidi ex eoJcm vafe frc^
Jlumtit eadem efl in iitdcm a fuperficie liquidi di^ '
fiantiis ^ diverfa indiverjtti^ nam celeritas rc-
fpondere debet preflloni , ceu effeAus yj
& c^wiXdi Cux ; fed prefliones in fundum
ejusdcni vafis funt irf ratipne altituc|inuin
l§. aii. OroU.) ; Cmiliter ergq celerit«ctf
fluidorum cxeodem vafe^profluentium etrunc
in ratione altitudinum. Altitudines fluido-
rum funt difhntiae a iuperficie ; ergo.
Cor4>U, L Si vas, c quo iiuidtim mimpit , fiierit
<;onAancer pl^num , fempec eadcm crit altituda Aau
di ; quocirca fempcr eadem cclcrjtare fluiduia «rum*
Cort>n, IL Etiam cclcritas fluldi profliientis o
duobus vafis candem lidim habenribus eadem cft in
«qualibus a fupcrficic liquidi diftanriis , divcrd in di-
vcrfis ; pofita cnim atqualitate bafium prciffiones , ac
proindc celciitatcs funt in rationc direaa alritudinum
$. fll^a C^itaiet flmderum per e^uglitk
foramina , aut lumina erumpetttiUm funt utflmdo^
rum quantitatet evdem tempare effufa. Has enim
quantitates fpeAari poffunt inftar cylindro^
rum eandem ba^m baUnUum^ quorum fo[idita«
tcs funt ut altitudines ( fer Stereom. ). Porra
motus intra foramina hid^cri pofefi pro »«
quabili ; cumque in motu aequabili ^lent**
tcs fint ut (patia eodem tempore confe^a^
trunt nofiro cafu ut cylindrorum alpuidi*
oes I ti« €• . ut quantitates flaidorum eodcia
«cBjpor* crittopcntest , . ,;^
«, >
V
I* >
4J9 Si&id 11 CaputVIlL
SchoL Motus intra forjiinina confiderart pottft
•t squabilis , quia motu$ intra foramina habetur pro
inftantancb j qnacunque atitcm lcge tccclcrctur , aut
rctardctur motus, (cmpcr inftantancu» pro ^quabiU
habvri poteft ( §« 173 ) •
%% 24^ CcUritAUi fiuidorum per d^uatid
firamins effluintium funt utradicti quadrata aU
titudimm ^ quai fluida obtinent fufra foramina ;
fire : C r= r A\t;cC\ c ^ r Ax r ^^
Nam celeritate^s fiuidorum pendetit a preffio»
tie; pofita autem ;drqualitate bafitim preflio-»
tie^ iunt ut altitudine^ ( %. 221« CoroU. ) ;
quare fi preflionem dicas P , & altitudinem
A^ eritP;=: A^ Preflionts efFe<5tus e(l quan^
titas motus^fivejPi: Af C} fiq; maflam fluidi
profluentis voces ^ , habetur P -: ^C;
proinde etiam if i=: ^ C ( §♦ i. 4Ar» /F. ) * ^ i
yero :=: C ( §.fraced.) ; ergo^C s=: CCj^ i
ideoque i< =3 CC^ Utrinque radicem extra*
hendo obtinebis Ca rA^ five C: ^ « rAt
^ CoroU.L Qtkvim^ fluidforum persqoalia fb*
ramina crumpentium fimt ut fluidorom quantitatca
eodem tempore cfFufe ( §.prae. ) ; crgo ficut celcri.
tates funt in ratione fubdupiicata altitudinum ($.
pr^fenU ) , fic quantitatcs fluidorum pcr squalia Jo*
niina enimpcntium J b. e. P a ^-4 ; & jP : a =5 / .
CoroU. Ih Etiam in motu uniformlt^ accelerato
eft C : c -j t^S : f^ s (^. 160. CoroU. VIII. ) , five
celeritatcs finalea font in rat. fubdupl. altitudinum,
tx ^uibuf inobilc meta tifiiformitei: accdcrato de(cea#
■ dit;
^ ) Si motu JtuidorufHk 4$%
dit; ergo celeritas fluidi ex V4(e erumpenHs tanta efty
quantam flqidum acquirerec, (I lapfn perpendicuiari
defcenderet ex eadem alticudine. Qjiare fluidum mo*
tu retardaco aflfurgcre poterit ad eandem altitudinemy
inotu autem xquabili ad duplam (§.160. CoreUAy.J^
' ^eqtie dicof t iflud locum habere pofTe y fi va(a perfo-
rentur iii fundo ; non autem fi in lacere : aut (i va(«
fuerint inclinaca. i^. enim : etiam obtinere debere
penes vaia ti }atcre aperta , cum fluidapremant atqua-
liter in omnem parcem ; ctiamque penes vala incUnt-
ta (jr«)o}, ^ 2Q6f).
§• 242. Si va/i fuertnt conjlantcr pkn§ ,
^^ue altituMnes fiuidi confianter aquales ^ tadem
ceUritate erumpet fiuidum per foramina auauis
utcunijue ^ diverfa. Cogit£tuF enim foramea
majus dividi in plura loramina» auxfingula
.squalia finc foramini minort vaus altenus.
Pofita eadem altitudine^ & fofaminum jc.
qualitate haberi debec eadem celeritas iVt
finguUs^ partibus majoris foramims » qus^ eft in
minori) cum ubique prorfiis eadem habeatur
predio (§«221. j; proinde etiam in totoma^
jori foramim eadem erit celeritas ^ quas in mU
nori.
%. 243« In eadem bypothefi quantitates fiul*
iorum eodem tempori erumpentium funt direSa ut
foramina. Si enira fluida in vafis conllanter
{>lenis obtinenc altitudines conftanter a^qua*
es, fieri fane debet» ut eodem temporepe(
aequalia foramina xqualis fiuidorum quantitas
efiUndatur; quare e foramine dupIoefFun* r^
detur qaaotitas dupla , c triplo tripla &Cr C
Ffg • Sic .
#
i ^
t
^tte Ukleiii otierat ) ; qiiodrei gemino lAo «t €ipiM
^rmot cfficitalr diAo globo / btnc boti rubfidit^
V« Si grivitu fit eaoflk Oieirfionis 4 itoh pOteront
i|iV«t nuignis pondedboi onoflft eqoit intiir^rtfa In»
tiitant auttiii ) crgo* Pr. Ma Gtevitit ligtit , ferra*
merttorttm ^ & Irel tliixini^ }M)nderuin nairi adje^o*
f um major elTe videtur « quim fit llla aqoirum ^ o^ &
& Itl havtm donjicias vafib iOro 1 Mctrcurio ^ arg[Otiro^
Olitaqae metiliis feferta ; ergO (! graVitas fit 6aafli
ttiernonisi debiicet tlavis* Cenfirtn* mioor tft giaVi»
las ponderotn j qost Oavi 'Vehotitttr (iiigolatim (um«
ptof om , qoam portderi tiav^ idjefiorom i atqtti flil*
gtiiatim fiitnpta mergontar ^ fimiiiter crgo ad}tfdi
poodtiei navis tnergi debent i qood failiu tjt* N« M.
id Pfi Di A« gravitas poOderum fingillatitti fnmpco'
tom piajoreftC A« fiimprorom cam voltmiine navii
K« A4 & C« Si peties tlavioi eotifidersnror foU.volti»
Itiiiia UgOi, ferramentoyim ^ dc ponderum, qOit>us O^
iiefif or tlavia j eft ^ fateor ^ illis re(poiidetii voiQmeti i«
^« (picifieeJcviusi Scd tiutem fimol «tetideoda eiS
Mfitas nivis^ VOlomeOqOe iftioi Cavifatii iddeiidulO
filiqoo tolomini iiivis ^ prios coim ^ quaifi toti iiivft
HKr^refoir | de lOcO (oo cjctorbandom eflet VOltimett
iqotf foQiondefii ttoii modo diAia poiideribus , (ed
ctiatft eaVititi* iTaic imcfil Volomefi cqot^ gravios eil
Hivi fiifllpttf tum otlcrlbas idjcftii 1 Oavis itcque mer«
|i MH oibef4 Quomodo OOnfirmitiolii fitisfadcli»
Mtti I cbondc patcr#
VL A€Oi t«ooii liOfisMflfalitef iiOpofiti iqoii
Aperoi^f i arqoi vero ceos ilk gravior eft pari vote
mttlO li^di i orgo^ ^4 C4 hL K< io« drca icMt'
Oqoii ItlttatittOiOf OodiqOO eifbroiitor catltas^ £0)01
iMidon ^oflcm •(Firro tiOtt iti protiotii cfi t uf exi^
iHnfiMi ftfio ctipcrimoi(o tOtoprobiM^e^ Po^ro tolo«
•iM iftt I 01 toloiiiiai iatitatii eiforiDatii fitiiol
liter grtvei qtulre actii mergitloii debet.
VII^ Fftbit Ar^icft « fncct k^rlKiniiti ^ {kt ^ & dier
lAiftruin gNtiora fiiiit pari veltiminc aqu«^ nee rftmeii^^
tncrgtititlir ^ (ed fingttlit aqugt niolecolit innatant %
gravitas ergo tjibfi «ft catifla inef^iioniii ^tfpmietit
aliqui : it^terc^ere lioc ea(n pirticulsrefn caQifani , i
quaj^r» fcindendntn cffe^titatir* togatl 3 qtarnam fit^
canffii ilk partlcoiark dAcien» ^ m dlnbltktie fabartim^
^ccliari &c> miolecal* poret aqutfe fubeant ^ & ift iti
iitfttneantttr ^ r^pontint i notidam convenire iAteif
fiiyac(ll j & adhnc fitb )aA\tt litem eflfe* Alii eati^
iatti eonilcntnt iii «ttllitakem ^ i^ tennitatem molecuk'
tXM divifiratn , quartlm gravitat tiiinime (iifficietis fij^
id vin^endain partiiim Itttidoriim coluKioiiem ^ atit te^'
Itacitaccm4 Alii deniqtie in mottim inteftintim pafi
tinm minimaromj ^ qno foblnde immintito , itit prd.
pe evaflefctnte^ etiim lirinims mokculx fiiUum ^ fae-
ebari &€« ad fandnm detaifeaflf ^ ati nempe evenlra
folet aquli eotofi qodpiam ciflQlt*
VUt. Avei {fieeiiiee gt^vidfei fimt eere^ t^ktit
timen 1 (aftcfltiifltar ab aere ^ fleque urgente gravitai«
te retpefttva defiefldtffli i ergti^ %• C. t.p< A« D^ u
t^olant cemefl^ ^fopter motam ^ qaem fibi imprimonr^
(iiftinentiirmii e^ cidflk fortiter ifert)eriti ierit C^ A^
volareflt < d Itce ebetfent f4« A« & C iilt tolare 011«
priini primo (ibt motnm qaempiam imprimit ^ tttift
eipinfii aiit fiirtiflime aefem verberat^ Sie verberiw^
tot aer evtdtt tiflqtf i 11^ iftaflattm femm ^ qoo avit Ci*
fientitort EtiiflHttte ad vdlattNfl ivliim C6llfifrt ili^
inm , 9l ea«dc ettianiio ^ ie ditatitio ^ fic enim tnt»
jat volumefl aerii reCpofldet leviffimli oninino pefl'
itit. Eodem fere mechaffifin« enplicifldtim ett^ qn^
homiiiet (pieifiee gttfiorce vpk iitflitem«
t%.
44t StShtt, CfmPBh
tlL Carpon fpectfice Icvton fkpe Miet^Hliir^
ftiii<iaitii ergo grAvi(«t re{pcfiivanon.'.eft caa^.mer^
fionisv Pn A. Spongia, frujElus hortenfes^ panis^
lighofttiil (egtnenMt rrabcs ifnino &Cft JeWora (unt
^ri volamine Mqnx, Hrpe timeti tti^rgontar;. cirgOk
Cofifirm* £xperientia certum habemQl non mtrgi l»
genam vacaim t virro confltum ^ qvat ciidem fi Huido
Aqueo repleatnr i cotitinuo fondam petit* Eft vcro
kgeoa aqoif repleta adiiac I^^Ql^ pari ¥ol(;minc aqujr |
trgo* Pn 91» Volomen ^qoit re(pondetit VOlatDini
iblius vitri eft gravias vitro ( aot certe i. fi levidB eft^
debet lagena vacaa adimam dehi(cere). Vo{otneil
aqusB rafpondens volumini. akerlus aqo^ ligen^ con»
&ii8t9 Kquo gravc eft > ergo lagetia tqois replec% le»
Ifior eft parivolahiine aqoopv • Msrg|tttr tamcn^ proitl^
de. qi. N. A» ad Pn D» A».SiSobi lignea, fru^i|8 horten^
(f fi, (pongia &Ct merguntur) poftqdam i^qua per poroi
fiibeunta in locom aeris eva(eraot graviora C. At qadm>
diu intra corporum iftornm poros adhuc latet acr K*
A. & C. M Cmfirm. C. M. N. m. ad Pr. K. r i
{>• A* Volomen (biius vitri gravifis e(i pari volamlne
aqa^. . Qood tamen h^ ena Vacita non mergdtdr ^ •
ttibocndam eft non modo vitro ^ (M & «eri lagenil
caviufem cxplenti | quoram dooram fimulfnmptBtmti
Irolumen lcvius cft pari volamine aqa«. Sic quidem
facile expcditar objefiio pr«(ens« - At (i vafi vuri$
iubftitaator vaa liffmm^ cx(firgerc vi4$1ri^^ oon inQ*
dica difficultas«
X. Kihtt immuiAtc grnlirUatei dtiti|clUt ttiataM
^gura )am mergitar , |am (iui<)# innattt corpos (bli*
dam \ ergo non gravitas | (cd iigura e(l cauna mers
lionis. Pft A«> Eadem maflTa plaoibi (|>bsrram cOti«
ticaens incrgi|ur| cademqoc iii lAmellam ca(a) & di»
cloSlli (bpernatar, ergo* l){» D» A< Kihil immutati
gravitatc abfitma corpos )am mcrgitori }am (upcrua»'
mC» Af ffHifica % ^ ^ C« Ad iu 0. A. 6io«
t^ulul in laiiieiktn didtia^ls Inpdlrh^tiit praptfr immim
nutam gravitoiftvi jpecificain C. Axaujfa nova figur^
Ni A^ & C. Si qoid figutctribiatndum tit , dicatur ^
J^er^m^liceiti occqfio iiovim dcgliifit^ gmititis fpeci*
£cx. . Sed in hoc ipfb diiucide explicando 6ft difii»
tuitas. Pars ttnii (ic putant : if»ivr tjmfnodi laminam
Wcunqi^d poUtftill > & fluidui^ le infitinat aer ; undo
lotutn dggregatum tx aerd ^ 8c lamina (pcdanduiti eft
ceu corpus unutti ^ tjnod aa^a iic mdle «vafit (pecificii
levius Voluiii^ine aquae «xpeUtndo» Pars altera iic
Cxiftimant : MaHa globi plumbii in lamellam didu£ki
folitarie edti(idetanda hon eft » (ed cum cWitate ^ qufl»
tirca ipfam undique eftbrihatUlr prius , ^uam tota im<»
ttiergatur aquis. Dicunt ; obicrvatiohibus &pe adhi.
bitis exploratum eflTe ^ <}uOd cik^^a laminam fluido len*
te impoiitan^ aqli^ artoUahtUi^ undique in fpec'em coU
iiculorum eath dngehciuih ( forte ob cohsiionem ^ ^
lieque taihen ad lamiham defluaiht ( Ut fieri videmut
penes vitfa ifluido abuhddhter expleta ) ; hinc , iftis
.quidem audotibhs ) promihehtia illa aqus idep prat*
ftat ^ tanquam fi lamin^ cihgeretur lateribus (bUdit
Verticaliter ere£lis ad inodicam altitudinem aflurgen«
gentibus ih thodum niivicui«« Sic vero facile ex t*
lias di6lis cohjicituf ratio ^ ob quath lamina plumbeA
ftquin inhatare debeiit. Dices i illud eft caufTa mcrfio*
inis, quo pdiito kherguntuf , & hoh pofito non mer*
guntur eorpora ^ led pofita figuta e. c. fphderica mec^
guhtur corporay noh pofit^ non dietguntur ; ergo»
^. illud eft caufltl ^ quo pofitd ceu ratione formaii^
& dired^ i ^<^ ithinediata ^^ thetguntur corpora C. M»
(ceu conditioh6 ptsviii iiid obtinehdam majorem gravi«
tatem rpecificam » dut ad faciUus fuperandam refifteui»
tiam medii N. M^ Sic; D« m. & N. C,
XI- Figurii cft cahfla f^eleribris ctefcenfuS in Ikt*
dp i ergo 6c merfiohis ; nant eadem , puto, utriu(quii»
jlAttflk coDftUtti debct. ^r. A, mafla fem io fphseraiti
CoaCbi celcrittt AeCmdk^ qoaai cadcm tiHiflSi fo Ha ^
fcain fonnau; crgo. ^. N.A* adPr. D« A. maffit ^
fcrri in (^h^nram coaQacclcriiisdc(cendit, quia majoc t|
«ft graTittf ^teifica fphmntf qoam cabi C. A. proptec
l^goram iphtfricam Subdift* pcr acddcns, qaatcnnt
inatatt cobi figara in (phxram mautor gravitu fycci'-
fica C« h» dircfic, ac pcr«ie N. A« & C. qao minaa
voiamcn qasdcm aiicajas mal&e , hoc major cft gravU
cas (pccifica; eil vero minas volamen ^hjtrs , quam
cabi : proinde major gravius (p^ecifica cjasdcm malGe
tfhznoM j qaam cobiot; hincitidcm cclerior de(ceii-
taM* sdo : Cabo ferreo re(pondct major (opcrficica
finidi dc loco (uo dimovcndi « atqoc adco major rcfi-
fientia , majorqae firiflio^ a qoa denoo repcti poteft
cardior dc(<%o(iu.
De fluidis e vafe profluentibus.
%. 238« Si prcffid ftuUi aliqua ex paru
toUitur ) vel minuitur , movttur fiuidum in eatn
fartcm^ uH pfrtjpo fiAlata^ vcl minutafuit. Sem-
per enim d<fici€nt$ virium dquiUbritatc habotur
jnotxxs fccundum dctmftinationtm vis prMoJcntis }
crgo u prefiioni prefiio aequalisnon refpon-'
det I aut omnino fublata fuit , feretur hqut«
dum in eam partem ^ ubi preffio fublata mitf
yel minutat
Scbol Hinceft, qaod foramine in fando^ ant
iatere vafis fa£^o liqoida crompunt ; hinc itcrairi, qaod
•qua a(cendit» fi e tabo (iiperfidei aqus impoiito ae*
rem exfugis , atque ita fvbj^Stfim aqoc portionem ao»
ris prQjSioae libcai^
\
■'^ De fHotu fikfJoruffis 4$t
§. 2?9, Cchritaf fluidi ex todtm vafc frc^
jluefitis eadem efi in iiidcm a /upcrficic Uauidi di* '
fiantiis^ divcrja in divcrjts*^ namceleritas rc-
fpondere debet preflloni , ceu effe^aus yi ,
& cwffss fiiac ; fcd prefliones in fundum
ejusdem vafis func in ratipne altitu^inum
f §• aaf. CeroU.) ; fimiliter ergq celeritatei
fluidorum ex eod^m vafe profluentium erune
in ratione altitudinum. Altitudines fluidB*
rum funt difhntix a iuperficie ; ergo«
CoritU. L Si vas, c quo fluidum crtimpit , flicrit
<}0nAanter pl^num , fempcr eadem erit altitudo AnU
di ; quocirea iempcr eadeni celer|taxe fluidum «rum*
{>er«
CorfiU, IL Etiam cclerltas fluldi profluentis o
; duobus vafis eaudem bdim habentibus eadem eft in
lEqualibus a ruperficlc liquidi didanriis , diver^ in di-
verfis ; pofita enim atqualitate bafium preffion.es , ac
proinde celeiiutes Cmt ki ratione dire^ altitudinuo&
$. 240. CfUritUet fimdmrum per stqualm
foramina , aut lumina erumpentiitm Junt utfluido^
rum quantitatct eodcm tcmporo effufa^ Hx enita
quantitates fpedari poflunt inilar cylindro<«
rum eaudem bajlm ifobentium^ qnorum (ondica-*
tes funt ut alticudines (perStcreom. ). Porra
motus intra foramina tuberi pofeft pro Xm
quabili ; cumque in motu asquabili Mleriio*
tes fint ut (patia eodem tempore confe^a^
erunt noilro cafu ut cylindrorum alpuidt*
nes I b« e. . ut quantitates flaidorum ^dem
tevpora eriUiipeatest ^ . /.;>
Ffi • Spbfk
46Q mid II cspm vtn.
IIL Etiam fluidarum imleeuUt fi nmtd^ traAom\
•tqne iftad dixi alias SeShne hna. Foteft tameu efi
vaiidior a9i0 vitri in fiuida , quam fit mutua molecula^
Tum fimda compan&ntium attraStia inter fe* VeriHti
bnic cominonftranAje revocabo pbsnomenon (tipra ad.
Icriptnm ; fi aqaa p^r iatus externom vitri deflaat|
(bbtnde extremo margini adhj(ree , gnttanqae effoT-
mat , quc (enfioi rucccdente aqua augetor , majcisqae
fondus ebtinet. Sic aoSa non conttnao decidir, (ed
«bit primom in formam oblongc (pharroidis, tarn ma-
s gis , m^hgisque didndla dtilribuirur in duas velati gno
tas , auennato qoodam veiati collo fibi coban-cnres ;
qno rapto gattqla' inferior dccidit, fuperior antem
extremo margini vitri tenactter adbseretf Pntcm yera
delapfuram eflc & alteram , quam adhsrere dixi^ gut«
um , nifi validior elTet atir^dio vitri , quani motQi
flaidoram intcr (Cf
IV. Fortior^ ac valiJior ^ mutua particulartm
Miercurii dttra&io inter fe , quam fit attraQio vitri in '
Jdtrcurium* Iterum obtervationes ifthuc accer£b : fi |
in8)orem atiquam Mercorii guttam leniter admoveas \
ininori y qnae vitro adbsret y Itatim reIi6lo vitro com
majore coalefcit in anam; quare fortias trahtturMer-
cnrius ab homogeneis particulis , quam a vitro. ido
Si in tabui^m duos fere pedes longum , qui tsmen
^cfinat in tubatam capillarem , immittatur Mcrcarius,
noneffltttt; cfflait autem , at primam cutpistubuli
Opiliaris contingit Mercurium va(e alid contencam ;
quod rurfiim argamento cflTe debet : validius ^ahi
Mercurium tubo iilo contcntam a reliqao extraneo .
lilcrcario » quam a vitro. jtio : Mercariui vitro
mando contentas magis urgetar ver(iis mediam, quam
«d 'vitri parietes ; hinc formam convexam induit ;
N^ ijaod profedo futarum non cfTety nifi magis trahere»
«W t finuiaribas parricuiis , quam a vitro. Cer^e a-
^ Qoai w ojppofito migis trahiitn<r « ritro ^ con*
'^ avim
r
t)( mtu fluid&runt. ^6t
tiiVtm babet fuperficiem^ t)icts : St tninor eft «(♦
tra^io vitri ^ quam iit mUtOd partjcuUruin Mercurii «
^uid eft) quod gutca Mercurii vitro iihpofita, paiillti*
lufti complanetur ^ In refponfionem funto verba P.
JMako !. Ejus fei cauffa nou a fila i)it]ci atfraSiofie ai^
tifrjenda efi^ fed etiam a vi mtitua partium MiTcuriL
In gutta mimfingula fuuda vi aquali trabuntur verfai
ttntrum i Unae^ rotundittu ejvs exifiit^ At citm fUUm
tla quadam vitro applicantur ^ ab t^o nonnibil attta*
imutttr ) ac proinde non urgentur adcentrum tanta ef.
^cacia , quanta ex adverfo pofitd ; binc piblata aquilu
britate guttam complanari fieceffe tfi , puftQif fupretnk
'validius in centmm contefidentibtis%
V. Mutua particutarfm aqud attraflio fMtjor ndtf
tfi y quam qua pofidus ufiitts gtttta fafiifitare poffit* $i
cnim gutta agus fblido cuivxs adnarrens fuccedente
alia portione aqu2 , ifenfim augeatur , majusque pon<^
dus obtineat > decidit > attra^lionem tntttuam^ Vincco*
te^vitate*
VI; Sed nequt AttraSio vitri major efi , ^iftt
^a pofidus Ufiitts gutta aquea fuflinere poffit. Scili-
cet : etiam gutta aqu^ vitro adhasvens ^ fi paululimi
increvit) 6c juftam quandam magnitudinem adepta
cft > induit primuitt oblongam figuram > pofiea de(er*
to vitro delabitur. Sic plane Vapores aquei (enfim in
guttam majorem concrffcentes deflutinr per tabu^aa
feneftrar. jlt iftquies : ^i attradio vitri itiajot non fir^
iquam quoe fiifficiat gutts uni fiiftentand^ : eadem eric
•dio vitri in aquam y qU^ eft^aquse in partictilas ho*
mogeneas i nt proinde validior non ertt afiio Vitri iil
aquam > ^mm fit mutQa particularotn aqu« attrafii^
jnter (c ; quod quemadmoduni pugnet cum affertieu^
llhia , neme non inteliigit. ]y« validitatem attr#4
fiionis non modo «flimandam e(fc a quantitafe corp^
irit 9xm&A > fcd ctiaoi a tcnacitai^ > ^ua irafium aditaj
« ctfcU
^n
4^4 ScahlL CaptttVnU
refcit trihenti ; tenacioi autetn tdhatret gutta nqoc^
titro , qnam gottc alteri ^ at iiipra oflenfiim eft \uu
mffin» i validios «rgo gotu aquea trahitur a vLtro ,
^oam a gocta alia«
yil* ^o ffu^ar efl fiiferficies vitri a^am yir*
flentantis , b^c fnyvr portuf aqtut a vitr^ fit/nueri po^
uft* Obviom expertmentom veritatcm evmcit ; De«
fluat majn&ula aqus gutta per externos parietes cylin,^
dri Vitrei ; detata ad extremos margines non contiizoo
&labetor , '(ed per bafiih cjlindri vitrei difFoia lerpet,
sc fiifiihebitur. Fallor vehementer | fi alia fiibeft
canffii , quam , quod ma;or fit (bperficies baieos» quam
parietis extranei , per quem gravior aqux gutta deflu'
xilTe ponitor* Itt/kres ; majorem aquc guttam pen«
dere pofie ex angnlo vitri , qoam e reSto latere; qi^*
)oremque portionem aquse foftineri poCTe a tubolo an«
goitiore) qoam a plana aliqua vicri (bperficie , utro-
€ique enim concurrunt ^o« veloti (bpei*ficies ad unom
idemquc pondus fuftinenduni ; con^^irantibus tecem
viribus iflajor habetur cfFeQus*
VIII.. jittroBime vitri tten modo gutta aqu£^
gut fiuidi alteriusfiiftineri potefly fidetiam ad altitttdif
nem quofnpiam elevari. Cape denuo cylindrum vi-
treum , (ed cavum , & anguftum ^ per cujns parietea
cxtraneos defluat grandior gutta aque ; difFundetor
primum per extremos msrgines ; tum vero traSa 4
»ngulis vitri pondis fibi ut maxime vicinis, 6c ad fen*
ibm comiguis , per internos tubuli parietes afiarge^
€0 uique , dum vires particolarom vitrearum aquam
clevaatium fint in sqnilibrio cum pondere aqos ele- \
ratar. Methodus perquam idonea pharnomeno expli-
cando {equens eft : Cogitetnr cylinder vitreus fefiione
liorizontali diftribui in plurimos annulos fibi adoio-
dum vidnos , & (enfibiiiter contiguos» Aqua deUra
' bafioi cyliodci trahiiur g vicioo iOQDlo primo^ >
I
t>4 mmfimdorum 4^^
tojus ope, 6e a£^ion«ad .altitadibem efltidehi afliirgif^
quam obtinet annuUis primu^ ; efl: vero major vis ca^
jusvis annuli f cujus diamec^r fitexigua)| quam pon-
dus aquae eidem re(p9iidens & proinde aqua a£lione
flnnuli idi impulfa tranfibit a iiho ad sduih , a ado
ad 3tiuni , a jtio ad /tum &C. , dum pondus aquai
^evats adiequet vin^, du clivam anauli fupremi ,' %
qno fluidum elevatum fultinctur^
Video eHe hoe loco» quod Tyronibus dubitatia^
Aem ingerere poflit. Eximam (crupuium.^ ^* qui
, tandem ratione eveniat ^ ut fiuidum elftvatnm ab an-
nulo primo tranleat ad adum ;. npn enim major efle
videtnr a£lio annuH sdi, quanvprimi^ quantumque
annulus fecundus (blicitar fluidum ad aicenftm , tan^
tundem primus urget ad de(cenfui^ , aut certe Yiri<«
bus squaiibus fluidiim con{ervare nititur , ac fuftine-
rt ; nuUus inique haberi poterit tranfitus a imo ad
sdum* ]^« Major equidem non e& vis abfotuta an«
nuli (ecundi , quam primi ; eft tamen maj(» vis re»
JpeBiva , quod iic intelledum voio ; trahir aimuluf
primus fluidum (ibi (iibjeduni i (ed trahit aliqua vi«
rium parte muiQatns» pars enim impendenda eftad
iiiperandam refiftentiam fiuidi , ealta cumprimis , qus
a mutua particiilarum cohserentia , & gravitatv piofi^
ciCcitur ; qiiare non tota , & abfoluta vi fua irahit, (ed
mere rejpe&iva. Primum annulum excipiens fecun*
dus iterum partem virium exerere debet ad vincendam
actradionem primi ; qua elifi viribus refiddis urget
fluiduih ad afcenfum , effedumque fiium fbrtituri
Sic deinceps urgent alii poft aiios , donec annulus ali<^
quis fuperior, & fluida elevatQ proximus fuflineat '
tion ^modo tenuiffimam illam fluidi iaminam , quaml ,
tontingit , fed totum cylindrum aqueum tuBo angu*
fiiore contentum, Nonnulli fic expiicant : tametfi /
fluidum ad fecundum tubi annulum jam fiiblatum m
pnmg ceuhatiit « flftcndit ttuneo* Cum ^nim amba
I
o
. 4^4 Sfaktl CfmPJtt.
ki tnndi fiit fibi floida cnpere «qiiii toiiaribot lu-
tafittur , annalornm taincn xqoaliam , & oppofica ^*
re^ionc agcntiam vircs fe £e mntao cUdant , atqtd
adco tertioa plenodi cfieftom confe^oitor) fiuidoinqBtf
attoiUti
l)L ASia ifmmii^ vhri n9n pe^^tigit ^ mfi ^
tnhihna inurvaUa» LoHgtm txfowrigisur mum0 a^§t
8io aqiut. Pars ottaqoe nttitor txpcricntia .: fi ^giiO
temice illito affimdcs gattam a^s, etqoe vitram pU^
Hom qaam proxime admovcbis, ver&s illoJ qiio4^
tnodo affinrgct aqua | Sc adh^cbk. Qood fi vitrofli
non prope coiicinget aqoam ^ attradio in lenfiim non
eadct. IL Si ptano caipiain afiabre e3cpolit<l^ unpo* .
tics duas guttas aquc roajote intcrvalto dlsjondaSf CoIp ;
Jc(ccnt in onam , attra£lione fcilicec mtitaa phsnOme^ ;
tion operante ; iongios itaqiie petUnet motna aqas»
irum attraQio -, quam ritrt. Dicejf •* fi ita ell : nct
quit intcgra aquz gutu a modiqa portione vitrt fii^ ';
ftcntarl ) non enim fitiguis ^uidi n^QleCQlst yitruin
<;ontingunh ^. Ni Stqu. qoantmnvis fingola gut»
t9 puncJa intra {patium attra£^ipnis vitiii Cta non fin^
iuibncri nihilominus ^ aot elevaf l pofiiMU. Vi motnc
cohsrentis ^ quia partes ultra intervaUtim 'attralifndl
vitri poCt^ cohsrcnr aliis intra illiid coufiittitis* Xn^
fcres t viitri efficacitate fuai asiojii ^. uifi tmuiffivMi
quandam tameUam vitrd contiguam ^ ac firoinde iutrS
jpatium ipjius virium pofitam j reliqu^fimdi t^ajfam
*di8a lameUa cobn^entem ra ^,^a auolUn aiu$ fujfiimri
^i mutua tobetfionis* .....
%^ Jla fiuiium fufiinendnm , ant ehnaudum i$ y
wuh anguftiore fucceffive ooncurrit tota imerior tubuh^
rum fuperficies, Stibinde tamcn fola vit anuuli fiifra
fupremam fluidi fuperficiem conflituti totum qyliudrum
»qua fufiefitat. Veritas prima intelligicur e» JJfert^
yilt ; altm confcaarium eii 4ffifrtim IX. Evio.
tiCUfi
'1
De inotu fiuidorum^ . 4^$
•itur ethtn inde ^ quod ea n)bi portto , t]us fluido e-
levato jam repleta cft , nequit ultra quidquam actrahc«*
rc , vel clcvarc.
Xr. Si tubi angufltom laBirtmfupremum clmr^^
tur j aut digito ohftruofur , flnidum ' noi^^ ^^JJ^*'gi^'i &f '
cavitatem tylindri vitrei non explet^ Katio eft iri aere
intra tubuH cavitatcm latcnte , qui cum de tubulo e*
gredi non pofllt , obnititur fluido trafto , cjusqu»'
afcenfum impcdit ; hinc fl tubus hcrmetice claiifiis
acre prius evacuctur , arcendit fluidum ;. qufu plera-i
que omnia phtenomcna pcrinde eveniunt iit nacucf^
^ayleano^ «tqttc acre pleno. Ipfum» iftud argumento'
mffe debet s ^uidi afeenfionem in tubis capillatibus re-*
peti non poflTe ab awtione aeris«
*• ij>
XI L FitPum fluida non itrkbit vi Jka tota^ isT
'mhfiluta , fed ea rantum drfferentia , qua mntuamflui*
di attraSiionem Juperat^ &' gravitaum. Nam nnitiii^
Hla attra£tio , & gravitts fluidum' impedit , quo 'mi^
isns^.ifl reiiqua maffii arelli , & contra diredion^ni at^'
tradionis terreftris aflfQrgere queat ; proindtqae vi«
trum matuam iftam c6hs|rentiafn , & gtavitatcm priut
fuperarcy & per fluidi reaSionem altqua parte virium
« liiarum muUWi dehet ; tura execihi reliquo fluidum e*
levabit. j^t euim : tantane (it attrabentis vltri tfHracita9|r
utgravitatem, & vim attra£livam terrs elidat? £nimve«
ro fi attradiones proportionats (unt maflis f §. 163. ) »
^ntum non infinitics validiorem eflTe oportet attracUp?
iiem terrz , quam vitri, ^, EiBcacitas VMri il
minimis diftantii^ applicati validipr eft , quam tpj:rif^
cujos attra£tio omnis cum in centrb rcQdcre concipi^mrl
trabitur fiuidum in ratione reciproca duplicata difiantia«
^ rum a centro ; . nihil autem prohibet, validiorem efle at«
S traftionem vitri in.minimis diftantiis ; nempe arti^aQio*
nes ad minioia Infcrvalla pertingcntes non (cquuntue
, iegcm d« raUpQc rccifroca dupUcau ii&^uti^um. ,
4€^ SOhn. OfmVfSL
Si ril tbeorenui prflcieps ytnaJyJis ^ccuitt ^ ptih
cherrtinis vertialtibtts eroeiidis lodt^^rJ-^ S^ Vtk abfb»
lara vitrl =3 Vi vit ab(blata refiftentis ilaidi zzi v i
crit eitcdTtHr viriiitil , qao ^utrtm pafttHHia 'diiri pk
#nnaioprHtu>iraliYt fiibjtfaufn fibi liqtitdaiii ^±3 9^^ '-Ht
^^uutetii'T^fpe€iiytLtotim Simmli &abeu^'^ jj- f^— * 0]-
^ i^ Vd'^ vd i tunfr c^m fingal^ ejtadem al4odi'
iDoleeul2 trabant ^aidufn, toties iunietida^eft vvaiiFtniai*
Aiva vitri , quor fiint moleeois vitram compdti^tiMsl^'
proinde vis re(peftiva fingalarom particnlariifin <Iqg^'^'
m e(i !n rotam peripheriam , aat huic proporciona-
tam diametrum (prr Gecm,^ ^ ^aaih littcra i^-Iapra
defigiiavi.
Stt preterea altitado tubt, ad qaskm flui(!c^'ajp
furgic z: j4 ; pondus fluidi ctevati :=i f. Dl^) lillaf :'
fluidum eo u^ue anbrgere, dum via elciKana, &>,pon«
alus Suidi elevaci fint^in squilibrio (^ferj^iit))^ b. e«
dhm f :=x Vd ^ vd. £11 vero pondus fiuidi effi-
Vati fp{e cylinder flttidus tobo contentus ,^ 49Fil ^"''
ditas invenitor ba(im eenitricem diicenidoL ih aluFa^i.
siem ( fei( Sfereom. ) • Baiis liia eirculus eit , cagw^
I
^ ; ^ C^foJZ, t Inde eroes L l%ui&p edAm i» JSp^fi
9ukff -mgiffiiariivf , if ^Hndritfs jiffurgm «^>y^ i
MMfH idfhudiuH fim in rMQUe r^^frtmidi^eiipf^mn^
A£(H9idunt nempe , dum F, fto -^^^ 5»jiK4 4« d^ifc
^ V qtiatititas confians ( cum enimKjtallb^fi^^^vi) |
res aiifiuloruiti sqbalium 2cqufltes'ficlV^i^dirtfift6it«- ^
^ lens conAans effe debet ) ; at ps^iOM^V^^^i^^^vs^ i-
1
^^««MN^^m^ 4K^
^.
. dfiTi y 4« divcr^;- <^ri|iqU «ftiua iMlWf^fVj?a^i\ftqilite?, ^
tOF^Wflkwl^ vjtri in fupcrfi^if ^*timiifW.jf«oIi|^i5/Pfeil}
jl «d:i3.^^dj ««l^vationcw iiciat .Cf^jrf. J,-. ^ j- 1 ?. , . • .... ..^
\ •, .;. Wrofi, jtl» Fluida div&rjt g^^&pimPm^f^-,
Jisa ad varias tubuhrum altituditm yjf^ygnnt ^^f^i^iifjft,^
eiilm diverfa fluida variis tnodis refiflant , itidem va>
riaoi cflr« 9fiortct vim attpllentem F ^ vi ttrqmde*
c[M^ y^mm nuidi alccnuentis alt^tuduiem. ^
Tl
non fmdb tn tuhis utcunque anmjiis nou Attounutur ^
Je4 i^tam tufra It&eihm d^lnjcunt j, nam (jiua Mhgui*
•di9f^^.acl|o vitri in Merciirium ^ quam fir 'miitui.
pj^rticular»m Mercuril attraftio inter fe ( Aprf.*lV. ) ^ '
cvadit vis retpeSiva Vitri quantitas neeativa, fcu tnimr '
fi/Ma ( plane.ucijit a *.^ 4 =: *-* 5 , atquC aqio <^.
iiihilb); hinc^crcurius &c. non fi)lum nQi\^flbrgCri^
dcbct, fcd & infra libcUam dchifcerc. *^ ^ ^ ^^'
i^' N><!ir^. ii^ j^imtiitaM fiwdi M iivh^ytiibis
tit^fmti 4U pttfpue Jiteifa diametr^um ; ac |>rd!ti>-'
d^ mii)ot"^ <|umi€0S iluidi elcvact in tubo «mptiorev''
tjfinm m an^uftlore. 'Hoc entm ipfo\ q«<>d Jlnidufii
cc^ ttl^0i«(ia<tidai^ dwmaltitttdines 41^1 In ratiotic rccV
proca diamctrorum'(ZorciI/. r.")j*fivc dum ^^ a zH
4.**M\9k\\W^:^fi{.:^: ^d. Eft.vcro poiwjwj fctt
qnai^tj^ clcvii j^r^i^d ^iSwi^r^^Pis: ,^DD i quart,
fi. quintitatcf id^f ,ijg.|^ fi^ * n»m«o conferentur, crit
»■
4^8 Sf3klT, C$Mf(lt
siisdividendo per ^Dr; ai, ittQ^tqz^ Z>l^ Q.Ejl
t)ices t fi qQantitas ftnidi ^lcvaci intjor ft in cnbo zm* ,
pHore » majoreai efle opof cct viin tqi)^ aioplioris , '
^tnm angnfti ; prorhdeqae alriiis attoUi debet flnidttm
in ifto , qnam fn illo ;\qQod experientiflB adver&tacv
^. majoreni efle oportet vim ^Jolumm tiibi amplio*
r!s C. A. tegfMvawi N. A. & C* Annnloriifnr vts
cbfoluta refponder numero punfkoruiB a&nttic^ con(H-
tuentium , qui ts^jor cnm fit in «nuolia amplioribuj^
quam in n^inut amplis , major ictdem ^c d^bet vis
mbfbluta. At n^eSiv» pendet a majori corvectine,
qua poilta plures vicri particuke tn eandcm .aqo^.por-
tionem agbre /atque adeo majorem io ea celeritaceoi
efficere poiiinr. AnmiU vero anguftioris major eft
curvedo ; erg^o •& ikutm vis re^i^iv^9i> Nentra , ta-
inen vis carer isfkOxi (ibi proprio £ MH^:maJQr>abibld«
ta eievac tnzjotQm Omdi.qtfantitatem i vi^:imaj[or re«
Ipfc^iva ininoremy fc^ ad*mafdrem.i0/i^|^i>i4|^« ,
Scboh Ih Jan» prccipoa rubttlAri]in(jC|i^l|a):Ujai
plisncnncita recenfebo. Siint fequciiici^^f /Jy^,^. ^qs
capillarii utrinque sperctis aqi» p^r&e {^^^^ijj^ cop-
tingdt, afcendec aqtuLsd. »6. \\mH,^^i^tr^^Jiy^apf*
Immo ! qua^cunque pto&hdc-tttfbu^^tvfl^&inc^
niergatur aquis , feinper Si^asiKl esD^ftJ^i^^hJincypi^
ahvtudinem rapknnr ukta iib^<^::u\^r:^^Pl[^^^'V^^^'
eft, uthnn aqua talida fit ^ mj^i0^ p|ft^|j^f>X j}j>-
vi , aut probe deptirgati.aifhxl^a»r|Mff.|,:fen^ff li^u}-
dum ad eandem altituddnicm 'iBurgift?)l^i:^u^ijjj^^^
' dem diaiHetri ; &' fahric^i* •Sio.Q(i%||& pi^gppfiercca*
randum n6iV eft", ml 'tubojpum.-^tmfteg y6»w^ %i^}» ^
tnficd^ cum hi^lmtu* ibtfiilnis ivitrflF^rifftfi^gf a^t^ ^
notabiliter diametf wi» tnbi «on^ft i^j^n? ^Quyd ^iff^ \
Stfirmius adnotanrit » aquam^Au Wii^i^pfiiffijff^f^^Sjif
ahira afflirgire^ifi i^memimiiimfiWi^ mgjjpichofn
cft. CrctHd«rim ^ r SmrMium^mhoiiM^^ tftis fip»
vos, aac nra rlce fcia), escpurgacoi ja capiendlk ek<»
9i mtu fiitd^um, 4^9
frerimentis adhibuifTe. Veto(hs autem liamori com
landa tnttitiim offich; liquidocam flfcenfui ; nam ve«
tuflis tubis ad pdrietes internos plerumque adhzret «
^rofhi qucpiifm inftar a^rugiiiis , quam aer (enfim in»
ducit five arrodendo vitrQm", & folvendo ialia^ e qui^
|3us vitfa conflantur , five aiiqaid piiFticularum terre*
fttiam 6c minei^lfamf qaibuB femperfeffrtpi.eft, iU
lihenido. Derergicur cruila Ik^c witri a<^onem iippe*
dienS) li nfterior tubulorxim fispcrficies (spiuji tranC
miflb (ptritu ?ini probe dilaator » '& ficcetur. Aliat
non inutile fuerir tubos foUibus perflare, cujus audor
cfl: MufcbeHlfraL III. Utcuuqne iof^i fint tubj, mod^
carundem diametri sequales fint, idemil^idum, ad ean»
dem in finguiis aititudfnem a^urgtt ; & vero alTurge*
re debet , cum annuH a fiuido rem^tiores vim nulUm
cxerant, fluidamque a foiit annulis proximis, quorum
vis pofita diametrorum (equalitate cqualis ed , . eleve-
car^ ac fuftentexur. MuJcJbeuirdkm quldem concra«
riun/ ih obtervaflTe ^fHrmat. Ai mtgis veritat^ mo-
veor y quam audpritate Viri alias multum cciebrati ,
>quem tnhulfs 'iMf^alittm hfmttim ^ aut cerre tio» orrt'
iiino cyliniricU afum futfle puto. Quidquid Ct , iila
MijfihenbrakH obletvatip adTerfatur ob&rvationibui
Mffinjferi \ NoU^ti , tf^eitkrednii ( cujas doarinam
in Cotntntntafik fe$r9p«liimm ad(criptam hic reces*
ieo) , ali<»ramqtir' ftiet tiff moram naturs Icrutatp-
rum. Adverfttur'item'fationf , cum.tuborum intd
Idngitudineffi ftilaidorom altitadines nuila haheatur
propohioi tumque' fluidum in eadem fupra tibellam
altitadtne confillit,' fiu tubm fluidi fiiperficiem lam-
fcat , five pfoliMddias immergatur » qua immerfiono
ajusdeih tubMonfgittldinem minui necefl*e e& Keoi
' lot$m fubinde pervideric laqdatus AaSor ; unde in
potlrema editione fba mntatfle ob tobulorum iongitu-
dinem altitudibij mrqaam^CQmmennnit. IV. Diver*
£i fluidsf ad diverfim altitudinem clevantur* Apud
jUufQbtnhaJdim viftar tabelJa exhibeni rariam iliami '
ag f. • , alti. • #
altiradiccff » qax in nibi> 4.U Knw ^ohgo,
^iMMQ I iuv ia u;a:nccro habeatc xibcat) fqi^ _.' |]{m
iubjkfto ca eti40i dc C4u0a , nr i^alim lUt ; liqqoroji^
i^titadMi^s non refpaijd^e gpuricanj^qil ^CQiScis' ^,nff^
dcafiiAdbus.
i. ■•.•-.- -'*
ritHfi Sfi«. Aoijn;in.. •. 30, vcl 3^1, •*£. It», V^
Oienai viffii4l •. 26,vcii3|. ^ t.r.7f^
^qm V. -- -. 26, .^ j. I,. Qc^
• Oieam.' lartiriipcij dfeliq.. . a j, vcL j4 . : . -^ i>3 V^
Spiriilllfl »i;ri <3iUub€ri •. - aq, ; . r . . : . - ^kIN^
QteMm;«/W-.t.^r^bintJ^ IM^I *R ... -- ^«#4
. ^kW vjfH purum, . n 1 3, vel i j .. ;^, ^^^0,^8/^
V. Flmda i>ct! cavitatepfi tubuli attolltintqr.fnora.je^
^iarda^)^ prjqciplo afcenHis funt
Vnciores« Niinlrum : iluidQ (cn
Bondus clevandum ,; fc^nmque plus 'virruin.i^effi^
.^ ;in cawflp^eicyanrc^ gu« dcmum cunquc iHafiCjjiSyb-
inde^ cimi'p,(^ndus cUvandurti ex^quat vlii^. «t^itcn-
tem , exftin^uitur omnis celeritas / (PP^^QHftjff H&^
VI. Ljquores eicvari pierumque. indtiunt- rapremaai
£iparjS£i<in concavam.; quod Qr^iim«moreCI[i^potcfry
tc folet 9', flnidorun>. mol(?.cuIas magisj t;ra^fii iMgfl
quam, ^ ic invjcein» Dixi r;;/m/^/jf^^, m^
rius, for.mam convexam induit. "^ yTJ. |^^ Jt^^W;^^
fui exfrcijiitatc hermetice clau&s ,. nequc^prjM ^agrc
«vacuajus^. fyprit^rion affurget %ijydiiHn';, p|j'p^^
icilicct a<irc , qui elafticirare fo^ Vini comnrii^^i\(^
elidit, VAU\ Si tubus 'debita Siii^i .<C9PU Jfj^y^W*
flus. ic;ife eclucatur,& Hquidi fiinerficieni dietejrcrs^Jp-
ci^iat, lubiidere videbuui: nuidtiift \ tubo cnimHUtiF
' • coni
J
11»
, coni^iijtis^jMii adWe(cit gtuu «ngent pondat c&i
lumns Cttbo indufs)^ Siqae tubas c, fltiido pehitui
' eximetur y redibic iiqnor aa cdnfiicftam alticudi^em^
tum iqimotus l^rebit ; nairi fida-et ieparationt co»
2ias y queW dixi, abrttinpitar. IX« In tilAo !tfcli»
lUCQ fluidam rapicur ad eam altitudinem pi^rpthdku*
larem , qnc kabetur in redo ejusdem diametl-i ; fci*
Hcec: in tubo indinatd non renftic nifi\gVavitas re»
AcHiva, 'm re£to abfoluta*^ majorem igitur .fluidi por«
tiOiiem' attollere debet vis quaecutique elrirftns in tubo
ihdlnaco, quaih inre£lo., X. 'Situbittf cytindTicus
'^uido fibi debito jam expietus invertdttif , deieecidLt
iiqu^br ad oppoficum tubi labrum ^ in quo ad %iitiAefa
iQcicadinem futpendicur , ad qu&m^rtte' teuftui fdit«
^^L Si cuboruih parieces febo, cei^ ffifii^ aut t>leo
illinencor , nultus erit^ fluidoruin |)ilerorumqae iicen-
-^ "^^s. Si lacus danciDcat^nam hecei^c^cMed^iftiusmodi
cbr^oreobducecuif;ifl{i^genc flnidaf per iatuis 'Ureriim<, ^
]>citi6 Mtrcarium , tujus fbperficies boc <M(b in «i^co
^ pUicudinis concava cric ; manifefto ^ nifi fallor ^ indl-
,^ 4ii<^^i Ihagis crahi ^tefcur'^um a febo\ vel cera ^c«
^uam « vicro.^ XII. In vacuo Boyleaho ^adem propo
''|>iiiaenomena locum liabenc , qus ^ere plenO ; nifi
qrtim trahi ppjpiiK,
' ^'^'^^^^^ihlpitt Stiperaf phacnomenoram canffiim do-
' fmir<^; quod priusquam facio , nonnulias Phyficorona
'oMn1on6s retitace placet, ac refellere. L Sunc, qui
' 'ft&entafta 'fluiabrum iti cubis capillaribus repecanc ab
iiUtquitt prejfiofie Mrit, Sic pucanct Incernus aer ae»
qtte libere hoh floic ^ I^ nec fluere peteft ifitra tuhtm
' m adfmium attmflps ^ acque eKCemas \ quare ejosdem
«quinhriam cdih externo coHt necefle eft. Hoc fob«
litd yaltdius ttci'^aV|iremQntar flaidi tb «fcc cxtcrno^
Gg 4 ■ . ' ' it'.
-A
,^ a]b eQ. it rfi1>in6s capilkres ndigBfinir^. IL Alii )rf
folciMttu ilium ajLcrim Juum confqfgioni , eaafHaiaii-
les ;, fupcills huji}^ .loaceri^ prdlioncoi iotcr tQboram /
«ngurilas longe "ihinorenf cfle ^ quam. in cxterno ni<'' I
\)oruai ainb/ru ; hinc rero fluida fublcvari dican» ob |
'^iBaj(>feiti stherif excerni efficackm. III. Ooniml» j
Dircuntur alli ; • ilUrft fobom. dhiiHm pt^jjumdm sttnom
fib€r^ , ac protnde aer^m in poris fluidi hCBnccm Ji
fxpihfdeff^j eoq^ic paflo ^idwi uratri ^ad ^Gxnfuqh
Tria hxc ^mpi^i pfopc 'n idem rectdunt. IV» Fk- i
^uic oonnullii^ cdufTam jj^c^fun^ere in aliqoam , nefcio j
quam\ imongrucntiatn y quae irirer aerem , & virram- i
iiirercedat'; unde Hcri alunt, nt aer hon tam ar6lc\in« I
tefnisVitri paricfibos adhai-cat, ac fiqui^om, idceqoe ^
'ejui prejji» mmtiamt^ Porro incongraenrMoi illam :
pruiiciici rokint rel ab Ikterogeuek ^ihrathmibm aerif, '■
cT vtfri ; yoX^^tnaurii^Jubtiiiyqrxx aeren» intcr». 4 '
yitrum torrenris inAar ie ^midat, & \sX\iAox^,tLi*
hsUonein impectiat : vel denique a. dillimiiiitis afn^
jpb(trmts aerif , cT i;/rr/j qq^ Hivicem permilceri . fit-
queant; cum 6x bppofito atm6(pKaEruTa'fluiai*, *& Vi»
tri, at primum ahcra a/teram contmgttV^oaft^iftTi-
tiam coaiefcant, cor^oraqne cohjungamur.' V. -'QtM»
' busdani viram cA rcubulonun capilhdsilit pfaaDfutifi^
na pendere «h cadem adIiaK(i6no^^iii^Qiiif1t;(it$l iftl^
interna vitri^ Sed auteip lic mcnreti^ fu^fn ^pliciini^ ;
- fluida virro adhsrentia partein pond^ris .(\u]ainitt^
(aliquatenus enim fuAenranttJit a virroi4f,.«0. pfop^^
rea a vfcinis ' ejusdeni fluidi cblumhi^ Ultt^ 'Wemih
prorriidrdcbeht. • VI. AKi aivocahc^^tiidaAj qjJbd-
dam eloancnm, cujiis ope^liqtjida cley^nNit?' j ft^^rt-
Jt^mtm pleriquc y caof^ ona itdii cdmMiti-^.flurcl I
tjiant ad eun^Um effciimn.^cpHQiirirerfi; . • ' :.
xS« ^SOf In^qwUs friffio 4grii ^^^^dkrii
(fquac mof e cjitnfingicur) fattft nm tfi ^cmfas
fiui'
1
Jik motti fiuidorum. 473
\ Jlui^rum in tuUt iapiUi^r^uf^ "^Pr. p» I* dd amH^
^tpeH^^ns : Iri Viicao Boyfeaiio p«rinde ittlhrgrt
fliiidum ultra lit^clUni.^.atqae^er^ plenp -j
crgo tMquatiur frme^l arr caa04^non c^^
a/cenifus fluidprqrp» IL Si , Mr juc(;uaqu0
premens ik, caafla pbknosneni » debot .fluK-
dum ^secifice kvitts altius aitoUiy qaam
gravius j non autem aithifi- atfollitur ; fic Al*
ci^bol vinit fiuidSrum leyiffimis accenfSndlim^
adurgit folum ad 18 > vel l^, iineas ; OUum
vttrioH^ admodum grave > prope 26» vel Tji
ergo« IIL Aer a^que den/iis. eft extra tu.
bum ) ac in tubo ; quomodo preffio aeris
extemi praevaleat ? IV, Aer infra tabnlos
ii^tcunqueanguftos eadem libertat^ fluit^ qua
extra eosdcm. TeftiS mihl eH ' Bliljffingerus ^
qiii in Barometro yafculum flagnahtis Mtr-»
c^irii in tubum capilUrem definere fecic, e<«
a^quq Mercurii mutationes advertiti qualee
vaicuio magi.s pat^nte fiebant alibi ; quo
N quidejti eveato liberrimus aeris fluxas mani«
fefte comppobatur« Siffn$ntum ita^e ij^ vt^
itqUdif prt^o airiu ABverfarii hoc txperi^*
mento mi(^re t^rquentur; K\t\c argumentum
Crwi/^dicijfo|et, Pr, p, 11. fertimnf ad Mbej*
rtm^ £x,^Ufn^enti«ra43verfaribrum «ther li^
ber# perv^iiit por^^ omAium corporiam ; er-k
go fitnilieer iibere* fluit per ofHum ySl cavi*
tatem tubi qaamuRivts angaftiffimi. Qciid<^
T\\ igicur xqualiteir premat xther intra ti^*'
bum centenids com exteitia? II. Dabo In^
terea UberaiiteF: inxquatem eife preflioneai
Gg $ ^ «the-- j
•474 SiSi* If. Oput Fni
9
«
.«therU iiiteriii » &; ei^tprni j qvi^ atnen eftft
qood fiq uida g ra viora alttta Aoroi Us lar^g iMai j
* teviora- ? qaid , qiiod niperfidcfap l^ercqrii A
cdcTaTi coftreu fic ^ aliortmi liquidoroin i^e ^ J
coflcava? . - < 1
5c;i(ofL Pfponerc (olent Inso : Aer extra. taBum
.^flpiliareoi. ifitus gravU e(^ » &. flaiclQin {ibi fQb^eduox
premic ; poteft itaquc fluidorain afccnfas |>ro(icUct
jib acre preroente» li. Mercurius ihBarometrO lUsro
JibeUaiQ ^Uvatuir ei^ cauira p^rementis aeris ; {\mi\\ttg
S^t^ flntdiMi] iii tubis capiilaribus» Ilt. In tubis coin-
g mi^icaptibus ^icenfu^ iluidoruai ad Ubellam tribuilto?
..viribusjpreni/^tibqs i^ qqidni etiam tribnator iii ^nlo
pipiila ci ai^ennis^ ult^a libeiiam ? i V. Noii po teOL mt-
. sior .efle edicacitaj^ aeris itr aqium per..tuI>Qs *^rcgio
w Taftos ajttojl^adam , quao: per tubos 'ca|iitiaces ;^ iu
follitnr .aHCCfi^ per .tubos ufcunqne vaftos Y^J!^f/^f^
M$ru ( qwd psiut fftOfitlm ffydr^ulkif); ergo^^fier
tabos cap^Urea» V* £orundejn efFe^ujim eia^d^^eC
(c debfffjt^CfmjPl^ ; yro^ide fi aUqiiiaa/cenfus 'ultc^ai«
teifam tribuendus efl: preflioni aerla ^. tribai^. f^ebjeot
omnes. Confimu Simiies effedus , quamvis 'aliqua
partedilqrepajit^ refundendi^o^^nii^t V^ aiiap caoC
Jkai^ j fed circnmftantias ; ^rgp^^ YI* ^'^f^ftJ^TOJI?"
,iifea in .t'ubis communieantibul (^ qon^ponpjp'^ fl^^Ml*
'Silh/iii cx pau(Gi aqtiald^ preflSonis;; xrga Anjl^^
tuba capiilari. aflfnrget uitra liiellkm 9X ckv^jn'
Uur prj^mentji aeriil interni , ^coKrerni.^ \yi
f qri acr e:i;tertw spqnalicer non premit cyBi*J^j[^jfp;^
4um i|li% quidem corpo^a mtttoani' idyetupt: ^^r^^;/-
wm K r ^ .aqna , & vitr um : aiia w^j^fl^i^^f^.t ^^
ter,^ ^ yicrum ; qi^pcirca fuperandiaefaui^^iip^^^^^
lU» Hnpendi dpbet yis aliqua aeri^ (bpremd .j^jipj^i
^a tecmmbeotis ; eom interea aer \e;Kterous %o^ fi
^MijpfQniat j^^ flifldupi » ftaiUnie^ i|^
I
^nm iiSMt ^fSvtm ^qhim ckvcc ^ hb tiki^nkfn^ Mi.
^ ^^ul& «(yhkrmkiiri o«ii| fkro. ^ VIIL.' mikm im^
qnlisr^reffioL hider Dafci poitef| ,1 qvCKl Aei^>ciit«»Mr
iriter» omniqiie ex partc urgeat liqaiduqi^^Aerjy^qre
t^ulo contentus preinir liquiduin initar com^ ipdim-
2ue. non attingit, nifl eaparte^ qua coni^s ip apicem de*
nlc ; jrimdr itaguc crtc' ddbdt prelSb ircr?$'interni ;
';qiMrti' externl i/^fic Honorgm FIAfy y Hfuriniiis Stc^
tK*' Si tubolas duos, trcsrc pddes lon|;us hi viu;uo
" Boyteanb immergatur , ^afcender aqua tiSri }ibcU«i|i.
Siqofe poffea auxilio n[iac)xinxpiitvn4aticse ;<iibito irau
Wt^aturacrv ad majorcm tltittidinchi afTnrget'aquftft
"^ Atqui vcro iftad' futut^um noh cft", niG mmor fk acrit
'|>reifio in (lipreipum tubtrfi bftium', quanii jri aqnam
va(c comdiram ; crgo.' 'Cdiifii^fh, Si ab ^i^rlr prc(fi6«
nd i^pctcndu^' ^ft^ alc^Affls . alt?dr ; cur^ rioir afccnChi
jprimus t^^(^z ik^xiii aj^htjks fi X. Af
YaiVem ytTier 'o^teirnHsIftfa^il ^rcmttyqiiam interdtiSi'
li«m cxtdrnu^ tiberc ^ircmit ; Ititcrniu vero licet pcr<»
;ihi^at' pbi^o^ '^ubuli / at pcrvaiclere hequH-partct ibfi«
das^ mnjO cxtenio nizpx crit 1i>en«l ''S^^^^^x ^^91
'ihurbo V ptoifadei - . • '
' ' *». acl t t>.! A ' ACir cxtraHeuf grsfSlr ^ , flc Ai<
'(^«ift' ffl)t fubjedlluq piei^ir-, fimul tam^n ;'& ici^jf
j^preiint a0r imermii tubd cbntentusCi A. non-premH'
f^alite/^i^.A. D, C. potcft crgo fluidorbm alcch^
Jijis ^roflcifti ab icrc cxtfan^o premcutc, S'm»if«<*
"mn k'^i /e^ffitC. C. fi aque rtf/f/toN.C. videph*n
noifnetaoftVlC Ad lj[. C A. N.C. In (ummitare Bi*
iron»et|d babctur vaeuim TorrictUi^num , ac proind^
hihiV^lV* qtibi} afccnfiim^Mercurii prohiberc poffitji
. au^ idibcdHrc ; debet itaqoc^aer cxternus va(cula fi^
gnaitti^ Mciciirif iiicuinbens cfFciftain {uom (brHrin
^At in lubisf Vifeyjdcibus tantnndem frentit a& ixm^
m , 5j»ifirf«wtt'^fein^«tf.,''v idcQ cxt&nosi ptft^
A
47^ SfSioIL O^tVK^
T^ler^ nM pocdl ; ergol Ad III. C A. N. & Si M?
qQiddbomogie^ipa in tubis ^pmfnanicaiidbus ad tanl
dofn alttradin«ai aoq aflMrgpu^ , non habemc arqQiii*
briras yirtuiD pr^m^ntium ^ ergo aG^nis ficri debe|
leciindunr deternuiiatioxiem vis prariralenijis. Semper
«iit«in babaxui: «qualicas.virifim .in tubia ca{>iilartbu9|
li.e. aer tnfernus sque premit^ ac externus ; ergo.
Ad 1V« P«A..non poteft.mLnor effe vis^ 4( e^caci«
tal aeril > (i vis otrpbiqi^ fit expedita C« A. ii impe*
dita N« A» £c C« per tubos utcunque vaftos attollituc
.#q«ia- w frfrmfftui aeris ^ (i aUus tqbo copteotus aei
«Tcei^fum nm impediat. Impedit autem in tubis ca«
pillaribus; «rgo in tdii' aqua non attoIUtiu: 'ut frt*
menw a$rv. Ad V. Eortindem efie£^uum in ^^inm
$ir€um/imrii0 pofitorum ex^em (unt, caoflse C.fyi, ii
divtrfis fofi^rum Subdifi, f\ cauOie in.diver(i| cire^m*
fllintiis ^ifuditer applkari poflint.C^ A,. (tcx^i^,,f^^
& C» Qjaii y nifi ineptuay fic arguat ; '(^nsp . trS^o^^
tor arftos maria , ac proinde a(cen(us;aqUarttpi! $narin.a^
mm ; ergp & aKceiifas in machinis HydraMlicui ,, vct
rubis capjlkribui* Atqui nqn ovum pvo iimilitis .fiL
Quam drgumentAtia ifta alteH, Ad^Co^^irm.' ^yo ;!.ef-
£s3uutn dtverfitAtem refundqndam «fTe^iii circjiip^n*
tias, fi diverfitai mero fic ^uxidetmria ^ qua^ /alternif
modo obtincat^ modo non qhtioe^» ^ coii/Jfqni fi
fuerit, in aliam caufTam eiVconiiqep^*» A(^ .y|w'C.
A. N. G. prccario iiimitur inaequalis ifta prfcitia Ad
VII. N. A( Qaod de congruentia adjicitur, fatfi0imui«
id quidem e(f , vaniilimom ingeni! fIo6\iknt iSgmen-
mm eft. Nam ^unde , oro , 'probata ^bttiii^^l^^» eis^
llentta ? Quid , qudd: if$ byf^efi' cofigrueHtM' tftmtf
non (atti expediantur piecaque phaBaomesff ?. r{Ufi#
«erte nequit ? qoomodo ercceCui. Ani^t^fo y^yv^
capiliarilnia mifiime con^entifnt l^gibt^s Hjrdroft^tici^.
Accedits quod eadem incQngruentia ^ ^^u^ liberu^
i^is ingreffurii io tuboi iinpedire dicitur , (imilitet
Aiipedire deltear libehini cgMrum. Ad VIII. - N. A.
etiam
i>0 mm fimdcfumi 477
ktim, ilJud pro lubidinc fingitBr, Gont iftl' 0ec Wi
byp^tbefis fuitincri pofliint ; inde enim dartflimd con-
fccudbnc ciicio : boc major^tn cflc dcbcre clcvationeni
fiuidi , t[Uo rninor cdriulus aercus aplce ftxb tubis in«
cumblt ; q&od i-epii^nat cxpeHnfiento* Biilffitfgeri', tjni
fumpto tubuto^ cujos' ItJrtren ab 'una citwemftatb ki
aliam4dentidem mimiebatdr ,(C(Hnpcrit Auidum' cleva/*
ri ad eandem altitudinem^ quacunqtte exH^emitate to^
bus aquis immcrfiis fuerit , modo ' ftmpcr aiquc proi
funde. Quis autem non vidcdt , ' majoretn conum ha*.
6cri ea parte, qua tubns divcrgit , quam ulSi conTieri;
g?t ? groind cquantum vis major •, minorve conus ttii
bo iiACumbat , nihiloniinus fhiidutti adeandem tltita#
dinem aflurgft ; crgo. Ad !X. di<?b : phienbmefii
cauflam in eo efle , quod acr hnmJffes , & iiicccflive
campanam ing^rediehs pricis agit i^n vldna^^ «quam
()remen4a ,' qnam per fbprcmum * tubuli oftium in«
grediatur ; binc dencientc ^re^iiterno fluMum akyi^
iur. ' Subitide camen , «ere )am undtque ptv campa*
nam difiiliS) , redft Ifquor ad priorem altitndidem.
N6n iraque mhior^ am iitiequal^ preffio aeris Tliterni
cauflaefl; clevati fltifdi, ftd defkBus omnisfr^ouis in
tubo exci^cnd^.- Satis j«m liquet refpon&o ai Confirm^
Ad X. Nf.A. ir*«tfier oninis aptuseit ad pet^adcndoa
|lorqf :c^jusque cok^rh^ ntfm ineptui wUeri potelk
a4 io&etnldum >flt^m tobi ?
j$. 2^S T* £Uv^iQ fiuidorum uJtra liUUm trtm
tm n^^^Mi .4ifnin^ freffioni Mmofpbera^ (^ ix
0m Mta.Mpntnfi^ni lurii in fimdo laiintit^ Ndin^
iMmmu(^ iq^enr illa oommenutia oftt 11%
Ftuida ^' aert iprdlie depcurgtttii etiam altiiK
dfcenc^utiV Qjbdn\ XIL ) . IH. In liquoribai
calidis diJlJQr/eft' aeris explrcacio ^ quam 19
ft\g\d\^^/f^ umen 1)1 altms a&enduD(|
" " . qua»
47S, Sem» II O^ f}ff^
iea non ; quid igitur^ guod m febo iltftia^.
non elevatur fluiduni l Obfunc etiam phx-
n^msflf Mcrcuui, wc flaRoi liquap.
£.' 2<2. /n m^j^freffl taM^entUm squfi,'
n rtjundi non dthet 4(cenfux, \
Proh, Etiam cofigrpBntiW,,
j negu6 nafci p^t^ft «, V(«''
Vj quarum origo.iDechar-,
t exponltur , CHnimatirj^"^
m fiuidorum undigHe.preT !.
^ promde^e yibrationcK,;^
:'} DCG aJubttU.maiiriA\\iri^
tm fluentej cur'emin,pc^,
fiiniliter fluat vitrum inter, & aqu;Mii if i^-.t
que a diJ^miUhut aerii , ^ vhri atmhjpkafkk ;
qua Cur mnruo permifceri nequeant ,_,l]ap^,^
«flequor. II. Non minus tenaciter i[itVqacI-,,>
haeret aer , quam aqua. Tcftem apgello ^^^^
iWak^ t Capt Cdo verba Viri fblertiflinujl iu^unf^
tres poUieti longUfn^ diamtri ^ Unearuml fi^.tfUft-
aqua ajfurgu ad20. Hneaj^ tundem, de a^^a^i^ .-
num injltSt, dum aqua verfui 'mediutn ttihi j^O'.
grediini atri locum rtlinquat. AppUca in hoc jtt^,. *
rurjue aqux tubum , afcendet ea denuo , huUamque'
tterit iniirtJudet' Edulio tuho ^ atijui ad.pnptn'
diculum eonffjlinte omnis pene a^ua it^rior ^utf,,
t^ue ad abitudinem 2 , vtl 3. Uncari^, BfPK^,.
guHn bdrthit butla^ V^ bute imminehit aqu» aji.
Mkitudimm 30i iiaitrm, Jam tur ifiUa,$onder^ .
i
^
tf^ mrat i»i»: itatUditur ^ fm ^utk nitri fiti
ri^thitttHMigiiiie sdtrartftit fif* M 'iilUfthm "
^^ ^°! MtrewiM <pv^Kr Ji^intat*
,. . r- - ..
I »«:
i« »<^
"vsUdhr ndhafio ad Utcra tubi j pr«ci(e a cerco
parriom plexu 9 & figura provcniet^s j tiafn
ceiifuenint^ Aliqui particuras fluidprum an«i^
gotformes alrernis cavitatibus, & promincn'-
riis vjtri veJatinfigi, partem bohderis arnit-
teVe , ac proptcrea a vicfnis fluidi cotumnig
ultra Kbellam attolli. Placere ndo pot^ft
hasc ^p^ifito ; fcio enim guttam per extimds
cubr parietes defiuentem ^ & ad infimum b-
fiium/yitH iSdatam' eievari intra tubum fine
adm!b|citifo vicin^s ullius cotumnae^ Scio
Item : a^aam in e^trado tubulo fufpenfam
filfDitide aefiuere^ fitubus invertatur. ' .Scio
dtoii]i3e':' bleum raparum ( omnium tenacipi
^n^xw^)tion elevari ultra 19. lineas i cuiti
intibrea raiiius tenaxoleum vitrioU ^lti^urgat; ,
pi*6p^'*7;iinea$.\ 'Dices: Fluida re vera
adW^rfefcuht vWb j ergo. Rtddam tga : ad*.
hac^ifcurtt, hon tatnen oh pkxum, a^^ffiram
pdfftium r fecus verfo tubuio non deicende^
rciit/- ;-:^^*- '-- V .> ' :
'■*''-':§,-2f4,;''&d nt^ue ftttUum a!iMoJ eUBri'
um m eiiip'^ itfvm JuUi s qaoa cvbcitae
ui|o' JaUA&tff 8e Miepti experimcnto , qai
curii 'tliibdjrb capillari copiofain ma^eriaiif '
hil*
48^ Sd^oIT, OputPI^,
raiS» . ^: ^ 3 fii ^ "'.'laDi^ sjiioqo 61:.
iifiif «k#' cpcplibnltttr '«mntt' p^fioaittvai^
^icat C'2i4>. , a!u txpltaitd dabo'SUi(^i
ft^ucntc. ' ' ^^ ' '-* ^^ ^^^^^^'
:'. Scipl. bpfoiul. ${ attraaid tulri fit c»'|i.0^'|U
i^c^nutj^uidoriim fu^ra libellam , clcvan dcbct irt«i/
diun.n^. qiP^o per intimos parietcs tdbi^ .^ cd/irii^
Pfir extimos t naxn vis trahens edam mdteculT^ in^cx^
tuna vjtri. yipcrhcic conltitutis tribaenda elt *l : -.^oi^
ti}teai ^leyatur, aut Verb noH rfi«tf y//^' elcmur^'c»-*
tcrnc^ ^uam Tnterne ; ci^p. \\. l^cbeVcf WaiorT^-^
m» Ia,£j|ritiia rqperneie una duutaxdt guct^ luitineri >
lut trih^ji nPA po.tcU tr^Rcnti yitra, 8ane^|^qui^^jtt^^^
1^1 Mqyur^ fc fniituo trahunt, Merc35|uJ n^^^
l^it in tubis eapilIarjDus (niu rortyj[ebojllit>sjj. j^r^Qj,^
« pari, rV. Vjs attra6liva jn cpderiV ,jfiiBfli c« c^p- ^
iVni,.]Wn]?cr<iuc cadcm ; fem^ U^^uc|m^^^ g^fis^
Imud iitti doeet uhviA AbtJchef^cAkna» , VL Ci^ift
.vis attra^iya reipondeat maffis trahentibtis > altioreni
c({e oportet afcenrum in tnbis longioribus, aut craC
. lioribus , guam in ailis , qporum n^afla minor fs&^ (ed
^ diameter eadem. ' iniud vero adrerfitur «ic|Jeilenti« ;
wgov VII. Admiffa btfclententia i^ri^iviA^ elevaret.
ftiaBquaLes. quancitaces ejnsdem fluidi , . qood (oiHncnri^
noti po^« ^u Ak Si tttbps idem jaot rt9% ^, jam «£«» .
7ijM a<|nis imnuttatur, ^o^e^^uidum fvehit^r «i
^ maiidem ahhudifiem perpmdiculdrem , ac projinde plui
inafTae continetur tubo inciinato » quam re£to ; ergo«
VlII* Dici neq^ic fluidum trahi a toto tfibuh ; (ecua
Tis trahens ageret in diftans, 6c quantitas fluidi eleyati
vefponderet numero molecularum tubos cdmjponen»
• ^um» Sed neque dici pote(); clevari fluidpm ab annnm
la Juprajlmmatnjfluidifuferfiiemcptt/iitmoi^c enim
fiuidum continenter evehi deberet ab anniili^ proximif
ti£que ad luinmitatem tubuU ;, c^go. IX." Vel totui
:t ^yliuder Qnidus tul^o cpntenjtus trahitur a parietibut
1, yitri, vel {bluqi t^nuis illa|amina, qa« proxima tft
I , ftpcrflciei internat tubi. Si priipum ; datur aftio in
\ : Utltans. $i alterum : poterit Uquidum fclevatum rlc-
1 1 inceps cxtolli ufquc ad {bmmitatem tubuli ; iiquidnm
«nim (cmel clcvatum non'nItra gravitat decy^tum »
ijnandoquidem gravitai liquidi elcvati jam* ab attradio«
«ic.vitri fupcrata fuit i potcri? igitur annulus fuperiot
prseyalercjfluidumquc attollerc. X. Si a£tio immediati *
Vitri non pertingat nifi ad minima jntcrvaUa, nuUa'
prorjTus haberi poteft elcvatlo fluidi in tubis cyliQdri«
iBJs ; cum enim annulorura squal^um asqualcs (jnt vl*
f es y fieri debct , ut quantum. annulus idus fluidum -
urget ad a/cenfum ^ tantundcm urgeat primus ad de«
iccnGin) . iguarc viribus Cc mutuo elidentibUs nulla erit
fluidi elcyatiQ. XI. At vcrfq laltcm tnbo liqiiidam
deflucrc non jpoflTct ad imum t^bi qflium, quod antci
(^mmum crat^ nlmiruin; idciptannulus , qut potcnt
w floidum deviu^e^ iiidem pftjcwi jBii& dd)Ct mdnm
_ tlrjfe ,t»ko fitftliifere* Jltad Viero «p«lcttti«'«^^
ilttt^i cigo; XH. in hy^thtfi tis tattwaiva tiD»ido*
J>f^ ftuiate aflriw^evdii SrtAerBnj iii tiibirfftftioribtts,,
; qttPHi ii c^pttbtfsbotr j ijnad non rtifiiwiit ; tt%pm
'!jPff M^vu^. M. Vaftioriun tnhutoriutt majoi? efli?' dcbct
-:Vfl W«Sfti«^» tqti*-fempcr «ftimatarapar}phftri»v&it
liAMieltrQ i .«ttios^o cv^W ikbcfet^i«r tiibis rafliwi»
^^y- fltein fefliaas Viratti»aiv« eft Mtitudo^ a&crtfuf •
S<»iS^* ^^^^rti^^ akoir «ffupgit' in t<ibis yaftioti-
. itt$, major vis arttiiClsra flinnoloBuin' nwjoniiw^^teftH
tow^ Wni effefht, ? ^
,. « > f «,
^lMmiic^ refpondebo*, jiain plcraqtieiftai mnl»4
j^afi^dcdi, ac foUuioncs inrinoavi 4* *4^- ^* **
1 G. M' -D- tfl. wir at^icm elcvatur «tjuc^alte, -M intfa
<^tumG.«w, peaitiw noit clcvaiiitN/m. & C.: y^Vro
4i«3r4 llajdam Mti^ etidtatur mtcmc , qyfiamMCXtttfne,
ih.cauj^ cfl; pari^Ciim 'intetnoruin vicinita* ; 'iuti««
cnim (irperficica mttttio fc refpiciunt , fcquc' adjuvant.
Ad II. C. M» M. m. td Pr. C* 1 . p. A. ^* ». intw tb^
bulos una duntaxat gutta clevatur, paotto tAvmxi m^-
jor, quam qu« A iafici^ cxtcrno vitrt' OiacnmU^
€. h. pi qu* wajor lion fit N* b. p. & ^r 'Nitel.tec
commtnifcor; teflamur tn?m Marf^mSy V^BulgSfge-
rus intj^ tubulnm capil*aremd«varig«ttam «^a^«*^ttw
btro Ju/iineiidam , qu» mtjor.cft f prr ^r^ ra»
jf, 249. ) . Ad Hh D. A. prafvakt;tamcn «ttraftlia
Vitri Q, A. non prarvalct N. A. \& C. v , Cwicrtriiwn <<b.
.tinct% i« Mercurio docui ^r. IK Scd ^jflotmnfas
Sin tubii fcbo ilUtia afctndit Mcccuriiis, quod triboca.
dum febo , cujus validior cft aaic* in Nfcrcuriute, quam
fit m^tua particularuhi Mcrcurii aitraaio. AdlV»
D. A vis attraaiva in-codcm tubo i^Aconftana f^late
Md idem jiuidum C. A. sd dherfa N. A. D; C. femper
fluidaad candem aWtiidincm.afttom dcbcnt, fi vis ftmda
clcvana Gttota at(rM3hvi&i C. C, fi ta taiitnm ^JP^f^
jrii>,qua vitrurt mwam ftiidi attraakmtm fiipcrat N;C
C
#5» eflo (q»ortcf « afedrfum te tub«Iong>otAw, fi^iN
(«dmitiiina 5tam interwiUaN. M^ Vide i^frt. IK»
ftd VH. D.A. vi« eadcmckmet iniqoatts quantita-
«a flMdialiter tmnen appHcatwC. As, eodeiiwnodo»^
pUcatas Kf. A. Imnio ad rigoreih l«itt«ndo fton eft
«idem vis elevani in tnbo fWiMW, & «5o } nam ii«
teao vi «tttaai*« refiftit Poh J^»»»''*.*^'*,'!*
ebUquo «J*«8iw«. Ad Vllfc C. I. p. A. Ni^a. Cbt
vfluidum evebi non debeat ad fimimiiatetn tnbdri, legw
keirt' y^ " Ad IX. «jo t AvXKxm tenueia ritam' fcmi.
, i»am^perft?iei intini* «dhetentem iittmfMk a9nlm
itfirtattoltt ( «r ^rt. IX.; , nec tajnWi «quorem
«m /fiwnmuw luboli oftiom «lenri poflfc^ 0*u(feleai
©^ttquidom femel elevatuTO non «Inra gr«vf»t deor.
^iMnleeuildKai tcnaiffimam l«»ai««l vitto i^ceriteln
C paoffaL (eoundum cyUndtwn mediailt , q«« non»'
•oitraaiva, &d Hiat»« coh«renti« «iftt»r«jdt JN.^ulHL
^e^ ^AidXi fohitiittieffl dedi vfjfifi*. W£. _pici in.
terea poteft t -tnrsr' fltMto)<»ilp primi , *a»i « ««-
-AiJit,^e<>queipf« pssmtee vis «nnnli ?tii , qui emt*
awK.&twredebefCA. non pf«valet N. A. & C.
AdiXL WuA^^ad ft:.-D. A. idom «nnolos potensefie
- ddiet A«Muin vcrfo tubo jgiftinere , finon iiceedat vJ»
nofaliquoref»: uffgewid <le(cenfam C. A. fi: aceedat
N. A.&C; j«tt/i»«i^ ««icedit»i»«nnuli infifi ewn, «jui
.^rtdj/liqnof em &ftiiiebat, continentwr fiti , -qtoe eli&
jwnfaitryicuiniemid.anHuittt proximc iuperior trahat
Jlijidum. ann&lotx^lcnm IncUium , «nnultt» «tttem ei.
..creiUas vibifl^ tvahat ftuidom priore illo eontentmrt,
vt(««;eoiom. fis impediiiat', ficqoe «nnala infi» firfti-
jOentem; pofin» efteanm «oift^tttr. Reciirrant ^
484
•^W w^^^^W^^ • j9^^^99^^ ^&^wW%
id VUa «qioU proximi eaga pondere fliiidi eoDQ>ictfihi
icm. • ^Ad XIL N. Seqai M. ad Pr. D. A« vaftiortifn
«nnaloruia inayor cflc dcbct via alfoiutd C. A. rej^c^i^K
pM N. A. eaitflaleai cadem ratioae D.^ vis trabcns aijo^
bu4 cft Qt peri[>herta C A. re^e^iva N. A. & C^
Iftius caoflalcm ror(iitii.D« effe^his visattradivx cft idm
^mdo aftcoflM duSa in bafim C* A. altimd^ fimpUmer
^, A. ft C« citriora hsc ficnt ex ^ 849. CarM. 11%
j4J Covfirt»^ N. Sequ. A. elFe^os oiajoris ^it^aifilum
l< cft major fluidi portioy qus dcvator.
Cauffa ajceufum flaidoroin ej^ciens iaiijpme fer$U
fHt ; rx ea qtnppc dependet^ quod minores fluidotum for^
fiaues fi a/d liiellam nosi compouant % quod aqua ccrpj»rm
^i0cdam bumeStet , ab aliu veluti refugiat : quod Uquo^
tes iu augftflif. vafis curva fuporficie termsnefuur i quod
^ngim^ eUydmia y faccbarum ^ cineres Efc- Mtrfeuda
mbuatu; fuod uauvus fnccue per plantarum fibras cemm,
nsect : quod bumores iu glanduUs vivesititim corporutt^
varie feceruantur : quodfahgttU per vafa atmftijl
fima jugiser dijiribuatur^ &* bi9 ifjj^aia ma^
lr*l
j
O. A. M. D. G.
ff^t,*\h'if*, ^o^t-f
\
«
V
r
-1
i
H
«t
I*
if
U
i
I
1
%
V,
s.
^
*";^f
•1
<
/■
\
N,
/-
■ • 1.1-11 fK ••<■•• ^'m I
I ■ ^
■^
./
• .^
Z'
\
/
f "1
V. -
X
\
;
'\
/■ ) (
t
J
^ / ^
,y
y^^
/
• *
■»>
V-'
< (
-. )
> <
> .
W
- r
. V
t:
\ ^
f'
•>
i»
V
'
''V
\
. .■/
/ ^
\ V
)- \
r
',< V
J'-
/
■NO.
"■- -» ...
/- — ^ i' , '<
»3 ^
■ ii ■■ il
.**/
f • -r-
• \
yMLXI^^iTY OF MICHIQAN
■■* ^ < ,.^ \ •
3 9015064484846
1 ^ T<i- V nr- j^
"^" ^' » . 'TT *
1 '
M
^♦Xi',
■^
,-:^-v^
%\
<^
vJ
V --^
« ^. »
■^»."
N.. •;
k
s.
I •
'^
»►..
\
N
L
\
V
#
Ai.
Wto
ift.
dHi
^'•^rfr